Raadsvoorstel aangaan publieke samenwerking Avalex en HVC per 1-1-2022

Aanbiedingsnota raad

4 februari 2021

beeldvorming op oordeelvorming op

11 februari 2021

besluitvorming op

invullen organisatie zaaknummer

1214120

berichtnummer

1095681

voorstel over

portefeuillehouder

behandeld in college

Aangaan publieke samenwerking tussen Avalex en HVC voor de verwerking van huishoudelijk afval

Peter Hennevanger

12 januari 2021

afdeling

Ontwikkeling

besluit

Ja

bijlagen

1. 2. 3. 4.

pagina

Vervolgonderzoek KPlusV d.d. 18 december 2020 over Samenwerking verwerking grof en fijn restafval en GFT Samenvatting van vergelijking van quasi-inbesteden bij HVC met aanbesteden op de markt’ uit vervolgonderzoek van KplusV Deloitte rapport d.d. 23 december 2020 over besluitvormingsproces inzake de mogelijke aankoop van aandelen HVC door gemeenschappelijke regeling Brief aan het bestuur van Avalex

1/11

Aanbiedingsnota raad

Besluit Wij stellen u voor in te stemmen met het voorgenomen besluit van het bestuur van Avalex om: ‘ 1. Over te gaan tot een publieke samenwerking met HVC per 01-01-2022 ten behoeve van de verwerking van de huishoudelijke afvalstromenfijn en grof huishoudelijk afval en gft; 2. Daartoe is het bestuur van Avalex voornemens om over te gaan tot het verwerven van de daartoe benodigde aandelen, te financieren uit de dan lopende begroting van Avalex en zich daarmee gelijk te verbinden aan de hierbij behorende garantstelling; 3. Het bestuur is voornemens deze garantstelling Avalex uit te splitsen over de zes deelnemende gemeenten, op basis van de door HVC gehanteerde rekenwijze bij aanvang van de samenwerking. Ook de garantstellingsprovisie die de gemeenten ontvangen zal op dezelfde basis jaarlijks aan de gemeenten worden uitgekeerd. Dit zal opgenomen worden in een nog op te stellen garantiebeleid Avalex’; en, door middel van bijgaande brief, ter kennis van het bestuur van Avalex te brengen dat er geen wensen en bedenkingen zijn ten aanzien van dit voorgenomen besluit. Inleiding Omdat eind 2021 drie verwerkingscontracten voor afvalstromen aflopen (groente,fruit- en tuinafval (gft), fijn restafval en grofvuil) is Avalex in december 2019 een traject gestart om samen met haar opdrachtgevers te komen tot nieuwe verwerkingsmogelijkheden en aanbieders.

Adviesbureau KplusV heeft dit voorjaar de wensen en eisen van de Avalex-gemeenten geïnventariseerd, evenals de eigenschappen, interesse en mogelijkheden van afvalverwerkers. De wensen die Avalex-gemeenten hebben genoemd zijn gericht op de mogelijkheid van zowel bron- áls nascheiding, met ruimte voor flexibiliteit in de contracten, innovatie, een acceptabel kostenniveau en bijdragend aan duurzaamheidsdoelstellingen van gemeenten. In juni zijn de gemeenteraden hierover geïnformeerd tijdens informatiebijeenkomsten. De uitkomsten van de verkenning van KplusV zijn verwerkt in de Rapportage ‘Verkenning Beleid en Markt restafvalverwerking’, deze is september 2020 gedeeld met de raden. Door deze verkenning is zichtbaar geworden dat het zowel financieel als inhoudelijk interessant kan zijn om niet bij voorbaat uit te gaan van aanbesteden maar om ook de variant van inbesteden met HVC als samenwerkingspartner verder te onderzoeken. In de rapportage blijkt namelijk uit de financiële scenario’s dat samenwerken met HVC een stabiele en lage prijs geeft (in verhouding tot de mogelijke uitkomsten van aanbesteden). Na akkoord van de gemeenteraden op het uitvoeren van het onderzoek naar de mogelijke samenwerking eind oktober 2020, heeft het onderzoek in november 2020 plaatsgevonden. Het onderzoek is uitgevoerd door KplusV als onafhankelijke adviseur in opdracht van het bestuur Avalex.

Daarin bijgestaan door vertegenwoordigers van de gemeenten, Avalex en HVC. Daarnaast zijn de onderzoeksresultaten en het proces tussentijds ter toetsing voorgelegd aan leden van het kernteam Avalex (ambtelijk adviseurs bestuur) en het ambtelijk Opdrachtgeversoverleg, de reguliere auditwerkgroep (ambtelijk-bestuurlijk) en een afvaardiging van gemeentelijke controllers. De financiële werkgroep is bijgestaan door een adviseur van Deloitte. In het onderzoek is ook een bijlage opgenomen met daarin de antwoorden op de vragen die vanuit de diverse gemeenteraden zijn meegegeven voor het onderzoek. Het onderzoek naar samenwerking heeft plaats gevonden naast het technisch voorbereiden van de aanbestedingsvariant, zodat bij de uiteindelijke keuze begin 2021 beide opties nog open zijn. Wat willen wij bereiken? Een duurzame verwerking en recycling van drie huishoudelijke afvalstromen voor de Avalex-gemeenten tegen acceptabele tarieven, met de mogelijkheid van nascheiding van PMD. Met het bespreken van dit besluit van het bestuur van Avalex wordt invulling gegeven aan de toezichthoudende rol van de gemeenteraad op Avalex.

pagina

2/11

Aanbiedingsnota raad

Argumenten Uitkomsten Onderzoek samenwerking Avalex met HVC In de bijlage bij dit voorstel is een tabel ‘Samenvatting van vergelijking van quasi-inbesteden bij HVC met aanbesteden op de markt’ opgenomen uit het vervolgonderzoek van KplusV. Daarin staat voor verschillende onderwerpen vermeld wat met de kennis van nu verwacht kan worden van de resultaten van een aanbestedingstraject en wat mag worden verwacht van samenwerking met HVC. Op veel onderwerpen zijn de resultaten die bij samenwerking met HVC zijn te realiseren vergelijkbaar met die welke in de markt mogelijk kunnen worden behaald. Daarbij moet wel worden bedacht dat de resultaten bij een aanbesteding kunnen variëren omdat er meerdere inschrijvers mogelijk zijn en de inbreng onzeker is. In een aanbestedingstraject wordt gewerkt met drie percelen. Het is nog niet duidelijk welke bedrijven de aanbesteding winnen. Als de drie stromen bij twee of drie verwerkers worden ondergebracht, dan kunnen die bedrijven in verschillende mate 'scoren' op de onderwerpen uit de tabel. KplusV noemt de volgende te verwachten verschillen tussen aanbesteden en inbesteden: • Specifieke wensen van Avalex kunnen in een aanbesteding worden gerealiseerd, maar naar verwachting hangt daar een prijskaartje aan– qua tarief. Bij HVC ligt het tarief vast en is flexibiliteit binnen die conditie mogelijk.

Die specifieke wensen kunnen betrekking hebben op flexibiliteit in de verhouding tussen nascheiding en bronscheiding, verbreding van de nascheiding in de contactperiode, andere vormen van doorvoering van innovaties en wensen ten aanzien van rapportages. • Fluctuaties in de tarieven in de markt tegenover stabiele tariefs-ontwikkeling bij HVC. • Het bedrijfsrisico ligt bij private partijen geheel bij de private partij. De risico's zijn bij HVC zeer beperkt en HVC stuurt ook op voorkomen en beperken van risico's maar Avalex heeft toch aandeelhoudersrisico (als is dat beperkt vanwege de lage nominale waarde van de aandelen) en een beperkt risico van de garantstelling. • De zeggenschap en invloed zijn bij aanbesteding beperkt tot het aanbestedingstraject en de voorschriften in de contracten. De zeggenschap bij HVC gaat verder vanwege het medeeigenaarschap en de mogelijkheid om voortdurend met HVC in gesprek te zijn over aansluiting bij wensen van Avalex en de gemeenten. Afwegingen bestuur Avalex Het bestuur heeft op basis van het onderzoek een aantal afwegingen gemaakt om te komen tot dit ontwerpbesluit om over te gaan tot het aangaan van de publieke samenwerking met HVC.

De belangrijkste afwegingen hebben betrekking op de aan de voorkant gestelde wensen ten aanzien van de nieuwe verwerkers voor het huishoudelijk afval: • Bron- en nascheiding beide mogelijk: HVC is in staat om beide stromen te verwerken in haar installaties en kan daarmee voldoen aan deze voorwaarde. • Flexibiliteit: HVC is in staat zowel bron- als nascheiding te bieden, waarbij zij ook over de jaren heen ruimte biedt voor de gevraagde flexibiliteit tussen de omvang van de stromen die enerzijds brongescheiden worden ingezameld en anderzijds moeten worden na-gescheiden. HVC geeft aan dat deze gevraagde flexibiliteit geen financiële consequenties voor de gemeenten heeft ten aanzien van de kosten van de verwerking. Dit biedt de gevraagde flexibiliteit en beleidsruimte voor de Avalexgemeenten zonder dat dit in de komende jaren tot financiële beperkingen in de keuzes leidt. • Duurzaamheidsdoelstellingen gemeenten: HVC sluit met haar voorzieningen aan op de duurzaamheidsdoelstellingen gesteld door de gemeenten. Het bedrijf is hierin op veel vlakken te vergelijken met hetgeen op de particuliere markt ook mogelijk geboden wordt, alleen zijn private marktpartijen minder transparant over hun prestaties.

Daarnaast wordt de primaire focus van HVC als partij die werkt vanuit dezelfde publieke waarden als de gemeenten als een belangrijk pre gezien om ook te borgen dat duurzaamheid voor de toekomst goed op de agenda blijft staan. HVC richt zich vanuit haar kernwaarden en focus op gemeenten primair op het bijdragen aan realiseren van VANGdoelen en doelen op het vlak van duurzaamheid zoals gesteld door de overheid en gemeenten.

pagina

3/11

Aanbiedingsnota raad

• Innovatie: gezien de duur van de overeenkomst is het belangrijk om te bezien of HVC de partner is die ook toekomstgericht de gewenste innovaties op bijvoorbeeld het gebied van afvalscheiding kan bieden. Bij aanbestedingen is dit geborgd doordat bij afloop van contract ook bij een nieuwe aanbesteding ingegaan kan worden op de dan bekende technologische vernieuwingen. Bij inbesteding is het belangrijk om te bezien of deze vernieuwingen door de partner ook gevolgd en ingevoerd worden. HVC heeft de afgelopen jaren investeringen gedaan in nascheidings- en kunststofsorteringsinstallaties om op deze wijze bij te dragen aan verhoging van de scheidingsrendementen en bevordering van hergebruik van afvalstoffen. Ze onderzoekt actief mogelijkheden om meer rendement uit te scheiden stromen te halen. Het bedrijf blijft de komende jaren investeren in opwekking van energie uit afvalstromen en van overige duurzame energie. Aan investeringen liggen businesscases ten grondslag. Door de positie van Avalex als aandeelhouder kan meegestuurd worden op de innovatieagenda van HVC aansluitend bij de beleidsontwikkelingen van de Avalex-gemeenten en de overheidsdoelstellingen rond hergebruik.

• Acceptabel kostenniveau: de marktverkenning van KplusV laat zien dat de kosten voor het verwerken van het afval Avalex voor deze drie stromen gaan stijgen ten opzichte van het huidige bedrag wat er jaarlijks aan uitgegeven wordt (circa 7,4 miljoen euro). Het is belangrijk om rekening te houden met dit gegeven. Ongeacht of er gekozen wordt voor aanbesteden of inbesteden; de kosten van de verwerking van afval gaan de komende jaren omhoog. HVC biedt daarbij tarieven voor de verwerking van de afvalstromen die ten opzichte van wat de afgelopen jaren op de Nederlandse markt zijn geboden relatief laag zijn. De ontwikkeling van de tarieven die ze heeft laten zien over een reeks van jaren is stabiel. Deze ontwikkeling is direct gekoppeld aan de kosten die het bedrijf maakt voor de verwerking. Hierin onderscheidt HVC zich als publieke partij van de tarieven die in aanbestedingstrajecten zijn gerealiseerd. Deze fluctueren sterk in de tijd. De mate van fluctuatie van de tarieven voor de verschillende stromen fijn en grof restafval en gft varieert eveneens. De tarieven in de aanbestedingstrajecten lijken vooral gerelateerd aan de marktomstandigheden op een bepaald moment en voor een bepaalde afvalstroom.

Gezien het belang van een zoveel als mogelijk beperkte kostenstijging kiest het bestuur met het aangaan van de publieke samenwerking voor de zekerheid die dit komende jaren biedt voor een relatief lage prijs en stabiele prijsontwikkeling. Het bestuur maakt de keuze in de wetenschap dat de markt grillig kan zijn en bij een aanbesteding op de drie percelen tarieven geboden kunnen worden die mogelijk op één of twee stromen iets gunstiger zijn, maar vooral ook de inschatting van het risico dat tarieven bij aanbesteding (significant) hoger kunnen uitpakken. Risico’s In het onderzoek van KplusV is gekeken naar de risico’s (beleids-, financiële, juridische en politiekbestuurlijke risico’s) die verbonden kunnen zijn aan de verbinding van Avalex met HVC door toetreding als aandeelhouder van HVC. Op alle vlakken worden de risico’s die verbonden zijn aan het aangaan van de samenwerking beperkt geacht. De belangrijkste financiële risico's lopen Avalex en haar gemeenten door de financiële garantstelling en mogelijk de ontwikkeling van tarieven. De ervaring van de afgelopen dertig jaar, de analyses die aan nieuwe investeringen ten grondslag liggen, de omvang van het eigen vermogen, de spreiding van activiteiten en verdienmodellen en de wijze van bedrijfsvoering dragen ertoe bij dat die risico's beperkt zijn.

HVC werkt voorts aan verdere toename van het eigen vermogen waardoor garantstellingen van de gemeenten in de toekomst een vrije keuze wordt voor de garantstellende aandeelhouders/gemeenten. Tevens draagt de transparantie van HVC ertoe bij dat aandeelhouders actief kunnen bijdragen aan besluitvorming gericht op het beperken van de risico's.

pagina

4/11

Aanbiedingsnota raad

Procedures rond de samenwerking met HVC Avalex is als gemeenschappelijke regeling door elke deelnemende gemeente gemandateerd om verwerkingscontracten af te sluiten (gebaseerd op aanbestedingen). Gezien de omvang van deze contracten, de belangen en de keuzes die gemaakt moeten worden, acht Avalex het van grote waarde om haar deelnemende gemeenten in het gehele traject mee te nemen en keuzemogelijkheden voor te leggen. Wanneer er conform het voorgenomen besluit van het bestuur wordt toegetreden tot een verbonden partij, in dit geval HVC, kan het bestuur van Avalex conform de Wet gemeenschappelijke regelingen pas een besluit nemen als de raden in de gelegenheid zijn gesteld wensen en bedenkingen ter kennis van het bestuur te brengen. De samenwerking HVC, krijgt formeel vorm door het kopen van aandelen HVC. De kosten hiervan zijn beperkt. Hiermee is de inbreng van eigen vermogen voor de aangesloten Avalex gemeenten niet nodig. Daarbij is de tegenprestatie dat het huishoudelijk afval, gft en grof restafval ingebracht wordt ter verwerking door HVC en dat er een garantstelling wordt gevraagd. Dit zal vastgelegd worden in een passende overeenkomst. Hiervoor ontvangen aandeelhouders jaarlijks een garantstellingsprovisie, deze komt ten goede van de Avalex gemeenten. Toetreden vindt plaats voor onbepaalde tijd, met de intentie een langjarige samenwerking aan te gaan.

Desondanks kan het voorkomen dat op termijn Avalex of een van de gemeenten de wens heeft om uit te treden. Bij uittreden wordt onderzocht of er voor de zittende aandeelhouders een (financieel) nadeel ontstaat en, zo ja, hoe hiermee omgegaan moet worden. Uittreden betekent dat HVC en de uittredende partij in overleg gaan over afspraken die rond de uittreding moeten worden gemaakt. Uitgangspunt is dat eventuele schade voorkomen dan wel voorgoed moet worden, schadeposten kunnen voorkomen worden door bijvoorbeeld af te spreken dat na uittreding nog een periode de levering van het afval wordt voortgezet. In worst case wanneer geen overeenstemming wordt bereikt, kan dit leiden tot een juridische procedure bij een rechtbank. Het onderzoek van KplusV laat zien dat er jurisprudentie is die uittreding faciliteert en die de risico’s voor de gemeenten beperken. Het op voorhand nog onbepaalde rond de specifieke bedragen/termijnen bij uittreding is aan de ene kant wellicht onzeker maar biedt aan de andere kant ook voordelen omdat gezamenlijk bezien wordt hoe deze schade te beperken. Avalex kan als aandeelhouder ten aanzien van dit punt zowel in de positie komen van uittredende partij als in de positie van blijvende partij die geconfronteerd wordt met uittreden van een partij.

Afwegingen rond governance Governance discussie Avalex Het bestuur Avalex heeft eind 2019 besloten om de huidige governance van Avalex (Bedrijfsvoeringsorganisatie, BVO) ten minste de komende twee jaar te behouden en in uitvoering te versterken. Daarna zal de balans worden opgemaakt of wijziging van de BVO alsnog wenselijk is. De samenwerking met HVC beperkt de toekomstige discussie rond de governance niet. De samenwerking met HVC kan bij mogelijke wijzigingen in de governance zowel voortgezet (waarbij mogelijk als optie het verleggen van aandeelhouderschap naar de gemeenten) als ontbonden worden (zie voorgaand procedures rond samenwerken). Aandelen aanschaffen vanuit Avalex gezamenlijk Het bestuur is voornemens om de aandelen aan te schaffen vanuit Avalex gezamenlijk. Belangrijkste overweging hiervoor is dat vanuit gezamenlijk optrekken rond dit aandeelhouderschap een stevige positie ingenomen kan worden in het aandeelhouderschap van HVC. Gezamenlijk hebben de Avalex gemeenten 13 % van de aandelen die gemeenten en samenwerkingsverbanden in HVC hebben. De positie van de individuele gemeenten indien zij afzonderlijk aandeelhouder zouden zijn van HVC, is beperkt. Gezamenlijkheid past ook bij de insteek die gekozen is bij de oprichting van Avalex en bij het feit dat het afval door Avalex aan HVC wordt aangeboden in gezamenlijkheid.

Door Deloitte (zie bijlage) is bezien of het beleggen van het aandeelhouderschap bij Avalex de keuzevrijheid voor de Avalex gemeenten rond governance vraagstukken en de mogelijkheid om uit te treden uit Avalex beperkt. Dit is niet het geval. Mocht een gemeente ervoor kiezen om niet meer deel uit te willen maken van de Gemeenschappelijke regeling (GR) Avalex, dan kunnen de aandelen en bijhorende garantstelling alsnog

pagina

5/11

Aanbiedingsnota raad

overgaan naar deze gemeente. Ook blijft het mogelijk om geen deel meer uit te maken van GR Avalex en tegelijk geen deel meer uit te maken van HVC. In die situatie zullen GR Avalex en betreffende gemeente met HVC afspraken moeten maken over de afwikkeling van betreffende aandelen, bijhorende garantstelling en lagere aanbod van afval. Daarnaast beperkt collectief optrekken richting HVC ook de bestuurlijke drukte. Voorkomen wordt dat elke gemeente een bestuurlijke afvaardiging moet hebben in de aandeelhoudersvergadering, inclusief eigen ondersteuning. De ondersteuning wordt bij centraal aandeelhouderschap gefaciliteerd door Avalex, in opdracht van en afstemming tussen en met de gemeenten. Belangrijk om op te merken is dat dit niet raakt aan de eigen rol die gemeenten kunnen hebben in het afnemen van andere diensten en producten van HVC naast afvalverwerking. Uit oogpunt van beperking van invloedspositie in de Aandeelhoudersvergadering en bestuurlijke drukte is daarmee het aandeelhouderschap van Avalex efficiënter en effectiever dan afzonderlijk aandeelhouderschap van de zes gemeenten. Financiën Kosten De tarieven die kunnen worden gerealiseerd op de private markt zijn onzeker tot het moment dat in een aanbestedingstraject de inschrijvingen binnen zijn.

Op grond van aanbestedingstrajecten van de afgelopen jaren kan een bandbreedte worden gegeven voor de tarieven die voor de drie afvalstromen zijn gerealiseerd. Incidenteel zijn er inschrijvingen geweest die buiten die bandbreedte vielen (zowel aan de bovenkant als aan de onderkant). De bandbreedtes zijn: Fijn restafval € 80 – 100 per ton Grof restafval € 115 – 225 per ton Verwerking gft € 45 – 65 per ton. Uit de eerder uitgevoerde marktverkenning blijkt dat HVC met haar tarieven uitkomt aan de onderkant van de bandbreedte van de verschillende financiële scenario’s zoals voorzien bij aanbesteden. Daarnaast ontvangen aandeelhouders jaarlijks een garantstellingsprovisie (zie tabel 1). Die drukken de uitgaven van de gemeenten voor afval. De kosten gemoeid met verwerking van afval binnen het reguliere P&C proces voor 2022 worden opgenomen per gemeente, zoals gebruikelijk. Aanschaf aandelen Als Avalex toetreedt als aandeelhouder namens de gemeenten verwerft zij aandelen ter waarde van in totaal € 19.900,- en dient zij een garantstelling af te geven. Dit bedrag ter verwerving van de aandelen zal betaald worden uit de begroting 2022 Avalex. De nominale waarde die Avalex voor de aandelen betaalt is ook het maximale bedrag waarvoor zij risico loopt bij eventueel bedrijfseconomische achteruitgang van HVC.

De garantstelling die Avalex afgeeft en waarvoor de gemeenten garant staan, heeft betrekking op de leningen die HVC kan aangaan voor investeringen. Garantstelling De garantstellingen bieden HVC de mogelijkheid om geld te lenen bij onder meer de BNG en de Waterschapsbank tegen rentetarieven die lager liggen dan de tarieven van commerciële markten. Het risico dat Avalex loopt is dat HVC niet meer aan de verplichtingen jegens haar schuldeisers kan voldoen. Tegenover de eventuele invordering van de garantstelling staat dat de aandeelhouders de beschikking krijgen over de betreffende activa en die zo mogelijk kunnen vermarkten. Het garantstellingsbedrag voor de Avalex-gemeenten in totaal bij toetreding bedraagt circa € 82,6 mln. De garantstelling geeft recht op een jaarlijkse garantstellingsprovisie van 1 % van het bedrag van de garantstelling, in casu bijna € 827.000,-. Dit bedrag wordt jaarlijks uitgekeerd aan de aandeelhouders ongeacht de bedrijfsresultaten. Dit bedrag zal door Avalex uitgekeerd worden aan de gemeenten. De garantstelling voldoet aan de algemene lijn die uit de in de Avalex-gemeenten aanwezige financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet, Treasury-statuut of in een nota Gemeentelijke garanties en geldleningen kan worden gedestilleerd:

pagina

6/11

Aanbiedingsnota raad

• de garantstelling is in het publieke belang van Avalex en de gemeenten: verwerking van het ingezamelde afval; • tegenover de te verstrekken garanties staan de zekerheden in de vorm van de activa van HVC; • de garanties worden door HVC gebruikt om geldleningen aan te gaan bij Bank Nederlandse Gemeenten en Waterschapsbank; • voor de verrichte diensten van de gemeenten en ter dekking van het risico worden jaarlijks provisies verstrekt. Onderstaande tabel uit het onderzoek laat zien hoe de bedragen zijn verdeeld over de Avalexgemeenten. Gemeenten

Delft LeidschendamVoorburg Midden-Delfland Pijnacker-Nootdorp Rijswijk Wassenaar Totaal Avalex Tabel 1

Aantal inwoners 1-1-2020 103.595 76.534

Aantal aandelen A 136 100

Afval (kton)

Garantstelling

Provisie 1%/jaar

22 16

€ 25.526.445 € 18.859.187

€ 255.274 € 188.592

19.341 55.308 54.450 26.305 335.533

25 73 71 35 440

3 11 13 6 70

€ 4.765.928 € 13.628.765 € 13.417.340 € 6.481.968 € 82.680.633

€ 47.659 € 136.288 € 134.173 € 64.820 € 826.806

Verwachte garantstelling en garantstellingsprovincie Avalex-gemeenten. Stand van zaken november 2020.1 De balans zal uiteindelijk opgemaakt worden bij aanvang van de samenwerking, verwachting is niet dat dit tot substantiële verschillen gaat leiden.

Een garantstelling betekent voor de gemeentefinanciën dat een beroep kan worden gedaan op de financiën van de gemeente. Conform artikel 50 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) moet aan de passivazijde van de balans (buiten balanstelling) worden aangegeven aan welke natuurlijke of rechtspersonen borg- of garantstellingen zijn verstrekt. Conform artikel 2, 11 en 13 BBV wordt in de programmabegroting in de risicoparagraaf en bij het weerstandsvermogen aandacht geschonken aan het risicobeheer van de gemeente. In haar bestaan sinds 1991 heeft HVC geen beroep hoeven doen op de garantstellingen. Het bedrijf tracht risico's te beperken door alleen in aantoonbare gezonde businesscases te investeren en door de Raad van Commissarissen investeringen van € 1 mln. en meer te laten goedkeuren en voor investeringen van € 10 mln. en meer goedkeuring te vragen aan de Aandeelhoudersvergadering. Daardoor is geborgd dat Avalex als aandeelhouder zicht en invloed heeft op de grote investeringen door HVC. Standpunt college Pijnacker-Nootdorp Wij kunnen ons vinden in de afwegingen van het bestuur van Avalex en stellen u voor in te stemmen met het voorgenomen besluit en wensen en bedenkingen aan het bestuur kenbaar te maken. Kanttekeningen Door de raad is in een motie een aantal vragen gesteld.

Deze vragen zijn beantwoord in bijlage I bij het ‘Vervolgonderzoek Samenwerking verwerking grof en fijn restafval en Gft’ van KplusV. Hieronder treft u de vragen en de antwoorden aan. Financiële aspecten in rol opdrachtgever • Voor hoe lang gelden de afspraken met HVC over de tarieven voor de verwerking? Hoe komen tariefswijzigingen tot stand?

1

pagina

Bron: HVC, 11 november 2020, p. 24.

7/11

Aanbiedingsnota raad

Hoe ontwikkelde de verwerkingsprijs zich de laatste jaren? Wat zijn de verwachtingen voor de toekomst? Antwoord: Tariefsaanpassingen vinden jaarlijks plaats aan de hand van indexering of bij aanwijsbare ontwikkelingen in het kostenniveau van de verwerking. HVC heeft net als andere verwerkers bijv. te maken met enkele kosten opdrijvende factoren, zoals vervuiling van het aangeboden gft en steeds verder uit gesorteerd grof restafval. De tarieven bij HVC hebben zich de afgelopen tien jaar gematigd ontwikkeld. HVC hanteert een door aandeelhouders vastgestelde strategie van een gematigde/voorspelbare tariefsopbouw. Tariefswijziging vindt plaats onder goedkeuring van de Raad van Commissarissen. • Welke (vervangings)investeringen moet HVC in de (nabije) toekomst doen? Worden die kosten doorbelast in de verwerkingstarieven? Antwoord: Vervangingsinvesteringen leiden niet tot aanpassing van de tarieven. Vervangingsinvesteringen zijn integraal onderdeel van de bedrijfsvoering en dus reeds ingecalculeerd. Uitbreidingsinvesteringen dienen te voldoen aan de vastgestelde criteria voor business cases: • Gezonde business case (geen kruissubsidiëring); • Waarvan risico’s in beeld zijn; • Waarde toevoegen aan HVC als geheel; • Passen binnen missie/strategie van HVC.

• Wie draagt de risico’s van uitval en over- en onderbezetting van de verwerkingsinstallatie? Worden die kosten doorbelast in de verwerkingstarieven? Antwoord: HVC draagt in beginsel het risico van uitval en/of onderbezetting van de AEC. Uiteraard heeft HVC mitigerende maatregelen om bijv. uitval te voorkomen door een uitgebreide onderhoudsstrategie gericht op continuïteit. Daarnaast beschikt HVC over een bedrijfsschadeverzekering die bij calamiteiten dekking biedt. Onderbezetting is afgedekt met langlopende bedrijfsafval contracten. De tarieven worden jaarlijks gebaseerd op de portfolio voor het komende jaar. Tariefschommelingen worden zoveel mogelijk vermeden door uit te gaan van de langjarige ontwikkeling. Mocht er onverhoopt toch sprake zijn van een tegenvaller dan zal dit ten koste gaan van het financieel resultaat in het betreffende jaar. HVC beschikt tevens over een forse vrije kasstroom en EV om eventuele calamiteiten op te vangen. Governance en risico’s als eigenaar/aandeelhouder • Hoe ziet het risicoprofiel van HVC eruit? Welke beheersmaatregelen zijn er genomen? Antwoord: HVC onderneemt verschillende activiteiten en daardoor zijn de risico’s beperkt. Zie hoofdstuk 9 van de rapportage van KplusV.

• Wat verdient vanuit risicobeheer, invloed van de raden en op basis van financieel-economische afwegingen de voorkeur; wordt Avalex aandeelhouder of de gemeenten afzonderlijk? Wat zijn de risico’s voor de gemeenten als Avalex de aandeelhouder wordt en welke invloed hebben de gemeenten? Idem, als de gemeenten aandeelhouder worden? Heeft een keuze voor inbesteden gevolgen voor de governance van Avalex? Antwoord: Het is aan de gemeenten van Avalex om dit te bepalen. De garantiestellingen zijn gekoppeld aan de

pagina

8/11

Aanbiedingsnota raad

omvang van de gemeenten. Deze is gelijk in beide gevallen: Avalex aandeelhouder of de individuele gemeenten aandeelhouder. Avalex heeft een positie in de aandeelhoudersvergadering. Bij Avalex als aandeelhouder is er sprake van 13% van de aandelen A; de individuele gemeenten als aandeelhouder loopt tot percentages van 1% voor de kleinste gemeente en 4% voor de grootste gemeente van Avalex. Zie paragraaf 7.2 en tabel 3 in hoofdstuk 10 van de rapportage van KplusV. • Betekent een keuze voor inbesteden dat Avalex (in de toekomst) minder opties heeft bij de keuze voor doorontwikkeling of wijziging van de governance? Antwoord: In de huidige situatie is Avalex aandeelhouder. Als Avalex bijvoorbeeld zich ontwikkelt tot een overheidsbedrijf (een NV) dan kan zij nog steeds als aandeelhouder deelnemen in HVC. Als Avalex in private handen zou overgaan kunnen de aandelen overgaan naar de gemeenten. Dan wijzigt er weinig. Bij verkoop van Avalex aan een private partij mag echter worden verwacht dat een geheel nieuwe situatie ontstaat en dat er mogelijk moet worden omgezien naar een andere verwerker. • Voldoet HVC aan de huidige milieueisen en kan HVC zonder ingrijpende investeringen ook aan toekomstige eisen voldoen? Antwoord: HVC voldoet aan de milieueisen van de provincie en Rijk. Exit-strategie • Voor hoe lang wordt de samenwerking minimaal aangegaan? Antwoord: Voor onbepaalde tijd.

• Kunnen we de samenwerking in de toekomst beëindigen (bijvoorbeeld als we denken dat de tarieven niet meer marktconform zijn)? Zo ja, hoe gaat dat dan, onder welke voorwaarden kan dat en wat zijn daarvan de (financiële) gevolgen? Antwoord: De samenwerking kan worden beëindigd wanneer dat wordt gewenst. Er is bij HVC nog geen ervaring met een exit opgedaan. Het wordt een proces van overleg en onderhandeling over schadebepaling vanwege exit en schadevergoeding. HVC kent geen vaste regeling voor uittreding met processtappen en inhoudelijke criteria. Wel is duidelijk naar welke factoren wordt gekeken voor de bepaling van de kosten van uittreding: aan de hand van schadebepaling voor het bedrijf en medeaandeelhouders. Mogelijkheden zijn termijnafspraken voor levering en/of ander compensatie. Zie ook hoofdstuk 7.3 uit de rapportage van KplusV. • Zijn er aandeelhouders (geweest) die de wens hebben hun aandelen te verkopen? Antwoord: Neen. Lange termijn • Zou Avalex op kunnen gaan in HVC, of andersom? Welke juridische, financieel-economische, bestuurlijke en evt. andere aspecten spelen daarbij een rol? Antwoord: Opgaan van Avalex in HVC betekent concreet dat de inzamelactiviteit van Avalex door HVC wordt overgenomen. Er van uit gaand dat Avalex dan wordt opgeheven dan dienen de individuele gemeenten aandeelhouder van HVC te worden en dienstverleningsovereenkomsten af te sluiten met

pagina

9/11

Aanbiedingsnota raad

HVC. HVC opgaan in Avalex is een zeer theoretische mogelijkheid. Ter indicatie het balanstotaal van HVC is € 1 miljard. Beleidskaders a. Binnen welk programma past het voorgestelde besluit? Programma 8. Veiligheid en duurzaamheid b. Welke beleidskaders zijn van belang? • Wet gemeenschappelijke regelingen • Gemeenschappelijke regeling Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex • Nota verbonden partijen 2018-2021 c. Duurzaamheid In de begroting is de verdere implementatie van het nieuwe inzamelen meegenomen, waarmee een forse verbetering moet worden bereikt van het percentage in te zamelen grondstoffen. Zie verder onder de argumenten. Wat gaan wij daarvoor doen? De brief over de wensen en bedenkingen wordt toegezonden aan het bestuur van Avalex en door dit bestuur betrokken bij de besluitvorming. Wat gaat het kosten? N.v.t. "In verbinding" N.v.t. Vervolg • Na besluitvorming door het bestuur van Avalex zal dit verder overeengekomen en uitgewerkt worden met HVC. • Overgaan tot aanschaf aandelen, vastlegging garantstellingsafspraken Avalex en gemeenten. • Voorbereiding implementatie: o Waaronder vervolgafspraken maken over vervoer. Bezien wordt welke variant qua milieubelasting en druk op verkeersnetwerk het minst belastend is: transport over water of over de weg; o Inrichten relatie HVC-Avalex - Avalex-gemeenten op uitwerkingsniveau rond dit dossier.

Avalex treedt als gemeenschappelijke regeling toe tot een publieke vennootschap en daarmee wordt HVC een verbonden partij van Avalex. Indirect betekent dit dat elke gemeente ‘meebestuurd’, dit moet vormgegeven worden in praktische zin; o Opstellen garantiebeleid Avalex bestuur, conform de lijn van het voorgenomen besluit. a. Planning N.v.t. b. Evaluatie Het bestuur van Avalex houdt toezicht op dit proces en is in het vervolg opdrachtgever in deze. Via de reguliere verantwoordingslijnen vanuit de planning- en controlcyclus zullen de colleges en raden over de voortgang geïnformeerd blijven.

pagina

10/11

Aanbiedingsnota raad

c. Communicatie N.v.t.

Het college van Pijnacker-Nootdorp,

drs. J.P.R. Woudstra secretaris

pagina

11/11

mw. F. Ravestein burgemeester