Rapportage Inzicht kerntaken en formatie 16-04-2026
Tekst van het document
Inzicht in kerntaken en formatie 16 april 2026
Managementsamenvatting Inzicht in onze kerntaken op hoofdlijnen
Veel taken zijn wettelijk vastgelegd
Gemeenten hebben te maken met financiële uitdagingen. De uitgaven stijgen, het aantal taken
Vooral op het gebied van veiligheid, burgerzaken en delen van het sociaal domein zijn veel taken
groeit en gemeenten zijn steeds afhankelijker van rijksmiddelen, die niet altijd meegroeien.
wettelijk verplicht. De gemeente heeft hier vooral een uitvoerende rol en weinig ruimte voor eigen
Daarom is in 2024–2025 een ombuigingstraject doorlopen, met als doel te komen tot een sluitende
keuzes.
begroting. Tijdens dit traject ontstond een duidelijke vraag: wat doet de gemeente precies, welke Keuzevrijheid zit vaak in de uitvoering
taken zijn wettelijk verplicht en waar is ruimte voor eigen keuzes (beleidsvrijheid)?
Bij veel taken ligt de ruimte niet in het stoppen met taken, maar in hoe de gemeente ze uitvoert. Dit rapport geeft hier inzicht in en biedt een gezamenlijk vertrekpunt
Denk aan:
Maar doet geen uitspraken over wat wenselijk is of wat de effecten van keuzes zijn. Er is daarom ook
•
het serviceniveau;
geen ambtelijk advies opgenomen. Voor het maken van concrete beleidskeuzes is verdere uitwerking
•
de organisatie van het werk;
nodig. Het rapport moet dan ook gelezen te worden als hulpmiddel voor het gesprek over ambities,
•
samenwerken, uitbesteden of zelf uitvoeren;
prioriteiten en keuzes.
•
de hoeveelheid en soberheid van voorzieningen.
Meer beleidsvrijheid bij financiële en ondersteunende keuzes Wat hebben we gedaan?
De meeste ruimte voor keuzes ligt bij:
We hebben in kaart gebracht welke taken de gemeente uitvoert. Dit is gedaan per (hoofd)taak-
•
lokale belastingen (zoals OZB en andere heffingen);
veld en de daarbij horende activiteiten. Per taak is gekeken of deze wettelijk verplicht is, wat de
•
vastgoed en gronden;
taak kost en oplevert (op basis van de begroting 2026) en hoeveel ruimte er is voor eigen keuzes.
•
de inrichting en het ambitieniveau van de organisatie (overhead).
Beleidsvrijheid van ondersteunende processen is vaak indirect
Hoe hebben we dit gedaan?
Bij onderwerpen zoals treasury en overhead hangt de beleidsvrijheid sterk samen met keuzes op
De analyse is uitgevoerd volgens de landelijke indeling van gemeentelijke taken, met hoofd-
andere taakgebieden.
taakvelden en taakvelden. Voor het bepalen van de beleidsvrijheid is gebruikgemaakt van de methode van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB), aangevuld met een lokale weging.
Belangrijkste inzichten in de taakvelden Hieronder zijn de belangrijkste inzichten over beleidsvrijheid in de taakvelden samengevat.
Wat bedoelen we met beleidsvrijheid? Beleidsvrijheid is de ruimte die de gemeente heeft om zelf keuzes te maken. Het gaat om keuzes
Bestuur en ondersteuning heeft vooral een ondersteunend karakter
over hoe een taak wordt uitgevoerd. Die ruimte wordt begrensd door wetten, bestuurlijke
Voor wettelijk vastgelegde onderdelen is de beleidsvrijheid beperkt. Meer ruimte voor keuzes zit bij
afspraken en soms contracten.
vastgoed, lokale belastingen en de inrichting van de organisatie (overhead).
Wat laat de analyse zien?
Veiligheid gaat vooral om wettelijke taken
Uit de analyse blijkt dat de beleidsvrijheid binnen de gemeente verschilt per taak. De belangrijkste
De beleidsvrijheid is hier beperkt. Invloed is vooral mogelijk via regionale samenwerking en het
constateringen zijn:
stellen van prioriteiten. 2 Managementsamenvatting
Managementsamenvatting Verkeer, vervoer en waterstaat kent vooral een wettelijke zorgplicht
van de bedrijfsvoering. Uit de door adviesbureau Berenschot uitgevoerde benchmark ‘Formatie en
Tegelijk is er ruimte om keuzes te maken in het kwaliteitsniveau, het onderhoud en de ambities van
kosten’ blijken de volgende hoofdconclusies:
het beleid. De totale apparaatskosten zijn conform het gemiddelde van de referentiegroep (1% lager Het sociaal domein is breed en omvangrijk, zowel inhoudelijk als financieel
€0,1 miljoen), op basis van de benchmark zijn individuele afwijkingen grotendeels te verklaren
En grotendeels wettelijk bepaald. De beleidsvrijheid zit vooral in de wijze van uitvoering, zoals de
door werklastenindicatoren. De gemeente heeft een grotere formatieomvang, lagere overige
inrichting van de toegang, preventie en samenwerking met partners en zorgaanbieders. Financiële
relevante kosten (zoals materiële uitvoeringskosten, uitbestedingskosten, ICT kosten en huis-
bijsturing is op korte termijn lastig door open-einde regelingen en zorgplicht. Effecten zijn meestal
vestingskosten) en hogere begrote bovenformatieve inhuurkosten.
pas op langere termijn zichtbaar. Overige domeinen (zoals economie, onderwijs, sport en cultuur)
Samenwerkingsverbanden en uitbestedingen
Deze taakvelden laten een combinatie zien van wettelijke taken en lokale beleidsvrijheid. De ge-
Veel taken worden uitgevoerd in regionale samenwerkingsverbanden. Dit beperkt de directe sturing,
meente heeft hier relatief meer ruimte om eigen keuzes te maken.
maar kan ook voordelen opleveren, zoals schaalgrootte en expertise. Invloed verloopt vooral via bestuurlijke afspraken.
Thema’s die de ruimte bepalen Naast de analyse per taakveld zijn er enkele overkoepelende thema’s die invloed hebben op de
Samenhang onderdeel 1 en 2 in deze rapportage
financiële positie en beleidsvrijheid van de gemeente. Deze thema’s laten zien dat financiële en or-
Deze rapportage bestaat uit een tweetal delen, namelijk:
ganisatorische keuzes vaak meerdere taakvelden raken. Daarom is een integrale afweging belangrijk
•
Onderdeel 1: Inzicht in kerntaken (opgesteld door de gemeente Rhenen)
en noodzakelijk.
•
Onderdeel 2: Inzicht in formatie (opgesteld door adviesbureau Berenschot)
Baten
In onderdeel 1 is vanuit een inhoudelijk perspectief op niveau inzichtelijk gemaakt welke beleids-
De gemeente heeft weinig invloed op grote inkomstenbronnen zoals het gemeentefonds. Wel kan
vrijheid de gemeente heeft. In onderdeel 2 is de door adviesbureau Berenschot uitgevoerde
de gemeente keuzes maken bij lokale heffingen en leges.
formatiebenchmark opgenomen. Het is daarbij belangrijk om te realiseren dat keuzes ten aanzien van beleidsvrijheid op inhoudelijke ambities mogelijk effect zullen hebben op de formatie en vice
Kapitaallasten
versa dat keuzes ten aanzien van de beschikbare formatie mogelijk effect zullen hebben op het
Kapitaallasten hangen samen met investeringen uit het verleden en zijn op korte termijn beperkt
kunnen realiseren van inhoudelijke doelstellingen.
te beïnvloeden. Nieuwe investeringen hebben direct effect op de toekomstige lasten en bepalen daarmee de financiële ruimte op langere termijn.
In bijlage 3 van deze rapportage is een overzicht opgenomen om, waar mogelijk, de aansluiting te leggen tussen de hoofdtaakvelden zoals opgenomen in onderdeel 1 en de uitkomsten van de
Overhead en personeelslasten
formatiebenchmark in onderdeel 2.
De omvang van de organisatie beweegt mee met keuzes in de inhoudelijke domeinen. Beleidsvrijheid zit vooral in het ambitieniveau van ondersteuning, de mate van samenwerking en de inrichting
3 Managementsamenvatting
Inhoudsopgave Deel 1 - Inzicht in kerntaken 1
HOOFDTAAKVELD 3. ECONOMIE
37
Economische ontwikkeling
38
Volksgezondheid
68
HOOFDTAAKVELD 7. VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU
67
6
Fysieke bedrijfsinfrastructuur
39
Riolering
69
Inleiding
7
Bedrijfsloket en regelingen
40
Afval
70
Toelichting op de gekozen aanpak
7
Economische promotie
41
Milieubeheer
72
Begraafplaatsen en crematoria
74
Kader voor de analyse van beleidsvrijheid
De opbouw van de inhoudelijke analyse 2
5
Analyse van de taakvelden
HOOFDTAAKVELD 0. BESTUUR EN ONDERSTEUNING Bestuur en ondersteuning
10 11 12
HOOFDTAAKVELD 4. ONDERWIJS
42
Openbaar basisonderwijs
43
HOOFDTAAKVELD 8. VOLKSHUISVESTING RUIMTELIJKE ORDENING
Onderwijshuisvesting
44
EN STEDELIJKE VERNIEUWING
75
Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
45
Ruimtelijke ordening
76
13 HOOFDTAAKVELD 5. SPORT, CULTUUR EN RECREATIE
47
Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)
78
Wonen en bouwen
79
Toelichting op de overkoepelende thema’s
81
Burgerzaken
14
Beheer en overige gronden en gebouwen
15
Sportbeleid en activering
48
Overhead
16
Sportaccommodaties
49
Treasury
18
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie
50
Kapitaallasten
82
Onroerendezaakbelasting woningen
19
Cultureel erfgoed
51
Overhead en personeelslasten
82
Onroerendezaakbelasting niet-woningen
20
Media
52
Baten
83
Openbaar groen en (openlucht) recreatie
53
Samenwerkingsverbanden en uitbestedingen
86
Belastingen overig
21
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds
22
Overige baten en lasten
23
HOOFDTAAKVELD 6. SOCIAAL DOMEIN
Vennootschapsbelasting
24
Samenkracht en burgerparticipatie
56
Mutaties reserves
25
Wijkteams
58
Resultaat van de rekening van baten en lasten
26
Inkomensregelingen
59
Begeleide participatie
60
55
27
Arbeidsparticipatie
61
Crisisbeheersing en brandweer
28
Maatwerkvoorzieningen (WMO)
62
Openbare orde en veiligheid
29
Maatwerkdienstverlening 18+
63
Maatwerkdienstverlening 18-
64
HOOFDTAAKVELD 1. VEILIGHEID
31
Geëscaleerde zorg 18+
65
Verkeer en vervoer
32
Geëscaleerde zorg 18-
66
Parkeren
34
HOOFDTAAKVELD 2. VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT
Recreatieve havens
35
Openbaar vervoer
36
4
3
Bijlage 1 Overzicht van hoofdtaakvelden en taakvelden
87
Bijlage 2 Begrippenlijst
88
Bijlage 3 Aansluiting hoofdtaakvelden met categorieën Berenschot
Deel 2 - Inzicht in formatie
89 91
Deel 1 - inzicht in kerntaken
1
Kader voor de analyse van beleidsvrijheid
1
Inleiding
Doel en reikwijdte van dit rapport
Beste lezer,
Samen met de gemeenteraad hebben we deze wens op 8 december 2025 vertaald naar
Voor u ligt het rapport ‘Inzicht in kerntaken’. In dit rapport brengen wij in beeld welke taken de ge-
twee doelen:
meente Rhenen uitvoert, waarom we deze taken uitvoeren en hoeveel ruimte er is om hierin keuzes • Inzicht creëren
te maken.
We brengen in kaart wat de gemeente doet, waarom ze dat doet en hoe dit zich verhoudt tot wettelijke en niet-wettelijke taken (kwaliteitsniveau). De basis hiervoor zijn de taakvelden. De rapportage bestaat uit: •
doel en reikwijdte van dit rapport;
•
een toelichting op de gekozen aanpak en uitgangspunten;
•
de uitkomsten van de analyse van beleidsvrijheid per taakveld;
•
een toelichting op een aantal algemene thema’s en de integratie van de Berenschot
Geen keuzes, wel inzicht
benchmark op de formatie van de gemeente.
De uitkomsten van dit rapport zijn bedoeld om inzicht te bieden. Dit inzicht kan worden meegeno-
• Een gedeeld vertrekpunt vastleggen We zorgen voor een gezamenlijke basis door samen definities en uitgangspunten vast te stellen.
men bij de vorming van een nieuwe coalitie en de gesprekken die daarbij horen. Het rapport bevat daarom geen voorstellen voor maatregelen of ombuigingen. We brengen in dit rapport in beeld Gemeenten staan financieel onder druk
waar de gemeente meer of minder beleidsvrijheid heeft, zonder hier al conclusies of keuzes aan te
Landelijk zien we dat gemeenten te maken hebben met stijgende uitgaven en een toenemende
verbinden.
afhankelijkheid van rijksbijdragen. Tegelijkertijd krijgen gemeenten nieuwe taken en verantwoordelijkheden, terwijl structurele financiële middelen niet altijd meegroeien. Voor de komende jaren
Waarvoor kan dit rapport worden gebruikt?
verwachten wij dat deze ontwikkelingen blijvende gevolgen hebben voor de meerjarenramingen van
Dit rapport kan in een later stadium helpen bij het gesprek over wat wij als gemeente minimaal
gemeenten.
moeten doen en wat wij als gemeente willen doen. Dat gesprek kan zowel gaan over het verhogen als het verlagen van ambities, en de daarvan afgeleide daling in kosten of stijging in inkomsten.
Als de financiële ruimte afneemt, worden gemeenten vaker gedwongen om keuzes te maken. Dat kan betekenen dat ambities bijgesteld moeten worden of dat er prioriteiten gesteld moeten worden.
Belangrijk om te benadrukken is dat in deze fase nog geen inhoudelijke betekenis is gegeven aan individuele taken. Het rapport laat dus niet zien wat de gevolgen zijn als wij bepaalde taken anders
Ombuigingstraject en behoefte aan inzicht kerntaken
uitvoeren of niet meer uitvoeren. Dat is ook nadrukkelijk niet het doel van dit rapport. Wij adviseren
In 2024 en 2025 hebben wij in Rhenen een ombuigingstraject doorlopen om te komen tot een
daarom om op basis van dit rapport nog geen inhoudelijke of financiële keuzes te maken.
sluitende begroting. In dit traject hebben we ook inzichtelijk gemaakt welke maatregelen mogelijk zijn en een globaal inzicht geven in hoeveel beleidsvrijheid wij hebben. Daarbij is op hoofdlijnen
In een volgende fase kan dit inzicht, indien gewenst, worden vertaald naar concrete voorstellen en
gekeken naar ons takenpakket. Vanuit dit traject is de wens ontstaan om meer inzicht te krijgen in
maatregelen. De afwegingen en keuzes hierover zijn aan het nieuwe bestuur, conform de eerder
de kerntaken van de gemeente om te komen tot een financieel gezonde gemeente.
vastgestelde projectopdracht.
7 H1 - Inleiding
1
Toelichting op de gekozen aanpak en begrippen In dit hoofdstuk lichten we toe hoe de analyse is uitgevoerd en welke uitgangspunten daarbij zijn
Wat zijn kerntaken?
gehanteerd. Waar mogelijk is aangesloten bij landelijke modellen, zodat de uitkomsten herkenbaar
In dit rapport gebruiken wij het begrip kerntaken voor de taken die wij op dit moment als gemeen-
en vergelijkbaar zijn. Dit vormt één gezamenlijke basis van definities en uitgangspunten. Nadere
te als kern van ons takenpakket beschouwen. Het gaat om taken die wettelijk verplicht zijn en
toelichtingen en meer technische begrippen zijn opgenomen in de begrippenlijst (bijlage 2).
om taken die wij, op basis van ons beleid, uitvoeren voor onze inwoners en de leefbaarheid in de gemeente.
Wat is het uitgangspunt van de analyse? We hebben de taken van de gemeente geanalyseerd op basis van de hoofdtaakvelden en taakvelden.
De term kerntaken is niet strak vastgelegd in wetgeving. Gemeenten maken hierin zelf keuzes. Daar-
Omdat taakvelden nog een hoog abstractieniveau hebben, is de analyse verdiept naar deelproduc-
door kan de invulling van kerntaken per gemeente verschillen en is dit ook onderwerp van bestuur-
ten. Dat betekent dat we per taakveld ook zichtbaar maken welke activiteiten onder een taak vallen.
lijke en politieke afweging. Om een zo objectief mogelijk beeld te geven, is in deze rapportage de keuze gemaakt om aansluiting te zoeken bij hetgeen volgens de wet is voorgeschreven.
Hoofdtaakvelden laten op hoofdlijnen zien waar de gemeente geld aan uitgeeft en welke
Wat bedoelen wij in dit rapport met beleidsvrijheid?
taken zij uitvoert. Een hoofdtaakveld bestaat uit meerdere taakvelden, die samenhangende
In dit rapport gebruiken wij het begrip beleidsvrijheid om inzicht te geven in de mate waarin de
onderdelen van beleid en uitvoering beschrijven. Taakvelden maken concreet welke specifieke
gemeente zelfstandig keuzes kan maken over de inhoud en omvang van taken. Beleidsvrijheid zegt
taken en activiteiten binnen een hoofdtaakveld vallen.
iets over de ruimte voor inhoudelijke keuzes en niet over de directe financiële omvang van een taak of de snelheid waarmee aanpassingen mogelijk zijn. Bij het bepalen van de beleidsvrijheid hebben
De indeling in hoofdtaakvelden en taakvelden is vastgelegd in de Regeling vaststelling taak-
wij rekening gehouden met:
velden en verstrekking informatie voor derden en is voor alle gemeenten gelijk. Dit zorgt
• wettelijke verplichtingen;
voor een uniforme opzet van begroting en jaarrekening en maakt het mogelijk om gemeenten
• bestuurlijke afspraken;
onderling te vergelijken. Omdat de ROB rapportage de taakveldenindeling van 2019 als basis
• regionale samenwerkingsverbanden;
heeft gehanteerd hebben wij deze ook toegepast in deze rapportage.
• bestaande contracten en verplichtingen.
Een totaaloverzicht is opgenomen in bijlage 1.
Ook taken die op dit moment nog niet wettelijk verplicht zijn, maar dat op korte termijn wel worden, zijn waar mogelijk meegenomen in de beoordeling. Tegelijkertijd blijft deze analyse een momentopname. Het is mogelijk dat niet alle ontwikkelingen of uitzonderingen volledig zijn
De analyse is gebaseerd op de financiële cijfers van begrotingsjaar 2026. Daarbij is onderscheid
meegenomen en de inschatting van de mate van beleidsvrijheid zal op onderdelen een subjectief
gemaakt tussen verschillende soorten lasten en baten. Onderverdeeld in personeelslasten, kapitaal-
onderdeel blijven.
lasten, toevoegingen aan reserves, doorbelastingen, overige materiële lasten en baten. Aan de hand van deze indeling hebben we inzichtelijk gemaakt welke activiteiten samenhangen met de verschillende soorten lasten. En de mate waarin wij daar invloed op hebben.
8 H1 - Inleiding
1
Duiding van beleidsvrijheid volgens ROB Voor het duiden van beleidsvrijheid hebben wij gebruikgemaakt van de systematiek van de Raad
Borging van kwaliteit
voor het openbaar bestuur (ROB). Deze systematiek onderscheidt vier typen taken: eigen initiatief,
Het inschatten van beleidsvrijheid vraagt om zorgvuldigheid en bevat altijd een zekere mate van
optionele taken, aanbevolen taken en verplichte taken. Deze indeling vormt het uitgangspunt voor
interpretatie. Vrijwel elke taak kent een wettelijke basis, vaak in de vorm van een zorgplicht. Het
de beoordeling.
verschil zit vooral in de mate waarin en de manier waarop de gemeente deze taak invult. De analyse
Daarnaast kijkt de ROB systematiek naar beleidsvrijheid vanuit vier invalshoeken: regelgeving, uit-
is gebaseerd op publieke bronnen, waaronder het ROB rapport, vergelijkbare analyses van andere
voering, samenwerking en besluitvormingsprocedures. Op basis hiervan is per taak een inschatting
gemeenten en gesprekken met medewerkers van de gemeente Rhenen.
gemaakt van de beleidsvrijheid. Een nadere toelichting op de verschillende typen taken en invalshoeken is opgenomen in de
In deze gesprekken zijn per taakveld onder andere de volgende vragen besproken:
begrippenlijst (bijlage 2).
• welke activiteiten voeren wij uit; • waarom voeren wij deze activiteiten uit (wettelijk of eigen keuze);
Het ROB werkt met een schaal van 1 tot 10. In dit rapport gebruiken wij dezelfde schaal en hanteren
• hoeveel ruimte is er in de invulling;
wij vaste scorecategorieën om de beoordeling consistent te houden. In de tabellen is per taak zowel
• waar kan de gemeenteraad keuzes maken;
de ROB inschatting als onze eigen weging opgenomen, zodat zichtbaar wordt waar dit verschilt.
• welke samenwerkingsafspraken zijn van invloed.
Schalen
Zo is de analyse niet alleen theoretisch onderbouwd, maar ook gebaseerd op de Rhenense praktijk.
1: zeer geringe beleidsvrijheid 3: geringe beleidsvrijheid 5: redelijke beleidsvrijheid 7: grote beleidsvrijheid 9: zeer grote beleidsvrijheid Het bepalen van beleidsvrijheid blijft een inhoudelijke weging. Daarom is deze analyse nadrukkelijk bedoeld als hulpmiddel voor gesprek en reflectie en niet als een instrument om direct keuzes of maatregelen uit af te leiden. Het ROB rapport dateert uit 2019. Dit betekent dat de uitkomsten bruikbaar zijn, maar niet altijd één op één aansluiten bij de huidige situatie. Wetgeving en uitvoering kunnen sindsdien zijn gewijzigd en het ROB werkt op een hoger abstractieniveau. Waar dit relevant is, hebben wij dit verwerkt in onze eigen weging en toegelicht bij de betreffende taakvelden.
9 H1 - Inleiding
1
Hoe leest u hoofdstuk 2: de analyse van de taakvelden?
begroting 2026. Vervolgens lichten wij per taakveld toe hoe de kosten zijn opgebouwd en welke activiteiten daaronder vallen. Ook is per taakveld in tabelvorm de beleidsvrijheid weergegeven.
In de eerdere hoofdstukken hebben we toegelicht wat de aanleiding en het doel van dit rapport zijn, hoe wij de analyse hebben aangepakt en welke uitgangspunten wij gebruiken. In hoofdstuk 2 volgt
De tabellen staan niet op zichzelf
de inhoudelijke analyse van de taakvelden.
Voor een goede duiding is het belangrijk om de tabellen altijd te lezen in samenhang met de bijbehorende tekstuele toelichting. Hieronder volgt een beknopte toelichting op de gegevens die zijn opgenomen in de samenvattende tabel met de uitkomsten per taakveld.
Per hoofdtaakveld geven we eerst een korte toelichting op wat hieronder valt Daarbij zijn de bijbehorende taakvelden opgenomen, inclusief de lasten en baten op basis van de
Een inschatting van de voornaamste grondslag van de activiteiten die onder dit taakveld vallen Het taakveld dat valt onder de analyse zoals opgenomen in deze tabel
Taakveld 0.1. Bestuur (x € 1.000) Algemene toelichting Primaire aard van de taak
Beleidsvrijheid ROB Wettelijk
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
1-2
De uitkomsten van de ROB rapportage inclusief vertaling naar een visuele weergave d.m.v. de balk
Beleidsvrijheid eigen weging Administratieve deelproducten De omschrijvingen van de opgenomen deelproducten die vallen onder het taakveld dat is geanalyseerd
Overige lasten
E123456 Omschrijving 1
€1
E123456 Omschrijving 2
€3
E123456 Omschrijving 3
€5
E123456 Omschrijving 4
€7
E123456 Omschrijving 5
€9
E123456 Omschrijving 6
€-
Totaal van de overige materiële lasten
1 3 5 7 9
€ 25
Het totaal van de overige materiële lasten die zijn betrokken bij de analyse van de activiteiten
De inschatting van de beleidsvrijheid per administratief deelproduct bestaan uit 1, 3, 5, 7 en 9
Ter illustratie kan de bovenstaande tabel als volgt worden gelezen. De taak heeft een wettelijk karakter. In haar rapportage kent de Raad voor het openbaar bestuur (ROB) aan deze taak een beleidsvrijheid van 1 à 2 toe, wat staat voor weinig tot geen beleidsvrijheid. Deze inschatting is in de tabel weergegeven met een blauwe balk op een schaal van 1 tot 10. Voor administratief deelproduct 1 is de beleidsvrijheid zeer beperkt (score 1). Dit is visueel weergegeven met een groene balk en ligt in lijn met de inschatting van de ROB. Voor deelproduct 6 is de beleidsvrijheid daarentegen zeer groot (score 9). Deze score wijkt duidelijk af van de waardering van de ROB en laat zien dat er binnen dit deelproduct meer lokale beleidsruimte wordt ervaren.
10 H1 - Inleiding
2 Analyse van de taakvelden
2
Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
Doel van dit hoofdtaakveld is het faciliteren van de bestuursorganen en het ondersteunen van de organisatie om maatschappelijk gewenste producten en diensten te realiseren. Dit hoofdtaakveld heeft vooral een bedrijfsvoering karakter. De taakvelden die hieronder vallen hebben dus geen sterk inhoudelijk of beleidsmatig direct doel dat bereikt moet worden, maar hebben wel een ondersteunend karakter ten aanzien van de te behalen doelen. Hoofdtaakveld 0 - Bestuur en ondersteuning (x € 1.000)
Lasten 2026
Baten 2026
Taakveld 0.1. Bestuur
€ 2.199
-
Taakveld 0.2. Burgerzaken
€ 797
€ -486
Taakveld 0.3. Beheer gronden en gebouwen
€ 403
€ -1.966
Taakveld 0.4. Overhead
€ 9.878
€ -246
Taakveld 0.5. Treasury
€ 119
€ -209
Taakveld 0.61. OZB woningen
€ 357
€ -4.053
Taakveld 0.62. OZB niet woningen
-
€ -1.901
Taakveld 0.63. Parkeerbelasting
-
-
Taakveld 0.64. Belastingen overig
€ 15
€ -239
-
€ -41.335
€ 3.678
€ -92
-
-
Taakveld 0.10. Mutaties reserves
€ 2.347
€ -1.785
Totaal hoofdtaakveld
€ 19.793
€ -52.312
Taakveld 0.7. Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Taakveld 0.8. Overige baten en lasten Taakveld 0.9. Vennootschapsbelasting (VPB)
12 H2 - Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
2
Bestuur en ondersteuning Tot dit taakveld behoren het bestuur van de gemeente, beleidsontwikkeling, juridische zaken, financiën, gemeentelijke organisatie en bestuurlijke samenwerking, rekenkamer(functie), en de accountantscontrole. De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 0.1. Bestuur (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat.kosten
Baten 2026
Taakveld 0.1. Bestuur
€ 2.199
€ 1.322
€-
€-
€-
€ 877
€-
Totaal taakveld
€ 2.199
€ 1.322
€-
€-
€-
€ 877
€-
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Op dit taakveld wisselt de beleidsvrijheid van zeer beperkt tot zeer groot, dit is weergegeven in
Binnen dit taakveld verantwoordt de gemeente de kosten van de bestuursorganen gemeenteraad,
onderstaande tabel:
college van burgemeester en wethouders en van de griffie. Ook zijn hier de kosten die met het besturen van de gemeente samenhangen gepresenteerd, zoals: accountantskosten, raadsinformatie-
Taakveld 0.1. Bestuur (x € 1.000)
systeem, lidmaatschap VNG, WOO en de bijdrage aan regiokantoor FoodValley. De beleidsvrijheid
Algemene toelichting
op dit taakveld is gering, aangezien veel taken verplicht zijn vanuit de gemeentewet en rechtsposi-
Primaire aard van de taak
Wettelijk
tiebesluiten. De beleidsvrijheid zit vooral in de omvang van het dagelijks bestuur, bij de invulling van
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
1-2
Administratieve deelproducten
Overige lasten
Beleidsvrijheid ROB
de rekenkamerfunctie en de keuze voor een ombudsfunctie. Op grond van de gemeentewet is iedere gemeente verplicht om minimaal 2 wethouders te hebben: dat kan ook parttime zijn. Daarboven heeft de gemeente een grotere mate van beleidsvrijheid, waarbij over het algemeen de omvang van
E110101 Raad en commissie
€ 90
bepaling van de hoeveelheid wethouders. Het maximumaantal wethouders is afhankelijk van het
E110102 Ondersteuning raad
€ 153
aantal raadsleden en bedraagt doorgaans 1/5 van het aantal raadsleden (naar boven afgerond), in
E110103 Participatietrajecten
€ 10
het geval van Rhenen gaat dit daarom om 4 wethouders. Tevens kan de gemeente keuzes maken
E110201 College
€ 97
in de hoogte van het opleidingsbudget van het bestuur, hoogte van het representatiebudget en de
E110202 Voormalige Collegeleden
€ 61
E110203 Ondersteuning college
€ 308
E110204 Bestuurlijke samenwerking
€ 159
de portefeuilles in combinatie met het aantal partijen in de coalitie belangrijke factoren zijn bij de
wijze waarop de uitvoering van de WOO wordt vormgegeven. Tenslotte is onder dit taakveld ook de bekostiging van participatietrajecten opgenomen. De wijze waarop de gemeente dit invult is grotendeels zelf te bepalen. De beleidsvrijheid is in onderstaande tabel daarom hoger weergegeven dan de
E110998 Personeelslasten
indicatie uit het rapport van de ROB.
Totaal van de overige materiële lasten
13 H2 - Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
€ 877
Beleidsvrijheid eigen weging
2
Burgerzaken Tot dit taakveld behoort de uitvoering van de basisregistratie personen (BRP), de uitgifte van officiële documenten zoals paspoorten, identiteitskaarten en rijbewijzen, en de registratie van levensgebeurtenissen zoals geboorten, huwelijken, partnerschappen en overlijden. Daarnaast vallen onder dit taakveld ook adreswijzigingen, naturalisatieprocedures en verkiezingsregistratie. De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 0.2. Burgerzaken (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 0.2. Burgerzaken
€ 797
€ 370
€1
€-
€-
€ 426
€ -486
Totaal taakveld
€ 797
€ 370
€1
€-
€-
€ 426
€ -486
Baten: bestaan vooral uit leges en heffingen burgerzaken, rijbewijzen, reisdocumenten, basisregistratie personen en burgerlijke stand.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Op de meeste onderdelen binnen dit taakveld is sprake van een geringe tot redelijke beleidsvrijheid,
Binnen dit taakveld staat de dienstverlening aan de inwoners centraal. De gemeente verantwoordt
dit is weergegeven in onderstaande tabel:
hier de kosten voor de uitvoering van de basisregistratie personen (BRP), de burgerlijke stand, nationaliteitswetgeving, de Kieswet, de Paspoortwet en de Wegenverkeerswet 1994. Deze taken
Taakveld 0.2. Burgerzaken (x € 1.000)
liggen grotendeels vast in nationale wetgeving, waardoor de beleidsvrijheid die de gemeente heeft
Algemene toelichting
zeer beperkt is. De gemeente is vooral uitvoerder van door het Rijk verplicht gestelde taken met een
Primaire aard van de taak
Wettelijk
voorgeschreven toepassing. De gemeente heeft wel aanzienlijke beleidsvrijheid hoe de dienstverle-
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
1-2
Administratieve deelproducten
Overige lasten
ning aan de inwoners wordt georganiseerd. Voorbeelden hiervan zijn: openingstijden en afspraken, gebruik van digitale kanalen en de mate van servicegerichte dienstverlening. De beleidsvrijheid is in de tabel daarom hoger weergegeven dan de indicatie uit het rapport van de ROB. Gemeenten krijgen steeds meer te maken met nieuwe wettelijke verplichtingen voor de digitalisering van producten en diensten. Voorbeelden hiervan zijn de komende Wet digitale overheid (Wdo), Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer, Besluit verwerking persoonsgegevens generieke digitale infrastructuur en de Regeling voorzieningen Generieke Digitale Infrastructuur. Ook heeft Europese regelgeving gevolgen voor de Nederlandse dienstverlening vanuit de overheid.
Beleidsvrijheid ROB
E210101 Burgerzaken
€ 144
E210102 Verkiezingen
€ 76
E210103 Kadaster & GBKN
€ 29
E210104 Rijbewijzen
€ 30
E210105 Basisregistratie personen
€5
E210106 Burgerlijke stand
€ 11
E210108 Reisdocumenten
€ 132
E210998 Personeelslasten
-
Totaal van de overige materiële lasten
14 H2 - Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
€ 426
Beleidsvrijheid eigen weging
2
Beheer en overige gronden en gebouwen Tot dit taakveld behoren taken met betrekking tot onroerend goed dat niet in exploitatie is en niet aan een specifiek beleidsveld is toe te delen. Concrete voorbeelden hiervan zijn: beheer, verhuur, instandhouding van gebouwen, gronden en landerijen die de gemeente (al of niet tijdelijk) in bezit heeft en niet in exploitatie neemt. De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 0.3. Beheer gronden en gebouwen (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 0.3. Beheer gronden en gebouwen
€ 403
€ 34
€ 122
€-
€-
€ 247
€ -1.966
Totaal taakveld
€ 403
€ 34
€ 122
€-
€-
€ 247
€ -1.966
Baten: incidentele grondverkoop, verkoop van vastgoed en pachtopbrengst agrarische gronden.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
beleidsvrijheid door bijvoorbeeld te kiezen om geen onroerend goed in beheer te hebben. Dit geldt
De gemeente Rhenen heeft onroerende zaken, zoals gronden en vastgoed, in bezit. Hiervoor geldt
vooral voor vastgoed dat geen invulling geeft aan de wettelijke zorgplicht van de gemeente of niet
geen wettelijke verplichting. Het bezit draagt wel bij aan meer eigen regie om vastgoed in te
bijdraagt aan de gemeentelijke beleidsdoelen.
zetten voor het bereiken van maatschappelijke doelen of aan de invulling van de wettelijke (zorg) plicht. Denk bijvoorbeeld aan de wettelijke plicht van basisscholen om minimaal twee lesuren per
Op dit taakveld is sprake van een grote beleidsvrijheid, dit is weergegeven in onderstaande tabel:
week bewegingsonderwijs aan te bieden en de zorgplicht van de gemeente om die voorzieningen
Taakveld 0.3. Beheer overige gronden en gebouwen (x € 1.000)
te faciliteren. Of aan voorzieningen voor de brandweer en de GGD. Het vastgoedbeleid van de gemeente Rhenen schrijft voor dat het bezit van vastgoed geen doel op zich is, maar dienend moet
Algemene toelichting
Beleidsvrijheid ROB
zijn aan een beleidsdoel. Het vastgoed moet vanzelfsprekend voldoen aan de wettelijke voorschrif-
Primaire aard van de taak
Niet wettelijk
ten, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid. Het onderhoud door de gemeente vindt plaats op
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
-
Niet geduid
Administratieve deelproducten
Overige lasten
Beleidsvrijheid eigen weging
onderhoudsniveau 3 conform de NEN 2767. Dat staat voor een redelijke conditie en een doelmatige basiskwaliteit. Dit niveau garandeert dat de gebouwen technisch in orde zijn, veilig en functioneel blijven, waarbij enige vorm van veroudering acceptabel is. Het onderhoudsniveau is vastgelegd in het Meerjarig onderhoudsplan (MJOP). Bij de verhuur van het vastgoed gaat maatschappelijke verhuur voor commerciële verhuur. Door het verhogen van de bezettingsgraad en het toepassen van kostprijs dekkende huur kan de gemeente extra inkomsten genereren. Als derden een gebouw of grond huren of gebruiken, moeten gemeenten dit goed regelen in contracten.
E130201 Vastgoed overig
€8
E130203 Voormalig kazerne Achterberg
€1
E130204 Voormalig Dorpshuis Elst
€ 22
E130206 Beheer Maatsteeg 20
€ 63
E430303 Dorpshuis Rhenen (Westpoort)
€ -18
E320203 Planvorming materiële vaste
€ 107
Deze taak van de gemeente is ondersteunend voor andere gemeentelijke taken, die verantwoord
activa grex
worden onder de andere taakvelden. De beïnvloedbaarheid van de lasten hangt daarom vooral
E320301 Agrarische grond en gemeenten
€ 37
samen met de beïnvloedbaarheid van de andere taken. De gemeente heeft een grote mate van
E320302 Overige gronden en opstallen
€ 27
Totaal van de overige materiële lasten
€ 247
15 H2 - Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
2
Overhead Tot dit taakveld behoren onder andere de kosten van de eigen organisatie zoals personeel, ICT, huisvesting, juridische zaken, inkoop, gegevensbescherming en facilitaire zaken. De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 0.4. Overhead (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 0.4. Overhead
€ 9.878
€ 6.595
€ 347
€-
€ -838
€ 3.774
€ -246
Totaal taakveld
€ 9.878
€ 6.595
€ 347
€-
€ -838
€ 3.774
€ -246
Baten: verzekeringsuitkeringen UWV, verkoop verlof medewerkers, huren (inclusief vergoeding servicekosten) en inkomsten uit specifieke uitkering CDOKE. Tegenover de inkomsten CDOKE van € 32.000 staan direct gerelateerde loonkosten van team communicatie. NB: In het genoemde bedrag aan personeelslasten zit 1/3 van het vrij besteedbare inhuurbudget van in
Doorbelastingen: het taakveld overhead (0.4) is met € 838.000,- verlaagd en toegerekend aan de
totaal €2,6 miljoen. Het bedrag van €0,9 miljoen is voor 50% beschikbaar in de exploitatie als inhuur-
overige hoofdtaak-velden. Vanuit daar is het integrale uurtarief (loonkosten verhoogd met de over-
budget. De overige 50% is toegevoegd aan de bestemmingsreserve inhuur en kan worden ingezet voor
head) doorbelast aan anterieure overeenkomsten, diverse specifieke uitkeringen (SPUKS) zoals CDOKE
inhuur na een besluit van het college. Voor buitenformatieve inhuur is een raadsbesluit nodig.
en aan de investe-ringsprojecten. Per saldo resulteert dit in een voordeel voor de exploitatie van € 838.000,-.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Omdat de gemeente binnen geldende wetgeving zelf kan bepalen hoe we deze ondersteunende
De gemeente is verantwoordelijk voor een goed ingerichte en beheersbare organisatie, met als
voorzieningen inrichten en uitvoeren.
belangrijk aandachtspunt de rechtmatigheid van financieel beheer en goede inrichting van de financiële organisatie. De functies en voorzieningen die deze verantwoordelijkheid mogelijk maken,
De beïnvloedbaarheid van de personele overhead wordt in deze rapportage verbonden aan de ont-
en het primaire proces daarin ondersteunen, vallen onder het taakveld overhead.
wikkelingen van de formatie in het primaire proces. Met andere woorden: als de gemeente ervoor kiest taken meer, minder of niet uit te voeren, dan leidt dit in beginsel tot meer of minder inzet van
Het eerste deel ziet toe op de personele functies. In de praktijk zijn dit veelal de leidinggevenden
mensen en middelen in het primaire proces. De omvang van de personele overhead hangt daarbij
en bedrijfsvoeringsfuncties. Er zijn veel verschillende bedrijfsvoeringsfuncties, denk hierbij aan
samen met de omvang en complexiteit van de gemeentelijke taken, maar overhead groeit niet auto-
personeel en organisatie (P&O en HR), informatievoorziening en -beheer, financiën, administratieve
matisch mee met elke beleidskeuze.
organisatie, communicatie en huisvesting. De basis voor deze functies heeft vaak een wettelijke grondslag. Denk hierbij o.a. aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), BIO en
De beleidsvrijheid bij de overhead zit vooral in ambitieniveau van het uitvoeren van wetgeving, in
NIS2, Archiefwet, Arbowet, Aanbestedingswet 2012, Algemene Wet Bestuursrecht (Awb), de Ge-
het serviceniveau aan de interne organisatie, bijvoorbeeld alleen toetsing tegenover proactief
meentewet en de daarvan afgeleide financiële verordening (212).
adviseren, of in samenwerkingen met andere gemeenten, bedrijven of organisaties.
Een tweede deel gaat over ondersteunende voorzieningen. Ook wel de materiële overhead ge-
Op dit taakveld is de beleidsvrijheid zeer gering tot groot. Dit is weergegeven in de tabel op de
noemd. Denk hierbij aan huisvesting, ICT-systemen, facilitaire zaken en algemene bedrijfskosten. De
volgende pagina:
eerdergenoemde wetgeving bepaalt de gemeentelijke verplichtingen en de mate van beleidsvrijheid. 16 H2 - Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
2
Overhead Taakveld 0.4 Overhead(x € 1.000) Algemene toelichting Primaire aard van de taak Mate van beleidsvrijheid conform ROB
Administratieve deelproducten
Beleidsvrijheid ROB Niet wettelijk - Niet geduid
Overige lasten
E120901 Personeel management
-
E120902 Personeel en organisatie
-
E120903 Personeel juridisch
-
E120904 Personeel communicatie
-
E120905 Personeel informatisering
-
E120906 Personeel facilitair
-
E120907 Personeel financiën
-
E120908 Personeel receptie
-
Beleidsvrijheid eigen weging
E130101 Huis van de Gemeente
€ 366
E130102 Gemeentewerf Remmerden
€ 80
E130301 Informatisering
€ 627
E130302 Kantoorautomatisering
€ 579
E130303 Informatiebeveiliging
€ 171
E130401 Facilitaire zaken
€ 337
E130402 Exploitatie werkcafe
€ 13
E130501 Algemene bedrijfskosten
€ 455
E130502 Organisatieontwikkeling
€ 30
E130998: zijn kosten die meebewegen met de omvang van de formatie en voortvloeien uit de wette-
E210107 Dienstverlening
€ 77
lijke plicht tot goed werkgeverschap. Daarom is de beleidsvrijheid niet geduid. Goed werkgeverschap
E130998 Algemene personeelskosten
€ 1.040
is vastgelegd in artikel 7:611 van het Burgerlijk Wetboek. Voorbeelden zijn: overwerk, reiskosten, ambts-
Totaal van de overige materiële lasten
€ 3.774
jubilea, verlofsparen, opleidingsbudget. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de gemeente zich dient te verhouden tot de CAO.
17 H2 - Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
2
Treasury Tot dit taakveld behoren rente en dividenden, waaronder dividend van nutsbedrijven. De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 0.5. Treasury (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 0.5. Treasury
€ 119
€-
€ 17
€-
€ -1.497
€ 1.599
€ -209
Totaal taakveld
€ 119
€-
€ 17
€-
€ -1.497
€ 1.599
€ -209
Doorbelastingen: vanuit het taakveld treasury (0.5) wordt € 1.497.000,- aan rente doorbelast naar de inhoudelijke (hoofd)taakvelden waar ook de afschrijvingslasten van de investeringen zijn verantwoord. De doorbelasting vindt plaats op basis van het renteomslagpercentage1. Baten: dividend en rente.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Op dit taakveld is sprake van een redelijke beleidsvrijheid, dit is weergegeven in onderstaande tabel:
Bij de uitvoering van de taken van de gemeente kan de noodzaak ontstaan om gelden aan te trekken of te verstrekken. De gemeente is hierbij gebonden aan een strak wettelijk kader, namelijk de Wet
Taakveld 0.5 Treasury (x € 1.000)
financiering decentrale overheden. Gemeenten mogen niet bankieren. Dat houdt in dat zij geen geld
Algemene toelichting
mogen uitzetten dat niet bedoeld is voor een publieke taak. Treasury is op zichzelf niet beïnvloed-
Primaire aard van de taak
Niet geduid
baar. Beïnvloeding is wel mogelijk door minder te investeren of door de financiering op een andere
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
4-6
beleidsvrijheid op dit taakveld met name een afgeleide van keuzes op andere beleidsvelden die
Administratieve deelproducten
Overige lasten
gefinancierd dienen te worden.
E720202 Geldleningen en uitzettingen
€ 1.599
Totaal van de overige materiële lasten
€ 1.599
wijze te organiseren (bijvoorbeeld door de verhoging van andere inkomsten zoals belastinggelden). Als gevolg hiervan is er voor de gemeente minder noodzaak tot het lenen van geld. Ultiem is de
1
De renteomslag is de methodiek waarmee de gemeente haar rente baten en lasten verwerkt in de financiële verantwoording, hierbij kan gedacht worden aan de wijze waarop rente toegerekend wordt aan investeringen en grondexploitaties.
18 H2 - Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
Beleidsvrijheid ROB
Beleidsvrijheid eigen weging
2
Onroerendezaakbelasting woningen Tot de lasten van dit taakveld behoren de kosten van waardebepalingen op basis van de Wet waardering onroerende zaken (WOZ), heffing en invordering en bezwaar en beroep. De nadere duiding van de lasten en baten is als volgt: Taakveld 0.61. OZB woningen (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 0.61. OZB woningen
€ 357
€-
€-
€-
€-
€ 357
€ -4.053
Totaal taakveld
€ 357
€-
€-
€-
€-
€ 357
€ -4.053
NB. De contractperiode van de dienstverleningsovereenkomst voor belastingen met de gemeente Ede is inmiddels verlopen en wordt jaarlijks stilzwijgend verlengd. Baten: OZB-opbrengst woningen en inkomsten van aanmaningen.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Op dit taakveld is sprake van een zeer grote beleidsvrijheid, dit is weergegeven in onderstaande
De gemeente is verplicht uitvoering te geven aan de wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ). De
tabel:
gemeente dient elk jaar de waarde vast te stellen van de verschillende soorten onroerende zaken. De beleidsvrijheid op dit taakveld is groot. De gemeente kan ervoor kiezen om geen onroerendezaakbe-
Taakveld 0.61 Onroerendezaakbelasting woningen (x € 1.000)
lasting woningen te heffen of om deze juist te verhogen. Een gemeente mag de OZB niet onbeperkt
Algemene toelichting
verhogen. Gemeenten hebben veel vrijheid daarin, maar er zijn juridische grenzen aan een stijging
Primaire aard van de taak
Niet geduid
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
8-9
kelijk in Nederland. Voor het efficiënt uitvoeren van de belastingwerkzaamheden, is deze taak door
Administratieve deelproducten
Overige lasten
gemeente Rhenen uitbesteed aan de gemeente Ede. De keuze hiervoor is volledig beleidsvrij.
E710108 Belastingsamenwerking Ede
€ 357
Totaal van de overige materiële lasten
€ 357
van de OZB. In het verleden heeft het gerechtshof een verdubbeling van de OZB als onrechtmatig beschouwd. Verhogingen kunnen tot gevolg hebben dat er aanvullende inzet van personeel nodig is
Beleidsvrijheid ROB
om bezwaarschriften te behandelen. Het niet opleggen van onroerendezaakbelasting is ongebrui-
19 H2 - Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
Beleidsvrijheid eigen weging
2
Onroerendezaakbelasting niet-woningen Tot de lasten van dit taakveld behoren de kosten van waardebepalingen op basis van de Wet waardering onroerende zaken (WOZ), heffing en invordering en bezwaar en beroep. De nadere duiding van de baten is als volgt: Taakveld 0.62. OZB niet woningen (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 0.62. OZB niet woningen
€-
€-
€-
€-
€-
€-
€ -1.901
Totaal taakveld
€-
€-
€-
€-
€-
€-
€ -1.901
Baten: OZB-opbrengst niet woningen.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Taakveld 0.62. OZB niet-woningen (x € 1.000)
De gemeente is verplicht uitvoering te geven aan de wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ). De
Algemene toelichting
gemeente dient elk jaar de waarde vast te stellen van de verschillende soorten onroerende zaken.
Primaire aard van de taak
Wettelijk
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
8-9
Administratieve deelproducten
Overige lasten
Net als bij de OZB-woningen heeft de gemeente hier een grote beleidsvrijheid.
Beleidsvrijheid ROB
Zie ook taakveld 0.61 OZB woningen. Omdat de beoordeling van de beleidsvrijheid vanuit kostenperspectief plaatsvindt, ontbreekt de weging in de tabel:
E710110 Baten OZB Eigenaren Niet Woningen
-
Totaal van de overige materiële lasten
-
20 H2 - Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
Beleidsvrijheid eigen weging
2
Belastingen overig Tot dit taakveld behoren de heffing en invordering en bezwaar en beroep van de overige belastingen zoals: 1. Hondenbelasting, 2. Precariobelasting en de 3. Reclamebelasting. De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 0.64. Belastingen overig (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 0.64. Belastingen overig
€ 15
€-
€-
€-
€-
€ 15
€ -239
Totaal taakveld
€ 15
€-
€-
€-
€-
€ 15
€ -239
Baten: bestaan uit hondenbelasting, precariobelasting en de reclamebelasting.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Op dit taakveld is sprake van een zeer grote beleidsvrijheid, dit is weergegeven in onderstaande
In tegenstelling tot de onroerendezaakbelasting, waarbij de gemeente verplicht is uitvoering te
tabel:
geven aan de wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ), is dat bij de overige belastingen niet van toepassing. Zo is de gemeente niet verplicht tot het opleggen van bijvoorbeeld de hondenbelasting,
Taakveld 0.64. Belastingen overig (x € 1.000)
precariobelasting en reclamebelasting. Gemeente Rhenen heeft daarnaast geen andere belastingen.
Algemene toelichting
De beleidsvrijheid is hiermee groot. Bij de uitvoering moet de gemeente zich wel houden aan de
Primaire aard van de taak
Niet geduid
wettelijke voorschriften die van toepassing zijn op het specifieke belastingproduct.
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
-
Niet geduid
Administratieve deelproducten
Overige lasten
Beleidsvrijheid eigen weging
Beleidsvrijheid ROB
E710109 Uitvoeringskosten belastingen
€ 15
Totaal van de overige materiële lasten
€ 15
21 H2 - Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
2
Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Tot dit taakveld behoren de algemene uitkering, integratie-uitkeringen, decentralisatie-uitkeringen en de artikel 12-uitkering. De nadere duiding van de baten is als volgt: Taakveld 0.7. Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
€-
€-
€-
€-
€-
€-
€ -41.335
€-
€-
€-
€-
€-
€-
€ -41.335
Taakveld 0.7. Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds Totaal taakveld
Baten: algemene uitkering uit het gemeentefonds en overige aanvullende uitkeringen zoals de integratie en decentralisatie uitkeringen.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
De beleidsvrijheid is beoordeeld vanuit kostenperspectief. Omdat het taakveld uitkering gemeente-
De uitkeringen uit het gemeentefonds zijn de belangrijkste inkomstenbronnen van de gemeente. In
fonds alleen om baten gaat ontbreekt de weging van de beleidsvrijheid in onderstaande tabel:
2026 ontvangt gemeente Rhenen naar verwachting ruim €41 miljoen. Hiermee betaalt de gemeente het grootste deel van de activiteiten die onder de andere taakvelden zijn opgenomen. De midde-
Taakveld 0.7. Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds (x € 1.000)
len zijn vrij besteedbaar, maar zijn een belangrijke inkomstenbron om de verplicht gestelde taken uit
Algemene toelichting
te voeren. De gemeente voert binnen dit taakveld de volgende werkzaamheden uit:
Beleidsvrijheid ROB
Primaire aard van de taak
Niet geduid
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
-
Niet geduid
2. Het Rijk stuurt driemaal per jaar een brief met daarin de laatste verwachtingen voor de uitke-
Administratieve deelproducten
Overige lasten
Beleidsvrijheid eigen weging
ringen. Aan de hand hiervan wordt berekend wat dit voor de gemeente betekent. Wijzigingen
E720101 Uitkering gemeentefonds
-
E720102 Gemeentefonds voorgaande jaren
-
Totaal van de overige materiële lasten
-
1. Het Rijk baseert de algemene uitkering voor het gemeentefonds op zo’n 60 maatstaven. Voorbeelden hiervan zijn de oppervlakte van de gemeente, het aantal inwoners en het aantal woonruimten.
worden verwerkt in de tussentijdse rapportages, de perspectiefnota en de begroting.
22 H2 - Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
2
Overige baten en lasten Tot dit taakveld behoren stelposten voor onder andere onvoorziene uitgaven, taakstellende bezuinigingen, prijs- en loonontwikkelingen, taakmutaties uitkeringen gemeentefonds, begrotingsruimte enz. De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 0.8. Overige baten en lasten (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 0.8. Overige baten en lasten
€ 3.678
€ 1.579
€ -203
€-
€ -86
€ 2.388
€ -92
Totaal taakveld
€ 3.678
€ 1.579
€ -203
€-
€ -86
€ 2.388
€ -92
Baten: met name indexatie van de inkomsten op niveau 2026 en pachtopbrengsten. NB. In het genoemde bedrag aan personeelslasten zit 2/3 van het vrij besteedbare inhuurbudget van in
Doorbelastingen: dekking van de personeelskosten die we toerekenen aan de specifieke uitkering
totaal € 2,6 miljoen. Het bedrag van € 1,7 miljoen is voor 50% beschikbaar in de exploitatie als inhuur-
(SPUK) opvang ontheemden. Per saldo resulteert dit in een voordeel voor de exploitatie van € 86.000.
budget. De overige 50% is toegevoegd aan de bestemmingsreserve inhuur en kan worden ingezet na een besluit van het college. Voor buitenformatieve inhuur is een raadsbesluit nodig.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Op dit taakveld is op onderdelen sprake van een zeer geringe en grote beleidsvrijheid, dit is weerge-
Dit betreft een verplicht voorgeschreven taakveld waarop overige baten en lasten verantwoord
geven in onderstaande tabel:
worden die niet zijn toe te rekenen aan een ander (hoofd)taakveld. Hieronder vallen stelposten
Taakveld 0.7. Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds (x € 1.000)
voor prijzen en lonen, bezuinigingen e.d. die nog niet verwerkt zijn. Bij dit taakveld is beleidsvrijheid aanwezig omdat de gemeente de keuze heeft om de begroting tegen constante prijzen op te stellen
Algemene toelichting
of tegen lopende prijzen. De loon- en prijsontwikkelingen worden niet volledig gecompenseerd door
Primaire aard van de taak
het Rijk en de eigen baten. Een begroting tegen constante prijzen kan op begrotingsbasis een voor-
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
deel opleveren. In werkelijkheid draagt dit bij aan een mogelijk tekort van de gemeente of aan het uithollen van de beschikbare budgetten. Wettelijk is het voorgeschreven dat een post ‘onvoorzien’ wordt opgenomen in de gemeentebegroting. De hoogte van het bedrag is echter niet voorgeschreven. In beginsel is dit taakveld met name technisch taakveld van aard waardoor het in mindere mate samenhangt met de beleidsvrijheid van de gemeente zoals bedoeld in deze rapportage.
Beleidsvrijheid ROB Niet geduid Niet geduid
Administratieve deelproducten
Overige lasten
E720902 Voormalig personeel
€ 212
E720301 (Algemene) stelposten
€ 734
E720302 Overige baten en lasten
€ 1.428
E720303 Onvoorzien Totaal van de overige materiële lasten
23 H2 - Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
€ 15 € 2.389
Beleidsvrijheid eigen weging
2
Vennootschapsbelasting Tot dit taakveld behoort het te betalen bedrag vennootschapsbelasting voor het betreffende verantwoordingsjaar. Dit bedrag is verschuldigd vanwege fiscale winst die per saldo is gerealiseerd op ondernemingsactiviteiten in het betreffende jaar na eventuele verrekening van fiscale verliezen uit eerdere jaren. De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 0.9. Vennootschapsbelasting (VPB) (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 0.9. Vennootschapsbelasting (VPB)
€-
€-
€-
€-
€-
€-
€-
Totaal taakveld
€-
€-
€-
€-
€-
€-
€-
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Taakveld 0.9. Vennootschapsbelasting (VPB) (x € 1.000)
Sinds 1 januari 2016 zijn gemeenten verplicht om aangifte vennootschapsbelasting te doen en ven-
Algemene toelichting
nootschapsbelasting af te dragen als activiteiten als VPB-plichtig zijn aangemerkt. De afdracht van vennootschapsbelasting is een afgeleide van andere activiteiten die de gemeente uitvoert. De be-
Primaire aard van de taak
leidsvrijheid op dit taakveld is daarmee dus niet individueel, maar gemeenten kunnen stoppen met
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
Beleidsvrijheid ROB Niet geduid Niet geduid
het uitvoeren taken die belastingplichtig zijn. Een voorbeeld hiervan zijn actieve grondexploitaties. Administratieve deelproducten
De gemeente Rhenen heeft op dit moment geen activiteiten die zijn aangemerkt als vennootschapsbelastingplichtig. Daarom is de beleidsvrijheid in de tabel niet geduid.
Overige lasten
E720304 Vennootschapsbelasting
-
Totaal van de overige materiële lasten
-
24 H2 - Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
Beleidsvrijheid eigen weging
2
Mutaties reserves Tot dit taakveld behoren alle toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves die verband houden met de taakvelden 0. tot en met 8. (met uitzondering van taakveld 0.11 – resultaat van de rekening van baten en lasten). De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 0.10. Mutaties reserves (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 0.10. Mutaties reserves
€ 2.347
€-
€-
€ 2.347
€-
€-
€ -1.785
Totaal taakveld
€ 2.347
€-
€-
€ 2.347
€-
€-
€ -1.785
Baten: onttrekkingen uit (bestemmings)reserves ter dekking van incidentele lasten in de exploitatie. Uitzondering hierop zijn de onttrekkingen uit reserves voor de dekking van structurele kapitaallasten.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Op dit taakveld is sprake van een zeer grote beleidsvrijheid, dit is weergegeven in onderstaande
Het is volgens het BBV verplicht om via dit taakveld toevoegingen en onttrekkingen aan reser-
tabel:
ves te verwerken. Het instellen van een bestemmingsreserve is een verantwoordelijkheid van de
Taakveld 0.10. Mutaties reserves (x € 1.000)
gemeenteraad. Er is geen wettelijke verplichting tot het instellen van reserves. De voorwaarden die gemeente Rhenen aan de reserves stelt, zijn vastgelegd in de financiële verordening, art. 212 GW en
Algemene toelichting
Beleidsvrijheid ROB
in de doelomschrijvingen van de reserves. Dit geldt ook voor de algemene reserve. Hoewel het nodig
Primaire aard van de taak
Niet geduid
is voor een gezonde bedrijfsvoering, is er geen specifieke wettelijke norm die voorschrijft hoe hoog
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
-
Niet geduid
Administratieve deelproducten
Overige lasten
Beleidsvrijheid eigen weging
E120999 Toevoeging reserves
€ 450
E310199 Toevoeging reserves
€ 40
E320299 Toevoeging reserves
€ 50
E320399 Toevoeging reserves
€ 100
E320499 Toevoeging reserves
€ 256
E510399 Toevoeging reserves
€2
E720399 Toevoeging reserves
€ 599
E720999 Toevoeging reserves
€ 850
de algemene reserve moet zijn. Een belangrijk kader hierin is het financieel toezicht dat de provincie op ons houdt en de financiële verordening. Tot slot dient gerealiseerd te worden dat het gebruik van reserves met name toeziet op de wijze van financiering van de andere lasten.
Totaal van de toevoegingen reserves 25 H2 - Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
€ 2.347
2
Resultaat van de rekening van baten en lasten Tot dit taakveld behoort het saldo van de rekening van baten en lasten van alle andere taakvelden, inclusief de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves op die taakvelden. De nadere duiding van het saldo is als volgt: Taakveld 0.11. - Resultaat baten en lasten (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 0.11. Resultaat baten en lasten
€ 72.204
€-
€-
€-
€-
€ 72.204
€ -72.225
Totaal taakveld
€ 72.204
€-
€-
€-
€-
€ 72.204
€ -72.225
Baten: totaal van de baten zoals die verantwoord zijn in alle andere hoofdtaakvelden. Inclusief de onttrekkingen aan reserves. NB. Het gepresenteerde resultaat is opgebouwd uit: a. de besluitvorming in de raadvergadering van 11 november over de begroting 2026 en b. aanvullende besluitvorming in de raad van december 2025.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
Op dit taakveld is sprake van een zeer grote beleidsvrijheid om begrotingsruimte te creëren, dit is
Het is verplicht om een saldo van de begroting en jaarrekening onder dit taakveld te verwerken. Het
weergegeven in onderstaande tabel:
is daarmee een uitkomst van keuzes en ontwikkelingen die worden gemaakt op de andere taakvel-
Taakveld 0.11. - Resultaat baten en lasten
den. Een positief begrotingsresultaat heeft een grote bestedings- en/of dekkingsvrijheid.
Algemene toelichting
Beleidsvrijheid ROB
Primaire aard van de taak
Niet geduid
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
-
Niet geduid
Administratieve deelproducten
Overige lasten
Beleidsvrijheid eigen weging
E999999 Resultaat van baten en lasten
€ 21
Totaal resultaat
€ 21
26 H2 - Hoofdtaakveld 0. Bestuur en ondersteuning
2
Hoofdtaakveld 1. Veiligheid
Doel van dit hoofdtaakveld is om de openbare orde te handhaven en de veiligheid te waarborgen. Dat wordt gedaan door het voorkomen en handelen bij incidenten en crisissituaties alsmede door toezicht en handhaving. Hoofdtaakveld 1 - Veiligheid (x € 1.000)
Lasten 2026
Baten 2026
Taakveld 1.1. Crisisbeheersing en brandweer
€ 1.577
-
Taakveld 1.2. Openbare orde en veiligheid
€ 943
€ -86
€ 2.520
€ -86
Totaal hoofdtaakveld
27 H2 - Hoofdtaakveld 1. Veiligheid
2
Crisisbeheersing en brandweer Tot dit taakveld behoort de organisatie en uitvoering van brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing. De nadere duiding van de baten en lasten is als volgt: Taakveld 1.1. - Crisisbeheersing en brandweer (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 1.1. Crisisbeheersing en brandweer
€ 1.577
€ 65
€ 66
€-
€ -29
€ 1.475
€-
Totaal taakveld
€ 1.577
€ 65
€ 66
€-
€ -29
€ 1.475
€-
Doorbelastingen: dekking van de personeelskosten die we toerekenen aan de specifieke uitkering (SPUK) opvang ontheemden. Per saldo resulteert dit in een voordeel voor de exploitatie van € 29.000.
Wat doet gemeente Rhenen en de weging van beleidsvrijheid
meen bestuur van deze rechtspersoon, waarbinnen Rhenen stemrecht heeft. Gemeenten kunnen
Op het moment dat er binnen gemeente Rhenen een (groot) incident plaatsvindt, spelen we een
wel invloed uitoefenen door een zienswijze in te dienen.
belangrijke rol in de coördinatie met de verschillende hulpdiensten zoals de politie, brandweer
De gemeenteraad heeft in de raadsvergadering van 7 januari 2026 ingestemd met de kaders voor de
en medische teams. Daarnaast dienen gemeenten zorg te dragen voor de communicatie aan de
begroting 2027 van de VRU. Hierin zijn ook de toekomstscenario’s verder uitgewerkt.
inwo-ners van de gemeente. De gemeente is hierbij bijvoorbeeld verplicht om: • Functionarissen te leveren voor de regionale crisisbeheersingsorganisatie;
Op dit taakveld is sprake van een geringe beleidsvrijheid, dit is weergegeven in onderstaande tabel:
• Functionarissen in de crisisbeheersing op te leiden en geoefend te houden;
T1.1 - Crisisbeheersing en brandweer (x € 1.000)
• Acute hulpverlening (ambulancezorg, brandweerzorg en politiezorg) te garanderen door
Algemene toelichting
deelname aan de veiligheidsregio.
Beleidsvrijheid ROB
Primaire aard van de taak
Wettelijk
Mate van beleidsvrijheid conform ROB
3-4
Administratieve deelproducten
Overige lasten
De uitvoering van bovengenoemde taken is grotendeels belegd bij de Veiligheidsregio Utrecht
E610101 Brandwatervoorziening
€ 15
(VRU), waarmee de gemeente een contractuele verplichting is aangegaan. De bijdrage aan de
E610102 Crisisbeheersing
€ 17
De basis voor deze activiteiten zijn o.a. te vinden in de Wet veiligheidsregio’s en bijbehorende richtlijnen. De beleidsvrijheid van de gemeente is hierin beperkt, omdat de normen en eisen op dit gebied landelijk daarin zijn vastgelegd.
veiligheidsregio is verplicht en eenzijdige aanpassing van deze financiering door de gemeente is niet mogelijk zonder gevolgen voor de samenwerking en wettelijke naleving. De taken en bijbehorende bijdragen zijn namelijk vormgegeven in een gemeenschappelijke regeling waar naast de gemeente Rhenen ook andere gemeenten aan deelnemen. De ultieme besluitvorming ligt daarbij bij het alge-
E610103 Veiligheidsregio Utrecht
€ 1.331
E610104 Brandweerkazerne Rhenen
€ 58
E610106 Brandweerkazerne Elst
€ 54
Totaal van de overige materiële lasten
28 H2 - Hoofdtaakveld 1. Veiligheid
€ 1.476
Beleidsvrijheid eigen weging
2
Openbare orde en veiligheid Binnen dit taakveld behoren taken op gebied van toezicht en handhaving op straat, de inzet van boa’s, cameratoezicht, preventie van criminaliteit en samenwerking met politie en justitie. Taakveld 1.2. - Openbare orde en veiligheid (x € 1.000)
Lasten 2026
Personeelslasten
Kapitaallasten
Toevoeging reserves
Doorbelastingen
Overige mat. kosten
Baten 2026
Taakveld 1.2. Openbare orde en veiligheid