Bijlage 3 Raadsinformatiebrief Energieperspectief

Aan de raden van de deelnemende gemeenten Regio Foodvalley via de colleges van burgemeester en wethouders

Ons kenmerk: 25/RFV/ Onderwerp: Betreft

Behandeld door: Rick de Jongh Bijlage(n): 1. Notitie

Telefoonnummer:

E-mailadres: Datum: Klik of tik om een datum in te voeren.

Geachte raad, Onze regio staat voor een grote verandering in de manier waarop we met energie omgaan. Het energiesysteem in Regio Foodvalley piept en kraakt: netcongestie beperkt nieuwe aansluitingen, duurzame opwek stuit op ruimtedruk, en de vraag naar energie stijgt door woningbouw, bedrijvigheid en mobiliteit. Tegelijk willen we onze leefomgeving verduurzamen, beschermen en leefbaar houden. Energie is daarmee niet langer een afzonderlijk thema, maar een voorwaarde voor ontwikkeling. Zonder energie kunnen woningbouw, bedrijvigheid en maatschappelijke voorzieningen niet doorgroeien. De vraag is dus: hoe zorgen we dat we in 2040 beschikken over voldoende, betaalbare en duurzame energie in onze regio? Het Energieperspectief Regio Foodvalley 2040 helpt om die vraag te beantwoorden. In deze raadsinformatiebrief gaan wij; • dieper in op de status en bedoeling van de notitie ‘Richting een Energieperspectief Regio Foodvalley 2040’; • terugblikken op het tot nu gevolgde proces; • vooruitkijken naar de vaststelling van het definitieve Energieperspectief Regio Foodvalley 2040 en de opvolging van de RES 1.0. 1) Wat is de notitie ‘Richting een Energieperspectief Regio Foodvalley 2040’? De notitie biedt een tussenstap richting het uiteindelijke Energieperspectief. Ze is bedoeld om raadsleden nu al inzicht te geven in de stand van zaken en de keuzes die de komende jaren nodig worden.

De notitie: • beschrijft het energiesysteem van de toekomst voor Regio Foodvalley; • verkent de knoppen waaraan we kunnen draaien en de dilemma’s die dat oplevert; • maakt duidelijk dat het energiesysteem van de toekomst vooral lokaal wordt georganiseerd, maar regionale afstemming onmisbaar is. Er worden geen beleidskeuzes gemaakt. De notitie Richting een Energieperspectief Regio Foodvalley 2040 is een hulpmiddel voor gemeenteraden om zich met het zicht op de verkiezingen nú al te verdiepen in de keuzes die voorliggen:

Datum: Betreft:

• • • •

Klik of tik om tekst in te voeren. Betreft

Willen we als gemeente sturen op de verdeling van schaarse netcapaciteit, of laten we dit over aan de markt? Welke technieken en oplossingen willen we ruimte geven in onze leefomgeving? Welke rol willen we als overheid zelf nemen: faciliterend, samenwerkend, sturend of realiserend?

Zijn we bereid om eigen ontwikkelingen af te stemmen op wat het beste is voor een robuust energiesysteem? En onder welke voorwaarden?

2) Waarom nu deze tussenstap? De oorspronkelijke planning was om in het vierde kwartaal van 2025 een concept Energieperspectief Regio Foodvalley 2040 aan de gemeenteraden voor te leggen voor wensen en bedenkingen. En om deze vervolgens vast te stellen in het eerste kwartaal van 2026. Omdat er in maart 2026 gemeenteraadsverkiezingen zijn, is het nu niet wenselijk om beleidsrijke kaders vast te gaan stellen. Daarom wordt met deze notitie een tussenstap gezet: • u wordt geïnformeerd en voorbereid op de keuzes die later aan de orde komen; • er worden nog geen besluiten gevraagd; • het definitieve concept-Energieperspectief volgt na de verkiezingen, zodat nieuwe raden daarover kunnen besluiten. 3) Terugblik op proces tot nu toe. Het proces om te komen tot het Energieperspectief is in 2024 gestart en bestaat uit vijf stappen: 1. Gesprekken met de raden (najaar ’24 - voorjaar ’25): In alle gemeenten zijn gesprekken gevoerd over het energiesysteem van de toekomst (de ‘roadshow’). 2. Opstellen van uitgangspuntennotitie: De meeste gemeenten hebben deze besproken en zienswijzen meegegeven voor het Energieperspectief Regio Foodvalley 2040. 3. Deze tussenstap - de notitie ‘Richting een Energieperspectief Regio Foodvalley 2040’: Doel is de raden te informeren en alvast mee te nemen in de opgave en dilemma’s 4.

Concept Energieperspectief 2040 (na verkiezingen): Wordt voor wensen en bedenkingen aan de nieuwe raden voorgelegd. 5. Vaststelling en doorontwikkeling: Na vaststelling biedt het Energieperspectief de kaders voor de volgende fase: de doorontwikkeling van Regionale Energiestrategie (RES 1.0) naar mogelijk een Regionaal Programma Energiesysteem.

4. Van RES 1.0 naar een Regionale Programma Energiesysteem De RES 1.0 heeft de regio de afgelopen jaren veel gebracht: een gezamenlijke ambitie voor duurzame elektriciteits-opwek en een goede basis voor samenwerking. Echter, de afgelopen periode is het speelveld voor de uitvoering van de RES erg veranderd. Omstandigheden als

Datum: Betreft:

Klik of tik om tekst in te voeren. Betreft

netcongestie, de aanwezigheid van de wespendief en de vaststelling van beleidskaders als de Zonneladder hebben de ontwikkeling en realisatie van projecten getemperd. De energietransitie vraagt dan ook om een bredere aanpak. Energie gaat over meer dan elektriciteit. Ook andere energiedragers (naast elektronen, ook moleculen en warmte), en de relatie vraag, aanbod en energie-infrastructuur zijn van belang in een toekomstbestendig energiesysteem. Daarnaast is de route naar de vorming van Energiegemeenschappen ingezet. De volgende mogelijke stap is daarom: •

Het Energieperspectief 2040 vormt het strategisch kader met een gezamenlijke richting en doelen.

•

Na vaststelling door de raden, volgt de uitwerking in een Regionaal Programma Energiesysteem tot 2035 waarin maatregelen, acties en afspraken rondom samenwerking een plek krijgen. Dat kan bijvoorbeeld op gebiedsniveau, gekoppeld aan regionale ontwikkelopgaves met energieschaarste of gekoppeld aan bovenlokale bronnen (geothermie of aquathermie) of op basis van specifieke bovenlokale vraagstukken.

•

De colleges stellen het regionale energieprogramma vast.

Een aparte startnotitie werkt dit proces en de randvoorwaarden later verder uit. 5. Vooruitblik en conclusie De komende periode werken we toe naar het concept-Energieperspectief. Daarbij nemen we de input van de huidige raden, colleges en maatschappelijke partners mee. Het Energieperspectief kan dan, na instemming door nieuwe raden en colleges, vervolgens: - richting geven aan de ontwikkeling van het energiesysteem tot 2040: - kaders bieden voor een Regionaal Programma Energiesysteem als vervolg op de RES 1.0 Met de notitie Richting een Energieperspectief Regio Foodvalley 2040 zet de regio een noodzakelijke stap vooruit: van een energiestrategie die vooral ging over opwek (RES 1.0) naar een samenhangende benadering van het hele energiesysteem, waarin ruimte, infrastructuur en maatschappelijke keuzes hand in hand gaan.

Met vriendelijke groet, namens het Algemeen Bestuur Regio Foodvalley,

Monique Esselbrugge, Secretaris-directeur

René Verhulst, voorzitter