Concept Jaarstukken 2022.pdf

Totaal 3.2:Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Toelichting 4.2 Onderwijshuisvesting

Toerekening BAR-bijdrage naar programma's (nadeel 28.538) De toerekening van de BAR-bijdrage naar de programma's wordt toegelicht in de Leeswijzer. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (nadeel 17.603)

Toelichting 5.2 Sportaccommodaties Omschrijving

Verschil 2022

5.2:Sportaccommodaties Lasten

-1.307.690

Baten

937.857

Totaal 5.2:Sportaccommodaties

-369.834

Zwembaden (nadeel 26.194) In 2022 heeft Sportservice Ridderkerk BV de jaarrekening over 2021 ingediend, hieruit bleek een tekort. Dit is in de vorm van een extra exploitatiebijdrage uitbetaald aan SSR, wat heeft geresulteerd in een nadeel. Binnensportaccommodaties (nadeel 71.259) In overleg met de Belastingdienst heeft Sportservice Ridderkerk BV de exploitatiebijdragen van de gemeente Ridderkerk over de jaren 2020, 2021 en 2022 met terugwerkende kracht belast met 21% btw. Hiervan is voor de gemeente een deel niet

59

compensabel, wat heeft geresulteerd in een nadelig resultaat.

baten van afkoop onderhoud worden gestort in de voorziening onderhoud begraven.

Sporthal Drievliet (nadeel 66.326) Er zijn extra kosten gemaakt in verband met de tijdelijke sporthal aan de P.C. Hooftstraat, vanwege de renovatie van sporthal Drievliet.

Toerekening BAR-bijdrage naar programma's (nadeel 58.860) De toerekening van de BAR-bijdrage naar de programma's wordt toegelicht in de Leeswijzer.

Groene sportvelden en terreinen Ridderkerk (nadeel 92.859) De overschrijding is veroorzaakt door de op 4 november 2021 aangenomen motie Ledverlichting sportvelden (2021-134) door de gemeenteraad. In deze motie is opgenomen dat reguliere veldverlichting moet worden vervangen voor ledverlichting. De werkzaamheden zijn voornamelijk in 2022 uitgevoerd wat heeft geresulteerd in een overschrijding op de post planmatig onderhoud.

Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (nadeel 10.712)

Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (nadeel 113.196)

Bestemmingsplannen (voordeel 38.133) In februari 2022 werd bekend dat de invoering van de Omgevingswet opnieuw werd uitgesteld, tot 1 januari 2023. Op 14 oktober 2022 werd bekend dat de invoering opnieuw werd uitgesteld, dit keer tot 1 juli 2023. Gezien het voorgaande gingen we uit van een vroege inwerkingtreding in 2022, waardoor we geen bestemmingsplannen meer zijn gestart. Minimaal is namelijk een ontwerpbestemmingsplan nodig, voordat de Omgevingswet in werking treedt. Aangezien dat niet bij ieder plan realistisch/haalbaar was, zijn de ruimtelijke procedures doorgeschoven. Een bijkomende consequentie is daardoor dat we minder geld hebben besteed aan het uitbesteden/begeleiden van ruimtelijke procedures.

Toelichting 7.5 Begraafplaatsen Omschrijving

Verschil 2022

7.5:Begraafplaatsen en crematoria Lasten

-422.774

Baten

747.618

Totaal 7.5:Begraafplaatsen en crematoria

324.844

Begraafplaatsen Algemeen (nadeel 183.142) In 2022 heeft een dotatie aan de voorziening voor onderhoud graven plaatsgevonden die hoger is dan de onttrekking in 2022. Lagendijk 114, rouwcentrum Vredehof (voordeel 29.050) De inkomsten zijn hoger dan begroot als gevolg van gestegen tarieven en hoger aantal uitvaarten. Baten begraafplaatsrechten (voordeel 548.508) Het jaar 2022 was wat het aantal begrafenissen betreft een gemiddeld jaar, maar administratief lag dit anders. Achterstand facturering uit 2021 geeft éénmalig hogere baten. Het betreft hoofdzakelijk facturen voor verlengingen van de grafrechten waarvan de periode in 2021 was verlopen. Tevens zijn over de laatste periode van 2021 in het begin van 2022 nog inkomsten ontvangen voor de uitgifte van graven en begraafkosten. Ook waren er in 2022 hogere inkomsten door de uitgifte van nieuwe onbepaalde tijd graven inclusief afkoop onderhoud. In verband met aanpassingen in de administratie zijn in 2022 meer aanvragen voor verlengingen financieel afgewerkt. Dit heeft geleid tot een hoger bedrag aan inkomsten door de uitgifte van meer graven en de afkoop van onderhoud. De

60

Toelichting 8.1 Ruimte en leefomgeving Omschrijving

Verschil 2022

8.1:Ruimtelijke ordening Lasten

-360.525

Baten

116.174

Totaal 8.1:Ruimtelijke ordening

-244.351

Marktinitiatief Locatie De Jong Tours, Rijksstraatweg (nadeel 30.760) Op basis van de intentie- en anterieure overeenkomst is het maximaal te facturen bedrag inmiddels gefactureerd. Het restant komt ten laste van de exploitatie. Het project wordt dit jaar afgerond. Overschrijding komt doordat het project in de uitvoeringsfase meer overleg, afstemming en toezicht heeft gevraagd dan initieel geraamd. Marktinitiatief Scheepswerflocatie (nadeel 102.421) Op verzoek van bewoners van het Droogdok is besloten om te proberen de aldaar geconstateerde problemen op te lossen via een overlegstructuur met alle betrokken partijen. Dit heeft geleid tot extra inzet van personeel en inschakelen van expertise van derden, zoals een mediator en uitvoeren van extra onderzoeken. De kosten zijn intussen al veel hoger dan de exploitatiebijdrage die in 2022 is vastgesteld. De doelstelling is om in het eerste kwartaal van 2023 tot een oplossing te komen met alle betrokken

Jaarstukken 2022

partijen. Eventuele dekking bij een marktinitiatief geschiedt op basis van een intentieovereenkomst of anterieure overeenkomst. De anterieure overeenkomst bij Riederwerf biedt echter geen mogelijkheid tot na verrekening. Marktinitiatief Graaf van Hoornestraat (nadeel 30.547) De oplevering van het openbaar gebied rond het project moet nog worden afgewikkeld en afgerekend met de ontwikkelaar van dit marktinitiatief. Dit zal in 2023 worden afgerond. De overschrijding wordt veroorzaakt door het maken van extra uren voor de juridische afwikkeling van de oplevering van het openbaar gebied (vestiging zakelijk recht). De ontwikkelaar dient nog een laatste termijn te betalen. Dit kan pas in rekening worden gebracht als de oplevering van het openbaar gebied is afgerond. Marktinitiatief Herstructurering Centrum Woonvisie (nadeel 153.138) Het marktinitiatief Woonvisie centrum fase 1 & 2 is afgerond. De afwijking is te verklaren door hogere kosten voor het bouwrijp maken dan geraamd, evenals het aantal uren dat aan het project is besteed, door de lange looptijd. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (voordeel 34.382)

Toelichting 8.2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Omschrijving

Verschil 2022

8.2:Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Lasten

361.575

Baten

88.353

Totaal 8.2:Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

449.927

Grondbedrijf algemeen (nadeel 27.521) Vanaf 2022 worden de algemene kosten grondbedrijf niet meer toegerekend aan de grondexploitatie en ten laste van de exploitatie gebracht. Het gaat hierbij naast de uren ten behoeve van nota grondbeleid, grondprijzenbrief ook om uren die worden gemaakt ten behoeve van het opstellen van de jaarrekening, het Meerjarenprognose Grondexploitatie en de begroting. Bij het opstellen van de begroting 2022 is hier nog geen rekening mee gehouden. Grondexploitatie het Zand (voordeel 477.388) De vrijval van de verliesvoorziening het Zand

Jaarstukken 2022

wordt onder andere veroorzaakt door de wijziging van de doorbelastingsmethodiek en de vrijval van de civiele kostenraming. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (voordeel 60)

Toelichting 8.3 Wonen en bouwen Omschrijving

Verschil 2022

8.3:Wonen en bouwen Lasten

-143.821

Baten

-15.348

Totaal 8.3:Wonen en bouwen

-159.170

Toerekening BAR-bijdrage naar programma's (nadeel 129.047) De toerekening van de BAR-bijdrage naar de programma's wordt toegelicht in de Leeswijzer. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (nadeel 30.123)

Toelichting 0.10 Mutaties reserves Omschrijving

Verschil 2022

0.10:Mutaties reserves Stortingen

75.800

Onttrekkingen

-374.129

Totaal 0.10:Mutaties reserves

-298.329

Algemene reserve  Tijdelijke huisvesting IKC de Noord (nadeel 200.000) Omdat voor tijdelijke huisvesting van IKC de Noord geen uitgaven zijn gedaan behoeft er voor dekking ook niet aan de algemene reserve te worden onttrokken.  Gebiedsvisie Centrum-Oost (nadeel 150.000) Voor de Gebiedsvisie Centrum-Oost zijn in 2022 geen kosten gemaakt, waardoor hiervoor niet aan de algemene reserve behoeft te worden onttrokken. Bestemmingsreserve Nieuw Reijerwaard (voordeel 75.800) Er is geen saldo van de OZB opbrengsten na verrekening met beheerkosten en OZB vergoeding aan de GRNR. Gevolg is dat geen storting in de bestemmingsreserve Nieuw Reijerwaard hoeft te worden gedaan. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (nadeel 24.129)

61

Indicatoren Nr. Omschrijving

Bron

Toelichting/Eenheid

Waarde

67 Koopwoningen ten opzichte van aantal huurwoningen

Waarstaatjegemeente.nl In %

56,7% (2021)

68 Particuliere huurwoningen ten opzichte van sociale huurwoningen

Waarstaatjegemeente.nl In %

4,5% 2021)

69 Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishoudens

Waarstaatjegemeente.nl In euro 's

842

70 Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishoudens

Waarstaatjegemeente.nl In euro 's

746

71 Uitvoering Wet WOZ

Waarderingskamer

Waardering

72 Afgeronde bezwaarschriften WOZ voor eind oktober van het jaar

Gemeente

In %

95,0%

73 Bezwaarschriften WOZ onder het landelijke afwijkingspercentage

Gemeente

In %

1,6%

74 Gemiddelde WOZ-waarde

Waarstaatjegemeente.nl In euro 's

75 Nieuw gebouwde woningen

Waarstaatjegemeente.nl Aantal per 1.000 woningen

76 Woonlasten in vergelijking met omliggende gemeenten

Coelo

Voldoende

Aantal bezwaarschriften

62

542 286.000 6,2

Vergelijking gemaakt met Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk (zie paragraaf Lokale heffingen)

Jaarstukken 2022

Niet in de programma's opgenomen baten en lasten Wat heeft het gekost? Exploitatie

Primitieve Begroting 2022 Realisatie 2022 begroting 2022 na wijziging

Verschil 2022

Lasten 0.4:Overhead

-14.392.000

-15.490.800

-15.551.343

-60.543 49.007

0.5:Treasury

10.600

-226.900

-177.893

0.61:OZB woningen

-295.100

-377.200

-378.172

-972

0.62:OZB niet-woningen

-150.700

-179.700

-173.419

6.281

0.63:Parkeerbelasting

-15.000

-16.600

-9.922

6.678

0.64:Belastingen overig

-229.700

-283.800

-225.293

58.507

0.8:Overige baten en lasten

-354.400

-99.900

-730.734

-630.834

0.9:Vennootschapsbelasting (VpB)

-66.000

-66.000

-35.248

30.752

-15.492.300

-16.740.900

-17.282.025

-541.125

0.4:Overhead

517.200

378.300

611.497

233.197

0.5:Treasury

518.300

437.900

475.429

37.529

0.61:OZB woningen

6.105.500

6.105.500

6.136.955

31.455

0.62:OZB niet-woningen

6.316.200

5.983.100

5.878.721

-104.379

0.63:Parkeerbelasting

407.200

332.200

321.211

-10.989

0.64:Belastingen overig

196.100

81.400

30.203

-51.197

74.018.100

84.201.600

88.719.886

4.518.286

Totaal Lasten Baten

0.7:Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8:Overige baten en lasten

3.800

635.800

655.831

20.031

Totaal Baten

88.082.400

98.155.800

102.829.734

4.673.934

Saldo - Lasten en baten

72.590.100

81.414.900

85.547.709

4.132.809

0.10:Mutaties reserves

2.522.500

2.077.200

1.655.511

-421.689

Totaal Onttrekkingen

2.522.500

2.077.200

1.655.511

-421.689

Onttrekkingen

Saldo - Reserves

2.522.500

2.077.200

1.655.511

-421.689

Saldo Niet in de programma 's opgenomen baten en lasten

75.112.600

83.492.100

87.203.220

3.711.120

Toelichting begrotingsrechtmatigheid De lasten van de niet in de programma 's opgenomen baten en lasten zijn overschreden met € 541.125. Onderwerpen die deel uitmaken van de overschrijding zijn dubieuze debiteuren , juridische zaken en overhead vanuit de BARorganisatie. De overschrijding wordt voornamelijk veroorzaakt door de benodigde toevoeging aan de voorziening dubieuze belastingdebiteuren voor het op peil brengen van deze voorziening en afboeking van oude vorderingen op belastingdebiteuren vanwege oninbaarheid. Het betreft een kostenoverschrijding met een open karakter in het kader van het opmaken van de jaarrekening waarbij de overschrijding niet eerder werd geconstateerd. Volgens het Controleprotocol voor de accountantscontrole op de jaarrekening 2021-2024 is het een rechtmatige begrotingsafwijkingen. De overschrijding op overhead vanuit de BARorganisatie is toegelicht onder de algemene toelichting BAR-bijdrage incl. overhead. Deze

Jaarstukken 2022

verdeling valt onder het geformuleerde beleid en is volgens het controleprotocol een rechtmatige afwijking.

Toelichting 0.4 Overhead Omschrijving

Verschil 2022

0.4:Overhead Lasten

-60.543

Baten

233.197

Totaal 0.4:Overhead

172.654

Juridische zaken (nadeel 47.061) Voor een aantal zaken wordt specifiek extern juridisch advies ingewonnen. De overschrijding van het budget is veroorzaakt door de complexiteit en intensiteit van enkele dossiers. Overhead vanuit BAR (nadeel 49.520) De BAR-bijdrage inclusief overhead wordt toegelicht onder het hoofdstuk algemene toelichting. Doorbelasting gemeentehuis (voordeel 261.646) Voordeel in verband met planmatig onderhoud.

63

Dit vanwege doorschuiven werkzaamheden aan de brandmeldinstallatie.

Toelichting 0.62 OZB niet-woningen Omschrijving

Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (voordeel 7.589)

0.62:OZB niet-woningen

Toelichting 0.5 Treasury Omschrijving

Verschil 2022

Lasten

6.281

Baten

-104.379

Totaal 0.62:OZB niet-woningen

-98.098

Verschil 2022

0.5:Treasury Lasten

49.007

Baten

37.529

Totaal 0.5:Treasury

86.536

Financiering (voordeel 187.414) In de begroting 2022 is opgenomen dat er een langlopende lening van € 50 miljoen zou moeten worden afgesloten. Voor deze nieuwe lening was een bedrag voor rente in de begroting opgenomen. In 2022 is er minder geïnvesteerd dan begroot, waardoor het niet nodig is geweest om een langlopende lening af te sluiten. Hier is dus ook geen rente voor betaald. Daarnaast hebben we in het 3e en 4e kwartaal een rentevergoeding ontvangen over het saldo wat op de schatkistrekening stond. Voorgaande jaren was dit niet het geval, hiervoor was niks opgenomen in de begroting. Toerekening rente vanuit Activa (nadeel 79.011) Lagere toerekening van rente vanuit activa veroorzaakt door vanuit 2021 doorgeschoven investeringen. Hier staan voor hetzelfde bedrag voordelen op de diverse andere taakvelden tegenover. Het gaat dan met name om investeringen in wegen (Centrumplan, Dillenburgplein, Buitenruimte sporthal Drievliet), Uitbreiding begraafplaats Vredehof, Realisatie Waalvisie en de Nieuwbouw Gemini. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (nadeel 21.867)

OZB Niet Woningen (nadeel 104.379) Als gevolg van de afhandeling van WOZ bezwaarschriften zijn in 2022 over voorgaande jaren (2020 en 2021) enkele correcties en verminderingen doorgevoerd. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (voordeel 6.281)

Toelichting 0.63 Parkeerbelasting Omschrijving

Verschil 2022

0.63:Parkeerbelasting Lasten

6.678

Baten

-10.989

Totaal 0.63:Parkeerbelasting

-4.311

Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (nadeel 4.311)

Toelichting 0.64 Belastingen overig Omschrijving

Verschil 2022

0.64:Belastingen overig Lasten

58.507

Baten

-51.197

Totaal 0.64:Belastingen overig

7.310

Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (voordeel 7.310)

Toelichting 0.7 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds Omschrijving

Verschil 2022

Toelichting 0.61 OZB woningen

0.7:Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

Omschrijving

Baten

4.518.286

Totaal 0.7:Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds

4.518.286

Verschil 2022

0.61:OZB woningen Lasten

-972

Baten

31.455

Totaal 0.61:OZB woningen

30.483

OZB woningen (voordeel 31.455) Bij de OZB woningen heeft een hogere definitieve totale WOZ-waarde van de woningen geleid tot een extra OZB-opbrengst woningen. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (nadeel 972)

64

Algemene uitkering (voordeel 4.518.286) De positieve afwijking op het gemeentefonds wordt met name veroorzaakt door de positieve mutaties van de september- en decembercirculaire 2022, die niet meer tijdig in de begroting konden worden opgenomen. Voor de mutaties wordt verwezen naar de Raadsinformatiebrieven van 4 oktober 2022 en 27 januari 2023.

Jaarstukken 2022

Toelichting 0.8 Overige baten en lasten

Toelichting 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)

Omschrijving

Omschrijving

Verschil 2022

0.8:Overige baten en lasten

Verschil 2022

0.9:Vennootschapsbelasting (VpB)

Lasten

-630.834

Baten

20.031

Totaal 0.8:Overige baten en lasten

Lasten

30.752

Totaal 0.9:Vennootschapsbelasting (VpB)

30.752

-610.803

Onvoorzien (voordeel 25.000) Er zijn geen kosten ten laste gebracht van de post onvoorzien. Stelposten (voordeel 65.800) Na doorverdeling van de indexering voor de begroting 2022 is er sprake van een positief restantsaldo van de stelpost indexering. Dubieuze debiteuren (nadeel 755.291) Het nadeel op de post dubieuze debiteuren is het gevolg van de toevoeging aan de voorziening dubieuze debiteuren ten behoeve van de vorderingen uit het financiële pakket Key2Financiën. De hoogte van de voorziening wordt bepaald aan de hand van een ouderdomsanalyse. Vorderingen waarvan bekend is dat deze dubieus zijn, worden voor 100% van het bedrag voorzien. Vorderingen ouder dan 12 maanden worden ook voor 100% voorzien en vorderingen tussen 6 – 12 maanden worden voor 35% van het bedrag voorzien. Als gevolg van corona is er in de afgelopen jaren minder ingevorderd en is de schuldenlast opgelopen. De benodigde voorziening dubieuze debiteuren is hierdoor hoger. Toerekening BAR-bijdrage naar programma's (voordeel 45.135) De toerekening van de BAR-bijdrage naar de programma's wordt toegelicht in de Leeswijzer. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (voordeel 8.553)

Heffing vennootschapsbelasting (Vpb) (voordeel 30.752) De definitieve Vpb 2021 is recentelijk bij de Belastingdienst ingediend. Hier kwam een positief verschil uit ten opzichte van de voorlopige berekeningen eerder in 2022. Meer recente(re) meerjarenprognose grondexploitaties, met fluctuerende belastbare winst(en,) zorgen vooral voor de afwijking. Tot en met het boekjaar 2020 heeft de Belastingdienst de aanslagen vennootschapsbelasting conform onze aangiften opgelegd.

Toelichting 0.10 Mutaties reserves Omschrijving

Verschil 2022

0.10:Mutaties reserves Onttrekkingen

-421.689

Totaal 0.10:Mutaties reserves

-421.689

Algemene reserve Implementatie Omgevingswet (overhead) (nadeel 101.401) Door uitstel van werkzaamheden in het kader van de Omgevingswet is ook de aanwending van de algemene reserve ter dekking hiervan lager. Reserve groot onderhoud gebouwen, Gemeentehuis (nadeel 304.989) Vanwege het doorschuiven van werkzaamheden aan de brandmeldinstallatie van het gemeentehuis hoeft er voor de dekking ook minder aan de reserve groot onderhoud gebouwen te worden onttrokken. Overige verschillen kleiner dan € 25.000 (nadeel 15.299)

Indicatoren Nr. Omschrijving

Bron

77 Demografische druk

Waarstaatjegemeente.nl In %

Toelichting/Eenheid

Waarde 83,0%

De som van het aantal personen van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar 78 Formatie

BAR-organisatie

Fte per 1.000 inwoners

6,9

79 Bezetting

BAR-organisatie

Fte per 1.000 inwoners

6,7

80 Apparaatskosten

BAR-organisatie

In euro 's

617

81 Externe inhuur

BAR-organisatie

Kosten als % van totale loonsom + totale kosten

0,9%

82 Overhead

BAR-organisatie

% van totale lasten

49,3%

Jaarstukken 2022

65

Paragrafen

66

Jaarstukken 2022

Paragraaf 1 Lokale heffingen Inleiding In deze paragraaf staat informatie over het gevoerde beleid en de opbrengsten van de gemeentelijke belastingen en heffingen. Lokale heffingen zijn te verdelen in heffingen waarvan de besteding gebonden of ongebonden is. De gebonden heffingen worden besteed aan een aanwijsbare taak, zoals de afvalstoffenheffing, rioolbelasting, leges, begraafrechten, markt- en kadegelden. Deze heffingen worden daarom niet tot de algemene dekkingsmiddelen gerekend. Ongebonden lokale heffingen, zoals de onroerendezaakbelastingen (OZB) en parkeerbelasting worden wel tot de algemene Ongebonden heffingen

Progr.

dekkingsmiddelen gerekend. De besteding van deze heffingen is niet gebonden aan een bepaalde taak.

Overzicht geraamde en gerealiseerde opbrengsten belastingen en lokale heffingen Ongebonden heffingen Het overzicht van de geraamde en de gerealiseerde opbrengsten van de ongebonden heffingen ziet er als volgt uit. Bij een onder- of overschrijding van meer dan € 25.000 wordt er een toelichting gegeven. Begroting 2022

Begroting 2022 na wijziging

Realisatie 2022

Verschil

Financiering en algemene dekkingsmiddelen Onroerendezaakbelasting

buiten

12.421.700

12.088.600

12.015.677

Baatbelasting

buiten

1.300

1.300

1.946

-72.923 646

Straatparkeren/parkeerboetes

buiten

407.200

332.200

321.211

-10.989

4

114.700

0

0

0

Economische zaken Reclamebelasting

Toelichtingen ongebonden heffingen Onroerendezaakbelasting Een hogere definitieve totale WOZ-waarde van de woningen heeft geleid tot een incidentele extra OZB-opbrengst woningen. Daartegenover is er sprake van een incidenteel mindere opbrengst OZB niet-woningen. Deze mindere opbrengst is het gevolg van de afhandeling van bezwaren niet-woningen in 2022 en over voorgaande jaren (2020 en 2021), waarbij

toekenning van bezwaren heeft geresulteerd in OZB-verminderingen. Per saldo is er sprake van een incidenteel mindere OZB-opbrengst.

Gebonden heffingen

Begroting 2022

Progr.

Gebonden heffingen De geraamde en de gerealiseerde opbrengsten van de gebonden heffingen zien er als volgt uit. Een onder- of overschrijding van meer dan € 25.000 wordt toegelicht. Begroting 2022 na wijziging

Realisatie 2022

Verschil

Bestuur en (overheids)participatie Leges Burgerzaken

1

527.300

527.300

650.396

123.096

2

932.500

934.200

1.499.138

564.938

4

42.100

42.100

32.396

-9.704

Afvalstoffenheffing

8

6.775.200

6.775.200

7.021.249

246.049

Rioolheffing

8

4.408.800

4.408.800

4.403.237

-5.563

9

772.400

772.400

1.320.908

548.508

Veiligheid Leges WABO-vergunningen/APV Economische zaken Marktgelden Gezondheid en duurzaamheid

Ruimtelijke ontwikkeling, wonen en maatschappelijk vastgoed Lijkbezorgingsrechten

Toelichtingen gebonden heffingen Leges Burgerzaken Er zijn veel meer reisdocumenten aangevraagd dan begroot. Het hogere aantal wordt veroorzaakt doordat er weer gereisd kon worden na het opheffen van de coronamaatregelen.

Jaarstukken 2022

Leges WABO-vergunningen/APV Er zijn aan het einde van 2022 een aantal grote bouwplannen ingediend. Deze leges zijn in verband met het voorzichtigheidsprincipe niet geraamd vanwege de onzekerheid van het moment van aanvragen.

67

Afvalstoffenheffing Het variabel tarief afvalstoffenheffing is in 2022 nieuw ingevoerd. Bij het opstellen van de begroting 2022 is een voorzichtige inschatting van het te verwachten aantal ledigingen/klepbewegingen gemaakt, waarop de opbrengstenraming is gebaseerd. Op basis van de werkelijke realisatie blijkt dat er meer ledigingen/klepbewegingen hebben plaatsgevonden. Daarnaast is bij het opstellen van de opbrengstenraming voor het vaste tarief afvalstoffenheffing uitgegaan van een wat hoger aantal eenpersoonshuishouden en logischerwijs een wat lager aantal meerpersoonshuishoudens, dan bij de realisatie het geval was. Het voorgaande hebben ertoe geleid dat er een incidentele extra opbrengst afvalstoffenheffing is gerealiseerd van € 246.049.

Kostendekkendheid

Lijkbezorgingsrechten In 2022 is administratief een inhaalslag gemaakt, waardoor de inkomsten voor de afkoop van onderhoud aan graven fors hoger waren dan begroot. Ook zijn er meer graven uitgegeven dan waarvan uit is gegaan.

Onroerendezaakbelasting woningen

Beleid lokale heffingen Uitgangspunten begroting 2022 Voor de OZB-tarieven geldt in het begrotingsjaar 2022 dat het niet meer dan trendmatig zullen stijgen (inflatiecorrectie). De zogenoemde inflatiecorrectie voor 2022 ten opzichte van 2021 is 1,4%. De gebonden heffingen (Afvalstoffenheffing, Rioolheffing, Lijkbezorgingsrechten, Marktgelden en Leges) mogen wettelijk maximaal 100% kostendekkend zijn, inclusief toe te rekenen compensabele btw, mutaties in voorzieningen en reserves en toe te rekenen kosten voor overhead. De gemeentelijke woonlasten bestaan uit de onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De gemeenteraad heeft in december 2021 de tarieven voor 2022 vastgesteld. De tarief- en woonlastenontwikkeling van de verschillende huishoudens worden in onderstaande tabel weergegeven.

Kostendekkendheid gebonden heffingen Leges Burgerzaken Leges WABOvergunningen/APV Marktgelden

Baten

Lasten

650.396

-778.093

84%

1.499.138 -2.085.058

72%

32.396

Dekking in %

-36.545

89%

Afvalstoffenheffing

7.021.249 -7.433.336

94%

Rioolheffing

4.403.237 -4.403.237

100%

Lijkbezorgingsrechten

1.320.908 -1.439.300

92%

Lokale lastendruk Heffingen eigenaar-bewoner en huurder-bewoner Heffing eigenaar-bewoner TariefWoon- Woonlasten ontwikkeling lasten perc. tov vorig jaar -9,8%

328

0,9%

Rioolheffing

4,2%

186

4,2%

Afvalstoffenheffing eenpersoons

-0,6%

224

-0,6%

Afvalstoffenheffing variabel deel eenpersoons*

n.v.t.

9

n.v.t.

Afvalstoffenheffing meerpersoons

1,1%

311

1,1%

Afvalstoffenheffing variabel deel meerpersoons*

n.v.t.

18

n.v.t.

Totale gemeentelijke lasten eenpersoonshuishouden

747

1,2%

Totale gemeentelijke lasten meerpersoonshuishouden

842

1,6%

* Voor het bereken van het variabele deel is baseerd COELO zich op het gemiddelde afvalaanbod door huishoudens in de gemeente volgens het CBS. Dit betreffen gegevens met twee jaar vertraging. Heffing huurder-bewoner

TariefWoon- Woonlaste ontwikkeling lasten n perc. tov vorig jaar

Rioolheffing

4,2%

93

4,2%

Afvalstoffenheffing eenpersoons

0,6%

224

0,6%

Afvalstoffenheffing variabel deel eenpersoons*

n.v.t.

9

n.v.t.

Afvalstoffenheffing meerpersoons

1,1%

311

1,1%

Afvalstoffenheffing variabel deel meerpersoons*

n.v.t.

18

n.v.t.

Totale gemeentelijke lasten eenpersoonshuishouden

326

0,8%

Totale gemeentelijke lasten meerpersoonshuishouden

421

1,7%

* Voor het bereken van het variabele deel baseert het COELO zich op het gemiddelde afvalaanbod door huishoudens in de gemeente volgens het CBS. Dit betreffen gegevens met twee jaar vertraging.

68

Jaarstukken 2022

Lokale lastendruk Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo) van de Rijksuniversiteit van Groningen brengt jaarlijks het niveau en de ontwikkeling van de lokale lasten in beeld. Bij het vergelijken van de woonlasten wordt er onder andere gekeken naar de OZB, afvalstoffenheffing en rioolbelasting. Het Coelo brengt hierover jaarlijks de ‘Atlas van lokale lasten’ uit, met daarin informatie over alle gemeenten in Nederland. In deze jaarrekening is een vergelijking gemaakt tussen de lokale lastendruk van de gemeente Ridderkerk met die van omliggende gemeenten en een vergelijking met gemeenten met de laagste en de hoogste woonlasten. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de volgende situaties:

A. Woonlasten van huishoudens met een koopwoning (eigenaar-bewoner)  Eenpersoonshuishouden en meerpersoonshuishouden met een koopwoning B. Woonlasten van huishoudens met een huurwoning (huurder-bewoner)  Eenpersoonshuishouden en meerpersoonshuishouden met een huurwoning De geselecteerde gemeenten zijn bedoeld om een beeld te geven van:  Woonlasten van Ridderkerk in vergelijking met die van de aangrenzende gemeenten en;  Vergelijking met woonlasten in de goedkoopste en duurste gemeenten in het land.

A. Woonlasten van huishoudens met een koopwoning (eigenaar-bewoner)

B. Woonlasten van huishoudens met een huurwoning (huurder-bewoner)

Jaarstukken 2022

69

Toelichting vergelijking woonlasten buurgemeenten Een vergelijking met de woonlasten van de omliggende gemeenten in 2022 laat in het Coelo rapport het volgende beeld zien:  De woonlasten van woningeigenaren in Ridderkerk zijn lager dan de het landelijk gemiddelde woonlasten. Eenpersoonshuishoudens betalen de laagste woonlasten in Barendrecht en meerpersoonshuishoudens kennen de laagste woonlasten in Dordrecht.  De woonlasten van huurders in Ridderkerk zijn nagenoeg gelijk met het landelijk gemiddelde woonlasten; Eenpersoonshuishoudens die huurder zijn,

betalen de laagste woonlasten in Barendrecht. Meerpersoonshuishoudens kennen de laagste woonlasten in Rotterdam. Landelijke woonlastenvergelijking In de vergelijking die hierna volgt zijn ter vergelijking de gemeenten Aalten en Nijmegen opgenomen als de gemeenten met de laagste woonlasten en de gemeenten Bloemendaal en Wassenaar met de hoogste woonlasten. Woningeigenaren hebben de laagste woonlasten in Aalten. Huurders in Nijmegen hebben de laagste woonlasten. Hoogste woonlasten hebben huishoudens met eigen woning in de gemeente Bloemendaal en huurders in de gemeente Wassenaar betalen de meeste woonlasten. De volgende grafieken laten dit zien.

A. Woonlasten van huishoudens met een koopwoning (eigenaar-bewoner)

B. Woonlasten van huishoudens met een huurwoning (huurder bewoner)

70

Jaarstukken 2022

Landelijk neemt Ridderkerk met woonlasten van € 842 een positie in van de 88e (vergelijk in 2021: 115e) plaats als het gaat om een gezinshuishouden dat eigenaar-bewoner is. Ter vergelijking: Aalten staat op de 2e plaats met de laagste woonlasten van € 668 en Bloemendaal op de 349e plek met € 1.736 aan woonlasten. Gaat het om een gezinshuishouden dat huurderbewoner is, dan staat Ridderkerk met woonlasten van € 421 op plaats 175e (vergelijk in 2021: 196e). Ter vergelijking: Nijmegen staat op de 1e plaats met de laagste woonlasten van € 39 en Wassenaar op de 354e plek met de hoogste woonlasten van € 706. Een huishouden in Ridderkerk betaalt minder aan woonlasten dan het landelijk gemiddelde aan woonlasten. Ten opzichte van het landelijk gemiddelde betaalt een eenpersoonshuishouden met een huurwoning in Ridderkerk € 10 minder en een gezinshuishouden € 3 minder aan woonlasten. De woonlasten van een huishouden (eenpersoons- of gezinshuishouden) met eigen koopwoning betalen tussen € 60 - € 80 minder dan de landelijk gemiddelde woonlasten. Dit blijkt uit het overzicht hieronder:

In onderstaand overzicht is een vergelijking gemaakt tussen de geraamde en de daadwerkelijk toegekende kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Kwijtschelding lokale heffingen Onroerend zaakbelasting

-2.600

-2.600

Afvalstoffenheffing

-246.800

-246.800

-254.828

Rioolheffing

-49.800

-50.100

-64.384 -14.284

Ridderkerk

Landelijk gemiddeld

2.600 -8.028

Aantallen Toelichting kwijtschelding Het aantal ingediende bezwaren en toegekende kwijtscheldingen is ten opzichte van 2021 stabiel gebleven. Het aantal ingediende verzoeken is gestegen met vier verzoeken om kwijtschelding. Het percentage toegekende kwijtscheldingsverzoeken blijft op hetzelfde niveau als vorig jaar. Zowel in 2021 als in 2022 is 70% (991 van de 1.425) van de ingediende kwijtscheldingsverzoeken in aanmerking gekomen voor kwijtschelding. Jaar

Categorie

Begroting Begroting Realisatie Verschil 2022 2022 na 2022 wijziging

Verzoeken

Toegewezen

Percentage

2019

1.120

866

77%

2020

1.218

966

79%

2021

1.421

1.001

70%

2022

1.425

991

70%

Eénpersoonshuishouden met een huurwoning

325

335

Meerpersoonshuishouden met een huurwoning

421

424

Eénpersoonshuishouden met een koopwoning

746

826

Toelichting verzoeken kwijtschelding

Meerpersoonshuishouden met een koopwoning

842

904

Toelichting kwijtschelding Het aantal ingediende bezwaren en toegekende kwijtscheldingen is ten opzichte van 2021 stabiel gebleven. Het aantal ingediende verzoeken is gestegen met vier verzoeken om kwijtschelding. Het percentage toegekende kwijtscheldingsverzoeken blijft op hetzelfde niveau als vorig jaar. Zowel in 2021 als in 2022 is 70% (991 van de 1.425) van de ingediende kwijtscheldingsverzoeken in aanmerking gekomen voor kwijtschelding.

Kwijtscheldingsbeleid Kwijtschelding Als een belastingplichtige door financiële omstandigheden een belastingaanslag niet (of slechts deels) kan betalen, kan kwijtschelding worden verleend. Ridderkerk hanteert de maximale normbedragen bij de toetsing van kwijtscheldingsverzoeken. Naast automatische kwijtscheldingstoets, die wordt uitgevoerd door de (landelijke) Stichting Inlichtingenbureau, is er de mogelijkheid een handmatige beoordeling van kwijtscheldingsverzoeken te hanteren. Deze laatst genoemde mogelijkheid voorziet in de behoefte voor maatwerk bij de beoordeling van individuele gevallen.

Jaarstukken 2022

71

Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Risicobeheersing Aanleiding en achtergrond Wij voeren actief beleid op de beheersing van de risico’s die de gemeente loopt. Gekeken wordt naar de maatregelen die worden getroffen om de risico’s af te dekken. Voor de risico’s waarvoor geen maatregelen getroffen kunnen worden bijvoorbeeld omdat het verzekeren ervan te duur zou zijn, wordt ingeschat welke buffer noodzakelijk is. Dit is het weerstandsvermogen. Op basis van de continu geïnventariseerde risico’s en de beschikbare financiële middelen (weerstandscapaciteit) is het weerstandvermogen berekend. In dit risicoprofiel worden de belangrijkste trends en ontwikkelingen benoemd en meegewogen.

Risicoprofiel Door actieve risicobeheersing heeft de gemeente in beeld wat de risico’s zijn en is het mogelijk om het weerstandsvermogen te bepalen. Alle risico’s worden voor zover mogelijk twee maal per jaar herijkt en er wordt continu geanticipeerd op nieuwe risico’s. Het getoonde risicoprofiel is bepaald vanuit de inventarisatie en analyse zoals uitgevoerd tot en met 6 februari 2023. We kijken zowel terug als vooruit met als doel een actueel Nr. Risico

risicoprofiel te presenteren in deze jaarrekening. De gevolgen van de oorlog in de Oekraïne zoals onder andere de hoge grond- en brandstofprijzen, de mogelijke onzekerheden over beschikbaarheid ervan maar ook de over 2022 hoog oplopende inflatie wegen mee en zijn op diverse manieren van invloed op prestaties, resultaten en onzekerheden. De nasleep van de coronapandemie wordt ook meegewogen en is als risico nog steeds van invloed, maar over de hele breedte sterk afgenomen in het afgelopen jaar. In het volgende overzicht worden de belangrijkste (geconsolideerde) risico's gepresenteerd die de grootste invloed hebben bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit. Bij ieder risico worden kort de beheersmaatregelen weergegeven. De lijst met belangrijkste risico’s omvat circa 91% van alle geïdentificeerde risico’s. Op basis van de ingevoerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast, omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 11.501.000) ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden.

Maatregelen

Kans Financieel gevolg

Invloed

4 max. € 1.500.000

20,31%

2 Risico dat de BAR-organisatie haar taken BAR-organisatie , monitoring, business niet kan uitvoeren binnen het beschikbaar intelligence, competentieontwikkeling gestelde budget

4 max. € 1.360.000

19,16%

3 Risicocluster uitvoering wet- en regelgeving beveiliging data/ informatie/ gegevens/ privacy

4 max. € 1.000.000

14,57%

4 Risicocluster uitvoering JeugdwetBeperkte invloed, BAR-organisatie, transformatie tekorten die ontstaan in de uitvoering van keten, monitoring/benchmarking, business de Jeugdwet intelligence

4 max. € 1.000.000

11,30%

5 Risico tekorten in open eind-regelingen Schulddienstverlening, Schuldhulpverlening, bijzondere bijstand

Schulddienstverlening: preventie, competentieontwikkeling, business intelligence

4

max. € 400.000

6,71%

6 Risico’s niet te dekken binnen grondexploitaties

Uitkomst risico-inventarisatie

4

max. € 247.000

5,73%

7 Financiële en imagorisico's op door de gemeente gesubsidieerde instellingen

Frequent toepassen audits, voortgangsrapportages van instellingen

4

max. € 400.000

4,49%

8 Cluster WMO gerelateerde risico's. Overschrijding van budget(ten)

Beperkte invloed, BAR-organisatie, monitoring, business intelligence

4

max. € 400.000

4,47%

9 Cluster Corona risicodekking Ridderkerk

Uitkomst van coronarisicosimulatie

3

max. € 500.000

2,79%

10 Arbeidsongeschiktheid van collegelid/ leden

Geaccepteerd risico in plaats van verzekeren

1 max. € 1.287.000

1,61%

1 Risicocluster tekorten uitvoering gedecentraliseerde taken sociaal domein

BAR-organisatie, monitoring/ benchmarking, business intelligence, competentie-ontwikkeling, Strategisch PersoneelsPlanning

BAR-organisatie, Proces meldpunt datalekken, beheer register gegevensverzamelingen, Compliance

Totaal alle risico's: € 11.501.000

Het voorgaande overzicht toont risico’s die incidenteel schade op kunnen leveren met daarbij het maximale financiële gevolg. De telling

72

onder het overzicht is het totaal van alle bekende risico’s, niet alleen de genoemde top 10. De onderstaande tabel geeft aan hoe groot de

Jaarstukken 2022

kans is in lengte van tijd en hoe de spreiding in tijd is terug te vertalen. Kwantiteit Referentiebeelden

Kans- Toelichting kansklasse klasse

10%

0 of 1 keer per 10 jaar

1

Deze klasse wordt gehanteerd voor risico's waarvan het onwaarschijnlijk is dat deze zich in de komende jaren voordoen.

30%

1 keer per 5 - 10 jaar

2

Deze klasse hanteren we voor risico's waarvan het niet waarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar voordoen.

50%

1 keer per 2 - 5 jaar

3

Deze klasse hanteren we voor risico's die zich in het komende jaar wel maar ook niet kunnen voordoen.

70%

1 keer per 1 - 2 jaar

4

Deze klasse wordt gehanteerd voor risico's waarvan het waarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar zullen voordoen.

90%

1 keer per jaar of meer

5

Deze klasse wordt gehanteerd voor risico's waarvan het zeer waarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar gaan voordoen.

Risicosimulatie Op basis van de ingevoerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast, omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 11.501.000) ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden.

Trends en ontwikkeling risicoprofiel In deze paragraaf worden de belangrijkste trends en ontwikkelingen in relatie gebracht met de risico’s van de gemeente. De gemeente kan onzekerheden positief beïnvloeden door investeringen en maatregelen te treffen. In deze paragraaf worden onzekerheden en risico’s toegelicht en daarbij worden negatieve scenario’s als input gebruikt. Risico decentralisaties in het sociaal domein Het doel van de decentralisaties in het sociaal domein (gestart in 2015) was/is om het beleid dichter bij de burgers te brengen en de zorg beter op de lokale behoeften af te stemmen. Inmiddels is duidelijk dat de verwachte effecten van de decentralisaties nog niet op orde zijn. Er is nog steeds sprake van een toenemend gebruik van de jeugdzorg en de maatschappelijke ondersteuning. Decentraliseren in algemene zin is bedoeld om beter te voorzien in spreiding van bevoegdheden om zo het functioneren en presteren van het openbaar bestuur (en zijn beleid en regelgeving) te verbeteren. In praktijk blijkt dat de mate waarmee de gemeente inhoudelijk en financieel

Jaarstukken 2022

kan sturen, maar beperkt is en/of zelfs weer is afgenomen. Als er knelpunten zijn, worden deze op landelijk niveau opgepakt en vindt er op dat niveau bijstelling plaats. De stevige risico’s, die lokaal bestaan binnen de decentralisaties, zijn hierdoor evengoed beperkt te beïnvloeden en blijven onveranderd stevig. Bedrijfsvoeringsrisico’s BAR-organisatie De risico’s, die bestaan binnen de bedrijfsvoeringorganisatie, zijn in 2022 wat toegenomen. Het goed beveiligen van gegevens en de regelgeving hieromtrent is van invloed op de ontwikkeling van de risico’s in dit cluster. Er moeten continu stappen worden gemaakt om beheersing op een hoog niveau te houden. Dit vraagt om investeringen en doorontwikkeling op veel bedrijfsvoering elementen. Denk hierbij onder meer aan nieuwe taken, het compliant worden, zijn en blijven ten aanzien van wijzigende en nieuwe wet- en regelgeving, het beschikbaar hebben en houden van de juiste competenties en de hoge eisen aan technische oplossingen en beveiliging van data. Het risico en de onzekerheid dat dit niet of maar beperkt haalbaar is, is reëel. De arbeidsmarkt wordt gekenmerkt door schaarste op veel specialismen binnen alle domeinen en dwingt vaker tot kostbare inhuur. Het ziekteverzuim over 2022 was hoog en is nog steeds hoog. De beoogde prestaties in de dienstverlening staan hierdoor onder druk.

De project risico’s voortvloeiend uit de op handen zijnde reorganisatie van de BAR-organisatie zijn in deze analyse nog niet uitgewerkt, omdat deze nog niet te kwantificeren zijn. Deze risico’s treft u aan in een volgende bestuurlijke verslaglegging onder project nieuwe organisaties 2024. Risicocluster uitvoering wet- en regelgeving beveiliging data/informatie/gegevens/privacy Dit risico hangt samen met de bedrijfsvoeringsrisico’s BAR-organisatie. De gemeente draagt echter de wettelijke aansprakelijkheid. Er is sprake van een verhoogd risico door toename gebruik digitale technologie, online informatie en thuiswerken. De digitale dienstverlening gekoppeld aan de uitvoering van de wetten en regels blijft zich in rap tempo ontwikkelen. Deze digitale transformatie van de overheidsdienstverlening resulteert meer vraag van en naar medewerkers met ict-kennis en goed ontwikkelde digitale beheersvaardigheden. Het risico dat we niet volledig aan de wetten en regels kunnen voldoen en hierdoor schade oplopen is reëel. Risicocluster uitvoering Jeugdwet- tekorten die ontstaan in de uitvoering van de Jeugdwet Voor kinderen en jongeren onder de 18 jaar is er

73

de jeugdwet. In deze wet is bijna alle zorg en ondersteuning geregeld voor deze groep. Het Rijk heeft de afgelopen jaren extra incidentele middelen voor de Jeugdzorg beschikbaar gesteld. Deze dekken de structureel toenemende kosten echter niet. Een verdere toename op aanspraak van Jeugdzorg blijft daarmee nog steeds een groot risico. Risico tekorten in openeinderegelingen Schulddienstverlening, Schuldhulp- verlening, bijzondere bijstand De gemeente kent naast de risicoclusters met betrekking tot de Jeugdwet en de Wmo meer openeinderegelingen waarvoor risico’s zijn geclusterd. De kans dat we in de open einderegelingen van dit cluster buiten de budgetten lopen is, nu het leven in 2022 veel duurder is geworden, toegenomen. Risico's niet te dekken binnen grondexploitaties Op het moment van opstellen is er nog geen actualisatie van dit risico. Het betreft hier een risico-inschatting op onverhoopte overschrijding van projectreserves. Cluster corona risicodekking Ridderkerk De risico’s met betrekking tot de gevolgen van de coronapandemie zijn in 2022 afgenomen. De maatregelen zijn nagenoeg volledig afgeschaald met het uitblijven van een nieuwe grote besmettingsgolf. Het is wel duidelijk dat er op verschillende vlakken langzaam gevolgen zichtbaar worden in de samenleving. Het risico blijft hierdoor nog steeds aanwezig met een positieve bijstelling van de kans en daarmee de impact.

Arbeidsongeschikt van collegeleden Dit is een geaccepteerd risico. Hiervoor wordt gekozen in plaats van een kostbare verzekering. Oorlog in Oekraïne De oorlog en de hier opvolgende sancties die aan Rusland zijn en worden opgelegd raken uiteindelijk iedereen in meer of mindere mate. De beschikbaarheid en de hier aan gekoppelde prijsstijgingen van levensmiddelen, bouw-, gronden brandstoffen spelen een hoofdrol in de financiële gevolgen. Het leven is ontzettend duur geworden op alle vlakken. Begin 2023 lijkt de inflatie iets af te nemen, maar tikt nog steeds historisch hoge waarden aan. Dit alles werkt ook door in de risico’s die over de hele breedte zijn toegenomen.

Weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. Het totaal van de stortingen en onttrekkingen in de algemene reserve is terug te vinden in de Jaarrekening onder het hoofdstuk Toelichting op de balans per 31 december, Overzicht mutaties in de algemene reserve. Weerstands- Startcapavermogen citeit Algemene reserve Onvoorzien Totaal weerstandscapaciteit

Stortingen Onttrekkingen

Huidige capaciteit

32.631.841 3.929.479 3.803.063 32.758.257 25.000

0

0

25.000

32.656.841 3.929.479 3.803.063 32.783.257

Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Uit de bijbehorende tabel volgt dat 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 5.144.000 (benodigde weerstandscapaciteit). Percentage

Bedrag

10%

2.910.000

25%

3.450.000

50%

4.042.000

75%

4.625.000

90%

5.144.000

95%

5.440.000

Ratio weerstandsvermogen

= Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

= 32.783.257 = 6,4

5.144.000

Het ratio weerstandsvermogen van de gemeente Ridderkerk valt met ratio 6,4 ruim binnen klasse A, wat staat voor een uitstekend weerstandsvermogen.

74

Jaarstukken 2022

De schuldquote blijft ruim binnen categorie A. Het verschil tussen de begroting en realisatie is het gevolg van het niet aantrekken van leningen. Deze leningen zijn niet nodig geweest, omdat er minder geïnvesteerd is dan waar eerder rekening mee gehouden is.

Waarderingscijfer

Ratio

Betekenis

A

> 2,0

Uitstekend

B

1,4 - 2,0

Ruim voldoende

C

1,0 - 1,4

Voldoende

D

0,8 - 1,0

Matig

E

0,6 - 0,8

Onvoldoende

F

< 0,6

Ruim onvoldoende

Kengetallen De financiële positie van de gemeente wordt onder andere in beeld gebracht met kengetallen. Deze kengetallen worden voorgeschreven in het BBV. De gehanteerde kengetallen worden berekend op basis van de balans, het overzicht van baten en lasten en het overzicht van incidentele baten en lasten. De waarden van de kengetallen zijn ingedeeld in drie categorieën. Deze categorieën sluiten aan bij de landelijk vastgestelde signaleringswaarden. Categorie A is het minst risicovol, categorie C het meest. De normeringen bij deze kengetallen geven een indicatie van de houdbaarheid van de financiën. De kengetallen samen geven een algemeen beeld over de financiële gezondheid. Op één kengetal (categorie B) na komen de kengetallen allemaal in categorie A uit. Samen met de goede reservepositie geeft dit een positief beeld van de financiële positie. Kengetal

Categorie A

Categorie B

Categorie C

Netto schuldquote

<90%

90-130%

>130%

Netto schuldquote gecorrigeerd

<90%

90-130%

>130%

Solvabiliteitsratio

>50%

20-50%

<20%

Grondexploitatie

<20%

20-35%

>35%

Structurele exploitatieruimte

>0%

0%

<0%

Belastingcapaciteit

<95%

95-105%

>105%

Kengetallen

Jaarrekening Begroting Jaarrekening 2021 2022 2022

Netto schuldquote

0,3%

71,0%

6,1%

Netto schuldquote gecorrigeerd

-0,9%

69,8%

2,1%

Solvabiliteitsratio

58,6%

38,7%

59,3%

Grondexploitatie

-3,0%

-4,6%

-4,6%

Structurele exploitatieruimte

1,6%

2,5%

1,2%

Belastingcapaciteit

96,8%

97,1%

98,2%

Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft aan in welke mate de gemeente aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. Hoe hoger de ratio, hoe groter de weerbaarheid. Anders gezegd, 59% van het totale vermogen is eigen vermogen. Een goede score en in lijn met de begroting.

Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. De boekwaarde van de voorraden grond, kosten minus de opbrengsten in de grondexploitaties, is van belang, omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. De (licht) negatieve uitkomst in het jaar 2022 is de vertaling van gunstige, winstgevende, boekwaardes. Het kengetal grondexploitatie valt daardoor in categorie A.

Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de opbrengsten. Het geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken.

Jaarstukken 2022

75

Belastingcapaciteit De benutte belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde van 2022 (€ 904). Als dit percentage laag ligt, betekent dit dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Om in aanmerking te komen voor financiële steun vanuit het Rijk (art. 12status), moeten de lokale belastingen ten minste 120% van het landelijk gemiddelde zijn.

Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen of de structurele ruimte voldoende is om structurele lasten te dragen. De marge tussen categorie A en C is klein. De positieve uitkomst laat zien dat er voldoende structurele baten zijn tegenover de structurele lasten. Maar de kleine marge maakt dat de uitgaven van de gemeente nauwgezet gemonitord worden.

De belastingdruk ligt nog onder het landelijke gemiddelde, maar wel in categorie B.

Conclusie over huidig risicoprofiel In de voorgaande onderdelen is een relatie gelegd tussen het risicoprofiel en het benodigde weerstandsvermogen en zijn de financiële kengetallen uitgelicht. Gesteld kan worden dat we een financieel gezonde gemeente zijn.

76

Jaarstukken 2022

Paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente is verantwoordelijk voor het beheer van de openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen. Deze openbare ruimte bestaat uit kapitaalgoederen. Dit zijn wegen, openbare verlichting, riolering, civiele kunstwerken, water, groen en gebouwen. Kapitaalgoederen hebben onderhoud nodig, zodat wij een veilig gebruik kunnen waarborgen. Zowel meerjarig groot onderhoud als klein onderhoud. De kosten daarvan en de planning worden vastgelegd in beheerplannen. Onze uitgangspunten daarbij Beheerplannen

zijn: het actuele beleidskader, het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten, de nota Reserves en Voorzieningen 2021-2024 en de Financiële Verordening 2017 (inclusief afschrijvingstabel). In het kader van het financieel toezicht hecht ook de provincie grote waarde aan actuele beheerplannen. De beheerplannen laten zien of de budgetten de komende jaren voldoende zijn om aan de vastgestelde beleidskaders te voldoen. In onderstaande tabel zijn de beschikbare beheerplannen weergegeven. Vastgesteld

Looptijd t/m

Herziening in

Reserve

Openbare verlichting

2020

2024

2024

Nee

Civiele kunstwerken

2020

2024

2024

Nee

Groen- en recreatiegebieden

2020

2024

2024

Nee

Speelterreinen

2020

2024

2024

Nee

Wegen

2020

2024

2023

Ja

Programma Stedelijk Water (voorheen GRP)

2017

2022

2023

Ja

Waterhuishouding

2020

2024

2024

Nee

Haven

2018

2023

2023

Ja

Meerjarenonderhoudsplannen gebouwen

2018

2021

2022

Ja

Meerjarenonderhoudsplannen sportaccommodaties

2018

2021

2023

Ja

Openbare verlichting

Budget

Kerncijfers

Openbare verlichting

  

8.419 armaturen 8.503 lampen 8.253 lichtmasten

Beheer Naast de gemeente zijn ook andere beheerders verantwoordelijk voor de openbare ruimte met openbare verlichting. Zoals bijvoorbeeld de wegen met verlichting in eigendom van het Waterschap Hollandse Delta. De lichtmasten worden gemiddeld elke vier jaar visueel geïnspecteerd tijdens de lampvervanging. Stabiliteits-/sterktemetingen van lichtmasten vinden plaats wanneer lichtmasten 40 jaar oud zijn. Onveilige situaties, vaak gemeld door burgers en bedrijven, worden veelal direct opgelost. Armaturen hebben een gemiddelde levensverwachting van 25 jaar.

Terugblik Verspreid over de gemeente zijn diverse lampen vervangen. Ook zijn er functionele aanpassingen gedaan, zoals aan de Oosterparkweg en de Steur. Daar zijn enkele extra lichtmasten bij geplaatst. Vervanging van lichtmasten en armaturen is grotendeels doorgeschoven naar 2023.

Jaarstukken 2022

Begroting na wijziging

Realisatie

Klein onderhoud

241.000

199.736

Groot onderhoud

382.300

338.663

Investeringen

560.800

132.677

1.184.100

671.076

Totaal openbare verlichting

Civiele kunstwerken Kerncijfers   

65 fiets-/voetbruggen 23 verkeersbruggen/viaducten 163 overige kunstwerken

Beheer Onder de categorie civiele kunstwerken vallen bruggen, tunnels, viaducten, duikers, damwanden, kademuren, steigers en dijktrappen. Een civiel kunstwerk wordt elke vijf jaar uitgebreid geïnspecteerd volgens de CUR 117 aanbeveling categorie B2 (toestandsinspectie), B5 (herstel advies) en C2 (meerjarenonderhoudsplanning en budgetraming). Houten bruggen en kunstwerken, die meer onderhoud vragen, worden in de tussenliggende periode een aantal keer visueel geschouwd. Op basis van de inspectieresultaten worden de jaarlijkse onderhouds- en vervangingsmaatregelen bepaald. Deze

77

maatregelen kunnen variëren van klein onderhoud tot grootschalige vervangingen.

Terugblik De dekdelen van de fiets-voetbrug aan de Clara Wichmannstraat en de voetbrug in de Gorzen zijn vervangen. De fiets-voetbrug bij de Gorzenweg is voorzien van nieuwe leuningen. Langs de Ringdijk zijn ter hoogte van nummer 176 en 202 nieuwe dijktrappen aangebracht.

Budget Civiele kunstwerken

Begroting na wijziging

Realisatie

Investeringen

2.641.700

1.916.368

Totaal civiele kunstwerken

2.641.700

1.916.368

Openbaar groen, inclusief recreatiegebieden Kerncijfers     

18.209 bomen 279.798 m2 cultuurbeplanting 1.414.306 m2 gras 8.165 m2 haag 343.351 m2 natuurlijke beplanting

Beheer De gemeente beheert twee recreatiegebieden, namelijk de Gorzen/Ridderhaven en het Reijerpark. De Grienden en de Crezéepolder zijn in beheer bij het Zuid-Hollands Landschap. De Donckse Velden, het Oosterpark en de Wevershoek zijn in beheer bij het Natuur- en Recreatieschap IJsselmonde. Het Donckse Bos valt onder de Stichting Het Huys ten Donck. Voor het Waalbos is een beheerovereenkomst afgesloten met Staatsbosbeheer. De surfbocht bij het Waalbos is in beheer van het Natuur- en Recreatieschap IJsselmonde (NRIJ). Er vindt nog overleg plaats over de toekomst van het NRIJ. De kwaliteit van het bomenbestand wordt bewaakt door middel van boomveiligheidscontrole-onderzoeken. Uit deze 3-jaarlijkse controles volgen de maatregelen die genomen moeten worden om het bomenbestand vitaal en veilig te houden. In sommige gevallen is het nodig om bomen te kappen. In veel gevallen kan worden volstaan met snoeionderhoud.

Terugblik Totaal zijn er vanuit de boomveiligheidscontrole en boomvervangingsprojecten 188 bomen gerooid en 190 bomen aangeplant. Zoals de takbreukgevoelige populieren langs de Populierenlaan. Deze zijn vervangen door verschillende boomsoorten die beter geschikt zijn voor deze locatie. Langs de Visvliet zijn bomen

78

geplant zodat de groene hoofdstructuur wordt versterkt. In de Brasem zijn bomen vervangen waarbij ook de groeiplaatsen zijn verbeterd. Ook in de Dennenstraat hebben de nieuw bomen een grotere groeiplaats gekregen, zodat de wortelopdruk problematiek is opgelost. Daarnaast zijn er in de wijken verschillende groenvakken opgeknapt. En is het gazon van een aantal speelplekken en trapvelden gerenoveerd. Door het droge warme weer dit jaar is er veel meer watergegeven dan voorgaande jaren. Langs het Droogdok is een bijvriendelijk bloembollenmengsel aangeplant. In het vroege voorjaar profiteren de bijen daar van. In deze straat is ook een berm ingezaaid met een bloemenmengel. In de Havenstraat is dit ook gedaan.

Budget Openbaar groen

Begroting na wijziging

Realisatie

Onderhoud, incl. groot onderhoud

3.295.400

3.238.508

Totaal openbaar groen

3.295.400

3.238.508

Speelterreinen Kerncijfers   

175 speelplekken 803 speeltoestellen 38.534 m2 kunstmatige valondergrond

Beheer De speeltoestellen worden jaarlijks vier keer op veiligheid geïnspecteerd. Aan de hand van de resultaten van de laatste veiligheidsinspectie van het jaar wordt de jaarplanning gemaakt. Naast veiligheid kunnen sterk gewijzigde demografische gegevens in een wijk of het einde van de levensduur van de speeltoestellen een aanleiding zijn om een speelplek in de planning voor herinrichting op te nemen. Tijdens de voorbereidingen voor de herinrichting van een speelplek worden de gebruikers en buurtbewoners bij het proces betrokken. Eerst wordt de mogelijkheid geboden ideeën kenbaar te maken. Daarna worden op basis van de meest realistische ideeën twee ontwerpen met speeltoestellen gemaakt. Tenslotte kan iedereen, maar bij voorkeur de kinderen, hieruit een keuze maken. Het ontwerp met de meeste stemmen wordt aangelegd.

Terugblik De volgende locaties zijn geheel gerenoveerd in samenspraak met de bewoners:  Colijnstraat  Rosmolen 8  Rosmolen 178

Jaarstukken 2022

      

Terugblik

Boezemkade Electrostraat Meerkoet Karper 141 Karper 5 Forel 136 Anjerstraat

De speelplek aan het Scheldeplein en aan het Droogdok zijn voorzien van drainage en graszoden. Daarnaast is het kunstgrasveld bij het Huygensplantsoen vervangen. Bij de Pruimendijk is in samenwerking met de bewoners een toestel geplaatst. Tot slot is er op diverse speelplekken Tigermulch aangelegd. Dit is een slijtvaste valdempende ondergrond.

Budget Speelvoorzieningen

Begroting na wijziging

Realisatie

Klein onderhoud

420.800

Groot onderhoud

24.000

407.413 27.475

Investeringen

508.600

494.642

Totaal speelvoorzieningen

953.400

929.530

Wegen, fiets- en voetpaden (verhardingen) Kerncijfers     

586.045 m2 asfalt 1.763.481 m2 bestrating 1.109 m goot 21.069 kolken 45.743 m2 overige verharding

Beheer Het uitvoeringsprogramma wordt bepaald op basis van de jaarlijkse inspecties, onderzoeken, levensduur, uitstraling (kwaliteitsniveau) en binnenstedelijke ontwikkelingen. Bij asfalt is het belangrijk om uitstel van het noodzakelijke onderhoud te voorkomen, anders is er sprake van kapitaalvernietiging. Want dan zijn zwaardere of duurdere maatregelen nodig om het asfalt te herstellen. Elementenverharding (stenen, klinkers, tegels) kent geen kapitaalvernietiging. Bij uitstel loopt enkel de beeldkwaliteit terug. Naast groot onderhoud vindt er klein onderhoud plaats. Waar groot onderhoud gericht is op het in goede staat brengen, is klein onderhoud gericht op het in goede staat houden. Bijvoorbeeld door plaatselijk herstel van verzakte bestrating. Binnen het dagelijks onderhoud worden gevaarlijke situaties direct verholpen. Waar de veiligheid in het geding is, wordt dus direct onderhoud gepleegd. Dit kan bijvoorbeeld een spoelgat in de weg of losse tegels door boomwortels zijn.

Jaarstukken 2022

Totaal is dit jaar aan 44.286 m2 bestrating aangepakt. Het betreft:  Bolnes 3.144 m2 (onder andere trottoir en parkeervakken Boelewerf, trottoir Donckselaan, en parkeervakken, trottoir en fietspad aan de Spuistraat).  Centrum 1.865 m2 (onder andere Koninginneweg, Jhr. de Savornin Lohmanstraat, het pad langs de Jhr. van Karnebeekweg en de Willem Dreesstraat).  Donkersloot 1.328 m2 (onder andere de parkeerplaatsen in de Haven en de trottoirs aan de Havenstraat, Noordenweg en Scheepmakerstraat).  Drievliet 6.540 m2 (onder andere het vervangen van een drempel in de Windmolen, en diverse verharding in de Brasem, Karper, Zalm en Pelikaan).  Het Zand 3.777 m2 (onder andere het trottoir en fietspad aan de Clara Wichmanstraat en diverse verharding van het Erasmuspark, Lorentzstraat en van Leeuwenhoekstraat).  Oost 4.247 m2 (onder andere Plein Oost, de Burgemeester de Zeeuwstraat, Geerlaan, Herman de Manstraat, Klooslaan).  Oostendam 300 m2 (Het Ambachtsepad).  Slikkerveer 12.052 m2 (onder andere Dillenburgplein, Benedenrijweg, Bernhard Zweersstraat, Brahmsstraat, Brederodestraat, Brucknerstraat, Graaf Janstraat, Juliana van Stolberglaan en Prinses Margrietstraat).  West 11.033 m2 (onder andere Dennenstraat, Goudenregenlaan, Jasmijnstraat en Prunuslaan).

Op de volgende locaties is de deklaag vervangen door stilasfalt:  Rijksstraatweg, tussen de Waalweg en de Achterambachtse weg.  Sportlaan, tussen de Groen van Prinsterenweg en de Koninginnenweg.  Burgemeester de Zeeuwstraat, tussen De Savornin Lohmanstraat en de Karnebeekstraat.  Geerlaan, tussen de Jan Luykenstraat en de Vondellaan.  Geerlaan, tussen de Vondellaan en het viaduct over de A16. Op andere asfaltverhardingen zijn scheuren gevuld waar dat nodig was, totaal 3.250 meter.

79

Budget Wegen

Begroting na wijziging

Realisatie

Klein onderhoud

1.820.700

1.743.870

Groot onderhoud

1.963.500

1.953.116

Investeringen

5.338.500

2.455.931

Saldo van storting en onttrekking reserve

-882.800

-858.516

Totaal wegen

8.239.900

5.294.401

Stand reserve per 1 januari 2022

5.035.824

Storting

1.094.600

Onttrekking

-1.953.116

Stand reserve per 31 december 2022

4.177.307

Riolering Kerncijfers         

288 km riolering 18 km drukleiding en 31 km persleiding 22.000 rioolaansluitingen 13 eindgemalen en 33 tussengemalen 119 drukrioleringspompen 2 tunnelgemalen 4 oppervlaktegemalen, 3 drainagegemalen en 1 fontein 9 bergbezinkvoorzieningen 2 bergingsriolen

Beheer Riolering is van belang voor de volksgezondheid, de kwaliteit van de leefomgeving, de bodem en het grond- en oppervlaktewater. De gemeente is verantwoordelijk voor de inzameling van het stedelijk afvalwater en hemelwater. Daarnaast proberen we eventuele nadelige gevolgen van de grondwaterstand te beperken. Bij rioolvervangingsprojecten proberen we klimaatadaptieve maatregelen zoveel als mogelijk (en indien noodzakelijk) in te bedden. Dit doen we in samenspraak met onze inwoners, ondernemers en woningbouwverenigingen. De gemeente heeft hierbij een stimulerende rol, bijvoorbeeld in het vergroenen van tuinen en het afkoppelen van daken. Eind 2020 is de stresstest wateroverlast opgeleverd. In nieuwe ruimtelijke ontwerpen wordt rekening gehouden met de kwetsbaarheden (wateroverlast) die uit de stresstest naar voren zijn gekomen.