06.1 Waardendocument Omgevingsvisie Putten
Tekst van het document
Waardendocument Omgevingsvisie Putten Versiedatum: 27 september 2021
Samen op weg naar een Omgevingsvisie Putten!
Leeswijzer Het waardendocument Omgevingsvisie Putten is het resultaat van de eerste stap in de totstandkoming van de Omgevingsvisie voor de gemeente Putten. Deze eerste fase is met name gericht op het ophalen en beschrijven van de identiteit en kernkwaliteiten van Putten. Daarnaast zijn in het waardendocument het huidige beleid en de belangrijkste opgaven geïnventariseerd. Uiteindelijk vormt dit samen het fundament voor de Omgevingsvisie. Het waardendocument is opgebouwd uit verschillende onderdelen. Allereerst wordt er kort ingegaan op de Omgevingswet en de rol van de Omgevingsvisie in de wet. Vervolgens worden de identiteit en de kernkwaliteiten van Putten beschreven en wordt de rol van Putten in de regio toegelicht. De kern van het waardendocument is verdeeld in verschillende hoofdopgaven. Achtereenvolgens komen de volgende hoofdopgaven terug:
Natuurlijk en groen Putten Aangenaam wonen Sociaal en vitaal Putten Toekomstgericht Putten Ondernemend Putten Bereikbaar Putten Recreatief en cultureel Putten Veilig Putten
Per hoofdopgave is er onderzocht wat de trends & ontwikkelingen zijn. Vervolgens zijn de hoofdopgaven onderverdeeld in meerdere deelthema's die in Putten met dat thema samenhangen. Hiervoor zijn de kansen & zorgen uitgesproken en zijn de beleidsuitspraken op dat deelthema opgenomen. Vervolgens zijn de lokale ontwikkelingen, de gebiedsindeling en de gebiedsopgaven benoemd. Bovenstaande is met elkaar geconfronteerd en in een participatieweek met de gemeente en haar belangrijkste partners besproken. Hierdoor zijn de belangrijkste ruimtelijke en sociale opgaven voor Putten naar voren gekomen. In de conclusies beschrijven we de belangrijkste opgaven voor de Omgevingsvisie en blikken we vooruit naar de volgende fase; het maken van een Omgevingsvisie.
2
Figuur 1: het hart van de Omgevingsvisie In figuur 1 worden de verschillende onderdelen van de Omgevingsvisie schematisch weergegeven. In de kern van de visie draait het om de identiteit en kernkwaliteiten en daaromheen nemen we de diverse beleidsdoelstellingen op. Dit samen geeft richting aan initiatieven en projecten (de buitenste ring). We bouwen de Omgevingsvisie op vanuit de kern. Dat wil zeggen we beginnen met het ophalen en beschrijven de identiteit en kernkwaliteiten van Putten. Vanuit daar reflecteren we op huidige en gewenste toekomstige beleidsdoelstellingen.
Colofon Het waardendocument Omgevingsvisie Putten is het resultaat van de eerste stap in de totstandkoming van de Omgevingsvisie Putten. Het waardendocument is opgesteld door KuiperCompagnons, in opdracht van de gemeente Putten.
3
Inhoud 1. Inleiding Omgevingswet & de Omgevingsvisie ........................................................................................................ 5 2. Identiteit en kernkwaliteiten ....................................................................................................................................... 9 3. Regio ............................................................................................................................................................................... 12 4. Hoofdopgaven Omgevingsvisie Putten ................................................................................................................... 18 4.1 Natuurlijk en groen Putten................................................................................................................................. 19 4.2 Aangenaam wonen .............................................................................................................................................. 24 4.3 Sociaal en vitaal Putten ........................................................................................................................................ 26 4.4 Toekomstgericht Putten .....................................................................................................................................
28 4.5 Ondernemend Putten .......................................................................................................................................... 31 4.6 Bereikbaar Putten ................................................................................................................................................. 33 4.7 Recreatief en cultureel Putten ........................................................................................................................... 35 4.8 Veilig Putten ........................................................................................................................................................... 39 5. Lopende autonome ontwikkelingen ........................................................................................................................ 41 Putten Zuid: woonwijk Halvinkhuizen .................................................................................................................... 41 Bedrijventerrein Henslare ......................................................................................................................................... 41 6. Gebiedsindeling en gebiedsopgaven ........................................................................................................................
42 Centrum......................................................................................................................................................................... 44 Woongebied ................................................................................................................................................................. 47 Recreatiezone Krachtighuizen en Veenhuizerveld .............................................................................................. 51 Agrarisch buitengebied ............................................................................................................................................... 54 Bedrijventerrein ........................................................................................................................................................... 57 Natuurlijke landschaps- en landgoederenzone ..................................................................................................... 60 Bosmassief Veluwe ...................................................................................................................................................... 63 Open landschap en randmeerzone..........................................................................................................................
66 Enclave Koudhoorn ..................................................................................................................................................... 69 7. Conclusies en doorkijk naar de Omgevingsvisie .................................................................................................. 73
4
1. Inleiding Omgevingswet & de Omgevingsvisie We bereiden ons voor op de Omgevingswet, die naar verwachting op 1 juli 2022 in werking treedt. Deze Omgevingswet bundelt de wetgeving en regels voor onder andere ruimte, wonen, infrastructuur, milieu, natuur en water. De wet regelt daarmee het beheer en de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Met de Omgevingswet wordt het stelsel van ruimtelijke regels volledig herzien. Dit vraagt om een andere werk- en denkwijze van de gemeente, maar ook van andere overheden, burgers en bedrijven. Er zijn straks minder regels die bovendien meer overzichtelijk zijn, er is meer ruimte voor initiatieven en lokaal maatwerk. Integrale afweging van initiatieven en het geven van vertrouwen zijn sleutelbegrippen. Het doel en de meerwaarde van een initiatief in de fysieke leefomgeving moet centraal staan in plaats van de vraag: ‘mag het wel?’ (zie ook afbeelding ‘De vier verbeteringen’).
Figuur 2: vier beterdoelen van de Omgevingswet
De Omgevingswet bevat een aantal instrumenten waarmee overheden de doelen van de wet in de praktijk kunnen brengen (zie ook afbeelding De 6 instrumenten). Eén van de (verplichte) instrumenten voor gemeenten is de Omgevingsvisie. Bij het maken van een Omgevingsvisie kan een overheid op basis van doelen en ambities een nieuwe koers uitzetten. Of de bestaande koers handhaven. Evaluatie van het huidige beleid maakt helder wat de stand van zaken is. Wat werkte wel? Wat niet? Welke keuzes zijn nodig? Dat is belangrijke basisinformatie voor de Omgevingsvisie. Deze basisinformatie is de essentie en aanleiding van ‘het waardendocument’. In de uiteindelijke visie zal de samenhang tussen doelen van verschillende beleidsdocumenten gezocht worden. Het verbinden van bestaande doelen helpt om kansen en uitdagingen scherp te krijgen. Om de samenhang te vinden zal integraal gewerkt worden tussen verschillende bestaande beleidsvelden en nieuwe maatschappelijke opgaven.
5
Figuur 3: Instrumentarium Omgevingswet
In de Omgevingsvisie wordt dus - samen met inwoners, lokale partners en ondernemers - de integrale koers uitgezet naar de toekomst, gericht op de fysieke leefomgeving. De bestaande kwaliteiten vormen daarbij het vertrekpunt. Deze visie moet helder aangeven waar de gemeente Putten naar toe wil. Zo kan de positie bepaald worden en - waar dat nodig is - stelling worden genomen. De Omgevingsvisie is daarbij de kapstok voor het toekomstig beleid en initiatieven. Wens De gemeente Putten heeft als wens dat de Omgevingsvisie bijdraagt aan het volgende:
Bevordert de integraliteit (intern en extern) en verbindt domeinen. Extern door een samenhangende visie op de totale leefomgeving op te stellen, gericht op verbetering van de omgevingskwaliteit. Intern moet de Omgevingsvisie de integraliteit tussen teams en afdelingen verder bevorderen, evenals het realiseren van integrale besluitvorming. Op deze manier kan de Omgevingsvisie verder bijdragen aan de beoogde cultuuromslag waar al een start mee is gemaakt. Geeft richting, maakt keuzes en vormt een afwegingskader voor zowel bestuurders als voor initiatiefnemers. De Omgevingsvisie bevat niet alleen een opsomming van thema's, maar geeft ook richting. Op die manier helpt de Omgevingsvisie bij het maken van beleidskeuzes en vormt een toetssteen voor initiatieven vanuit de samenleving. Is toegankelijk en aansprekend. Dit betekent dat we streven naar een Omgevingsvisie die concreet, bondig, inspirerend, begrijpelijk (grafisch/visueel) en digitaal te ontsluiten is. Op die manier is de Omgevingsvisie toegankelijk voor iedereen die met eigen initiatieven wil bijdragen aan het behalen van de geformuleerde ambities. Is ook inhoudelijk uitnodigend en inspirerend voor (potentiële) initiatiefnemers om met initiatieven bij te dragen aan een verbetering van de fysieke leefomgeving. Het streven is dat de 6
Omgevingsvisie voor potentiële initiatiefnemers helderheid verschaft over wat er in bepaalde gebieden mogelijk/gewenst is aan ontwikkelingen en wat niet. Dit uitgangspunt zal uiteindelijk ook vertaald moeten (kunnen) worden bij het opstellen van het omgevingsplan. Is dynamisch en speelt in op actuele ontwikkelingen. Daarom is onze Omgevingsvisie geen statisch document, maar dynamisch. De Omgevingsvisie moet de waan van de dag overstijgen, maar tegelijkertijd ruimte bieden voor (mogelijke) bijstelling op basis van belangrijke ontwikkelingen die van invloed zijn op de inrichting van de fysieke leefomgeving. Ook kan de fase van terugkoppeling aanleiding geven tot bijstelling van de Omgevingsvisie. Is themagericht en gebiedsgericht. Daarbij kiezen we niet op voorhand voor alleen een geografische gebiedsindeling, maar gaan we ook uit van type gebieden (landelijk, centrum, industrie, woonwijk, etc.). Lopende het proces, geven we de gekozen gebieds- en themagerichte indeling verder vorm. We hanteren indien nodig een flexibel, wisselend schaalniveau. Is samen met de samenleving van de gemeente Putten opgesteld. We streven naar een visie van, door en voor de gemeente Putten. Daarbij maken we per fase in het proces helder van wie we welke inbreng verwachten en wat hiermee wordt gedaan. Op die manier voorkomen we schijnparticipatie.
Is het resultaat van een proces dat bijdraagt aan een verdere (cultuur)omslag in denken en doen (van 'nee, tenzij' naar 'ja, mits').
Figuur 4: Een Omgevingsvisie gaat over het fysieke en het sociale domein. De opgaven in het fysieke zijn veelal ‘geworteld’ in het sociale domein.
7
Een Omgevingsvisie gaat over de strategische keuzes in het fysieke domein maar ook over het verbinden van domeinen. Zo heeft alles wat aan de oppervlakte zichtbaar is (sportcomplexen, zorgcentra of een bankje in een park) verband met dat wat je niet ziet. Denk hierbij aan de inzet van vrijwilligers, betrokkenheid mantelzorgers. Daarom heeft een Omgevingsvisie vele relaties met sociale thema’s en opgaven. Voorbeelden waar de relaties tussen het sociaal en fysiek domein nadrukkelijk tot uiting komen zijn bijvoorbeeld de inrichting van de openbare ruimte, die ook kan bijdragen aan inclusiviteit, veiligheid en gezondheid. Ook het toegang hebben tot voorzieningen in de nabije omgeving draagt bij aan een grote maatschappelijke betrokkenheid, en daarmee tot minder eenzaamheid. Uitgangspunten en ambitieniveau De gemeente Putten heeft gekozen voor de vernieuwende aanpak als invoeringsstrategie voor de Omgevingswet. Belangrijke elementen die deze aanpak voor de gemeente Putten typeren:
We bepalen samen met de samenleving wat belangrijk is voor bepaalde gebieden. We gaan uit van de huidige situatie en kiezen vervolgens voor een bepaalde opgave; opgave- en gebiedsgericht werken kenmerkt onze strategie. We gaan uit van bestaand beleid, maar willen openstaan voor mogelijke verbeteringen die kunnen leiden tot veranderingen. Experimenteren, leren en door-ontwikkelen zijn belangrijke kenmerken van onze strategie. We willen participatie zo veel mogelijk aan de voorkant regelen met een flexibel participatieproces op relevante momenten. We willen de mogelijkheden verkennen om ontwikkelingen gemakkelijker toe te staan. Hierbij dient de raad intensief te worden betrokken, aangezien het verminderen van regels vraagt om besluitvorming. Tot slot is het onze ambitie om de Omgevingsvisie eerder afgerond te hebben dan de wettelijke verplichte uiterste invoeringsdatum van 1 januari 2024. Daarmee hebben we zo snel mogelijk profijt van de voordelen die de Omgevingswet biedt voor de (verdere) ontwikkeling van de fysieke leefomgeving in Putten.
Uitgangspunten Samengevat zijn de volgende centrale uitgangspunten geformuleerd:
We onderschrijven de landelijke doelstellingen. We betrekken de samenleving actief (beleidsvorming en initiatieven). We werken integraal (intern en extern). We kiezen voor kwaliteit (zorgvuldigheid boven snelheid / voldoen aan termijnen) maar willen (ruim) voor 1-1-2024 beschikken over een gedragen Omgevingsvisie. We verschaffen ons ruimte om te leren en experimenteren (geen blauwdruk). We werken van 'nee, tenzij' naar 'ja, mits' (cultuuromslag).
De bovenstaande uitgangspunten zijn gebruikt bij het opstellen van het waardendocument. Dit waardendocument is het resultaat van de eerste fase in de totstandkoming van de Omgevingsvisie Putten. In het waardendocument wordt het fundament voor de Omgevingsvisie gelegd door thematisch en gebiedsgericht het huidige beleid te beschrijven.
8
2. Identiteit en kernkwaliteiten
1. Veelzijdig Veluwelandschap De gemeente Putten is een gemeente waar de natuur de kleur bepaalt. Putten onderscheidt zich door haar groene en landelijke karakter met fraaie landschappelijke contrasten. Putten staat met het ene been in de Veluwe en het andere in de Gelderse Vallei. Dit is terug te zien in de variatie van het landschap. Bossen, heidevelden, weiden, beekdalen, stranden en een uitgestrekt randmeer maken deel uit van de gemeente. Als bijzondere Veluwe elementen bevinden zich in de gemeente het Spreulder en Sprielderbos, landgoed Schovenhorst en vele beken en sprengen. De elementen van de Gelderse Vallei uiten zich in het agrarische landschap met landerijen en open gebieden zoals polder Arkemheem. De waterrijke Nuldernauw met Strand Nulde en Delta Schuitenbeek bieden weer een hele andere dimensie aan het diverse landschap van Putten.
9
2. Levendig en gastvrij dorp Centraal in de natuurpracht ligt het dorp Putten met een actieve en hechte gemeenschap, een sterk en uitgebreid voorzieningenniveau en een aantrekkelijk en levendig centrum. Het dorp Putten is de spil van de gemeenschap met een dorpse beleving en uitstraling en ruimte voor een actieve en zorgzame gemeenschap. Het uitgestrekte buitengebied kent geen kleine kernen, maar wel meerdere buurtschappen. De Puttense samenleving kenmerkt zich door een sterke sociale samenhang en een gemoedelijk karakter. Puttenaren zijn betrokken en nuchtere aanpakkers. De gemeente staat in de top 10 van meest duurzame gemeenten in Nederland als het gaat om ‘mens en maatschappij’, ‘milieu en energie’ en ‘economie’ onder andere dankzij de hoge mate van afvalscheiding van inwoners. Er zijn veel ondernemers in de gemeente. Zowel in economische zin als in karakter. Ondernemers zijn in alle sectoren te vinden, van de agrarische sector tot in de wellness. Puttenaren regelen de zaken zelf en met én voor elkaar. Putten kent dan ook veel vrijwilligers en er is een rijk verenigingsleven. Bovendien is er een actieve kerkelijke gemeenschap in Putten die veel organiseert voor de maatschappij. Het voorzieningenniveau is hoog, met goede zorg- en sportvoorzieningen en zaken als een skatepark voor jongeren en een multifunctionele accommodatie met ruimte voor ontmoeting, theater en zorg.
Evenementen als de Ossenmarkt trekken bezoekers vanuit de hele regio.
3. Recreatie: natuurlijk en ontspannen doen Het dorpse en landschappelijke karakter van Putten, maakt de gemeente zeer aantrekkelijk voor recreatie. De gemeente Putten trekt dan ook vele bezoekers en kent een sterke recreatieve sector met clusters van verblijfsrecreatie en enkele sterke dagrecreatieve voorzieningen.
10
In de gemeente bevinden zich sterke recreatiebedrijven en vele ondernemers, waardoor je hier goed kunt winkelen, eten en drinken, overnachten en een hoop andere bijzondere dingen kunt doen. Daarnaast biedt de mooie omgeving genoeg mogelijkheden om actief te recreëren. Het fietsnetwerk van Putten is uitgebreid en goed toegankelijk. Dit is aantrekkelijk voor fietsers en mountainbikers. Ook wandelaars hebben genoeg te beleven. Je kunt hier wandelen over een netwerk van bijzondere paden, waaronder ook klompenpaden. Hierdoorheen zijn ook paardenpaden verweven. Vanaf dit netwerk is de Veluwenatuur te ervaren, bijvoorbeeld in landgoed Schovenhorst, maar komt ook het agrarisch buitengebied tot leven, direct bij de boer of bij Pluktuin het Platteland. De waterrijke elementen van Putten zijn te beleven vanuit de jachthaven bij strand Nulde en de verschillende mogelijkheden voor watersport die in de aanbieding zijn. Bezoekers van Putten die langer willen blijven hebben uitgebreide keuzemogelijkheden voor een verblijfslocatie. Er is een breed aanbod aan vakantieparken, B&B’s en hotels in de gemeente. Een bijkomend voordeel voor bezoekers is de korte afstanden tot nabijgelegen dorpen en recreatieve voorzieningen in de buurt. 4. Rijke beleving van cultuur en historie Naast bijzondere natuur en landschappen heeft Putten ook een bijzonder verleden.
Deze historie is vandaag de dag op verschillende manieren te beleven. Enerzijds is dit terug te zien in de natuurlijke omgeving zelf. Sporen van de ijstijd zijn terug te zien in de stuwwallen en ook andere historische sporen in het landschap zijn zichtbaar: leemputten, stuifzandgordels en beekdalen. Daarnaast zijn er een aantal herkenbare sporen van vroegere culturen, zoals de grafheuvels uit de bronstijd, de handelswegen uit de middeleeuwen en de celtic-fields met oude sporen van landbouw. Ook de landgoederen Gerven en Hell zijn gezamenlijk een gekoesterd cultuurlandschap. De historie wordt beleefbaar gemaakt dankzij routes, en andere vormen van voorlichting. In het landschap met sporen van de geschiedenis bevinden zich een aantal bijzondere landgoederen, waaronder kasteel Oldenaller en Oud-Groevenbeek (tussen Ermelo en Putten). Hier bevindt zich de enige sprengenbeek op de Noordwest Veluwe, waar vroeger een papiermolen mee werd aangedreven. Het eerdergenoemde landgoed Schovenhorst biedt ook specifiek ruimte aan de beleving van cultuurhistorie. In kasteel de Vanenburg kun je overnachten en dineren in een 17e-eeuws landgoed. Hedendaagse vormen van cultuur zijn ook volop aanwezig in Putten. Er zijn meerdere musea, waaronder Mariahoeve en De Tien Malen. Ook is er een theater met een regionale functie en zijn er bijzondere cultuuractiviteiten te ondernemen.
Puttenaren staan stil bij gebeurtenissen die een grote indruk hebben achtergelaten op het collectieve geheugen van de gemeente, zoals de razzia in de tweede wereldoorlog. De afdruk die dat op Putten heeft achtergelaten is te beleven via een route door het dorp en gedachtenisruimte.
11
3. Regio Regionale sfeer Putten is een gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland. In het oosten van de gemeente ligt de Veluwe, het grootste natuurgebied van Nederland. Een ander groot deel van de gemeente Putten bestaat uit landbouwgrond, dat onderdeel is van de noordoostelijke hoek van de Gelderse Vallei. In het uiterste westen grenst de gemeente aan een van de randmeren rond Flevoland: het Nuldernauw. Hier heeft Putten een jachthaven en recreatiestranden. Nationale Omgevingsvisie (NOVI) In Nederland wonen we met ruim 17 miljoen mensen op ruim 41.000 km². We willen graag dat ons land over 30 jaar nog steeds prettig veilig en gezond is om in te wonen, werken en recreëren. Daarom is het belangrijk nu al na te denken over de keuzes die daarvoor nodig zijn. De vraagstukken zijn groot en vaak met elkaar verweven. Denk aan het bouwen van een miljoen nieuwe woningen, ruimte voor opwekking van duurzame energie, aanpassing aan een veranderend klimaat, ontwikkeling van een circulaire economie en omschakeling naar kringlooplandbouw. Ze vragen meer ruimte dan zomaar beschikbaar is in ons land. Ook de COVID pandemie laat zien hoe belangrijk buitenruimte van hoge kwaliteit voor ons is. In de NOVI zijn de volgende vier prioriteiten beschreven:
De NOVI geeft richting en helpt om keuzes te maken; te kiezen voor slimme combinaties van functies; uit te gaan van de specifieke kenmerken en kwaliteiten van gebieden. En er nu mee aan de slag te gaan en beslissingen niet uit te stellen of door te schuiven. Dit gebeurt in nauwe samenwerking met het Rijk, provincies, gemeenten, maatschappelijke organisaties, bedrijven en inwoners van ons land. Zo bouwt de Nederlandse overheid aan een mooier en duurzamer Nederland. De NOVI is in te zien op: https://www.denationaleOmgevingsvisie.nl.
Figuur 5: Afwegen met de NOVI
12
Figuur 6: discussiekaart – een toekomstperspectief voor Nederland
Provinciale Omgevingsvisie (POVI); Gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland Gelderland werkt elke dag samen met partners aan een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland. Dit doet de provincie door bij het uitvoeren van haar taken zich te richten op een duurzaam, verbonden en economisch krachtig Gelderland. Met hulp van 7 onderwerpen geeft de provincie hier met de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland richting aan:
energietransitie klimaatadaptatie circulaire economie biodiversiteit bereikbaarheid economisch vestigingsklimaat woon- en leefklimaat
Figuur 7: Ambitie provincie Gelderland: gezond, veilig, schoon en welvarend
De volledige provinciale Omgevingsvisie is in te zien op: https://www.gelderland.nl/Omgevingsvisie.
13
Regio Vallei en Veluwe Binnen de regio Vallei en Veluwe werkt de gemeente Putten samen met vele partners aan opgaven op het gebied van water en klimaatadaptatie. Blauwe Omgevingsvisie 2050 (BOVI); Waterschap Vallei en Veluwe Rijk, provincies en gemeenten werken allemaal aan een Omgevingsvisie, een langetermijnvisie voor de fysieke leefomgeving. Waterschappen hoeven volgens de nieuwe Omgevingswet geen Omgevingsvisie te maken. Waterschap Vallei en Veluwe koos ervoor er wél een op te stellen, in de overtuiging dat water onderdeel is van veel kansrijke oplossingen in het stedelijk en landelijk gebied. Een Blauwe Omgevingsvisie als voeding voor andere Omgevingsvisies. De BOVI bevat een duidelijke gebiedsvisie.
Figuur 7: Verbeelding waterdoelen BOVI
Aanvullend is er voor het deelgebied een gebiedsprogramma opgesteld (Blauw Omgevingsprogramma 2022 – 2027 (BOP)). Een aantal maatregelen worden in het BOP genoemd die ook voor de Omgevingsvisie Putten van belang zijn. De BOVI en het programma zijn in te zien op https://bovi2050.nl/bop-gebied/noord-veluwe/.
14
Vitens Vitens werkt nauw samen met het Rijk, de provincie, de waterschappen en de gemeenten om gezamenlijk invulling te geven aan de drinkwaterzorgplicht. Alle overheden hebben een drinkwaterzorgplicht, deze is vastgelegd in de Drinkwaterwet. Dit betekent dat overheden zorg moeten dragen voor de duurzame veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening. Overheden moeten dus bij afwegingen altijd de belangen van drinkwater meenemen. De verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de bronnen voor de drinkwatervoorziening liggen bij gemeenten, provincies, waterschappen en Rijkswaterstaat. Provincies en deels ook de waterschappen zijn verantwoordelijk voor het grondwater, Rijkswaterstaat en de waterschappen voor het oppervlaktewater. De gemeenten zijn medeverantwoordelijk voor de (ruimtelijke) bescherming van de drinkwatervoorziening en schone bodem. Vitens wil samen met de gemeenten invulling geven aan de zorgplicht, de drinkwaterbelangen borgen en een goede balans vinden tussen beschermen van het grondwater en benutten van de omgeving. Relevante thema’s hierbinnen zijn:
Energietransitie; Gebruik en inrichting boven- en ondergronds; Bevoegd gezag bodem; Bewustwording en drinkwaterverbruik; Zonering transportleidingen en vergunning hoofdleidingen.
Klimaat Vallei en Veluwe en het Regionaal Adaptatie Plan (RAP) Op 7 december 2017 hebben een aantal partners het Regionaal Manifest Ruimtelijke Adaptatie ondertekend. De partners zijn overheden in de regio Vallei en Veluwe; 28 gemeenten (waaronder de gemeente Putten), 2 provincies, het waterschap, Vitens en Rijkswaterstaat. Zij hebben de verantwoordelijkheid op zich genomen om, door samen te werken, ervoor te zorgen dat de regio Vallei en Veluwe in 2050 klimaatbestendig is. Van 2017 tot 2019 is gewerkt aan de acties die voortvloeien uit het Manifest. De speerpunten zijn opgenomen in het Regionaal Adaptatie Plan (RAP) dit is een uitvoeringsprogramma voor de Vallei en Veluwe waarin richting wordt gegeven waar de komende jaren aan gewerkt wordt door alle manifestpartners. Regio Noord-Veluwe De gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Nunspeet, Oldebroek, Putten maken samen onderdeel uit van de regio Nood Veluwe. Zij werken in verschillende samenstellingen en met andere overheden en partijen samen aan regionale opgaven op het gebied van onder andere:
Energietransitie; uitwerking van de Regionale Energie Strategie (RES) Noord-Veluwe Wonen; Regionale Woonagenda Noord Veluwe (zonder Hattem) Milieuzaken; samenwerking met de Omgevingsdienst Noord Veluwe Toerisme cultuur, historie en erfgoed Water en klimaat; het regionaal overleg water en klimaatadaptatie Noord-Veluwe Schone, slimme en duurzame bedrijvigheid Veiligheid; samenwerking met o.a. Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) Sociaal domein; meerdere samenwerkingsverbanden op het gebied van Sport, Cultuur, Gezondheid, WMO en participatie. Ook het gezamenlijk inkopen van zorg (wmo en jeugd).
RES Noord-Veluwe Omdat de regionale energiestrategie zo’n belangrijke uitwerking heeft in het Gelderse landschap lichten we deze even speciaal uit. De Regionale Energiestrategie 1.0 (RES 1.0) van de regio Noord-Veluwe beschrijft hoe de regio in de periode tot 2030 stappen zet in de energietransitie via het grootschalige opwekken van duurzame energie door middel van windmolens, zonneparken op land en zonnepanelen 15
op grote (bedrijfs-)daken. Deze is volledig te bekijken op: https://energiestrategienv.nl/. In deze RES staan regionale plannen. Op lokaal niveau of op gebiedsniveau moeten deze plannen verder worden uitgewerkt. Dat willen en kunnen de gemeenten niet alleen. Iedereen is nodig om dit tot een succes te maken. Daarom willen de gemeenten samen met en voor de inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in gesprek en aan de slag. Omdat de klimaatverandering erom vraagt, maar vooral omdat we de generaties na ons ook een prettige en gezonde woon- en leefomgeving gunnen. Regio Foodvalley Foodvalley is hét kennisintensieve agrifood ecosysteem in Nederland. Dit ecosysteem kenmerkt zich door de vele innovatieve agrifood en foodgerelateerde oplossingen van wereldformaat. Foodvalley wordt gedragen door Foodvalley NL en Regio Foodvalley. Regio Foodvalley is een samenwerking tussen regionale overheden, ondernemers, onderwijs- en kennisinstellingen. Ontwikkelingen op het gebied van kennis en innovatie is van groot belang in deze economische topregio. In Regio Foodvalley worden namelijk al decennia lang baanbrekende oplossingen bedacht. De gemeente Putten zoekt de samenwerking met de Regio Foodvalley ter versterking van het buitengebied.
Functieveranderingsbeleid Het regionale beleid voor functieverandering en nevenactiviteiten is opgesteld vanuit de samenwerking tussen de gemeenten in het Gelderse gedeelte van de regio Foodvalley en de gemeente Putten. Het gebied waarop het regionale beleid van toepassing is wordt begrensd door de gemeenten Nijkerk, Putten, Barneveld, Scherpenzeel, Ede en Wageningen. Het functieveranderingsbeleid richt zich op (voormalige) agrarische bedrijfsbebouwing. Voor die situaties waar het functieveranderingsbeleid niet op toeziet, kunnen gemeenten wel volgens de gedachte van het functieveranderingsbeleid maatwerk mogelijk maken.
16
Figuur 8: Gebiedsafbakening van de regiogemeenten waarbinnen het regionale functieveranderingsbeleid van toepassing is
17
4. Hoofdopgaven Omgevingsvisie Putten Acht hoofdopgaven voor Putten Hoe blijft Putten de komende jaren sterk verbonden en vitaal? Putten heeft veel verschillende ambities op het terrein van natuur en groen, wonen, voorzieningen, gezondheid, samen leven en inclusie, duurzaamheid, economie, mobiliteit, recreatie, cultuur en veiligheid. Deze ambities zijn soms goed samen te realiseren. Maar soms ook niet. Putten hecht veel waarde aan de hechte gemeenschap, vitale kernen en de groene buitenruimte. We willen zorgvuldig en creatief met de ruimte omgaan, zodat we Putten vitaal kunnen houden. In dit waardendocument zijn acht hoofdopgaven uitgewerkt die goed het brede palet aan opgaven en ambities weergeeft. Dit zijn de volgende acht opgaven en thema’s: 1. Natuurlijk en groen Putten; ecologie, bodem en water, groen en blauw, landschap, buitengebied en natuur. 2. Aangenaam wonen; woonkwaliteit, buurtschappen en dorpse identiteit, woningaantallen (programma), diversiteit woonmilieus. 3. Sociaal en vitaal Putten; inclusief en betrokken; welzijn, zorg, onderwijs/jeugd, sport, positieve gezondheid. 4. Toekomstgericht Putten; energie, circulaire economie, klimaatadaptatie, 3D ordening. 5. Ondernemend Putten; economie, (agrarische) bedrijvigheid, arbeidsplaatsen en detailhandel. 6. Bereikbaar Putten; (duurzame) mobiliteit, toegankelijk en hoogwaardig wandel- en fietsnetwerk. 7.
Recreatief en cultureel Putten; recreatie (dag- en verblijfsrecreatie) & toerisme, beleven van cultuurhistorie en archeologie, cultuur, kunst en evenementen. 8. Veilig Putten; sociale veiligheid (veiligheidsgevoel en preventie) en fysieke veiligheid (veilige inrichting). In dit hoofdstuk zijn de acht hoofdopgaven verder uitgewerkt. Per hoofdopgave zijn de belangrijkste thema’s benoemd. Vervolgens is er ingegaan op de voor de hoofdopgave relevante trends en ontwikkelingen. De belangrijkste opgaven en strategische beleidsuitspraken maken onderdeel uit van de beschreven ambities. Als laatste worden de uitdagingen geschetst bestaande uit kansen en mogelijke zorgen. Elke hoofdopgave is verrijkt met een aantal analysekaarten die de huidige situatie beschrijven. In de Omgevingsvisie Putten worden alle acht hoofdopgaven nog verder uitgewerkt. In de Omgevingsvisie wordt tevens de integrale koers tussen deze hoofdopgaven onderling beschreven en verbeeld.
18
4.1 Natuurlijk en groen Putten
19
Ermelo
Putten
Nijkerk
Nijkerkerveen
Voorthuizen
Hoevelaken
NATUURLIJK EN GROEN PUTTEN
LEGENDA GEMEENTEGRENS
NATUUR HOUTWAL HEIDE
WAARDEVOL OPEN GEBIED NATURA 2000-GEBIEDEN ZOEKGEBIED NIEUWE NATUUR ECOLOGISCHE VERBINDINGSZONES NATUURNETWERK NEDERLAND (NNN) GROEN BINNEN BEBOUWDE KOM; SOLITAIRE BOMEN EN GROENVERBINDINGEN
¯
0
500 1.000 meter
Ermelo
Putten
Nijkerk
Nijkerkerveen
Voorthuizen
Hoevelaken
¯
NATUURLIJK EN GROEN PUTTEN
LEGENDA GEMEENTEGRENS
BODEMGEBRUIK: WOONGEBIED DETAILHANDEL EN HORECA OPENBARE VOORZIENING SOCIAAL-CULTURELE VOORZIENING
BEGRAAFPLAATS
OVERIGE AGRARISCH GEBRUIK
BOUWTERREIN
BOS
SEMI VERHARD OVERIG TERREIN
DROOG NATUURLIJK TERREIN
PARK EN PLANTSOEN
NAT NATUURLIJK TERREIN
SPORTTERREIN
RANDMEER
VOLKSTUIN
WATER MET EEN RECREATIEVE FUNCTIE
DAGRECREATIEF TERREIN
STORTPLAATSEN
VERBLIJFSRECREATIE
WRAKKENOPSLAGPLAATS
GLASTUINBOUW
OVERIG BINNENWATER
0
500 1.000 meter
Ermelo
Putten
Nijkerk
Nijkerkerveen
Voorthuizen
Hoevelaken
NATUURLIJK EN GROEN PUTTEN
LEGENDA GEMEENTEGRENS
WATER EN GROEN: ZWEMWATER OVERIG BINNENWATER HOOGSTE ECOLOGISCH NIVEAUWATEREN (HEN-WATER) SPECIFIEK ECOLOGISCHE DOELSTELLING-WATEREN (SEDWATER) WATER ALS VERBINDER
NATTE LANDNATUUR RANDMEER WATER MET EEN RECREATIEVE FUNCTIE BOS GROENVOORZIENING WATERWINGEBIED BORINGSVRIJE ZONE GRONDWATERBESCHERMING
¯
0
500 1.000 meter
Ermelo
Putten
Nijkerk
Nijkerkerveen
Voorthuizen
Hoevelaken
¯
BODEMKAART
LEGENDA GEMEENTEGRENS
NATUURLIJK EN GROEN PUTTEN: VENIGE BEEKDALGRONDEN ZANDIGE BEEKDALGRONDEN STUIFZANDGRONDEN TUINEERDGRONDEN; LICHTE ZAVEL, PROFIELVERLOOP 5, OF 5 EN 2, OF 2 LAGE ENKEERDGRONDEN; LEMIG FIJN ZAND HAARPODZOLGRONDEN; LEEMARM EN ZWAK LEMIG FIJN ZAND HAARPODZOLGRONDEN; GROF ZAND VELDPODZOLGRONDEN; LEEMARM EN ZWAK LEMIG FIJN ZAND VELDPODZOLGRONDEN; LEMIG FIJN ZAND VELDPODZOLGRONDEN; GROF ZAND
KALKARME POLDERVAAGGRONDEN; ZAVEL, PROFIELVERLOOP 2 KALKARME POLDERVAAGGRONDEN; ZAVEL, PROFIELVERLOOP 3, OF 3 EN 4, OF 4 KALKARME POLDERVAAGGRONDEN; KLEI, PROFIELVERLOOP 2 KALKARME POLDERVAAGGRONDEN; KLEI, PROFIELVERLOOP 3, OF 3 EN 4, OF 4 KALKARME DRECHTVAAGGRONDEN; ZWARE KLEI, PROFIELVERLOOP 1 HOLTPODZOLGRONDEN; LEEMARM EN ZWAK LEMIG FIJN ZAND HOLTPODZOLGRONDEN; GROF ZAND VLAKVAAGGRONDEN; LEEMARM EN ZWAK LEMIG FIJN ZAND VLAKVAAGGRONDEN; LEMIG FIJN ZAND
HOGE BRUINE ENKEERDGRONDEN; LEEMARM EN ZWAK LEMIG FIJN ZAND HOGE BRUINE ENKEERDGRONDEN; LEMIG FIJN ZAND KAMPPODZOLGRONDEN; LEEMARM EN ZWAK LEMIG FIJN ZAND LAARPODZOLGRONDEN; LEEMARM EN ZWAK LEMIG FIJN ZAND LAARPODZOLGRONDEN; LEMIG FIJN ZAND LOOPODZOLGRONDEN; LEEMARM EN ZWAK LEMIG FIJN ZAND LOOPODZOLGRONDEN; GROF ZAND MOERIGE PODZOLGRONDEN MET EEN ZAVEL- OF EEN KLEIDEK EN EEN MOERIGE TUSSENLAAG BEEKEERDGRONDEN; LEEMARM EN ZWAK LEMIG FIJN ZAND BEEKEERDGRONDEN; LEMIG FIJN ZAND GOOREERDGRONDEN; LEEMARM EN ZWAK LEMIG FIJN ZAND
GOOREERDGRONDEN; LEMIG FIJN ZAND HOGE ZWARTE ENKEERDGRONDEN; LEEMARM EN ZWAK LEMIG FIJN ZAND HOGE ZWARTE ENKEERDGRONDEN; LEMIG FIJN ZAND HOGE ZWARTE ENKEERDGRONDEN; GROF ZAND MEERVEENGRONDEN OP ZEGGEVEEN. RIETZEGGEVEEN OF BROEKVEEN MEERVEENGRONDEN OP ZAND ZONDER HUMUSPODZOL, BEGINNEND ONDIEPER DAN 120 CM AFGEGRAVEN OUDE BEWONINGSPLAATSEN MOERAS WATER DIJK
0
500 1.000 meter
1
4.2 Aangenaam wonen
24
Ermelo
Steenenkamer
Bijsteren Putten
Hoef
Halvinkhuizen Diermen Huinerwal Huinerbroek
Krachtighuizen
Koudhoorn
Hell
Nijkerk
Huinen Gerven Veenhuizerveld
Nijkerkerveen
Voorthuizen
Hoevelaken
AANGENAAM WONEN PUTTEN
LEGENDA GEMEENTEGRENS
WOONMILIEUS CENTRUM WOONERVEN HOVEN BIJSTEREN VILLAPARK GROEN LINT WONEN IN HET BOS WONEN IN BUURTSCHAP, KERN OF HET BUITENGEBIED
0
500 1.000 meter
4.3 Sociaal en vitaal Putten
26
Ermelo
Putten
Nijkerk
Nijkerkerveen
Voorthuizen
Hoevelaken
0
SOCIAAL EN VITAAL PUTTEN
LEGENDA GEMEENTEGRENS
VOORZIENINGEN MULTIFUNCTIONEEL CENTRUM STROUD GEZONDHEIDSZORG
KERK
RECREATIEVE ROUTES LANGEAFSTANDWANDELROUTES (LAW) EN NATIONALE STREEKPADEN ENECO DAG- EN MEERDAAGSE FIETSROUTES
VRIJE TIJD SPEELTUIN SPORT PARK HAVEN NATUUR
500 1.000 meter
4.4 Toekomstgericht Putten
28
Ermelo
Putten
Nijkerk
Nijkerkerveen
Voorthuizen
Hoevelaken
TOEKOMSTBESTENDIG PUTTEN
LEGENDA GEMEENTEGRENS
WINDENERGIE: WINDENERGIE AANDACHTSGEBIED WINDENERGIE UITGESLOTEN (WETTELIJK EN PROVINCIAAL) WINDENERGIE SOLITAIRE WINDTURBINES UITGESLOTEN WINDTURBINES IN GNN ONDER VOORWAARDEN MOGELIJK WINDENERGIE MOGELIJK WINDENERGIE NIET-KANSRIJK
¯
0
500 1.000 meter
Ermelo
Putten
Nijkerk
Nijkerkerveen
Voorthuizen
Hoevelaken
TOEKOMSTBESTENDIG PUTTEN
LEGENDA GEMEENTEGRENS
ZONENERGIE: GROTE ZONNEPARKEN ONDER VOORWAARDEN MOGELIJK GROTE ZONNEPARKEN MOGELIJK GROTE ZONNEPARKEN NIET MOGELIJK
¯
0
500 1.000 meter
4.5 Ondernemend Putten
31
Ermelo
Putten
Nijkerk
Nijkerkerveen
Voorthuizen
Hoevelaken
¯
ONDERNEMEND PUTTEN
LEGENDA GEMEENTEGRENS
ONDERNEMEND PUTTEN BOOM- EN/OF FRUITTEELT BOUWLAND
AGRARISCHE BEDRIJVEN MELKVEEHOUDERIJ VLEESVEEHOUDERIJ SCHAPEN- EN GEITENHOUDERIJ VARKENSHOUDERIJ
GRASLAND
PLUIMVEEHOUDERIJ
DETAILHANDEL EN HORECA
DIERENHOUDERIJ GEMENGD
BEDRIJVENTERREIN
RECREATIEBEDRIJVEN
BEDRIJF
0
500 1.000 meter
4.6 Bereikbaar Putten
33
Ermelo
S A28
Putten
N798
N797
N303
Nijkerk
Nijkerkerveen
Voorthuizen
Hoevelaken
¯
BEREIKBAAR PUTTEN
LEGENDA GEMEENTEGRENS
WANDELROUTES:
AUTOROUTES:
LANGEAFSTANDWANDELROUTES (LAW) EN NATIONALE STREEKPADEN
RIJKSWEGEN PROVINCIALE WEGEN GEMEENTELIJKE WEGEN
FIETSROUTES: ENECO DAG- EN MEERDAAGSE FIETSROUTES
OPENBAARVERVOERSROUTES: S
STATION SPOOR BUSROUTES
0
500 1.000 meter
4.7 Recreatief en cultureel Putten
35
Ermelo
Putten
Nijkerk
Nijkerkerveen
Voorthuizen
Hoevelaken
0
RECREATIEF EN CULTUREEL PUTTEN
LEGENDA GEMEENTEGRENS DAGRECREATIE RECREATIEPARKEN WANDELROUTES FIETSROUTES
RECREATIE STRAND BOSBAD KASTEEL GOLFTERREIN NATUURGEBIED RECREATIECLUSTER DAGRECREATIE
MONUMENTEN GEMEENTELIJK MONUMENT RIJKSMONUMENT
500 1.000 meter
Ermelo
Putten
Nijkerk
Nijkerkerveen
Voorthuizen
Hoevelaken
RECREATIEF EN CULTUREEL PUTTEN
LEGENDA GEMEENTEGRENS
CULTUURHISTORISCHE WAARDE LAAG MIDDEL HOOG WATER BEBOUWING OF STERK VERANDERD ONBEKEND
¯
0
500 1.000 meter
Ermelo
Putten
Nijkerk
Nijkerkerveen
Voorthuizen
Hoevelaken
RECREATIEF EN CULTUREEL PUTTEN
LEGENDA GEMEENTEGRENS
MONUMENTENKAART (AMK) TERREIN VAN ZEER HOGE ARCHEOLOGISCHE WAARDE, BESCHERMD TERREIN VAN ZEER HOGE ARCHEOLOGISCHE WAARDE TERREIN VAN HOGE ARCHEOLOGISCHE WAARDE TERREIN VAN ARCHEOLOGISCHE WAARDE
PARELS ARCHEOLOGISCHE PAREL
¯
0
500 1.000 meter
4.8 Veilig Putten
39
Ermelo
Putten
Nijkerk
Nijkerkerveen
Voorthuizen
Hoevelaken
VEILIG PUTTEN
LEGENDA GEMEENTEGRENS
TRANSPORT WEG BUISLEIDING HOOGSPANNINGSLEIDINGEN
INRICHTINGEN LPG
AMMONIAK
DEFENSIE
OPSLAG OVERIG KWETSBARE OBJECTEN
0
500 1.000 meter
5. Lopende autonome ruimtelijke ontwikkelingen Er zijn een aantal bestaande en lopende ruimtelijke ontwikkelingen in Putten gaande die relevant zijn voor de latere koersbepaling binnen de Omgevingsvisie:
Putten Zuid: woonwijk Halvinkhuizen De raad en het college van Putten willen zuidelijk van Putten een groene, veilige en duurzame woonwijk bouwen, genaamd Halvinkhuizen. De eerste prille stappen op weg naar een nieuwe woonwijk zijn daarmee gezet. Maar om daadwerkelijk te kunnen starten met bouwen zijn er nog meer stappen nodig. Er komt veel kijken bij het bouwen van een nieuwe wijk. Voordat de eerste paal in 2023 of 2024 de grond in gaat, moet er nog heel wat gebeuren. De stap die nu is genomen, is het opstellen van de Agenda van de Toekomst voor de nieuwe wijk. Met de Agenda van de Toekomst is een belangrijke stap op weg naar de realisatie van de nieuwe Puttense woonwijk gezet. In de Agenda van de Toekomst staan de ambities voor de nieuwe woonwijk. Op basis hiervan wordt de volgende stap gezet: het opstellen van de Ontwikkelingsvisie. En daarna volgt het Stedenbouwkundig plan.
Bedrijventerrein Henslare De gemeente Putten ziet Henslare als een gebied met grote landschappelijke en ruimtelijke kwaliteiten. Deze kenmerken gelden ook voor het dorp Putten als geheel en zijn daardoor medebepalend voor haar identiteit. Omdat Henslare een belangrijke entree van Putten wordt – niet alleen door de nieuwe weg zelf maar ook vanwege de stationslocatie – kan het groene karakter van Putten zelfs nog worden versterkt. Er wordt momenteel (2021) een nieuwe gebiedsvisie+ opgesteld voor Henslare. Verder zijn er in Putten een aantal ontwikkelingen met een harde tot zachte status: Herontwikkeling Sligroterrein Transformatie recreatieterreinen naar woningen Flexwonen Reconstructie Waterweg Zuidelijke rondweg (i.r.t. ontwikkeling Putten Zuid) Concrete duurzaamheidsprojecten (zonnevelden en windmolens) buiten de RES om.
41
6. Gebiedsindeling en gebiedsopgaven
42
Voor de Omgevingsvisie is het nodig om te beschikken over een gedegen gebiedsindeling. Er zijn meerdere redenen om goed na te denken over een dergelijke gebiedsindeling: (1) Gebiedseigen opgaven kunnen zo goed in beeld kunnen worden gebracht; (2) Het bevordert gebiedsgericht werken en; (3) Het is straks nodig om per gebied ambitie te bepalen wat ook weer doorwerking krijgt in het stellen van planregels in het op te stellen Omgevingsplan. Denk bijvoorbeeld aan regels op het gebied van geur. In agrarische gebieden staan we wellicht meer geurhinder toe dan in het woongebied. De voorliggende gebiedsindeling is gemaakt op basis van functies en activiteiten. Hierbij is goed gekeken naar de huidige bestemmingen maar is op enkele onderdelen ook een eigen interpretatie losgelaten. Belangrijke opmerking is ook dat de gebiedsindeling geen visiekaart is. Het is enkel een middel om verschillende typen gebieden inzichtelijk te maken. Voor de definitieve Omgevingsvisie kan deze gebiedsindeling uiteraard nog op onderdelen worden gewijzigd. Niets ligt nog vast. De onderbouwing van de 9 deelgebieden van Putten is als volgt: 1. Centrum Dit is het gebied waar met name centrumfuncties gevestigd zijn. Dit is nadrukkelijk een groter gebied dan enkel het kernwinkelgebied van het dorp Putten. 2.
Woongebied Dit betreft het gebied van het dorp Putten waarin overwegend gewoond wordt (bebouwde kom) inclusief ‘wonen in het bos’. 3. Recreatiezone Krachtighuizen en Veenhuizerveld Een zone waarbinnen overwegend recreatieve functies en bedrijven gevestigd zijn. De begrenzing volgt hier de N303 en de zonering van het naastliggende Natura 2000 gebied. 4. Agrarisch buitengebied Een groot gebied met overwegend de enkelbestemming ‘agrarisch’. De begrenzing is grotendeels gebaseerd op het vigerende bestemmingsplan ‘Westelijk buitengebied’. 5. Bedrijventerreinen De terreinen waar overwegend bedrijven gevestigd zijn; Hoge Eng, Keizerswoert en Ambachtstraat. 6. Natuurlijke landschaps- en landgoederenzone Een gebied dat overwegend in gebruik is als landgoed, natuur, of de bestemming ‘agrarisch met landschapswaarden’ heeft. De begrenzing is grotendeels gebaseerd op het vigerende bestemmingsplan ‘Westelijk buitengebied’. 7. Bosmassief Veluwe Een bosrijk onderdeel van de Veluwe. De begrenzing volgt hier de zonering van het Natura 2000 gebied en het bestemmingsplan ‘Oostelijk buitengebied’. 8. Open landschap en randmeerzone Een landschapsgebied met de waarde grootschalig waardevol open gebied en een zone van 500 meter buiten de A28 als randmeerzonering. In dit gebied zijn met name de bestemmingen ‘agrarisch met landschapswaarden’ en ‘verblijfsrecreatie’ van toepassing. 9.
Enclave Koudhoorn Een voormalig agrarische enclave gelegen in het bosmassief Veluwe. Hier wordt gewoond, gerecreëerd en in kleinschalige vorm vinden hier agrarische activiteiten plaats. Voor de Omgevingsvisie zijn er ook verschillende gebiedsopgaven geïnventariseerd. Opgaven, kansen, zorgen en dilemma’s worden hieronder per deelgebied weergegeven. Deze opgaven zijn te herleiden naar de acht hoofdopgaven, maar zijn concreter aangezien ze gebiedsspecifiek zijn. 43
Centrum
44
Hoofdopgave Natuurlijk en groen Putten
Gebiedsopgave Meer groen in het centrum
Aangenaam wonen
Meer betaalbare woningen in het centrum
Sociaal en vitaal Putten Toekomstgericht Putten
Ondernemend Putten Bereikbaar Putten Recreatief en cultureel Putten Veilig Putten
Vermenging van functies met behoud van goed woonklimaat Ruimtelijke ontwikkelingen Gervenhof, Achterstraat en Engweg Voldoende (aangepaste)woningen voor senioren nodig Woningen voor ouderen dichtbij voorzieningen maar wel een levendig centrum behouden Meer voorzieningen voor jongeren Effecten van 24 uurseconomie op de leefbaarheid (geluid/geur etc) Klimaatadaptatie: wateropgave en hittestress (vergroening en ontstening) Energietransitie: 2050 van het gas af, isolatie opgave heel Putten Leegstand tegengaan: karakteristiek, levendig en aantrekkelijk centrum en winkelgebied behouden. Koppeling maken met het buitengebied Economie: parkeren/markt is een obstakel gebleken Verkeersveiligheid en verkeersintensiteiten Engweg en Brinkstraat (leefbaarheid) Onderhoud wegen en straten Toenemende parkeerdruk (o.a. parkeren Gervenhof) Centrumplan, inrichten als voetgangersgebied Meer aandacht voor de historische kelnarij Verdwijnen van karakteristieke bebouwing
Oplossingsrichting Nutsbedrijven: indien mogelijk kabels/leidingen bij vervanging ook verleggen waardoor meer ruimte ontstaat voor bomen Eigenaren panden zover krijgen dat ze gevels vergroenen en/of geveltuinen aanleggen (onnodige) verharding vervangen voor groen Passende transformatie van locaties, welke bij het karakter van Putten past Ruimte voor gestapelde bouw van 3 lagen. Op specifieke plekken, zoals knooppunten of zichtlijnen, is ook een accent in de hoogte mogelijk van in beginsel maximaal vier lagen. Inbreidingslocaties Flexwonen Streng welstandsbeleid bij nieuwbouw in centrum Koppeling zorgfuncties en maatschappelijke functies
Renovatie/verbouwingen aangrijpen als moment voor verduurzaming. Verduurzaming maatschappelijk vastgoed Onderhoud net infrastructuur Rustig aantrekkelijk straatbeeld, bijzondere winkels en goede horeca Lokale verkoop agrarische producten Afwaarderen Engweg
Nieuw historisch museum Meer aandacht voor cultuurhistorie en uitstraling van panden
45
Centrum; Belangrijkste onderwerpen volgens bewoners Meest genoemde thema's in enquête Putten 2040 (juli 2021) Kansen; top 3 1. Stimuleren van toerisme 2. Wonen voor diverse doelgroepen 3. Meer functies Quote: “Meer bomen, laat de Veluwe het centrum inkomen.” Conclusie Veel mensen pleiten voor meer hoogbouw, anderen zijn juist fel tegen en willen het dorpse karakter behouden. Het dorpsplein bijt het authentieke karakter van Putten. Gebruik het plein voor gezelligheid (dat trekt mensen aan) en niet voor parkeren. Een groot aantal deelnemers gaf aan meer ruimte te wensen voor evenementen en evenementen voor jongeren en gezinnen in het centrum. Dit geeft meer levendigheid. Men pleit voor het centreren van bestemmingen, winkels bij winkels en horeca bij horeca. En dat in een autoluwe omgeving, die goed toegankelijk is voor voetgangers en fietsers. Woonaanbod blijft terugkomen. Zo ziet men kansen voor (tijdelijke) bewoning bij leegstand van (bedrijfs)panden en boven winkels en horeca. Opvallend is dat men vraagt om herontwikkeling van bestaande panden: anders gebruiken dan waarvoor het bestemd is. Bedreigingen; top 3 1. Leegstand, verloedering en minderen van functies 2. Verlies karakter 3. Parkeerdruk Quote: “Putten pretendeert natuur, maar in het centrum is weinig natuur te vinden.” Conclusie Veel inwoners maken zich zorgen om leegstand en verloedering van het centrum.
Men maakt zich grote zorgen om verlies van het karakteristieke dorpse karakter en het daarbij behorende groen. Men vraagt om aandacht voor het behouden van de mogelijkheid totveilige verkeersdeelname en parkeergelegenheid en -capaciteit.
46
Woongebied
47
Hoofdopgave
Gebiedsopgave Meer groen in de directe leefomgeving
Oplossingsrichting Subsidie voor vergroenen tuin of pand
Aangenaam wonen
Betaalbare woningen voor starters
Flexwonen, huisvesting voor tijdelijke en wisselende bewoning. Woningen voor starters: Plannen iets verder buiten het centrum lenen zich voor de invulling van de woonbehoefte van starters (goedkope en betaalbare koop), of voor grondgebonden woningen voor vitale senioren. Ook een mix is een goede optie.
Natuurlijk en groen Putten
Ruimtelijke kwaliteit bewaken
Sociaal en vitaal Putten
Vergrijzing (zelfredzaamheid) Meer ontmoetingsplekken creëren Beweegvriendelijk maken van de omgeving
Vereenzaming tegengaan
Toekomstgericht Klimaatadaptatie: wateropgave en hittestress Putten
Inbreidingslocaties Spanningsveld druk op woningmarkt en het dorpse karakter behouden Goede uitstraling (huur)woningen bewaken. Afspraken met pandeigenaren. Ontwikkelen Putten Zuid richting agrarisch gebied Voldoende welstandregels m.b.t. aanbouwen Bereikbaarheid van voorzieningen (specifiek voor senioren) Vergrijzing: voldoende (aangepaste) woningen voor senioren Multifunctionele voorzieningen Routing voor groene ommetjes, hardlooprondjes of andere manieren van bewegen in de wijk. Speel mogelijkheden in de wijk Engweg en park de groene scheg bieden kansen voor aantrekkelijke fiets en wandelroutes Mengen jong en oud, zorgen dat er een goede mix blijft bestaan (zowel bij woningen als bij voorzieningen). Bij duurzaamheidsopgaven rekening houden met het gebruik van de ondergrond. In planvorming aandacht voor problematiek van verdroging of vernatting, energiesystemen in de bodem, WKO en aardwarmte, ruimte voor bomen. Koppeling klimaatadaptatie met gemeentelijke (infra- en groen) projecten Groen en klimaatadaptatie meenemen bij een WUP Putten Zuid wateroverlast langs de Hooiweg voldoende ruimte voor water en waterbesparende maatregelen opnemen
48
Energietransitie: energiebesparing en opwekken duurzame energie in woonwijken
Ondernemend Putten
Koppeling leggen met het buitengebied
Bereikbaar Putten
Verbeteren verkeersveiligheid en leefbaarheid (omgeving) ontsluitingswegen. Behoefte aan laadpalen (kan rommelig overkomen en kost ruimte) Toenemend autobezit wat leidt tot hoge parkeerdruk (o.a. in oudere wijken) Ontwikkeling Putten Zuid: realisatie zuidelijke randweg Deelauto’s in de wijken Archeologie als inspiratiebron voor nieuwe woonwijk
Recreatief en cultureel Putten Veilig Putten
Wordt archeologie juist (voldoende) in de exploitatie meegenomen?
Verduurzamen maatschappelijke voorzieningen Voldoende draagvlak onder inwoners organiseren. Goed zicht op capaciteit bodemsystemen Voldoende capaciteit op electriciteitsnet garanderen, nodige aanpassingen op tijd aankaarten bij netbeheerders. (herenboerderijen, lokaal voedsel kopen)
Aanpassen inrichting aan de hand van archeologie, o.a. Archeologische opgraving Putten-Zuid Sociale huur levert minder op, daarom zorgen over kwaliteit inzet archeologisch onderzoek
49
Woongebied; Belangrijkste onderwerpen volgens bewoners Meest genoemde thema's in enquête Putten 2040 (juli 2021) Kansen; top 3 1. Wijk aantrekkelijk maken door meer verduurzamen, bouwen en natuur betrekken 2. Woningmarkt versterken 3. Toekomst bestendig bouwen Quote: “groot senioren gebouw tot wel 300 woonunits in het bos putter/schovenhorst tot 15 lagen hoog geheel bebouwd met groen op de balkons en dak.” Conclusie Men vraagt om een bewuste manier van bouwen, waarbij aandacht is voor groen, klimaat, het landschap en betaalbaarheid. Daarnaast pleit men voor het inzetten van creativiteit, innovatie en maatwerk. Meermalen komt veiligheid en leefbaarheid in de woonwijken terug. Denk aan autoluwe zones, voldoende parkeergelegenheid, veilige fietsroutes en toegankelijke trottoirs. Ook het behouden van aandacht voor goede toegankelijke voorzieningen (voor jong en oud) is belangrijk. In zijn algemeenheid komt het betrekken van inwoners bij het maken van plannen (op wijkniveau) terug. Bedreigingen; top 3 1. Verdwijnen van huidige elementen; natuur, landschap, ruimte en groen 2. Woningmarkt 3.
Verkeersveiligheid en bereikbaarheid Quote: “Door de bebouwde kom in te sluiten met industrie (denk Henslare) beperk je toekomstige uitbreiding.” Conclusie De wens voor meer betaalbare woningen in een groene ruimtelijk omgeving versus de angst voor hoogbouw en een meer stadse aanblik geven de spagaat op dit onderdeel weer. De details en nuances zijn divers. Zij gaan over onder andere over; zorgen om verkeersveiligheid en parkeren; uitstroom van jongeren i.v.m. woningnood; import inwoners wegens (of met daardoor) hoge woningprijzen; starheid en betutteling van de politiek en ambtenarij en vergrijzing.
50
Recreatiezone Krachtighuizen en Veenhuizerveld
51
Hoofdopgave
Natuurlijk en groen Putten Aangenaam wonen
Sociaal en vitaal Putten Toekomstgericht Putten
Ondernemend Putten Bereikbaar Putten Recreatief en cultureel Putten
Veilig Putten
Gebiedsopgave Biodiversiteit vergroten
Oplossingsrichting Natuurinclusieve landbouw
Leefbaarheid buurtschappen binnen het speelveld van recreatie, wonen en (agrarische)bedrijvigheid Extra ruimte voor woningen passend binnen het landschap Balans tussen genot wonen in buitengebied en tekort aan voorzieningen op gebied van bereikbaarheid, veiligheid, infrastructuur Bereikbaarheid van voorzieningen
Definiëren gewenste leefklimaat inclusief gewenste milieunormen
Jongeren blijven binden Klimaatadaptatie, gezond watersysteem Inpassing duurzame energie in de omgeving (kan hier niet op daken volgends netbeheerder). Verbreding agraische activiteiten Recreatief ondernemerschap stimuleren Toevoegen dagrecreatieve voorzieningen (evt. horeca) Reguleren recreatief verkeer/parkeren Vitale vakantieparken Recreatiezonering en Gastvrije Veluwse ontvangstlocaties (bezoekersspreiding) Kwaliteitsverbetering heide natuur & landschappen Belevig van culuurhistorie Sanering voormalige afvalstortlocaties Waterwin gebied beschermen Kwaliteit private rioolstelsels op vakantieparken Voormalige stortplaats
Transformatie school Veenhuizerveld naar woningen
Openbaar vervoer richting belangrijke niet dagelijkse (zorg)voorzieningen Vernatting van het gebied en bescherming grondwater, mogelijk uitbreiding waterwinning met 30% Bij stoppen vakantieparken: inzetten op teruggave aan de natuur/duurzame energieopwekking Werken naar transitiegereedheid van de woningen (van het gas af) Recreatie en agrarische bedrijvigheid (paarden) kunnen elkaar versterken
Heldere routing, tijdelijke parkeerplaatsen in hoogseizoen. Gebied opwaarderen en moderniseren, weer aantrekkelijk maken voor toeristen, verrommeling tegengaan, Ruimtelijke recreatievisie Gebiedsontwikkeling Krachtighuizerheide (Putter Poorten) Koppelkansen met project Putterpoorten-krachtighuizerheide. Zoeken naar locatie vroeg middeleeuws grafveld Krachtighuizen
52
Recreatiezone Krachtighuizen en Veenhuizerveld; Belangrijkste onderwerpen volgens bewoners Meest genoemde thema's in enquête Putten 2040 (juli 2021) Kansen; top 3 1. Verbeteren kwaliteit recreatie 2. Permanente woningen 3. Verbeteren en focussen op natuur Quote: “Zorg voor mooie vakantieparken, innoveer/verbeter voorzieningen: veilig, gezond, voor ouderen, kleinschalige campings, Glamping-achtige voorzieningen i.p.v. goedkope chalets.” Conclusie Investeer in het verhogen van de kwaliteit en het verduurzamen van de recreatiesector. Heb daarbij de focus op kleinschalige projecten in de natuur. Groei van de recreatiesector kan bijdragen aan werkgelegenheid. Men geeft de wens aan permanente bewoning in de recreatiezones mogelijk te maken. Bedreigingen; top 3 1. Te veel recreatie 2. Te veel arbeidsmigranten 3. Vermindering groen, natuur en biodiveristeit Quote: “Intensieve landbouw (o.a. mais- en grasland) en “verpaarding” betekent minder biodiversiteit.” Conclusie Door de huidige wijze van gebruik (huisjesmelkermentaliteit en plaatsen arbeidsmigranten) verrommelt de recreatiesector. Woongenot lijdt onder regelgeving en recreatiedruk. In beperkte mate zijn er zorgen om ondermijning en een te weinig gevarieerd recreatie aanbod.
53
Agrarisch buitengebied
54
Hoofdopgave
Natuurlijk en groen Putten
Aangenaam wonen Sociaal en vitaal Putten
Toekomstgericht Putten
Gebiedsopgave Landschappelijke inpassing (schaalvergroting zonder afbreuk openheid) Biodiversiteit vergroten Beschermen nabijgelegen Natura2000 gebieden van agrarische activiteiten Druk om woningen te bouwen Ruimtelijk kwaliteit bewaken Zelfstandig wonen ouderen Effect agrarische activiteiten op leefbaarheid buurtschappen Meer dynamiek tussen bewoners dorp Putten en agrariërs Stikstofproblematiek Verduurzaming: energietransitie
Klimaatadaptatie: droogteproblematiek
Ondernemend Putten
Bereikbaar Putten
Recreatief en cultureel Putten Veilig Putten
Functieveranderingen agrarische bedrijven (o.a. herbestemmen van grote nertsenbedrijven) Streven naar korte ketens binnen agrarische sector Toekomstbestendige agrarische sector Beperkte uitbreidingsmogelijkheden i.v.m. Natura2000 en stikstof Verkeersveiligheid (spanningsveld zwaar verkeer/langzaam verkeer en veel sluipverkeer) Te zware belasting wegen door landbouw- en vrachtverkeer
Oplossingsrichting Goede landschappelijke inpassing. Kleinschaligheid nastreven, Strenger welstandsbeleid voor nieuwe ontwikkelingen Boeren zorgen voor instandhouding en beheer van het agrarische buitengebied Bloemrijke akkerranden Uitbreidingslocatie Putten-Zuid Rommelige percelen en leegstand tegengaan.
Nevenactiviteiten voor agrariërs (educatie, recreatie, boerderijwinkels etc.) Aanpak met o.a. uitkopen agrarische bedrijven Zon op dak, kleine windmolens, projecten integraal bekijken (inpassing in landschap, schaal en voorwaarden). Agrariërs als energieboeren. Onderhoud van elektriciteitsnet en verzwaring of bovengrondse opslagmogelijkheden Omvorming naaldbos tot loofbos Waterberging Streekboeren die leveren aan lokale winkels Regionale samenwerking Omschakelen naar biologisch en meer dierenwelzijn Renovatie van stallen Verkeersveilige inrichting (spanningsveld toegankelijkheid landbouwverkeer) met passende inrichting wegen bij functie/gebruik
Sanering asbestdaken Ondermijning
55
Agrarisch buitengebied; Belangrijkste onderwerpen volgens bewoners Meest genoemde thema's in enquête Putten 2040 (juli 2021) Kansen; top 3 1. Meer duurzame/biologische agrarische bedrijven 2. Natuurbehoud meer biodiversiteit 3. Meer kleinschalige landbouw Quote: “Putten is verschillende landschapstypen rijk! Iets om trots op te zijn. Koeien buiten is een prachtig gezicht, echt Hollands. Daarom moeten deze veehouders goede kansen krijgen om hun bedrijf toekomstbestendig te maken. Er zouden meer producten lokaal moeten worden afgenomen.” Conclusie Er worden vooral kansen gezien om de het agrarisch buitengebied te verduurzamen: biologisch boeren, biodiversiteit verhogen met bloemrijke akkerlanden en het behouden van kleinschaligheid. Daarnaast worden kansen gezien voor meer recreatie. Het buitengebied houden zoals het nu is wordt ook meerdere malen aangegeven. Men noemt in plaats van agrariërs laten verdwijnen, de boeren te helpen om toekomstbestendig te blijven en het buitengebied te kunnen blijven beheren. Bedreigingen; top 3 1. Zonnevelden op gronden 2. Intensieve landbouw 3. Regelgeving en regeldruk Quote: “Regelgeving. Help de boeren! Als je rood staat kun je niet groen doen. Zorg dat ook de jonge boeren vooruit kunnen en help hen bij de omslag naar biodiversiteit, kringloop landbouw passend in deze gemeente.
De wil is er absoluut, maar het geld en vooral de support vanuit de gemeente en overheden lang niet altijd. Maak het verschil Putten!!” Conclusie Een groot deel van de reacties zien de komst van zonnevelden en windmolens als bedreiging voor het landelijk gebied in Putten. Ook het verdwijnen van de boeren wordt door veel mensen als bedreiging gezien. Het stoppen van de agrariërs kan komen door meerdere oorzaken (geen opvolging, onvoldoende financiële basis, veranderende regelgeving, stikstof, verstedelijking). De boeren worden als bepalend gezien voor de beleving en het onderhoud van het buitengebied. Aan de andere kant wordt ook schaalvergroting of intensivering van de bestaande landbouw niet als oplossing gezien. Geconcludeerd kan worden dat veel reacties de strekking hebben dat het buitengebied zoals het nu is waardevol is.