Sportservice de Vallei - Jaarverslag 2024 Actieplan 2025
Tekst van het document
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................ 1 Inleiding .................................................................................................................. 2 Evenementen .......................................................................................................... 6 Buurt ....................................................................................................................... 9 Sportbieb SAM ........................................................................................................... 10 Wandeluitdaging ........................................................................................................ 10 Openbare ruimte ....................................................................................................... 12 Jongeren .................................................................................................................... 13 Onderwijs ...............................................................................................................15 Verenigingsadvies ...................................................................................................20 Beleidsondersteuning ................................................................................................
22 Uniek Sporten ............................................................................................................ 22 Lokale initiatieven ...................................................................................................... 22 Leefstijl...................................................................................................................24 Fietscursus ................................................................................................................. 25 Fitadvies/leefstijlloket ................................................................................................ 25 Rhenen Vitaal ............................................................................................................. 26 Valpreventie............................................................................................................... 27 Gezonde leefstijl ........................................................................................................ 28
1
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Inleiding Voor u ligt het jaarplan van 2024 en het actieplan van 2025 van Sportservice de Vallei (SSdV) voor de gemeente Rhenen. Met veel plezier hebben wij onze werkzaamheden afgelopen jaar uitgevoerd en geëvalueerd, hieruit zijn nieuwe plannen ontstaan voor het jaar 2025. Met onze buurtsportcoaches, leefstijlcoaches en vakleerkrachten brengen we deze plannen in de praktijk.
Sportservice de Vallei Vanaf juli 2015 is de gemeente Rhenen gestart met de samenwerking met, toen nog ‘Sportservice Rhenen’. Hierin is Sportservice de uitvoeringsorganisatie voor de gemeente, met name gericht op het stimuleren van bewegen. De gemeente Rhenen is opdrachtgever, in overleg wordt eind van het jaar gezamenlijk bepaald hoe we met de inzet het beste resultaat behalen voor de inwoners. Sportservice de Vallei is een regionale partner met ook samenwerkingen met de gemeente Ede en Wageningen. Groot voordeel hiervan is wat regionaal werkt opgepakt kan worden in andere gemeentes. Daarnaast wordt per gemeente lokaal maatwerk geleverd op basis van de behoeftes van de inwoners. “Onze ambitie als maatschappelijke regiopartner: met toewijding en expertise iedereen in beweging brengen naar een positieve gezondheid.” Monitoring Het meten van de (maatschappelijke) effecten die het team bereikt is een belangrijke pijler onder het werk en bestaat uit verschillende onderdelen. De output van de kwaliteit en kwantiteit van de activiteiten en projecten wordt gemonitord door het bijhouden van deelnemersaantallen, proces- en productevaluaties en resultaten van diverse inwoners- en sportparticipatieonderzoeken. Klanttevredenheidsonderzoek Om de waarde van onze producten en dienstverlening te meten, wordt er een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd.
Dit onderzoek richt zich op zowel de inwoners van de gemeente Rhenen als op maatschappelijke organisaties die gebruik maken van onze diensten. De resultaten van dit onderzoek bieden ons waardevolle feedback over de ervaringen en waardering van onze doelgroepen, wat ons in staat stelt om de kwaliteit van onze dienstverlening te verbeteren. Vitaliteitsmonitor Binnen het kader van Verenigingsadvies wordt er een onderzoek uitgevoerd naar de vitaliteit van sportverenigingen in de gemeenten Ede, Wageningen en Rhenen. Dit onderzoek is uitgevoerd door de externe partij DataIM, die in opdracht van Sportservice de Vallei een vragenlijst verspreid onder de verenigingen. Het primaire doel van dit onderzoek is om inzicht te verkrijgen in de uitdagingen en behoeften van de verenigingen. De resultaten van het onderzoek stellen ons in staat om de verenigingen gerichter te ondersteunen en onze dienstverlening verder af te stemmen op hun wensen en behoeften.
2
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Trends en ontwikkelingen Op basis van lokale gegevens over beweeggedrag, gezondheid en voorzieningen (SROI zie bijlage), zijn er diverse trends en kansen waar Sportservice op kan inspelen om de gezondheid en het welzijn van de inwoners van Rhenen te bevorderen. Door gerichte programma’s en samenwerking met de gemeente kan Sportservice een belangrijke bijdrage leveren aan het ondersteunen van de mentale gezondheid en het bevorderen van een gezonde levensstijl in de regio. Een aantal belangrijke ontwikkelingen die we zien: Beweeggedrag: Van de Rhenense bevolking voldoet 41,4% aan de beweegrichtlijn (minimaal 150 minuten matige intensiteit per week), wat lager is dan het landelijke gemiddelde van 47,5%. Dit biedt Sportservice de kans om gerichte programma’s aan te bieden die de sportdeelname en het beweeggedrag in de regio stimuleren. Fietsgebruik: Slechts 14,5% van de Rhenense bevolking gebruikt regelmatig de fiets, vergeleken met 26,3% landelijk. Dit verschil biedt kansen om fietsen als vorm van actieve mobiliteit verder te promoten en te integreren in lokale gezondheid- en beweeginitiatieven. Grijze Druk: De grijze druk in Rhenen bedraagt 40%, hoger dan het landelijke gemiddelde van 34,1%. Dit wijst op een toenemende zorgvraag, vooral van ouderen.
Sportservice kan hierop inspelen door beweegprogramma’s te ontwikkelen voor ouderen, zoals wandelgroepen, zit-fitness of andere sociale sportactiviteiten die de fysieke en mentale gezondheid van deze groep bevorderen. Door deze trends te benutten kan Sportservice bijdragen aan een gezondere en actievere samenleving in Rhenen, met een sterke focus op preventie, inclusiviteit, en het bevorderen van een gezonde levensstijl voor diverse doelgroepen. De onderstaande activiteiten die worden benoemd in dit verslag dragen dan ook direct bij aan het behalen van deze doelstellingen.
3
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Werkwijze De werkwijze van SSdV is integraal, beleidsmatig (over sportbeleid, openbare ruimte, enz.) en werkt dwars door alle domeinen heen. Om dit richting te geven aan onze werkzaamheden zijn ambities per domein opgesteld.
In het Gezond en Actief Leven Akkoord heeft de gemeente Rhenen een plan van aanpak t/m 2026 opgesteld voor onderstaande thema’s, deze zijn gekoppeld aan de doelstellingen per project. a) terugdringen gezondheidsachterstanden, waaronder een kansrijke start voor kinderen; b) gezonde fysieke leefomgeving; c) versterken van de sociale basis, waaronder mantelzorg, één tegen eenzaamheid en welzijn op recept; d) een gezonde leefstijl, waaronder de aanpak van overgewicht en obesitas, vroegsignalering middelengebruik; e) versterken mentale gezondheid; f) vitaal ouder worden, waaronder valpreventie; g) versterking kennis- en adviesfunctie GGD en regionale aanpak preventie. Wanneer we sport als middel inzetten willen we graag mensen in beweging brengen naar een positieve gezondheid. Positieve Gezondheid is ontwikkeld door het Institute for Positive Health op basis van het Human Capital Model, een model wat ruim 80 effecten van sport en bewegen weergeeft op basis van wetenschappelijke literatuur. Positieve Gezondheid is een bredere kijk op gezondheid, uitgewerkt in zes dimensies. Deze zes dimensies geven inzicht in de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven.
4
1. Positieve Gezondheid (Institute for Positive Health)
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Team Het huidige team bestaat uit drie buurtsportcoaches en een leefstijlcoach.
Wiebe Kets
Larissa Wattilete
Ryan Janssen
Jannet van de Pol
wiebe.kets@ sportservicedevallei.nl 06 - 829 475 61
larissa.wattilete@ sportservicedevallei.nl 06 - 829 476 79
ryan.janssen@ sportservicedevallei.nl 06 - 301 248 89
jannet.vandepol@ sportservicedevallei.nl 06 - 460 969 06
Partners In de afgelopen jaren zijn we steeds meer integraal gaan werken, daarbij zijn onze vaste samenwerkingspartners van groot belang: - Mozaïek Welzijn. Samenwerking op het gebied van jongeren, bij projecten als Sportbieb SAM, het zaalvoetbaltoernooi, ontwikkeling multicourt, the Hunt. - Welzijn Rivierstroom. Samenwerking op het gebied van voornamelijk wijkprojecten, zoals de wandeluitdaging, inwonersinitiatieven, wijkactiviteiten, senioren. - Cultuurplatform. Samenwerking met de cultuursector, vooral zichtbaar tijdens de SAM School Olympiade en de SAM vakantieweken. - Netwerk voor Nieuwkomers. Samenwerking in Jeugdfonds Sport & Cultuur, fietscursus voor vrouwen, fitadvies voor nieuwkomers. - Fietsersbond. Samenwerkingspartner in de fietscursus maar ook in het project Doortrappen.
5
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Evenementen Onze evenementen zorgen voor kennismaking met lokaal beweeg- en cultuuraanbod, zijn verbindend en zorgen voor zichtbaarheid.
6
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Evenementen GALA-thema's a) terugdringen gezondheidsachterstanden, waaronder een kansrijke start voor kinderen c) versterken van de sociale basis, waaronder mantelzorg, één tegen eenzaamheid en welzijn op recept Ambitie Onze evenementen zorgen voor kennismaking met lokaal beweeg- en cultuuraanbod, zijn verbindend en zorgen voor zichtbaarheid. Aanpak Kijkend naar de sportevenementen, dan staan centraal: de SAM School Olympiade en SAM Sportweken, het eindejaars Zaalvoetbaltoernooi en de Trimbaandag. De SAM School Olympiade betreft het grootste evenement voor de Rhenense bassischoolkinderen (groep 5 t/m 8), waarbij ruim 600 kinderen kunnen deelnemen om kennis te maken met het lokale sport en cultuuraanbod, middels 4 clinics, om hun talenten te ontdekken. De lokale aanbieders worden hierbij tevens ondersteunt door de studenten (sportklas) van het Pantarijn in Rhenen. Na afloop worden de kinderen, scholen en ouders geïnformeerd over het aansluitende aanbod van de aanbieders, zodat de kinderen de kans krijgen door te stromen naar een activiteit aansluitend bij de intrinsieke motivatie. Hierom worden ook de mogelijkheden vanuit het gemeentelijk minimabeleid gepromoot, zodat dit ondersteuning kan bieden indien nodig.
Daarbij wordt er ieder jaar 2x een ’SAM Sportweek’ georganiseerd in de vakantieperiode (zomer & winter), en in samenwerking met Mozaiëk Welzijn wordt jaarlijks het eindejaars zaalvoetbaltoernooi georganiseerd voor de jeugd. Resultaten 2024 De SAM School Olympiade heeft in 2024 helaas niet kunnen plaatsvinden, in verband met het slechte weer. Hierom zijn er extra maatregelen getroffen om een mooie editie in 2025 te kunnen realiseren. Wel zijn er 2 SAM Sportweken (5 clinics per SAM-week; SAM Sportbieb, Dans, Mountainbike, Kickboks, Voetbal) georganiseerd en heeft het eindejaarszaaltoernooi (met ruim 13 teams van min. 5 spelers per team) weer plaatsgevonden. Plannen 2025 De SAM Sportweken en het eindejaarszaaltoernooi zullen op dezelfde wijze voortgezet worden. Voor de organisatie van de Trimbaandag dient er een Sportakkoord-aanvraag ingediend te worden, doordat de SNS Bank is weggevallen als sponsor door haar vertrek uit Rhenen. De SAM School Olympiade staat in 2025 gepland op 23 mei. Hierbij is het uitgangspunt om de inhoudelijke rol van het cultuuraanbod te vergroten, op basis van een succesvolle pilot in 2023. Hierom wordt de cultuurcoach Rhenen inhoudelijk betrokken bij de afstemming van het programma. Tevens zullen de scholen en lokale aanbieders betrokken worden bij de samenstelling van het na-traject.
Daarnaast zal meer ingezet worden op communicatie rond de Olympiade, dit zal voornamelijk via scholen gaan (voor de SSO om
7
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
de kinderen alvast enthousiast te maken, na de SSO om kinderen bewust te maken van het na-traject). Er staan maar liefst 24 verschillende clinics op het programma dit jaar. Daarbij zullen er aanvullende activiteiten worden georganiseerd na het evenement, in afstemming met de scholen en enkele lokale aanbieders. Ook is het voltallig gemeente college uitgenodigd, om hen middels een presentatie inzicht te geven in het achterliggende gedachtegoed van het evenement. Graag tot 23 mei!
8
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Buurt Elke inwoner kan bewegen en ontmoeten in een aantrekkelijke openbare ruimte.
9
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Sportbieb SAM GALA-thema's a) terugdringen gezondheidsachterstanden, waaronder een kansrijke start voor kinderen b) gezonde fysieke leefomgeving Sportbieb SAM is een opbergruimte voor sportmateriaal waar kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 12 jaar sport- en spelmateriaal kunnen lenen en hiermee kunnen spelen. Hoofddoel is het bijdragen aan veilig en prettig wonen, door in te spelen op de verbinding en zichtbaarheid. Kinderen ontmoeten elkaar bij sportbieb SAM en doen nieuwe contacten in de wijk op. Daarnaast ontwikkelen ze zich door zelf activiteiten te organiseren, nieuwe beweegvormen te leren en met andere leeftijden om te gaan. Door als professional in de wijk zichtbaar te zijn bij de Sportbieb hebben de kinderen een veilig en makkelijk aanspreekpunt. Het helpt als er structureel een bekend gezicht is, inwoners geven sneller hun behoefte aan en wij kunnen wat met deze behoefte doen. Hierin wordt nauw samengewerkt met Welzijn Rivierstroom en Mozaïek Welzijn. Resultaten 2024 In 2024 is Sportbieb SAM Lijsterberg weer geopend, vanwege de vele signalen uit de wijk Rhenen Hoog. Zowel kinderen als ouders en samenwerkingspartners gaven aan dat er behoefte was aan een verbindende activiteit in de wijk.
Tevens omdat bij de sportbieb in de Dokter Wallerstraat een terugloop werd verwacht vanwege de sloop in 2026 en vele verhuizingen, is besloten om in 2024 de sportbieb locaties af te wisselen. Wekelijks is de Sportbieb een uur open, mede afhankelijk van het weer. In de vakantieperiode is de sportbieb meestal dicht, maar wordt er wel de SAM vakantieweek georganiseerd om kinderen die thuisblijven tegemoet te komen. Plannen 2025 In 2025 wordt meer ingezet op Sportbieb SAM+, een sportbieb dag met een speciale activiteit. Deze activiteiten worden door de buurtsport- of leefstijlcoaches verzorgd of door een externe partner, met als doel de kinderen in aanraking te laten komen met onderwerpen of beweegvormen die ze nog niet kennen. Daarnaast worden kinderen meer gestimuleerd om activiteiten te organiseren, zodat ze leren organiseren maar ook de kracht voelen van het organiseren voor hun eigen wijk. De Sportbieb blijft wekelijks open, daarin wordt wel kritisch gekeken naar de locatie bij de Dr. Wallerstraat. Bij leegloop zal deze sluiten en worden mogelijkheden voor andere Sportbiebs onderzocht.
Wandeluitdaging GALA-thema's c) versterken van de sociale basis, waaronder mantelzorg, één tegen eenzaamheid en welzijn op
10
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
recept d) een gezonde leefstijl, waaronder de aanpak van overgewicht en obesitas, vroegsignalering middelengebruik Twee keer per jaar (voorjaar & najaar) start een nieuwe wandelgroep, bedoeld om mensen laagdrempelig in beweging te krijgen en vanwege het sociale aspect. Tijdens de wandeluitdaging zal 12 weken gewandeld worden en de nadruk liggen op gezonde leefstijl. Na deze 12 weken wordt een eindwandeling georganiseerd op de Hoge Veluwe met een workshop leefstijl voor alle deelnemers uit de Vallei. Iedereen, jong en oud is welkom bij de wandelingen maar de focus ligt op de inactieve doelgroep. Voor de buurtsportcoaches is de taak weggelegd om deze deelnemers te spreken en waar mogelijk te informeren over leefstijl en door te verwijzen naar bijvoorbeeld leefstijlcoaching, valpreventie, sporten beweegaanbieders, valpreventie, fysiotherapeuten, enz. We zorgen ervoor dat de deelname langdurig blijft door de deelnemers na de 12 weken vrijwillig door te laten gaan met de wandelingen. Terwijl zij hun weg voortzetten, blijven wij op de achtergrond betrokken, bieden we ondersteuning waar nodig en zorgen we ervoor dat de motivatie hoog blijft. De meeste wandelgroepen worden ondergebracht bij de Wandelgroep Rhenen, aangesloten bij Welzijn Rivierstroom. Resultaten 2024 In 2024 zijn er twee nieuwe groepen gestart. In totaal hebben er 19 deelnemers 12 weken gewandeld.
Ter afsluiting is een eindwandeling georganiseerd op de Hoge Veluwe voor alle wandelgroepen van de drie gemeenten, hier hebben de deelnemers ook een workshop leefstijl gevolgd. In het voorjaar zijn de wandelaars aangesloten bij de Buurtgarage, verdeeld over verschillende groepen. In het najaar zijn de wandelaars zelf een nieuwe groep gestart in Elst, onder Welzijn Rivierstroom. Zij wandelen nu wekelijks met een van de oud-deelnemers als begeleider op de maandagochtend. Uit de enquête kwamen de volgende resultaten: - 31% ervaart een betere conditie, 39% beweegt vaker, 34% voelt zich fitter, 21% ervaart meer plezier in bewegen; - Onze buurtsportcoaches krijgen voor de begeleiding van de 5 sterren een 4,7! - 93% heeft nieuwe mensen leren kennen, 31% blijft contact onderhouden na de interventie; - 93% zou de wandeluitdaging aanbevelen aan anderen; - 86% blijft wandelen na de interventie; - De wandeluitdaging krijgt een totaalcijfer van 8,7.
Plannen 2025 In het voorjaar start een groep met wandelen vanuit de Dokter Wallerstraat. In het najaar wordt tevens een groep gestart, locatie is nog onbekend.
11
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Openbare ruimte GALA-thema's b) gezonde fysieke leefomgeving Om de gemeente Rhenen nóg aantrekkelijker te maken om in te sporten, bewegen en ontspannen is het van belang dat Sportservice meedenkt met de bestaande en nieuwe openbare ruimtes. Denk hierbij aan sportveldjes, maar ook aan schoolpleinen, speeltuinen, wandel-, fiets- en mountainbikeroutes. Ook openbare ruimte die niet in eerste instantie gecreëerd is om in te sporten, kan wel met kleine aanpassingen aantrekkelijk worden om in te bewegen (denk aan pleintjes in de stad die door jongeren gebruikt worden om te skaten, of grasveldjes die ook door scholen voor gymles gebruikt kunnen worden). Tot slot zullen er ook activiteiten georganiseerd worden in deze openbare ruimte en sportaanbieders gestimuleerd worden om deze ruimtes te gebruiken (bijv. een wandeluitdaging die langs de beweegroute loopt, het nieuwe Multicourt waar ook Pantarijn gymlessen kan geven). Resultaten 2024 In samenwerking met Mozaïek Welzijn en de procesbegeleider MFG Rhenen is het plan voor het multicourt verder uitgewerkt zodat hieruit een raadsvoorstel geschreven kon worden. Daarnaast heeft, door het niet doorgaan van de SAM School Olympiade, Sportservice €5.000,- gereserveerd om te investeren in dit multicourt. De bootcamproute die op drie plekken in de gemeente staat (Elst, stadsbos Rhenen en centrum Rhenen) is gemonitord in 2024.
Cijfers bootcamproute Tollekamp Rhenen Bosroute Rhenen Bordjes aantal keer gescand (unieke 6.749 keer 12.383 keer kliks) Percentage terugkerende bezoekers 61,53% 61.54% Gemiddeld aantal scans per bordje 613 1032 Bron: Bootcampworkout In 2024 zijn we voor het eerst ook adviserend geworden in het bewegen in de openbare ruimte. In Vreewijk werd een nieuwe speelplaats ontwikkeld, waarbij we hebben deelgenomen aan het participatietraject als expert in beweging. Deze samenwerking heeft geleid tot een prachtige nieuwe speelplek voor de jongste kinderen in de wijk. Tevens hebben we samen met de gemeente Rhenen een interactieve kaart ontwikkeld met daarop alle openbare ruimte waarin inwoners kunnen spelen, bewegen en ontmoeten. Zie ook: https://arcg.is/zarfG
12
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Plannen 2025 We kijken uit naar de realisatie van de Multicourt, een project waar we samen met de gemeente in een adviserende rol aan werken. In de komende periode zetten we de samenwerking voort, waarbij we samen met de gemeente verkennen waar de kansen liggen om de openbare ruimte nog efficiënter en effectiever te benutten. Dit biedt mogelijkheden voor het verbeteren van de sport- en beweeginfrastructuur in de regio.
Jongeren GALA-thema's c) versterken van de sociale basis, waaronder mantelzorg, één tegen eenzaamheid en welzijn op recept
Resultaten 2024 In de samenwerking met Mozaïek Welzijn zijn de volgende prachtige resultaten behaald: - Pilot van het Ramadan toernooi. Op 1 vrijdagavond jongeren uitgenodigd om tijdens de Ramadan te komen zaalvoetballen. Hier kwamen zo'n 35 jongeren op af. - In gesprek geweest met jongeren uit de wijk, ook mee laten denken over multicourt (posters opgehangen en online geprobeerd jongeren te bereiken). Helaas weinig respons op de flyers, wel veel informatie verkregen vanuit persoonlijke gesprekken met jongeren. - 1 MDT traject bij de Sportbieb SAM gedraaid, waarbij een jongere een sportieve dag heeft georganiseerd voor de jongeren uit de wijk met een freestyler. Plannen 2025 Voor aankomend jaar is het plan om zo veel mogelijk vanuit de jongeren zelf te laten komen. Samen met de jongerenwerkers is er onderstussen een behoorlijk netwerk opgebouwd met
13
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
vertrouwensbanden met de jongeren uit de wijk. Wij willen daarin open staan voor wat hun ambities en behoeften zijn en daar binnen de mogelijkheden op inspelen. Daarnaast zijn de plannen voor 2025: - Opzetten meidenactiviteiten met sleutelfiguur Rhenen Hoog; - Contact houden met MDT, opties bieden voor stagelopen bij de sportbieb; - Tijdens de hele Ramadanperiode een wekelijks zaalvoetbaltoernooi houden; - Pilot: in het nieuwe schooljaar starten met 1x per maand zaalvoetbalinloop met Mozaïek op vrijdagavond voor jongens. Vanuit daar kijken wat in de toekomst mogelijk is.
14
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Onderwijs Wij zetten het kind centraal en streven naar een leven lang plezier in bewegen.
15
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Ondersteunen bewegingsonderwijs GALA thema's a) terugdringen gezondheidsachterstanden, waaronder een kansrijke start voor kinderen b) gezonde fysieke leefomgeving Ambitie Wij zetten het kind centraal en streven naar een leven lang plezier in bewegen. Meer bewegen op en om school helpt kinderen om de beweegrichtlijnen te halen en is daarmee goed voor de gezondheid van kinderen. Elk kind (van groep 3 t/m groep 8) moet minimaal twee lesuren bewegingsonderwijs krijgen. We zetten in op actief transport, het stimuleren van actief pleinspel tijdens de pauzes, de inzet van energizers, het aanbieden van programma’s rond bewegend leren en het organiseren van naschools aanbod. Ook aanpassingen in het schoolgebouw en de omgeving dragen bij aan meer bewegen. Om meer en vaardig bewegen in en om school voor elkaar te krijgen is een samenhangende aanpak nodig. Dit vraagt samenwerking zowel binnen de school als buiten de school. Verbinding tussen binnen- en buitenschools bewegen middels een buurt-onderwijs-sport samenwerking. Samen met groepsleerkrachten, buurtsportcoaches en sportverenigingen kan een dynamische schoolcultuur neergezet worden waarbij met plezier bewegen de norm is en stilzitten de uitzondering. Resultaten 2024 In 2024 is voornamelijk ondersteund bij het halen van de beweegrichtlijn van 2 keer in de week 45 minuten bewegingsonderwijs die scholen moeten aanbieden.
Op dit moment voldoen alle scholen in Rhenen aan deze beweegrichtlijn. Om dit voor elkaar te krijgen zijn scholen ondersteund door: - leskaarten bewegingsonderwijs aan te bieden voor de groepsleerkrachten; - mee te kijken naar de inrichting van het schoolgebouw en schoolplein met het oog op bewegen; - te ondersteunen in de gymlesplanning; - samen met een school het curriculum bewegingsonderwijs te maken. Om ook beweging in de pauze te stimuleren, kijken we met scholen naar ‘actieve pauzes’. Hierin wordt rekening gehouden met afwisselend en veelzijdig bewegen. Op dit moment hebben 8 van de 9 scholen een actieve pauze in Rhenen. Hiervan maken 2 scholen actief gebruik van (speel)coaches op het schoolplein. Tevens is dit schooljaar een vragenlijst beweeggedrag afgenomen, met hieronder twee opvallende resultaten.
16
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Landelijk: 9 % speelt nooit buiten. Meer dan 3 dagen: 30% & 13% speelt elke dag buiten
17
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
SAM beweegkliko
Het concept houdt in dat de kinderen kennismaken met verschillende sport en spelmaterialen. Dit wordt begeleid door de kinderen zelf, door het gebruik van coaches. De leuke sportmaterialen en de coaches (zie SAM speelcoaches) zorgen ervoor dat er minder gekletst en er meer bewogen wordt op de schoolpleinen in Rhenen. Naast een actievere pauze zorgt de beweegkliko voor het creëren van betrokkenheid, verantwoordelijkheid en sociale leerervaringen. Resultaten 2024 Beweegkliko’s worden gebruikt door 4 scholen. En 8 scholen hebben actieve pauzes met veelzijdig sport en spel materiaal. Veel van deze materialen worden ook naschools ingezet op het schoolplein. SAM Speelcoaches SAM Speelcoach is een interventie voor kinderen uit de bovenbouw, waarbij ze worden opgeleid tot coach om pauzesport te begeleiden. Hierbij stimuleren ze andere kinderen op het schoolplein om meer te bewegen door activiteiten te begeleiden. Tijdens het traject leren de kinderen de basisvaardigheden die een coach nodig heeft om goed en zelfverzekerd voor de groep te staan. In een aantal weken wordt zowel theorie als praktijk gecombineerd.
Naast de vaardigheden die de SAM Speelcoaches op doen zijn er nog bijkomende voordelen: meer kinderen raken betrokken bij de activiteiten tijdens de pauzes; meer overzicht en structuur op het schoolplein; minder conflicten/ruzies tussen kinderen; meer verantwoordelijkheid voor sportmateriaal. Resultaten 2024 Inmiddels zijn 2 scholen structureel actief en zelfstandig aan de gang met speelcoaches. 2 andere scholen zijn geïnteresseerd en proberen om de pauzes actiever te krijgen en meer verantwoordelijk te leggen bij (bovenbouw) kinderen. Het is helaas nog niet structureel en valt en staat bij inzet van de buurtsportcoach.
18
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Plannen 2025: • Scholen begeleiden richting sportieve & gezonde scholen. • Structurele monitoring d.m.v. een vragenlijst beweeggedrag en evt. beweegtest. • Dynamische schooldag. Omgeving van de school, schoolplein, schoolgebouw & klas inrichting. Nadruk op: Minder stilzitten! Beter leren bewegen, bewegen tijdens & tussen het leren. • Sportservice de Vallei het aanspreekpunt en deskundige voor vraagstukken.
19
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Verenigingsadvies We ondersteunen en verbinden sportverenigingen en organisaties.
20
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Verenigingsadvies GALA-thema's a) terugdringen gezondheidsachterstanden, waaronder een kansrijke start voor kinderen e) versterken mentale gezondheid Ambitie We ondersteunen en verbinden sportverenigingen en -organisaties. Aanpak Sportservice de Vallei biedt procesbegeleiding op maat bij de bestaande vraagstukken van de lokale sportaanbieders en draagt bij aan de versterking van het lokale netwerk, om de maatschappelijke waarde van de sport voor de gemeente te kunnen vergroten. Resultaten 2024 In 2024 zijn er een aantal mooie nieuwe ontwikkelingen geweest om het verenigingsadvies te professionaliseren. Zo is er een monitoringstool (DataIM) uitgezet onder alle sportverenigingen in de gemeente Rhenen (evenals in Ede/Wageningen), om tot een integraal overzicht te komen van de stand van zaken en de behoefte onder de verenigingen. Daarbij heeft er in november een Sport- en Beweegcafé plaatsgevonden voor de verenigingen (vertegenwoordiging verenigingen vanuit de 3 kernen, aangevuld met mensen uit het onderwijs) in Rhenen, van waaruit het initiatief is ontstaan om de mogelijke oprichting van een Lokaal Sportplatform te onderzoeken waarbij de domeinen Sport(verenigingen), Onderwijs en het (sport)Ondernemerschap zijn vertegenwoordigd, om tot wederzijdse versterking te komen en als gesprekspartner te dienen voor de gemeente.
Daarbij is er in 2024 een ‘hold’ gekomen op de gelden voor de services vanuit NOC*NSF, waarbij verenigingen o.a. (proces)begeleiding kunnen aanvragen voor kaderontwikkeling, met de verwachting dat deze mogelijkheden (deels) weer beschikbaar worden gesteld in 2025. Ambitie 2025 Het uitgangspunt voor 2025 is om de ingezette koers voor een integrale aanpak door te zetten, waarbij de verenigingen ondersteund kunnen worden bij hun vraagstukken, en de maatschappelijke waarde van de sport wordt versterkt voor de gemeente Rhenen. Daarbij worden er kansen onderzocht voor het versterken van de integrale samenwerking binnen de Vallei omtrent de mogelijke inrichting van een Sport- en Beweegloket, in samenspraak met de desbetreffende beleidsadviseurs en Lokaal Adviseur vanuit NOC*NSF. Verder staat het thema ‘Sociale Veiligheid’ centraal, om tot een gezamenlijk gedragen kader te blijven komen waarbij sport de gemeenschap kan versterken. Zo wordt er in 2025 een thematraject rondom Sociale Veiligheid georganiseerd onder de verenigingen uit zowel Ede, Wageningen en Rhenen.
21
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Beleidsondersteuning GALA Thema’s c) versterken van de sociale basis, waaronder mantelzorg, één tegen eenzaamheid en welzijn op recept Doelstelling Ondersteunen van het gemeentelijk vrijwilligers/minimabeleid m.b.t. sport. Resultaten 2024 en Ambitie 2025 De buurtsportcoach/verenigingsadviseur sluit ieder kwartaal aan bij een integraal overleg over het vrijwilligersbeleid in Rhenen, om tot een geschikte wijze te komen waarop de vrijwilligers gewaardeerd worden, en tevens ook naar manieren kijkt waarop vrijwilligerswerk binnen de sport in Rhenen zo aantrekkelijk mogelijk kan worden gemaakt. Hierbij wordt o.a. meegewerkt aan de organisatie van de vrijwilligerswaarderingsavond. Daarbij is de buurtsportcoach actief als intermediair voor het Jeugdfonds Sport en Cultuur, om het lokale aanbod beschikbaar te maken/houden voor de kinderen vanuit een lage SES-achtergrond.
Uniek Sporten GALA-thema's a) terugdringen gezondheidsachterstanden, waaronder een kansrijke start voor kinderen Om inclusief sporten te waarborgen in de gemeente, is de gemeente Rhenen aangesloten bij Uniek Sporten. Op die manier kunnen unieke sporters doorverwezen worden naar een passende sport. Daarnaast wordt inclusief sportbeleid gestimuleerd bij de sport- en beweegaanbieders, zodat er zo veel mogelijk Unieke Sporters in de gemeente Rhenen terecht kunnen. In 2020 is een regionale samenwerking gestart in FoodValley om de kennis en expertise te delen: https://www.unieksporten.nl/professional/werkwijze-regio Daarbij is er een mooi nieuw initiatief ontstaan bij Candia ‘66 in samenwerking met Passabel, waarbij hun cliënten (begeleid wonen) betrokken worden bij het doen van klusjes bij de vereniging en onderling sportactiviteiten organiseren.
Lokale initiatieven De buurtsportcoach(es) van Sportservice de Vallei denken mee bij waardevolle lokale (sport)initiatieven, waarbij gekeken wordt naar de structurele borging van dergelijke initiatieven, waarbij de regie bij de desbetreffende initiatiefnemer(s) blijft liggen. Een mooi voorbeeld hiervan is de heropening van de trimbaan '23, met haar bijbehorende (1e) Trimbaan-sportdag in 2024, waarbij
22
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Sportservice de Vallei ondersteuning kan bieden in de organisatie en middels haar netwerk om te kunnen verbinden. Daarbij wordt er ook ondersteuning verricht aan het jaarlijkse schoolkorfbaltoernooi.
23
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Leefstijl We brengen alle inwoners in beweging naar een positieve gezondheid.
24
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Fietscursus GALA-thema's a) terugdringen gezondheidsachterstanden c) versterken van de sociale basis Tien weken lang doen de vrouwen mee aan een fietscursus om hun bewegingsvrijheid te vergroten. Wekelijks volgen ze zowel theorieles als praktijkles bij de Westpoort. Na de les kunnen de deelnemers een kopje koffie of thee blijven drinken, elke les neemt een andere deelneemster wat lekkers mee. Op die manier wordt het ook een sociale bijeenkomst en vergroten de vrouwen hun netwerk. De lessen worden gegeven door een vrijwilliger van de Fietsersbond en er is een samenwerking met Netwerk voor Nieuwkomers. De fietscursus wordt zowel in het voorjaar als in het najaar gegeven. Samen met Netwerk voor Nieuwkomers wordt de behoefte van deze dames in kaart gebracht en gekeken waarbij ze hulp kunnen gebruiken (denk aan: zwemlessen voor migranten, een sportgroepje voor vrouwen, enz.) Resultaten 2024 In 2024 hebben 6 vrouwen de cursus voltooid en leren fietsen. De fietsdocent heeft daarnaast ook 2 vrouwen privéles gegeven en hun kinderen geholpen met leren fietsen. Plannen 2025 In het voorjaar starten, met als doel om zo ver mogelijk te komen tot de zomervakantie.
Afgelopen jaren bleek 10 weken voor sommige vrouwen niet voldoende om veilig aan het verkeer deel te nemen, daarom is er een ‘terugkomdag’ in het leven geroepen en worden de oud-deelnemers uitgenodigd voor de nieuwe fietscursus (hier kunnen ze dan de laatste paar lessen meedoen en oefenen in het verkeer). Mocht, afhankelijk van de groep, blijken dat 10 weken te kort is, dan zal er in het najaar nog een aantal weken aan de cursus toegevoegd worden.
Fitadvies/leefstijlloket GALA-thema's a) terugdringen gezondheidsachterstanden, waaronder een kansrijke start voor kinderen; Sportservice biedt advies op maat aan voor inwoners in Rhenen die een hulpvraag hebben omtrent sport en bewegen. Deze hulpvragen komen ofwel direct bij de inwoners zelf vandaan, of de hulpvragen komen vanuit een doorverwijzing van de eerstelijnszorg. Doel van fitadvies is het
25
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
ondersteunen van de inwoner bij een passend beweegaanbod in een georganiseerde of ongeorganiseerde setting. Fitadvies bestaat uit 3 gesprekken: een intakegesprek, terugkoppeling (met passend aanbod), evaluatie. Als na deze gesprekken geen passende beweegvorm is gevonden worden er uiteraard meerdere gesprekken gevoerd. In afgelopen jaar bleek de behoefte van inwoners steeds meer te verschuiven van alleen beweegadvies naar ook leefstijladvies. Zorgprofessionals verwijzen via een flyer inwoners door. In 2025 wordt gekeken naar de mogelijkheid voor een leefstijlloket in het nieuwe MFG/Laco. Inwoners kunnen dan zelf inlopen op een vast moment in de week voor leefstijladvies, zorgprofessionals kunnen doorverwijzen naar het leefstijlloket zoals nu ook in de gemeente Ede gebeurt in het ziekenhuis. Zie ook: https://www.geldersevallei.nl/sports-valley/sporters/leefstijlloket
Flyer Fitadvies
Rhenen Vitaal GALA-thema's f) vitaal ouder worden, waaronder valpreventie
26
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Rhenen Vitaal is een beweegprogramma voor 55+ers waarbij deelnemers kennis maken met laagdrempelig sportaanbod. Deze doelgroep is groot en heeft veel ‘stilzitters’, voornamelijk de oudere senioren. Daarom is het van belang dat deze doelgroep meer in beweging komt. Waar de vitale senioren zelf eerder op pad gaan om te bewegen, zullen de oudere senioren op hun stoel blijven zitten. Tenzij iemand het aanbod naar ze toe brengt. Voorafgaand aan het beweegprogramma is er een gratis Vitaliteitsdag met een fittest waar mensen zich kunnen aanmelden voor Rhenen Vitaal. Tijdens deze testdag worden deelnemers waar nodig doorverwezen naar andere initiatieven (zoals fitadvies, wandeluitdaging) of professionals of sportaanbieders. Tevens wordt in 2024 een behoeftepeiling gedaan t.o.v. valpreventie. Resultaten 2024 Er zijn 2 vitaliteitsdagen georganiseerd, 1 in Elst 1 in Rhenen. Voor het eerst was hierin een samenwerking met de gemeente Rhenen en Doortrappen vanuit de Fietsersbond. In totaal kwamen 32 mensen om hun fitheid te testen, hiervan zijn 18 mensen zijn doorverwezen naar valpreventie en heeft iedereen een gesprek gevoerd met de fietsdocent van Doortrappen. Plannen 2025 Na een succesvolle editie van 2024 willen we dezelfde samenwerking voor het najaar van 2025.
Een mooie toevoeging is dat de Vitaliteitsdag Rhenen in het MFG is, met samenwerking van de fysiotherapeut die testen kan afnemen en wat kan vertellen over valpreventie.
Valpreventie GALA-thema's f) vitaal ouder worden, waaronder valpreventie Elke 4 minuten beland een 65-plusser in Nederland op de spoedeisende hulp na een valongeval. De gevolgen van zo'n val kunnen enorm zijn, zowel in persoonlijk leed als maatschappelijke kosten (zie ook bijlage 2 met cijfers van VeiligheidNL). Om het valrisico bij senioren te verkleinen wordt door de overheid vanaf 2023 ingezet op valpreventie. Sinds 2024 richt SSdV zich op valpreventie in de gemeente Rhenen en richt samen met diverse partners (zoals fysiotherapeuten, huisartsen, welzijnswerkers) de ketenaanpak in. Hierbij richten we ons voornamelijk op thuiswonende senioren vanaf 65 jaar. Resultaten 2024 In 2024 zijn we gestart met de ketenaanpak, waardoor hier voornamelijk voorbereidende werkzaamheden verricht zijn:
27
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
-
Inventariseren huidige aanbod valpreventie onder fysiotherapeuten; 2 fysiotherapeuten opgeleid tot docent valpreventie (1 intern); Informatieverspreiding onder de inwoner, mogelijkheid tot aanmelden voor de wachtlijst.
Plannen 2025 In 2025 zal de hele ketenaanpak staan, daarbij staan de volgende acties op de planning: - start van de eerste ronde valpreventiecursussen in zowel Rhenen als Elst; - kernteam van professionals uit het zorg- sport- en sociale domein waarbij 1x per kwartaal overlegd wordt over de stand van zaken m.b.t. valpreventie; - beweegaanbod in de gemeente Rhenen inzichtelijk maken voor de deelnemers (door bijv. een beweegfolder), zodat ze na hun valpreventiecursus kunnen uitstromen naar structureel beweegaanbod. Waar nodig zullen beweegaanbieders gestimuleerd worden om aanbod op te zetten voor deze doelgroep, zodat in elke kern van de gemeente Rhenen 65+ aanbod is.
Gezonde leefstijl GALA-thema's d) een gezonde leefstijl, waaronder de aanpak van overgewicht en obesitas, vroeg signalering middelengebruik GLI CooL In Elst bieden wij de gecombineerde leefstijlinterventie CooL aan. CooL staat voor coaching op leefstijl en is een groepsprogramma van 2 jaar. Onze leefstijlcoach werkt met de deelnemers aan thema’s als voeding, bewegen, slaap, ontspanning en vitaliteit. In de eerste 8 maanden van dit programma ligt de nadruk op gedragsverandering. Met welke kleine aanpassingen kun jij jouw leven gezonder invullen? Tijdens de onderhoudsfase van 14 maanden proberen wij samen deze veranderingen vast te houden voor een gezonde toekomst. Resultaten 2024 - Er zijn twee leefstijlbijeenkomsten gegeven, aansluitend bij een ander initiatief (afsluiting wandeluitdaging & Netwerk voor Nieuwkomers). - Cijfers GLI CooL (vanaf start & na 8 maanden): o Gestart met 15 deelnemers, nu nog 11 deelnemers; o Deelnemers gaven hun gezondheid een score op schaal van 0 tot 100. Bij de start was dit gemiddeld 68,63. Na 8 maanden was dit gestegen naar 73,18. o De meeste deelnemers geven aan mee te doen om: 1. gewicht te verliezen en 2. meer energie te voelen. o In totaal is de groep zo'n 46 kg afgevallen, de gemiddelde gewichtsafname per persoon is 4,2 kg. BMI is in totaal 15,33 gedaald. Per persoon is de afname van het BMI 1,41.
28
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
o Het zitgedrag is iets verminderd, in totaal zat de groep op de ‘lange zitdagen’ 8 uur minder, per persoon 0,73 uur. Op de dag in de week waarop ze het minst zitten is de daling 14 uur, per persoon 1,3 uur gemiddeld. o Dagelijks beweeggedrag is fors gestegen, in totaal zo'n 515 minuten. Gemiddelde: 46,82 minuten per persoon. Dit gaat ook om bewegen in en om het huis. o In de eerste 8 maanden is er naast het leefstijlprogramma ook een sportuurtje aangeboden via een toegekende subsidie van Menzis. De deelnemers zijn op bezoek geweest bij verschillende sport- en beweegaanbieders in Elst om hun aanbod te promoten. Op deze manier is de drempel naar structureel bewegen lager voor de deelnemers. In totaal deden hier 6 lokale beweegaanbieders aan mee. o Succesverhalen: een deelnemer is zelf een wandelgroep gestart na zijn deelname aan zowel CooL als de wandeluitdaging. Hij loopt nu wekelijks op maandagochtend met een groep in Elst! Een andere deelnemer is vanuit 0 gestart met hardlopen en kan nu aan een stuk 10 km hardlopen! Plannen 2025 In 2025 zal de GLI CooL doorgaan en bij voldoende aanmeldingen een nieuwe groep starten. Daarnaast wordt de belangrijkste ontwikkeling van 2025 het integreren van leefstijl in bestaand aanbod: o Sportbieb SAM+ (activiteit m.b.t.
voeding en leefstijl voor kinderen in schoolvakanties) o SAM School Olympiade, waarin leefstijl een onderdeel wordt van het programma o Geven van leefstijlbijeenkomsten (bij o.a. bijeenkomst mantelzorgers, vrijwilligersavond, bibliotheek Z-O-U-T). Hierin wordt veel de samenwerking gezocht met andere partners zodat we kunnen aanhaken bij hun doelgroep en aanbod.
29
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Samen maken wij sporten en bewegen bereikbaar voor iedereen!
30
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Bijlage I. SROI gemeente Rhenen
31
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
32
Jaarverslag 2024 // Actieplan 2025 Sportservice De Vallei
Bijlage II. Cijfers valpreventie
Bron: VeiligheidNL
33