2026-06-26 RIB meicirculaire 2026.pdf

Gemeenteraad van Ridderkerk p/a griffie

Uw brief van: Uw kenmerk: Bijlage(n):

-

Ons kenmerk: Contact: Doorkiesnummer: E-mailadres: Datum:

2026-040379 C. Kolf 0180-451286 k.kolf@ridderkerk.nl 26 juni 2026

Betreft: Meicirculaire 2026 gemeentefonds

Geachte raadsleden, Via deze brief informeren wij u over de gevolgen van de meicirculaire 2026 gebaseerd op de Voorjaarsnota van het Rijk. De belangrijkste punten: • • •

•

Positieve accresontwikkeling vanwege gestegen lonen en prijzen en volumeontwikkeling volgens historisch Bruto Binnenlands Product (BBP) die op hoofdlijnen onze prognose uit de Kaderbrief 2027 volgt. Het vaste abonnementstarief in de Wmo wordt als Rijksbezuiniging nog niet in 2027 afgeschaft, maar opnieuw met een jaar uitgesteld naar 2028. Hierdoor ontvangen we een eenmalige compensatie in 2027 van € 652.000. Het Rijk schrapt de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening per 1 januari 2029 en voert hiervoor voor ons een korting door van afgerond € 4 miljoen. Tegelijkertijd ontvangen we per 2029 een compensatie van € 1,2 miljoen voor het opzetten van een vangnetregeling voor mensen die deze hulp niet zelf kunnen regelen. Per saldo voor ons een korting op het gemeentefonds van € 2,8 miljoen per 2029. Voor dit structurele nadeel nemen wij conform onze Kaderbrief een stelpost op zodat dit voorlopig budgettair neutraal verloopt. Het Rijk kent voor 2027 weer Klimaatgelden (CDOKE) beschikbaar via het gemeentefonds. Dit is voor ons afgerond € 1,6 miljoen. Wij onderzoeken op dit moment hoe dit bedrag mogelijk structureel kan worden ingezet, dus ook na 2027. In deze RIB hebben wij dit voorlopig budgettair neutraal verwerkt.

Hieronder (op de volgende pagina) volgt de tabel met de mutaties van deze circulaire.

1

Meicirculaire 2026 gemeentefonds Gemeente:

Ridderkerk

Uitkeringsfactoren:

Constante prijzen Basis:

Meicirculaire 2026

Vergelijk:

Decembercirculaire 2025

Alle bedragen x € 1.000 A. Beginstand - december 2025

2026

2027

2028

2029

2030

110.529

109.367

107.299

107.742

111.419

401

569

871

470

712

3.008

2.454

2.504

2.216

3.577

3.325

2.974

2.928

-4.002

-4.095

1.195

1.223

B. Accres en nomimale ontwikkeling 1. Accres-ontwikkeling loon-prijs en volume BBP 2. Nominale ontwikkeling/ uitkeringsbasis (constant prijspeil) 3. Afrekening ruimte onder BCF-plafond 2025

-562

Totaal B. Accres-nominale ontwikkeling (1 t/m 3)

-161

C. Overige mutaties 4. Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo

652

5. Huishoudelijke hulp uit de Wmo 6. Vangnetregeling t.b.v. huishoudelijke hulp uit de Wmo 7. Compensatieregeling niet-beoogde kosten jeugdzorg 8. Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE)

-167

9. Hoeveelheidsverschillen actualiseren maatstaven 10. Overige kleinere mutaties (onder € 100.000 per mutatie)

1.587

pm

pm

pm

623

-101

-95

-104

-47

174

60

-3

-22

-16

Totaal C. Overige mutaties (4 t/m 10)

630

2.198

-98

-2.933

-2.935

D. Totaal mutaties mei 2026 (B + C)

469

5.775

3.227

41

-7

110.998

115.142

110.526

107.783

111.412

5. Huishoudelijke hulp uit de Wmo

4.002

4.095

6. Vangnetregeling t.b.v. huishoudelijke hulp uit de Wmo 8. Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE)

-1.195

-1.223

E. Berekening na meicirculaire 2026 (A + D) F. Voorlopig te reserveren voor taakmutaties via inhoudelijke stelposten:

Totaal F. Reserveren stelposten i.r.t. gemeentefonds G. Netto-effect mutaties mei 2026 (D + F)

-1.587 0

-1.587

0

2.807

2.872

469

4.188

3.227

2.848

2.865

Toelichting op de mutaties 1. Accres-ontwikkeling accres loon-prijs en volume historisch BBP Vanaf 2024 groeit het accres mee met de ontwikkeling van de economie (BBP). De indexatie voor inflatie volgt de prijs BBP van het lopende jaar. Het volumedeel is verhoogd o.a. ter compensatie van de bevolkingstoename.

2

2. Nominale ontwikkeling/ uitkeringsbasis (constant prijspeil) Omdat de meicirculaire is gebaseerd op lopende prijzen vanaf basisjaar 2026 (index op index over de jaren) moeten we jaarlijks terugrekenen naar het nieuwe basisjaar, omdat wij met een constant prijspeil begroten voor zowel onze baten als onze lasten. Per saldo pakt dit vanaf 2027 structureel gunstig uit. Voor deze ‘compensatie’ (nominale ontwikkeling/ punt 2.) en de accres-ontwikkeling van punt 1. hielden we in onze Kaderbrief al rekening met bedragen van afgerond € 3 miljoen. Tegenover dit voordeel staan bij de uitwerking in de Begroting 2027 hogere prijs- en loonkosten. Daarmee blijft het financiële perspectief uit de Kaderbrief op hoofdlijnen ongewijzigd. 3. Afrekening ruimte onder BCF-plafond 2025 Gemeenten zijn in 2025 € 215 miljoen onder dit plafond gebleven met declaraties. In de septembercirculaire 2025 werd al een voorschot van € 428 miljoen uitbetaald. De definitieve afrekening BCF bedraagt hierdoor € 213 miljoen lager en dit bedrag wordt in 2026 incidenteel onttrokken aan het gemeentefonds. Voor ons een incidenteel nadeel voor 2026 van € 562.000. Op basis van de resterende ruimte onder het plafond van € 215 miljoen mogen wij in de Begroting 2027 een structurele stelpost opnemen. De provinciaal toezichthouders gebruiken dit als richtlijn bij hun begrotingsbeoordeling.

In de Kaderbrief hebben wij al aangegeven onze bestaande stelpost BCF daarom te verlagen met € 190.000 (structureel nadeel) van € 750.000 naar € 560.000 passend bij deze geactualiseerde (lagere) ruimte. 4. Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo In de Rijksvoorjaarsnota 2023 is besloten het vaste abonnementstarief in de Wmo af te schaffen en vanaf 2026 een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage te herintroduceren. Dit wordt nu opnieuw met een jaar uitgesteld van 2027 naar 2028. Hierdoor vervalt de geplande Rijksbesparing van € 225 miljoen in 2027 en wordt dit weer incidenteel aan het gemeentefonds toegevoegd. Wij hebben in de 1e Tussenrapportage 2026 onze baten (eigen bijdragen) meerjarig geactualiseerd, zodat wij het bedrag van € 652.000 als een incidentele voordelige compensatie kunnen beschouwen. 5. en 6. Huishoudelijke hulp uit de Wmo en vangnetregeling t.b.v. huishoudelijke hulp uit de Wmo Het Rijk schrapt de huishoudelijke hulp uit de Wmo als maatwerkvoorziening en bezuinigt € 1,4 miljard vanaf 2029. Tegelijkertijd wordt € 430 miljoen toegevoegd als vangnet voor mensen die deze hulp niet zelf kunnen regelen. Per saldo onttrekt het Rijk € 1 miljard aan het gemeentefonds per 2029. Dit laatste bedrag is voor het Rijk taakstellend, maar nog niet met concrete plannen onderbouwd. Wij worden gekort met afgerond € 4 miljoen.

Tegelijkertijd ontvangen we een compensatie van € 1,2 miljoen voor het opzetten van een vangnetregeling. Per saldo voor ons een korting op het gemeentefonds van € 2,8 miljoen per 2029. Als gemeente verwerken we deze rijksbezuiniging voorlopig budgettair neutraal conform onze Kaderbrief en mede op advies van de VNG. Wij nemen hiervoor in de komende begroting 2027 inhoudelijke stelposten op (zie punten 5. en 6. bij onderdeel F.) 7. Compensatieregeling niet-beoogde kosten jeugdzorg Ten behoeve van deze regeling is in 2026 een bedrag van € 60 miljoen beschikbaar gesteld ten laste van het gemeentefonds. Voor ons een incidentele uitname van € 167.000 in 2026. Gemeenten dienen nu zelf een SPUK aan te vragen als zij met deze (werkelijke) kosten geconfronteerd worden. Na beoordeling van alle SPUK-aanvragen over de jaren 2024 en 2025 vloeit een eventueel (landelijk) restant terug naar het gemeentefonds. 8. Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Het Rijk kent voor 2027 weer Klimaatgelden (CDOKE) beschikbaar via het gemeentefonds. Dit is voor ons afgerond € 1,6 miljoen. Wij onderzoeken op dit moment hoe dit bedrag mogelijk structureel kan worden ingezet, dus ook na 2027. We houden hierbij rekening met de restantmiddelen uit de eerdere

Koningsplein 1 Postbus 271 2980 AG Ridderkerk

SPUK en de nog beschikbare reserve Klimaatgelden. In deze RIB hebben we de mutatie voor 2027 voorlopig budgettair neutraal verwerkt via een inhoudelijke stelpost (zie punt 8. bij onderdeel F.). Werken met een structurele stelpost is conform advies VNG en heeft ook de toestemming van de provincie ZuidHolland. In de begroting 2027 vindt verdere uitwerking plaats. 9. Hoeveelheidsverschillen actualiseren maatstaven Naast de mutaties in de algemene uitkering vanuit het Rijk wordt een deel van de mutatie veroorzaakt door actualisatie van de vele verdeelmaatstaven specifiek voor Ridderkerk. 10. Overige kleinere mutaties (onder € 100.000 per mutatie) De overige kleinere mutaties brengen in sommige gevallen ook extra taken en daarmee mogelijk ook extra kosten wegens beleidsintensiveringen met zich mee. Eventuele extra lasten verwerken we in de 2e Tussenrapportage 2026. Overige onderwerpen Herverdelingseffecten gemeentefonds n.a.v. herijking 2023 Het ingroeipad wegens herverdeeleffecten herziening gemeentefonds 2023 is conform het advies van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) van 1 april jl. bevroren. Echter, de indexatie is op een andere wijze doorgevoerd dan dat de ROB in zijn advies had bedoeld. Gegeven de behoefte aan duidelijkheid op korte termijn is op 8 juni jl.

door de fondsbeheerders besloten om voor het jaar 2027 het huidige ingroeipad op maximaal -/+ € 37,50 te handhaven, conform het jaar 2025 en 2026, en geen indexatie toe te passen. Na de zomer 2026 wordt naar verwachting bekend hoe dit vanaf het jaar 2028 wordt verwerkt. Ridderkerk is een voordeelgemeente en heeft uiteindelijk nog 'recht' op € 550.000 structureel voordeel. Vervolgadvies Jeugdzorg van de Deskundigencommissie Van Ark2 Het vervolgadvies is wegens grote financiële urgentie vervroegd naar het eerste kwartaal van 2027. Het zal zich dwingend richten op de exacte financiële afrekening van de jeugdzorgtekorten en het feitelijke succes van de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028. Waar het eerste rapport ('Groeipijn') nog vooral kwalitatief en analyserend was, wordt het tweede advies hard, cijfermatig en financieel bepalend. Het kijkt daarbij terug t/m 2027 en ook vooruit. Naar verwachting komt er een zwaarwegend en daarmee bindend advies richting het Rijk over de volgende punten: • De commissie geeft een definitief oordeel over de werkelijke uitgaven van gemeenten aan jeugdzorg over de jaren 2025, 2026 en 2027. • Vanaf 2026 staat er een structurele bezuinigingsopgave van circa € 1 miljard per jaar. Van Ark berekent of deze besparingen feitelijk zijn behaald of dat ze onrealistisch bleken.

• Verdeling van de tekorten: er wordt geoordeeld over hoe de financiële afwijkingen moeten worden opgevangen. In de eerdere fase adviseerde de commissie bijvoorbeeld nog om tekorten 50/50 te delen tussen het Rijk en gemeenten. • Er komt een bindend advies over Rijkscompensatie. Het advies bepaalt rechtstreeks of - en in welke mate - het Rijk met extra geld over de brug moet komen om lokale jeugdzorgtekorten te compenseren. • Het rapport verschijnt volgend jaar zo vroeg mogelijk, zodat de financiële conclusies direct kunnen worden meegenomen in de Rijksvoorjaarsnota van 2027. Dit geeft gemeenten tijdig duidelijkheid voor hun eigen Begroting 2027 en meerjarenramingen 2028-2031. • Nieuw financieringsmodel: het advies kijkt ook vooruit naar de periode na de Hervormingsagenda t/m 2028. Het levert de bouwstenen voor het nieuwe financieringsmodel Jeugd dat vanaf 2029 moet ingaan. Op basis van bovenstaande zwaarwegende adviezen richting het Rijk achten wij het nog steeds gerechtvaardigd om, conform onze eerdere reactie in de Kaderbrief 2027, € 2 miljoen als een structurele

4

stelpost op te voeren vanaf 2027, waarmee we onze gestegen Jeugduitgaven voorlopig meer in balans brengen met de voor deze medebewindstaak onontbeerlijke Rijksmiddelen. Realistische stelposten Voor het verwerken van goed onderbouwde en realistische stelposten in de komende begroting 2027 nemen wij het begrotingsadvies 2027 van de VNG als basis. Tevens stemmen wij ook vooraf nog met de provincie Zuid-Holland af hoe zij tegen onze gewenste stelposten aankijken in het kader van hun begrotingstoezicht. Dit kan betekenen dat opname of de hoogte van stelposten in de komende begroting nog kan wijzigen. Verwerking financiële gevolgen De gevolgen op het gemeentefonds worden in de 2e Tussenrapportage 2026 meegenomen. Inhoudelijke beleidsintensiveringen wegens taakmutaties kunnen vanaf 2026 met een onderbouwd bestedingsplan mogelijk in de 2e Tussenrapportage 2026 nog tot inhoudelijke bijstellingen leiden. De structurele effecten vanaf 2027 gaan we de komende periode verder uitwerken in aanloop naar de Begroting 2027. De uitkomst van deze circulaire is op hoofdlijnen in lijn met de prognose die we eerder in onze Kaderbrief 2027 hebben ingeschat. Na verwerking van deze circulaire ziet het bijgestelde financiële beeld er voorlopig als volgt uit: Bijgestelde prognose saldi 2027-2030

2027

2028

2029

2030

Prognose saldi Kaderbrief na indicatie Voorjaarsnota Rijk

-3.192

-5.060

-4.676

-7.012

Eliminatie prognose gemeentefonds uit Kaderbrief

-2.694

-2.987

-2.950

-2.945

Netto-effect op begroting mutaties meicirculaire 2026

4.188

3.227

2.848

2.865

Nieuwe voorlopige prognose begroting 2027-2030

-1.698

-4.820

-4.778

-7.092

De komende periode gebruiken we om tot een sluitende begroting van de jaarschijf 2027 te komen waarbij de nadruk ligt op (her)prioritering, krapper/ risicovoller ramen en het in beeld brengen van mogelijke bezuinigingen en/of ombuigingen. De uiteindelijke door het nieuwe college voorgestelde keuzes hierin en de financiële gevolgen voor de nieuwe bestuursperiode worden, indien haalbaar, via een 1e begrotingswijziging op de Begroting 2027 in het laatste kwartaal van dit jaar aan uw gemeenteraad aangeboden. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, het college van burgemeester en wethouders van Ridderkerk, de secretaris

de burgemeester,

mevr. M. Kitselar

dhr. C.A. Oosterwijk

Koningsplein 1 Postbus 271 2980 AG Ridderkerk