04.1 Lokaal BW MO plan Putten

Lokaal Uitvoeringsplan beschermd wonen en maatschappelijke opvang

Inhoud 1.

Aanleiding ..............................................................................................................................3

2.

Inleiding .................................................................................................................................3

3.

Financiën................................................................................................................................3

4.

Investeringen: versterken sociale infrastructuur ...................................................................4 4.1.

GGZ samenwerking en expertise lokaal versterken ......................................................4

4.2.

Wonen in een leefbare wijk ..........................................................................................4

4.2.1.

Voldoende passende woningen ............................................................................5

4.2.2.

Behoud van een leefbare wijk ...............................................................................6

4.3.

Versterken participatie en welzijn.................................................................................6

4.4.

Laaggeletterdheid .........................................................................................................6

4.5.

Maatwerkoplossingen ...................................................................................................7

4.5.1. 5.

Overzicht uitgaven.................................................................................................7

Evaluatie.................................................................................................................................8

2 van 9

1. Aanleiding De gemeenteraad heeft in mei 2020 het Regio- beleidsplan maatschappelijke opvang (MO) en beschermd wonen (BW) en de lokale ambities voor de doorontwikkeling van dit terrein vastgesteld. Ook de andere gemeenteraden van de betrokken gemeenten op de Noord-Veluwe hebben dit Regioplan vastgesteld. In dat plan zijn zowel regionale als lokale ambities opgenomen. Die lokale ambities zijn o.a. dat we inzetten op: 1. Vroegsignalering en preventie: lokale sociale infrastructuur versterken om lokaal eerder te kunnen signaleren en multiproblematiek te herkennen en waar mogelijk escalatie te voorkomen (GGZ-expertise in lokale teams, ervaringsdeskundigen inzetten, casusregie, samenwerking medische en sociale domein, voorkomen van huisuitzettingen). En bijv. Netwerkversterking en dagbesteding; 2. Ervaringsdeskundigen; 3. Leefbaarheid en acceptatie in de wijk/ dorp en buurtversterking waar nodig; 4. Een gestroomlijnde lokale aanpak als iemand uit het beschermd wonen uitstroomt; 5. Het creëren van voldoende betaalbare woningen en maatwerkwoningen; 6. Inclusieve samenleving; 7. Goede lokale samenwerking tussen informele ondersteuning en welzijn, lokale teams en tweedelijns organisaties; 8. Samenhangend beleid (woonvisie, veiligheid etc). De eerste 5 ambities zijn opgenomen in het Lokaal plan Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang.

In dit Lokaal plan wordt aangegeven welk onderdeel bij welke ambitie hoort. In hoofdstuk 4 van dit plan wordt per investering aangegeven bij welke ambitie deze investering hoort. De overige ambities worden op een nadere wijze ingevuld. Bijvoorbeeld door de plannen rond de Brede welzijnsorganisatie en het Inclusiepanel. Het samenhangend beleid is continu onder de aandacht. Denk hierbij aan de woonvisie waar de doelgroep Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang expliciet is opgenomen. Door aan de lokale ambities invulling te geven wordt de lokale sociale infrastructuur verstevigd en daarmee waar mogelijk, de zwaardere zorg voorkomen. Of om de zwaardere zorg zo snel mogelijk te kunnen verminderen. Als uitvoering van het Regioplan gebeurt dit ook in de andere betrokken gemeenten op de Noord Veluwe. Hierbij wordt gebruik gemaakt van elkaars initiatieven en plannen waar dit kan. Maar de invulling is wel lokaal.

2. Inleiding De gemeente Putten werkt al jarenlang samen met de Noord-Veluwse gemeenten om de ondersteuning van de meest kwetsbare inwoners te organiseren. Het gaat hierbij 3 van 9

om inwoners die om wat voor reden dan ook dakloos (dreigen te) raken of zodanig uit de maatschappij vallen dat zij daar veel ondersteuning voor nodig hebben. Ook zijn we als gemeenten aan de slag om een sluitende aanpak voor mensen met verward of onbegrepen gedrag te realiseren. Daarbij hebben we als doel dat we voorkomen dat mensen zo ontregeld raken, dat zij in de maatschappij dreigen uit te vallen en zware zorg nodig hebben. In deze memo gaan we in op hoe we de lokale infrastructuur in de komende jaren gaan versterken om zwaardere Wmo-zorg (beschermd wonen) te voorkomen of uitstroom uit zware zorg te vergemakkelijken. De hoogte van de kosten die genoemd worden zijn door middel van gesprekken met betreffende instanties (bijv. Ixta Noa vwb GGZ expertise en ervaringsdeskundigen) tot stand gekomen.

3. Financiën Er is een relatief klein structureel lokaal budget in verband met ambulantisering GGZ. Dit budget is € 16.000,-- per jaar. Daarnaast is er een budget Brede aanpak Dak- en thuisloosheid van € 32.100,-- tot en met 2021. De afgelopen jaren is er geld vanuit het overschot op het budget BW MO vanuit de centrumgemeente Harderwijk aan de betrokken gemeenten betaald. Voor Putten is in 2021 een bedrag van € 676.704 over het jaar 2020 overgemaakt en een bedrag van € 338.610,-- overgemaakt als voorschot voor het jaar 2021. In totaal dus € 1.015.314. Het bedrag voor 2021 is een voorschot op het verwachte overschot. Naar verwachting zal er ook komend jaar een overschot zijn op deze begroting. Regionaal is afgesproken dit geld zoveel mogelijk te besteden aan de doelgroep Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang of daaraan gerelateerde doelgroepen. Naar verwachting zullen vanaf 2023 de Beschermd wonen gelden worden gedecentraliseerd. Hiervoor is een 10 jarig tijdspad ingepland. Van deze gelden zullen ook de huidige taken moeten worden gefinancierd wat nu nog door de centrumgemeente gebeurt. De gelden voor Maatschappelijke opvang worden voorlopig nog niet gedecentraliseerd.

4. Investeringen: versterken sociale infrastructuur We willen mensen met complexe (GGZ)-problematiek lokaal meer ondersteunen. Het is nodig om de sociale infrastructuur hiervoor in te richten en in de jaren 2021 t/m 2024 werken we hier aan. Hieronder noemen we de thema’s waarbinnen we dat gaan doen:

1. 2. 3. 4. 5.

GGZ-expertise lokaal versterken; Wonen in een leefbare wijk; Versterken participatie en welzijn; Extra investering bestrijding laaggeletterdheid; Digitale verbinding binnen Putten;

4 van 9

6. Maatwerkoplossingen Hieronder laten we zien hoe we hier in gaan investeren.

4.1. GGZ samenwerking en expertise lokaal versterken We zien dat bij complexe problematiek er vaak onbegrepen gedrag of GGZproblematiek aanwezig is. Ook is niet altijd precies duidelijk waarom iemand welk gedrag laat zien en hoe je daar als professional in het sociaal domein mee om kunt gaan. Door eerder passende ondersteuning te kunnen bieden en gezamenlijk te kunnen optrekken bij complexe casuïstiek proberen we instroom in zwaardere zorg te voorkomen. Dit is nog meer het geval sinds de Wvggz in werking is getreden per 1 januari 2020. Daarom vinden we het van belang dat de samenwerking met GGZ wordt verstevigd en er meer begrip en kennis is bij de professionals. Daarom zetten we in de komende jaren in op de volgende onderdelen: a. GGZ-expertise beschikbaar stellen in de toegang tot het sociaal domein in Putten. Zowel bij de Brede Toegang als op casusniveau per domein, wanneer dit nodig is. . In Ermelo is sinds 2019 een pilot gestart waarbij GGZ-Centraal lokaal een sociaal psychiatrische verpleegkundige beschikbaar is gesteld in het sociaal team van Ermelo. Dit met als doel eerder en betere ondersteuning te kunnen bieden. Ook Oldebroek gaat hier een start mee maken. Dit werpt z’n vruchten af en we gaan daarom in overleg met de betrokken organisaties om dit ook in Putten te realiseren. Budget € 10.000 per jaar (voor drie jaar daarna evaluatie). Deze valt onder ambitie 1 en 4.

b. Inzetten op de training ‘Grip op verwardheid’. Deze is beschikbaar voor professionals, vrijwilligers en inwoners uit de gemeente Putten. Doel is dat deelnemers beter weten hoe zij het beste mensen met verward gedrag kunnen aanspreken. Het levert ook meer kennis en begrip op. Budget € 4.000 eenmalig. Deze valt onder ambitie 1 en 4.

4.2. Wonen in een leefbare wijk De ambulantisering van de GGZ, beschermd thuis en de Wet verplichte GGZ zijn er allemaal op gericht dat mensen in hun eigen woning de juiste ondersteuning kunnen ontvangen. Alleen als het echt nodig is, kan iemand terecht in een GGZ-instelling, beschermd wonen of acuut opgenomen worden. Om dit mogelijk te maken zijn er twee bewegingen nodig in onze gemeente: 4.2.1. Voldoende passende woningen a. We gaan voor spoedzoekers tijdelijk wonen realiseren. Er is in de gemeente nu een concreet initiatief om dit mogelijk te maken. Door de gemeenteraad is een locatie vastgesteld waar 20 tijdelijke woningen zullen worden gerealiseerd. We hopen halverwege 2022 de realisatie

5 van 9

klaar te hebben. Een deel van deze woningen wordt dan beschikbaar gesteld voor mensen met een woonvraag en een Wmoondersteuningsvraag. Dit voorkomt opname in een instelling of in de nachtopvang. Daar zijn vaak lange en dure trajecten aan gekoppeld. Voor de sociale begeleiding en sociaal beheer worden kosten gemaakt. Hiervoor worden verdere afspraken gemaakt met de Woningstichting. Budget € 15.000 per jaar voor de komende drie jaar vanaf 2022. Na drie jaar volgt een evaluatie. Dit valt onder ambities 4 en 5. b. Naast dit tijdelijk wonen heeft het EBC (een van de aanbieders voor Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang voor onze regio) samen met de diaconieën en plan gemaakt om twee woningen te realiseren voor de doelgroep met een (Wmo) ondersteuningsvraag. Deze woningen zijn door Woningstichting Putten toegewezen. Een van deze woningen zal als noodwoning worden gebruikt. Het gaat hierbij om mensen die direct een woning nodig hebben. Maar zij moeten daarna binnen vier weken doorstromen naar een andere woonruimte. Deze opvang scheelt in de hoge kosten van noodopvang en daarbij komende uitstroomtrajecten. Gevolg kan zijn dat deze woning tijdelijk leeg staat. De kosten van deze leegstand worden hierbij via het door ons beschikbare budget betaald. Daarmee voorkomen we dure opvang via de Maatschappelijke Opvang. Tevens zal er voor buurt en bewoners een aanspreekpunt zijn.

Voorlopig gaan we dit aan voor drie jaar. Budget € 15.000 (per jaar voor de komende drie jaar). Dit valt onder ambitie 4 en 5. c. Op dit moment hebben we een locatie voor een maatwerkwoning. Deze woning is destijds voor drie jaar aangeschaft. Inmiddels is de vergunning voor deze woonplek met drie jaar verlengd. Maatwerkwoningen zijn woningen voor mensen die niet in een normale wijk kunnen functioneren en toch een plekje nodig hebben in onze samenleving. Inmiddels blijkt uit een evaluatie met de begeleidende instanties dat het niet de verwachting is dat de bewoner weer in een reguliere woning zal kunnen gaan wonen. In de tweede helft 2021 willen we kijken of de huidige woning nog voldoet en of deze aangepast dan wel vervangen moet worden. Deze was immers aangeschaft voor een periode van 3 jaar. Er lijken met name problemen te zijn met de isolatie en vochtigheid in de woning. Realisatie kan begin 2022 plaatsvinden. Budget € 50.000 (eenmalig). Dit valt onder ambitie 5.

4.2.2. Behoud van een leefbare wijk Bovenstaande beweging betekent ook dat in de wijk mensen met complexe problematiek langer thuis blijven wonen. Dit mag niet ten koste gaan van de

6 van 9

leefbaarheid in de wijk. Dit is zoeken naar een werkbaar en vooral leefbaar evenwicht. In Noord-Veluws verband was in 2021 een samenwerking opgestart met Samen Sterk zonder Stigma om op verschillende niveaus te werken aan beeldvorming en inclusief wonen in de wijk. Inmiddels is gebleken dat deze organisatie met de werkzaamheden stopt. We gaan kijken of de samenwerking een vervolg kan krijgen met de opvolger van Samen Sterk zonder Stigma. Hiervoor is regionaal budget beschikbaar, maar mogelijk zorgt dit ook voor lokale kosten. Dit valt onder ambitie 3.

4.3. Versterken participatie en welzijn Het versterken van participatie en welzijn kan enerzijds problemen voorkomen en daarmee instroom in de maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Anderzijds vergemakkelijkt het ook de weg om zwaardere zorg sneller af te schalen. Lokaal is immers meer beschikbaar om de participatie en welzijn van de kwetsbare inwoners mogelijk te maken. Dit is een breed thema en in de komende jaren maken we dit op verschillende manieren mogelijk: a.

Het starten van een lotgenotengroep, workshops, trainingen voor de kwetsbare doelgroep. In 2020 is in Harderwijk het praktijkhuis opgestart. Een huis voor en door ervaringsdeskundigen. Activiteiten van het praktijkhuis willen we ook lokaal in Putten beschikbaar stellen. In 2021 wordt samen met het praktijkhuis onderzocht of we lokaal een inloopfunctie voor kwetsbare inwoners met GGZ-problematiek kunnen organiseren. Waarbij het uitgangspunt is om dit in 2021 op te starten en aan te sluiten bij de lokale infrastructuur (denk aan Welzijn Putten of een andere bestaande organisatie). Van daaruit kijken we ook naar mogelijkheden voor een lotgenotengroep (kan op verschillende thema’s) of andere trainingen.

Budget € 20.000 per jaar voor de komende drie jaar). Deze valt onder ambitie 2. b.

Activering van kwetsbare mensen is van belang zodat iemand invulling kan blijven geven aan zijn leven en anderen blijft ontmoeten. Project talenten voorop! De regiogemeenten onderzoeken samen met de Inclusief Groep of het mogelijk is het project Talenten Voorop vorm te geven. Het project zet zich in om de mensen met psychische kwetsbaarheid in de bijstand beter naar werk te begeleiden. De werkcoaches zouden dit dan kunnen inzetten. Op dit moment is er nog geen helderheid over de haalbaarheid van het project. In de loop van 2021 komt meer duidelijkheid. Budget € 33.000 (eenmalig, hierna participatiebudget). Dit valt onder ambitie 4.

4.4.

Laaggeletterdheid

Laaggeletterdheid komt ook voor onder de doelgroep BW/MO. Als pilot starten het Taalhuis en Welzijn Putten een zestal workshops om binnen deze doelgroep leren slimmer te schrijven. Het gaat daarbij om een specifiek onderwerp waarbij ruimte wordt

7 van 9

gecreëerd om de deelnemers zelf iets te laten schrijven. Deze pilot is mede afgestemd met CINOP, expert op het gebied van oplossingen op het gebied van onderwijs. CINOP heeft ook de training Klasse! ontwikkeld. Dit is een methode om deelnemers voor laaggeletterdheid te werven. Voor het werven van deelnemers wordt hiervan gebruik gemaakt en voor de uitvoering materiaal van Stichting Lezen en Schrijven en ander materiaal. Dit valt niet onder de reguliere financiering voor laaggeletterdheid. Budget € 10.000 (eenmalig). Dit valt onder ambitie 4.

4.5. Maatwerkoplossingen Ook in Putten moeten we af en toe een maatwerkoplossing bieden binnen BW/MO. Bijvoorbeeld voor iemand die niet langer in een instelling kan en tijdelijk op een andere plek verblijft. Die gemeente en/of instelling wil wel meewerken aan het verblijf daar, maar niet voor de kosten opdraaien. Het alternatief zou zijn dat deze dakloos wordt en op straat komt. Met alle problemen die erbij komen. Of het onderbrengen in de MO waarna weer huisvesting moet worden geregeld. Hiervoor is op dit moment geen budget beschikbaar. Om na te gaan hoeveel hiervoor daadwerkelijk nodig is wordt voorgesteld een budget van € 30.000 voor de periode van drie jaar hier voor te reserveren. Budget € 30.000 (voor de duur van drie jaar). Dit valt onder alle ambities. 4.5.1. Overzicht uitgaven Op basis van bovenstaande is onderstaande begroting gemaakt van de extra uitgaven tot en met het 2022. Budget

Per jaar

Lokaal GGZ expertise (totaal 3 jaar) Inzet grip op verwardheid Tijdelijk wonen via WSP (totaal 3 jaar) Tijdelijk wonen via EBC / Diaconie (totaal 3 jaar) Opzetten inloop, lotgenotengroep, cursussen, workshops voor doelgroep (totaal drie jaar) Project Talenten Voorop (eenmalig) Maatwerkwoning (eenmalig) Laaggeletterdheid (eenmalig) Maatwerkoplossingen (totaal drie jaar) Totaal Kosten uitvoeringsplan Budget Structureel (ambulantisering GGZ) 16.000 Incidenteel (aanpak dak- en thuisloosheid) 32.100 Incidenteel (overschot budget centrumgemeente) 1.015.314

8 van 9

10.000 4.000 15.000 15.000 20.000 33.000 50.000 10.000 30.000 187.000 1.063.414

Totaal 30.000 4.000 45.000 45.000 60.000 33.000 50.000 10.000 90.000 367.000

De totale kosten voor de uitvoering van het plan zullen naar verwachting de komende 3 jaren € 367.000,-- zijn. Het eerste jaar zijn de kosten € 187.000 per jaar. Het restant van het huidige budget kan worden gestort in de reserve sociaal domein. Het tweede en derde jaar zijn de kosten € 90.000,-- per jaar. Naar verwachting is er de komende jaren een overschot op de regionale begroting Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang. Normaliter kunnen de kosten uit dit overschot worden gefinancierd. Lukt dit toch niet dan zal de gemeenteraad worden voorgesteld om de kosten dan te financieren uit de reserve sociaal domein.

5. Evaluatie Voor alle investeringen wordt een evaluatie gehouden. Een aantal kosten zullen eenmalig zijn. Behalve de maatwerkwoning en inzet Grip op verwardheid zullen de andere uitgaven na drie jaar worden geëvalueerd. Aan de hand van de evaluatie beoordelen we de resultaten en bezien we waar verbeteringen nodig zijn. Op dit moment is door de doordecentralisatie van beschermd wonen per 2023 nog onduidelijk hoe het structurele budget voor dit onderwerp er vanaf dan uit ziet.

9 van 9