09. Raadsinformatiebrief meicirculaire 2021

Leden van de gemeenteraad van Putten

Behandelend ambtenaar

D. Kolder

Doorkiesnummer

Zaaknummer: 1304798 Documentnummer: 1304800

Afdeling

DV/BO

Onderwerp

Meicirculaire 2021

Geachte leden van de raad,

Verzonden: 30 juni 2021

Putten, 29 juni 2021

Op 31 mei 2021 is de meicirculaire gemeentefonds uitgebracht.1 Hierbij informeren wij u over de financiële ontwikkelingen in het gemeentefonds en de effecten hiervan voor de gemeente Putten. Inleiding Aanvankelijk zou dit een circulaire worden met veel mutaties door de vertaling van het nieuwe verdeelstelsel met ingangsjaar 2022. Dat is echter een jaar doorgeschoven. Voor nu blijft een ‘reguliere’ circulaire over. Herijking gemeentefonds Op 10 februari 2021 bent u geïnformeerd over de voorlopige uitkomsten herijking gemeentefonds. De landelijke uitkomsten werden niet goed ontvangen, met name het noorden werd hard getroffen. Naar aanleiding hiervan is nogmaals kritisch naar de nieuwe verdeling gekeken. Deze maand komt het eindadvies van de Raad voor het Openbaar Bestuur over het nieuwe verdeelstelsel voor het gemeentefonds. Het eindadvies zal tot nieuwe voorlopige verdeelresultaten leiden, en dan begint de consultatie bij gemeenten. Besluitvorming over de invoering van de nieuwe verdeling – voorzien per 1 januari 2023 - is aan het nieuwe kabinet.

1 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/circulaires/2020/05/29/meicirculaire-gemeentefonds-2021

Budgettair effect meicirculaire Het effect op het begroting ziet er als volgt uit: Budgettair effect meicirculaire

2021

2022

2023

2024

2025

Accres/uitkeringsbasis

331

203

-12

-174

-286

Compensatie coronacrisis maartbrief

272

-

-

-

-

Sociaal Domein

643

-159

-165

-174

-182

Decentralisatie-uitkeringen

25

-

-

-

-

Taakmutaties

3

104

116

128

141

1.278

148

-61

-220

-327

(-/- = nadeel)

Subtotaal mutaties gemeentefonds Mutaties budgettair neutraal

943

-55

-49

-46

-41

Budgettair effect meicirculaire

331

203

-12

-174

-286

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Het budgettair effect op de begroting wordt met name veroorzaakt door het accres. Hierna vindt u de afzonderlijke toelichting per onderdeel waarbij eveneens het budgettair effect inzichtelijk is gemaakt. Accres en uitkeringsbasis Accres/uitkeringsbasis

2021

2022

2023

2024

2025

110

-

-

-

-

-6

-121

-350

-536

-620

Ontwikkeling uitkeringsbasis

300

407

421

446

417

Waardeontwikkeling WOZ

-73

-83

-83

-83

-83

Totaal mutaties accres/uitkeringsbasis

331

203

-12

-174

-286

(-/- = nadeel)

Afrekening BCF 2020 Accres 2022-2026, incl. nominale ontwikkeling

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Ontwikkelingen accres Volgens het systeem van ‘samen de trap op en samen de trap af’ hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de omvang van het gemeentefonds. De jaarlijkse toename of afname van het gemeentefonds, voorvloeiend uit de trap op trap af methode wordt het accres genoemd. Als onderdeel van het Corona steunpakket zijn de accressen 2020 en 2021 vastgezet op het niveau van de Meicirculaire 2020. Dit om rust en stabiliteit te creëren tijdens de corona-pandemie. Er vindt dus geen afrekening plaats over 2020 of bijstelling van 2021. Anders dan in de septembercirculaire 2020 zijn deze keer de accressen vanaf 2022 wel bijgewerkt. In alle jaren is het accres naar beneden bijgesteld. Dit als gevolg van lagere loon- en prijsontwikkeling dan tot nu toe aangenomen. Vanaf 2023 is het accres neerwaartse bijgesteld als gevolg van lagere rentelasten en lagere EU-afdrachten. BTW-Compensatie Fonds (BCF) Gemeenten declareren hun BTW op overheidstaken bij het BTW-Compensatiefonds (BCF). Om te voorkomen dat er een open eind regeling ontstaat heeft de rijksoverheid een plafond aangebracht in de declaraties. Blijven de gezamenlijke gemeenten onder het plafond dan wordt het verschil aan het gemeentefonds toegevoegd, wordt het plafond overschreden dan wordt het verschil uit het gemeentefonds genomen.

2 van 8

In de septembercirculaire 2020 ging men uit van een onderschrijding van het plafond en werd al een voorschot gegeven van € 112.000. Gemeenten hebben in 2020 nog minder gedeclareerd bij het BCF dan eerder gedacht, de ruimte onder het plafond is groter geworden. De afrekening over 2020 vindt nu plaats en levert een aanvullend positief effect op van € 110.000. Ontwikkelingen uitkeringsbasis In deze circulaire zijn de nieuwe ramingen verwerkt van de ontwikkeling van de uitkeringsbasis. De mutaties worden voornamelijk veroorzaakt door de aangepaste ramingen voor inwoners, woonruimten en de ontwikkeling in de OZB-maatstaven. Waardeontwikkeling WOZ Bij de bepaling van de algemene uitkering wordt rekening gehouden met de waarde van de onroerende zaken (WOZ) in een gemeente. De WOZ is een aftrekpost bij de bepaling van de algemene uitkering. Hoe hoger deze WOZ-waarde in een gemeente is, hoe hoger de aftrekpost. De stijging van de WOZ-waardering is verwerkt, het effect in 2021 is € 73.000 negatief, vanaf 2022 € 10.000 hoger. Dit effect wordt deels gecompenseerd door hogere belastingopbrengsten (inflatie). Compensatie coronacrisis Overzicht 4e compensatiepakket coronacrisis

2021

2022

2023

2024

2025

Perspectief Jeugd en Jongeren

38

-

-

-

-

Jongerenwerk Jeugd

13

-

-

-

-

Mentale ondersteuning jeugd

11

-

-

-

-

Activiteiten en ontmoetingen jeugd

8

-

-

-

-

Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK)

51

-

-

-

-

Afvalverwerking

39

-

-

-

-

Bestrijden eenzaamheid ouderen

53

-

-

-

-

Extra begeleiding kwetsbare groepen

51

-

-

-

-

Vergoeding eigen bijdrage peuteropvang

7

-

-

-

-

272

-

-

-

-

Mutaties 4e compensatiepakket coronacrisis

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

4e Compensatiepakket coronacrisis Inmiddels is er een 4e compensatiepakket coronacrisis beschikbaar gesteld voor een bedrag van € 272.000. Ook zijn er indicatieve cijfers genoemd voor het 5 e pakket. Het gaat dan om compensatie van de extra uitgaven binnen de lokale cultuur en buurt- en dorpshuizen, een bedrag van € 69.500 voor de gemeente Putten. In de septembercirculaire 2021 zal de definitieve verdeling van deze middelen bekend worden gemaakt. De inhoudelijke toelichting op het 4e pakket is opgenomen in de raadsinformatiebrief ‘Actualisatie corona-impactanalyse' die separaat aan u is verzonden.

3 van 8

Sociaal domein Sociaal Domein

2021

2022

2023

2024

2025

546

-

-

-

-

-

PM

PM

PM

PM

Participatie (IU) LPO

34

31

32

25

21

Voogdij/18+ (IU) LPO

25

-

-

-

-

-

-205

-205

-205

-205

Versterking gemeentelijke antidiscriminatie-voorziening

10

10

10

10

10

Inburgering (IU)

2

15

8

5

2

Heroriëntatie zelfstandigen (DU)

12

-

-

-

-

Jeugd aan Zet (DU)

10

-

-

-

-

Overige mutaties

5

-10

-10

-10

-10

Subtotaal mutaties Sociaal Domein

643

-159

-165

-174

-182

Mutaties budgetneutraal

643

-159

-165

-174

-182

-

-

-

-

-

(-/- = nadeel)

Aanpak problematiek Jeugd Akkoord Rijk en VNG Jeugdzorg 2022

Voogdij/18+ (IU) woonplaatsbeginsel

Budgettair effect op de begroting

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Aanpak problematiek Jeugd Bij de voorjaarsnota heeft het kabinet voor het jaar 2021 € 613 miljoen beschikbaar gesteld voor acute problematiek in de jeugdzorg. Het bedrag van € 613 miljoen voor 2021 komt bovenop de € 300 miljoen aan tijdelijke extra middelen die bij voorjaarsnota 2019 al beschikbaar is gesteld voor het jaar 2021. In deze circulaire is € 438 miljoen verwerkt, € 55 miljoen is voor de VNG voor regionale coördinatie en landelijke informatievoorziening, hetgeen wordt verwerkt in de septembercirculaire 2021. Daarnaast is er nog € 120 miljoen via specifieke uitkeringen, in totaal € 613 miljoen. De uitkering van € 438 miljoen kent drie delen: -

Verdringing en lichte jeugdzorgproblematiek, € 284.000; het doel is dat gemeenten hiermee in staat worden gesteld om de consultatiefunctie ggz vorm te geven, wachtlijsten bij lichtere jeugdhulpproblematiek tegen te gaan en om verdringing van andere uitgaven bij gemeenten tegen te gaan (€ 228 miljoen).

-

POH Jeugd GGZ, € 12.500; doel is om het aantal Praktijk Ondersteuners Huisartsenzorg (POH) voor de jeugd uit te breiden (€ 10 miljoen).

-

Wachttijden specialistische jeugdzorg, € 249.000; tot slot is er een deel dat gemeenten in staat worden gesteld om extra inzet en regie te kunnen voeren op het voorkomen en aanpakken van wachttijden van (regionaal) ingekochte specialistische jeugdzorg op basis van goede data, zodat kwetsbare kinderen de hulp krijgen die ze nodig hebben (€ 200 miljoen).

4 van 8

Akkoord Rijk en VNG jeugdzorg 2022 Op 3 juni, na het verschijnen van de meicirculaire, werd bekend dat gemeenten in 2022 € 1,314 miljard van het kabinet krijgen ter compensatie van de tekorten op de jeugdzorg 2. Dat komt bovenop de eerder toegezegde € 300 miljoen voor 2022. Gemeenten moeten daarnaast komend jaar € 214 miljoen aan bezuinigingen op de jeugdzorg realiseren. Gemeenten zullen voortborduren op maatregelen die ze al in gang hebben gezet na het eerder dit jaar gesloten akkoord tussen rijk en gemeenten over € 613 miljoen extra voor 2021. Het gaat daarbij om meer poh’s jeugd-ggz, verminderen van de administratieve lastendruk, regionaal inkopen van (zeer) specialistische jeugdzorg en het beperken van verwijzingen door medische verwijzers naar het door gemeenten gecontracteerde aanbieders. Voor extra budget voor de jaren na 2022 geldt het oordeel van de arbitragecommissie als zwaarwegende inbreng voor de kabinetsformatie. Gemeenten en rijk gaan nu al wel afspraken maken over maatregelen om tot een houdbaar jeugdstel op de lange termijn te komen. Dat hebben kabinet en VNG in een gezamenlijke verklaring bekend gemaakt. Participatie en Voogdij/18+ loon- en prijscompensatie In 2021 ontvangen we loon- en prijscompensatie (LPO) in het sociaal domein voor taken die in 2019 niet zijn geïntegreerd in de algemene uitkering maar zijn achtergebleven in een integratieuitkering.

We praten over: -

WSW en overig participatie

€ 34.000, een mutatie van 2,25%

-

Voogdij/18+

€ 25.000, een mutatie van 2,00%

Per 2022 wordt er voor de IU Voogdij/18+ overgegaan naar een nieuw woonplaatsbeginsel: de voogdijregeling wordt afgeschaft en de gemeente wordt verantwoordelijk voor de kinderen die uit uw eigen gemeente ter behandeling worden doorgezonden. Begin juli verwachten we in beeld te hebben welke jeugdigen niet meer volgens het woonplaatsbeginsel onder Putten vallen. We hopen dan ook een beeld te hebben hoeveel jeugdigen naar ons toe zullen komen. We ontvangen vanuit het Rijk € 205.000 minder en zal via een stelpost budgettair neutraal worden verwerkt. Met het opstellen van de Begroting 2022 zal de stelpost worden afgezet tegen de realistische raming. Versterking gemeentelijke antidiscriminatie-voorziening In 2009 is de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen (Wga) in werking getreden. Het doel van deze wet is een landelijk dekkend stelsel van meldpunten voor onafhankelijke bijstand aan slachtoffers van discriminatie en de registratie van klachten over discriminatie. Alle gemeenten zijn verplicht te voorzien in een antidiscriminatievoorzieningen (ADV). Voor de uitvoering van de Wga is in 2009 een bedrag toegevoegd aan de algemene uitkering. Uit onderzoeken blijkt dat deze huidige financiering voor de uitvoering van de Wga-taken al enige jaren tot knelpunten leidt. De meeste ADV’s zijn op dit moment zeer krap bemeten en bij het grotere publiek relatief onbekend.

Om die reden wordt er vanaf 2021 structureel ruim € 9.800

2 https://www.binnenlandsbestuur.nl/sociaal/nieuws/akkoord-kabinet-en-vng-1-3-miljard-extra-voor.17207830.lynkx

5 van 8

extra aan de algemene uitkering toegevoegd, zodat de ADV’s ruimere budgetten kunnen krijgen om meer activiteiten te kunnen ontplooien, om zodoende een betere beschikbaarheid en bereikbaarheid voor melders mogelijk te maken. Deze ruimere budgetten zijn ook nodig om de door uitvoeringsorganisaties doorverwezen melders te kunnen bijstaan. Integratie-uitkering Inburgering De inwerkingtreding van de nieuwe Inburgeringswet is met een half jaar uitgesteld tot 1 januari 2022. De reeds verstrekte compensatie over 2021 voor uitvoeringskosten in de IU Inburgering wordt teruggedraaid. Wel krijgen gemeenten compensatie voor het uitstel en voor de zgn. ondertussengroep (dat zijn inburgeraars die nog inburgeringspichtig zijn onder de Wet inburgering 2013). Dit zorgt voor een verschuiving van de al beschikbaar gestelde middelen. Heroriëntatie zelfstandigen (DU) Bij de aankondiging van het tweede steun- en herstelpakket is aangegeven dat gemeenten vanaf 1 januari 2021 ondersteuning bieden aan zelfstandig ondernemers die zich willen herorienteren. Dit kan grotendeels vanuit de extra impulsen en extra budgetten voor crisisdienstverlening worden betaald. Voor aanvullend maatwerk voor zelfstandig ondernemers is in 2021 incidenteel een bedrag van € 12.400 aan het gemeentefonds toegevoegd.

Jeugd aan Zet (DU) Op verzoek van het Veiligheidsberaad (werkgroep jongeren) is het gemeentelijk programma Jeugd aan Zet in Crisistijd, na de zomereditie, verlengd met een wintereditie. Het programma maatschappelijke diensttijd (MDT) (uitgevoerd door de ministeries van VWS, SZW en OCW) ondersteund jongeren in deze crisistijd. Via dit programma wordt al een grote groep jongeren bereikt en tijdens de coronacrisis extra ondersteund. Het programma MDT zit nog in de groeifase en zoekt meer verbinding met gemeenten, zodat het programma MDT kan doorgroeien naar een landelijk dekkend netwerk. Om deze win-win situatie te versterken wordt ook ten behoeve van de wintereditie van Jeugd aan Zet een financiële bijdrage van € 10.000 verstrekt aan de gemeente Putten. Hiermee kunnen we in deze coronatijd jongeren ondersteunen en tegelijkertijd kunnen jongeren een maatschappelijke bijdrage leveren waar deze nu nodig is. Overige mutaties Naast bovengenoemde onderwerpen vinden er nog een aantal kleine(re) mutaties plaats. Het gaat om de volgende onderwerpen: -

Uitvoering rijksvaccinatieprogramma

-

Prenataal huisbezoek door jeugdgezondheidszorg

-

Armoedebestrijding kinderen (DU)

-

Maatschappelijke begeleiding statushouders (DU)

6 van 8

Decentralisatie-uitkeringen 2021

2022

2023

2024

2025

Kerkenvisies (DU)

25

-

-

-

-

Totaal decentralisatie-uitkeringen

25

-

-

-

-

Mutaties budgetneutraal Budgettair effect op de begroting

25 -

-

-

-

-

Decentralisatie-uitkeringen (DU)

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Kerkenvisies Het ministerie van OCW stelt sinds 1 januari 2019 middelen beschikbaar voor het opstellen van kerkenvisies. Het gaat om een strategische visie over de toekomst van kerkgebouwen op gemeentelijk niveau, waarin aandacht is voor leegstand, instandhouding en herbestemming. Hierbij worden allerlei partijen betrokken: kerkgenootschappen, omwonenden, deskundigen en overheden. Samen werken ze aan een duurzaam toekomstperspectief. Deze visie kan (op termijn) landen in een omgevingsvisie die gemeenten verplicht voor hun grondgebied moeten opstellen. Via het energieloket Veluwe duurzaam zal deze regeling worden uitgevoerd. Taakmutaties Hieronder verstaan wij wijzigingen in de algemene uitkering waar een direct aanwijsbare taakwijziging tegenover staat. 2021

2022

2023

2024

2025

-

55

55

55

56

Wet Open Overheid (structureel)

-

46

58

70

82

Overige taakmutaties

3

3

3

3

3

Subtotaal taakmutaties

3

104

116

128

141

Mutaties budgetneutraal

3

104

116

128

141

Budgettair effect begroting

-

-

-

-

-

Taakmutaties (-/- = nadeel) Wet Open Overheid (incidenteel 2022 t/m 2026)

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Wet Open Overheid Op 26 januari 2021 heeft de Tweede Kamer de (Wijzigingswet) Wet open overheid (Woo) aangenomen. Het betreft een initiatiefwet uit de Tweede Kamer die beoogt de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken. Met dit wetsvoorstel geven de initiatiefnemers zowel de actieve als de passieve openbaarmaking van overheidsinformatie een nieuwe basis, verankeren zij het recht op toegang tot informatie wettelijk en beogen zij de informatievoorziening en informatiehuishouding van het Rijk en decentrale overheden te verbeteren. De huidige Wet openbaarheid van bestuur (Wob) wordt ingetrokken bij de inwerkingtreding van de Woo. De financiële middelen bestaan uit zowel incidentele als structurele middelen. De incidentele middelen (voor de periode 2022 tot en met 2026 € 55.000 per jaar) zijn bestemd voor het verbeteren van systemen, het opleiden van medewerkers en het aanpassen van processen en de organisatie. De structurele middelen (€ 46.000 in 2022, oplopend naar structureel € 93.000 vanaf 2026) zijn bedoeld voor de actieve openbaarmaking van de informatiecategorieën zoals genoemd in de Woo, het aanwijzen van een contactfunctionaris en het beheer en onderhoud van systemen.

7 van 8

Overige taakmutaties Naast bovengenoemde onderwerpen vinden er nog een aantal kleine(re) mutaties plaats. Het gaat om het volgende onderwerp: -

Handhaving energielabel C kantoren

Begrotingspositie na meicirculaire Na verwerking van de meicirculaire ziet het actuele begrotingssaldo er als volgt uit: Begrotingspositie

2021

2022

2023

2024

2025

Saldo begroting 2021 t/m 4-maandsrapportage

392

-

-

-

-

Begrotingswijzigingen na 4-maandsrapportage

-10

-10

-10

-10

-10

-

1

215

311

576

335

203

-12

-174

-286

-

-

PM

PM

PM

717

194

193

127

280

(-/- = nadeel)

Saldo Kadernota 2022* Budgettair effect meicirculaire 2021 Herijking gemeentefonds 2022 Actueel saldo begroting *Voorlopige uitkomsten, besluitvorming in raad 2 september

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Verwerking Het budgettaire effect van de meicirculaire zal voor 2021 worden opgenomen in de 8-maandsrapportage, het meerjarig effect wordt verwerkt in de Begroting 2022. De geoormerkte gelden blijven beschikbaar voor de betreffende beleidstaken. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de behandelend ambtenaar.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Putten,

mr. F.E. Contant,

H.A. Lambooij,

secretaris

burgemeester

8 van 8