Document · PDF

Bijlage - Definitieve rapportage capaciteitsonderzoek binnensport

Raad Beeldvorming 26 september 2024, gemeente Pijnacker NootdorpBij agendapunt: Beeldvormende vragen10.791 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Niet gevonden in dit document.

Rapport

Capaciteitsonderzoek binnensportaccommodaties Gemeente Pijnacker-Nootdorp

20 maart 2024

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

1.1

Aanleiding

1.2

Opdrachtformulering

1.3

Verantwoording van de rapportage

1.4

Opbouw rapportage

Inventarisatie binnensportaccommodaties

2.1

Binnensportaccommodaties

2.2

Spreiding accommodaties

2.3

Loopafstanden van het onderwijs

2.4

Bezetting accommodaties

2.5

Gebruik buiten de gemeente en niet vervulbare behoefte van verenigingen 11

2.6

Niet vervulbare behoefte onderwijs en knelpunten inroostering

2.7

Functionaliteit en kwaliteit

2.7.1

Beoordeling gebruikers

Trends en ontwikkelingen

3.1

Demografische ontwikkelingen en leerlingenprognoses

3.2

Landelijke trends en ontwikkelingen

3.3

Lokale trends en ontwikkelingen

3.3.1

Lokale sportdeelname

3.3.2

Beleidsontwikkelingen

3.3.3

Ruimtelijke ontwikkelingen

3.3.4

Fusie gymnastiekverenigingen

Ambities verenigingen, onderwijs en overig

4.1

Ambities verenigingen en overige gebruikers

4.2

Ambities onderwijs

Bestaande en te verwachte knelpunten

5.1

Kwantitatieve knelpunten

5.2

Kwalitatieve knelpunten

5.3

Aandachtspunten binnensportaccommodaties

Mogelijke oplossingsrichtingen knelpunten

Bijlage 1 Overzicht respondenten enquête

Inleiding

1.1

Aanleiding

houdend met ontwikkelingen als het continurooster, realisatie kindcentra en een mogelijke 3e beweegmoment). b. De sportparticipatie (verenigingsgebruik) op basis van informatie van de huidige gebruikers, de gemeente en lokale en landelijke trends en ontwikkelingen.

Sport staat voor plezier en passie maar ook voor samenwerking en verbinding. Wekelijks

c. De bouwkundige staat van de binnensportaccommodaties en de te verwachte le-

zijn duizenden inwoners van de gemeente Pijnacker-Nootdorp te vinden op of rond de vele

vensduur, alsmede eventueel beoogde sloop- en nieuwbouwontwikkelingen met be-

sportvelden, banen, zalen en andere sportvoorzieningen die de gemeente rijk is. Als actief sporter, als toeschouwer of als vrijwilliger. Omdat het leuk is en omdat het gezelligheid

trekking tot scholen en binnensportaccommodaties. 3. Stel vast welke bestaande en te verwachten knelpunten (zullen) optreden in de afstem-

biedt. Het is deze intrinsieke waarde die sport maakt tot een middel om de kwaliteit van

ming van vraag naar en aanbod van binnensportaccommodaties. Dit met inachtneming

leven te bevorderen. Sport geeft energie en juist dat zorgt ervoor dat mensen bijna ongemerkt ook op andere vlakken profiteren van sport. In 2018 heeft Synarchis een capaciteitsonderzoek uitgevoerd voor de gemeente PijnackerNootdorp op basis waarvan het accommodatieplan binnensport 2018 tot stand is gekomen. In de uitvoeringsagenda 2022-2026 van het college is als actie opgenomen om dit accommodatieplan te actualiseren.

van gemeentelijk sport- en onderwijshuisvestingsbeleid. 4. Doe voorstellen voor het structureel oplossen van gesignaleerde knelpunten.

1.3

Verantwoording van de rapportage

Voor het in beeld brengen van de capaciteit, behoefte en knelpunten bij de binnensportaccommodaties zijn verschillende methodes gebruikt en is input gevraagd van diverse stakeholders. De volgende methoden en informatiebronnen zijn gebruikt om te komen tot de

1.2

Opdrachtformulering

Voor het in beeld brengen van de capaciteit, behoeften en knelpunten bij de binnensport, is de volgende onderzoeksopdracht vastgesteld: 1. Stel vast wat de huidige capaciteit en het huidige gebruik van de beschikbare binnensportaccommodaties1 is met betrekking tot het bewegingsonderwijs en de sport in Pijnacker-Nootdorp. Om een volledig beeld te krijgen van het aanbod zijn niet alleen de gemeentelijke accommodaties (twee gymzalen, twee sportzalen, vijf sporthallen) bij het onderzoek betrokken, maar is ook gekeken naar de drie sporthallen van de voetbalverenigingen Oliveo, DSVP en SV RKDEO, de gymzaal van het Kraaienest en de sporthal van SV Wippolder in Delft. De laatste vanwege de nabijheid bij de wijk Emerald Delfgauw.

voorliggende rapportage: Documentstudie van relevante beleidsdocumenten en overige informatie uit de gemeente ten aanzien van sport, bewegingsonderwijs, leerlingenprognoses, demografische en ruimtelijke ontwikkelingen. Voor de inventarisatie en analyse van het gebruik van de verschillende binnensportaccommodaties zijn de roosters van 4 t/m 10 september 2023 (zomerseizoen) en 4 t/m 10 december 2023 (winterseizoen) gebruikt. Dit zijn twee gemiddelde weken in het jaar zonder feestdagen of andere bijzondere gelegenheden. Onder de huidige gebruikers van de verschillende sportaccommodaties (onderwijs, sportverenigingen en overige gebruikers) zijn enquêtes uitgezet over onder andere ambities en eventuele knelpunten. Tot slot heeft met een aantal gebruikers een interview plaats gevonden.

2. Geef inzicht in de te verwachten ontwikkelingen op het gebied van: a. De behoefte aan bewegingsonderwijs voor de komende 10 á 15 jaar (op basis van leerlingenprognoses, aangevuld met demografische ontwikkelingen en rekening 1

Het betreft hier een onderzoek naar de binnensportaccommodaties, zijnde de sporthallen, sportzalen en gymzalen. Accommodaties zoals buurthuizen en clubgebouwen, waar al dan niet incidenteel

sportieve activiteiten plaatsvinden (waaronder ook denksport) vallen niet onder de scope van dit onderzoek.

Binnen de gemeente heeft afstemming over de voortgang en inhoud van het onderzoek plaatsgevonden door het tussentijds terugkoppelen van de onderzoeksbevindingen. Het onderzoek is uitgevoerd van oktober 2023 tot en met maart 2024.

1.4

Opbouw rapportage

De rapportage start in hoofdstuk 2 met inventarisatie en analyse van het aanbod en het gebruik van de binnensportaccommodaties in gemeente Pijnacker-Nootdorp. In hoofdstuk 3 zijn de belangrijkste trends en ontwikkelingen weergegeven die van belang zijn voor de toekomstige behoefte aan binnensportaccommodaties. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen landelijke en lokale ontwikkelingen (waaronder demografische ontwikkelingen, ruimtelijke ontwikkelingen en ontwikkelingen op accommodatieniveau). In hoofdstuk 4 zijn de ambities van de verschillende gebruikers beschreven. In hoofdstuk 5 worden de gesignaleerde knelpunten en aandachtspunten in beeld gebracht waarbij onderscheid wordt gemaakt in kwantitatieve en kwalitatieve knelpunten. In hoofdstuk 6 worden oplossingen voorgesteld voor het structureel in evenwicht brengen van vraag en aanbod van accommodaties voor bewegingsonderwijs en sportgebruik. Hoofdstuk 5 en 6 vormen samen het toekomstperspectief voor de binnensportaccommodaties in Pijnacker-Nootdorp.

Accommodatie

Plaats

Type

Bouwjaar

Oppervlak

hoogte Onderhoudsstaat

s Gravenhout

Nootdorp

Sporthal

2001

28x46

Goed

Sporthal Jan Janssen Nootdorp

Sporthal

2024

28x48

Nieuw

Emerald

Delfgauw

Sporthal

2000

24x44

Goed

Koningshof

Pijnacker

Sportzaal

1977

22x29

Redelijk

Goudenregensingel

Pijnacker

Gymzaal

2001

12x21

5,5

Goed

Beperkte afmetingen zaal. Voldoet niet aan KVLO richtlijnen, maar wel aan de VNG normen

zaal van (V)SO school ’t Kraaienest in Nootdorp op het terrein van Ipse de Bruggen. Net

De Viergang

Pijnacker

Sporthal

2007

50x37

9,5

Goed

Enige zaal waar eventueel topsport mogelijk is

over de gemeentegrens in de gemeente Delft bevindt zich de sporthal van SV Wippolder.

Gantellaan

Pijnacker

Sportzaal

2003

16x28

Goed

Gelet op de situering (dichtbij de gemeentegrens met Pijnacker-Nootdorp), is ook deze

Keijzershof Het Nest

Pijnacker

Sporthal

2013

28x44

Goed

Ackerswoude

Pijnacker

Gymzaal

2021

16x16

5,5

Goed

10 DSVP (voetbal)

Pijnacker

Sporthal

1986

24x44

6,5

Goed

11 Oliveo (voetbal)

Pijnacker

Sporthal

1990

20x40

5,5

Redelijk

12 t Kraaienest

Nootdorp

Gymzaal

2013

12x22

Goed

aanwezig. Het betreffen: drie gymzalen, twee sportzalen en acht sporthallen. Van de acht

13 RKDEO

Nootdorp

Sporthal

1990

24x44

Redelijk

sporthallen zijn er drie sporthallen (de accommodaties van Oliveo, DSVP en SV RKDEO)

14 Wippolder

Delft

Sporthal

2003

24x45

Redelijk - goed

Inventarisatie binnensportaccommodaties

Dit hoofdstuk geeft inzicht in de huidige capaciteit en het huidige gebruik van de beschikbare binnensportaccommodaties met betrekking tot bewegingsonderwijs en sport in Pijnacker-Nootdorp. Hierbij worden, naast de gemeentelijke accommodaties, ook de drie sporthallen van de voetbalverenigingen Oliveo, DSVP en SV RKDEO betrokken en de gym-

sporthal bij de analyses betrokken

2.1

Binnensportaccommodaties

Binnen de gemeente Pijnacker-Nootdorp zijn in totaal dertien binnensportaccommodaties

in eigendom en beheer van de drie voetbalverenigingen. De gymzaal van ‘t Kraaienest is

Functionaliteit

Afwijkende (vierkante) afmeting. Voldoet niet aan de KVLO, maar wel aan de VNG normen Geen uitloop

Tabel 1 - Kenmerken en functionaliteit binnensportaccommodaties gemeente Pijnacker-Nootdorp

in eigendom en beheer van Ipse de Bruggen, een zorgaanbieder voor verstandelijk en meervoudig gehandicapten. De overige accommodaties zijn in eigendom van de gemeente. Net over de grens met Delft is de sporthal van SV Wippolder gelegen. Deze sporthal is goed bereikbaar vanuit met name de wijk Emerald Delfgauw en daarom meegenomen in het capaciteitsonderzoek. In onderstaande tabel zijn de verschillende binnensportaccommodaties en hun specifieke kenmerken opgenomen. Hierin zijn ook de onderhoudsstaat en eventuele opmerkingen over de functionaliteit mee genomen. De onderhoudsstaat is afkomstig uit het Technisch beheerplan gebouwen 2023-2026 van gemeente Pijnacker-Nootdorp.

2.2

Spreiding accommodaties

Onderstaande figuur (figuur 1) toont de spreiding van de binnensportaccommodaties in Pijnacker-Nootdorp aan. De cijfers zoals opgenomen in de kaart corresponderen met de accommodaties zoals opgenomen in tabel 1. De gemeentelijke binnensportaccommodaties liggen verspreid over de gemeente en de drie kernen. Opvallend is dat de sporthallen van de voetbalverenigingen Oliveo en DSVP op een steenworp afstand van elkaar en van de gemeentelijke sporthal de Viergang zijn gesitueerd. Ook de sporthal van voetbalvereniging SV RKDEO ligt op nog geen 50 meter afstand van de gemeentelijke sporthal Jan Janssen. Net over de grens van Delftgauw ligt, in de gemeente Delft, de sporthal van SV Wippolder

Figuur 1 - Spreiding binnensportaccommodaties

2.3

Loopafstanden van het onderwijs

De gemeente is verantwoordelijk voor de onderwijshuisvesting en ook voor de voorzieningen ten behoeve van het bewegingsonderwijs. De binnensportaccommodaties zijn geschikt

Accommodaties

Onderwijsgebruik

Loopafstand in meters

Sporthal ’s Gravenhout

De Waterwilg

150

Omnia

170

Sporthal Jan Jansen

Regenboog (locatie Sytwinde)

800

en worden ook gebruikt voor het bewegingsonderwijs door zowel het basisonderwijs als het

Regenboog (locatie Kon. Julianastraat)

500

voortgezet onderwijs. Voor het basisonderwijs is in de Verordening voorzieningen huisves-

Sint Jozefschool

290

Het Spectrum

240

verwijsafstand opgenomen. Deze afstand is afhankelijk van het aantal uren bewegingson-

De Meander

190

derwijs dat nodig is. Hierbij geldt hoe meer uren, hoe korter de afstand2. Voor de leerlingen

De Triangel

270

Mariaschool

1200

De Prinsenhof (locatie Bakenpad)

220

Johannesschool

190

In tabel 2 is per accommodatie aangegeven welke school gebruik maakt van welke accom-

Beatrixschool

800

modatie en wat de loopafstand is. Scholen zijn zelf verantwoordelijk voor het vervoer naar

Casa school (locatie Bakenpad)

190

de sportaccommodatie. Om diverse redenen is het wenselijk dat de sportaccommodaties

Ackerweide

1500

dichtbij het schoolgebouw zijn gesitueerd.

De Bonte Tol

1500

Casa school (locatie Goudenregensingel)

100

Josephschool

Beatrixschool

450

ting onderwijs PN 2015 geen maximale loopafstand opgenomen. Wel is er een maximale

van het voortgezet onderwijs wordt geen maximale afstand aangehouden.

Sporthal Emerald

Sportzaal Het Baken

Gymlokaal Goudenregensingel

Sporthal De Viergang

Wordt alleen gebruikt door voortgezet onderwijs n.v.t.

Sportzaal Gantellaan

Ackerweide

De Bonte Tol

Mariaschool

450

De Vlinderboom

200

De Keizerskroon

100

De Prinsenhof

Tweemaster

Casa school (locatie Goudenregensingel)

1100

Ackerweide

1500

Sporthal Het Nest

Gymzaal Ackerswoude

Tabel 2 - Loopafstand tussen school en binnensportaccommodatie

2 1

Afstand is een criterium waarmee rekening gehouden dient te worden bij het realiseren van een nieuwe gymzaal. Hierbij wordt voor basisonderwijs en speciaal onderwijs het volgende aangehouden: binnen 1 km als sprake is van ten minste 20 klokuren, binnen 3,5 km als sprake is van ten

minste 10 klokuren en binnen 7,5 km als sprake is van tenminste 5 klokuren. Voor alle afstanden geldt dat die gemeten worden langs de kortste, voor de leerling voldoende begaanbare en veilige weg.

Toelichting

Belangrijke aandachtspunten bij de bezetting van de accommodaties zijn:

De meerderheid van de scholen in Pijnacker-Nootdorp ligt minder dan 1.000 meter van

De bezetting is gebaseerd op het werkelijke gebruik in de geanalyseerde weken. In

de binnensportaccommodaties (de meeste zelfs op minder dan 500 meter). De sprei-

vergelijking met andere weken in beide seizoenen is gebleken dat sprake is van repre-

ding van de binnensportaccommodaties is daarmee over het algemeen goed

sentatieve weken.

Voor vier scholen ligt de binnensportaccommodatie waar zij gebruik van maken op meer

Naast het structureel gebruik worden de binnensportaccommodaties ook incidenteel

dan 1.000 meter van hun school. Het gaat om de Mariaschool, Ackerweide, De Bonte

gebruikt voor toernooien en dergelijke. Deze incidentele activiteiten zijn niet in de be-

Tol en Casa school locatie Goudenregensingel.

zettingsschema’s opgenomen.

Bij alle vier de scholen is te zien dat zij gebruik maken van meerdere binnensportaccommodaties voor de lessen bewegingsonderwijs. Over het algemeen is één locatie

In tabellen 3 en 4 is de bezetting van de accommodaties weergegeven voor het winter- en

wel in de buurt van de school. Dit betekent dat er weliswaar een binnensportaccommo-

zomerseizoen. Hoewel accommodaties incidenteel vanaf 08.00 uur in gebruik zijn3, is voor

datie in de buurt is, maar dat deze accommodatie de vraag naar bewegingsonder-

een beoordeling van de bezetting de volgende dagindeling gehanteerd:

wijsuren niet aan kan en dat een school daarom moeten uitwijken naar verder gelegen

Voor doordeweekse dagen (maandag – vrijdag):

binnensportaccommodaties waar nog wel ruimte is.

08:30-15:30 uur onderwijs (maximale bezetting van 7 uur).

Deze vier scholen, die voor een aantal lessen moeten uitwijken naar een binnensport-

15:30-18:00 uur naschools / sport (max. bezetting van 2½ uur).

accommodatie verder dan 1.000 meter, zijn hierdoor ook meer tijd kwijt. Stanislas Pijnacker maakt voor het bewegingsonderwijs alleen gebruik van De Vier-

18:00-23:00 uur sportverenigingen (maximale bezetting van 5 uur). Voor zaterdagen en zondagen:

gang. Deze accommodatie ligt in de directe nabijheid van de school, waardoor weinig

08.30-18.00 uur bezetting overdag (maximale bezetting 9½ uur).

tijd verloren gaat aan vervoer.

18.00-23.00 uur bezetting avond (maximale bezetting 5 uur).

2.4

Bezetting accommodaties

Op basis van twee representatieve weken in het jaar is het gebruik van de binnensportaccommodaties inzichtelijk gemaakt. Hierbij is gebruik gemaakt van het rooster van 4 t/m 10 september en 4 t/m 10 december. De week in december geeft een goed beeld van de bezetting in het winterseizoen en de week in september van het zomerseizoen. Omdat sporten als korfbal, handbal en (in toenemende mate) hockey uitsluitend gedurende het winterseizoen gebruik maken van de binnensportaccommodaties, treden vaak grote verschillen op tussen de bezetting van de binnensportaccommodaties in het winter- en zomer-

De bezettingsgraden zijn berekend door de gebruiksuren per week te delen door het maximaal aantal beschikbare uren. Voor de bezetting van de accommodaties met meerdere zaaldelen is gerekend met zaaldeeluren. Dit betekent dat één uur gebruik van een 1/3 zaal voor 0,33 klokuur wordt meegeteld. De in de volgende overzichten gehanteerde kleuren staan daarbij voor de volgende, op landelijke referenties gebaseerde, waarderingen: Groen staat voor een goede bezetting (65% of meer); Oranje staat voor een redelijke bezetting (41%-65%); Rood staat voor een minimale tot beperkte bezetting (40% of minder).

seizoen.

Ter illustratie: verdeeld over alle accommodaties wordt gebruik gemaakt van de binnensportaccommodaties buiten de genoemde tijdblokken. Dit betreft bewegingsonderwijs dat soms eerder start dan 08:30 uur.

Zomerseizoen Accommodatie

maandag-vrijdag

Zaterdag

08:30-15:30 15:30-18:00 18:00-23:00

Tijdblok 08:30 – 15:30 (onderwijs)

zondag

08:30-18:00 18:00-23:00 08:30-18:00 18:00-23:00

Voor dit tijdblok is uitgegaan van een maximale bezetting van 7 uur (35 uur per week).

s Gravenhout

69%

16%

25%

In het primair onderwijs wordt als norm voor efficiënt gebruik gerekend met 26 klokuren

Jan Jansen

92%

58%

68%

per week voor het basisonderwijs, afhankelijk van het type rooster (traditioneel of con-

Emerald

57%

16%

tinu). Over het algemeen kan worden gesteld dat bij een bezetting van 70% of meer de

Koningshof

83%

18%

16%

accommodatie optimaal wordt gebruikt en er niet of nauwelijks capaciteit resteert. In het

Goudenregensingel

84%

12%

20%

16%

voortgezet onderwijs wordt gerekend met 37,5 uur. Een bezetting van 95% betekent in

De Viergang

107%

60%

27%

21%

de praktijk dat er geen capaciteit meer is in de accommodatie.

Gantellaan

96%

24%

54%

37%

Keizershof Het Nest

82%

52%

Ackerswoude

72%

56%

11%

11 DSVP

103%

80%

62%

47%

16%

De bezetting van de gemeentelijke binnensportaccommodaties tijdens de onderwijs-

12 Oliveo

13%

48%

36%

42%

uren is in de regel zeer goed te noemen. Dit is ook te zien aan de gemiddelde bezet-

14 RKDEO

43%

40%

68%

30%

tingspercentages

Gemiddelde bezetting

75%

26%

34%

16%

11%

binnensportaccommodaties kennen een bezetting van 80% of meer gedurende dit tijd-

Sporthal De Viergang wordt alleen door het voortgezet onderwijs gebruikt. Het primair onderwijs vindt plaats in de overige gemeentelijke accommodaties.

bij

dit

tijdblok.

Zes

van

negen

gemeentelijke

blok en zitten nagenoeg vol.

Tabel 3 - Bezettingspercentages zomerseizoen

De sporthallen van de voetbalverenigingen worden niet door het onderwijs gebruikt en Winterseizoen Accommodatie

maandag-vrijdag

zijn derhalve tijdens dit tijdblok onderbezet, met uitzondering van de hal van DSVP die Zaterdag

08:30-15:30 15:30-18:00 18:00-23:00

zondag

in dit tijdblok intensief wordt gebruikt door een fysiotherapeut.

08:30-18:00 18:00-23:00 08:30-18:00 18:00-23:00

De gemiddelde bezetting van de verschillende kernen is vergelijkbaar met elkaar.

s Gravenhout

71%

36%

53%

58%

Jan Jansen

89%

49%

79%

De gemiddelde bezetting van alle gemeentelijke binnensportaccommodaties in Pijnac-

Emerald

59%

57%

84%

20%

89%

ker-Nootdorp bedraagt in dit tijdblok ongeveer 80%.

Koningshof

85%

10%

44%

47%

Goudenregensingel

84%

12%

28%

16%

De Viergang

86%

66%

72%

89%

80%

89%

Gantellaan

96%

24%

42%

37%

Keizershof Het Nest

84%

20%

66%

95%

80%

42%

Ackerswoude

72%

40%

11%

is de bezetting in de verschillende gemeentelijke accommodaties beperkt te noemen.

11 DSVP

103%

80%

62%

47%

16%

De bezetting van De Viergang komt met name door het voortgezet onderwijs. Stanislas

12 Oliveo

14%

84%

66%

26%

Pijnacker maakt langer gebruik dan het tijdblok ‘onderwijs’ van de accommodatie.

14 RKDEO

43%

40%

68%

30%

De gemeentelijke binnensportaccommodatie waar nog een redelijke bezetting is in dit

Gemiddelde bezetting

74%

32%

49%

42%

15%

32%

tijdblok, is gymzaal Ackerswoude. Dit komt door het gebruik van de kinderopvangorga-

Tabel 4 - Bezettingspercentages winterseizoen

Tijdblok 15:30 – 18:00 (naschoolse activiteiten/sportverenigingen) Landelijk blijkt dat het tijdblok voor naschoolse activiteiten in de regel niet goed bezet wordt. Dit betreft de uren tussen het onderwijs en het sportgebruik. In de wintermaanden

nisatie die in hetzelfde kindcentrum is gehuisvest. De gemeentelijke binnensportaccommodaties kennen in dit tijdblok een lage bezetting.

De sporthal van de voetbalvereniging RKDEO wordt in dit tijdblok onderbezet. De sport-

Sportzaal Koningshof kent op de zondag een redelijke bezetting doordat er hier Tae-

hal van DSVP wordt in dit tijdblok intensief gebruikt door een fysiotherapeut en de sport-

kwondo gegeven wordt overdag.

hal van Oliveo wordt in dit tijdblok intensief gebruikt door een kinderopvangorganisatie.

Met uitzondering van de drie sporthallen Emerald, De Viergang en Keijzershof Het Nest en sportzaal Koningshof worden de overige accommodaties op zondag niet of nauwe-

Tijdblok 18:00 – 23:00 (sport)

lijks gebruikt.

De gemeentelijke binnensportaccommodaties worden in het winterseizoen over het al-

Net als bij de eerdere tijdblokken is het verschil in bezetting tussen zomer en winter te

gemeen redelijk bezet in de avonduren, wanneer voornamelijk de sportverenigingen

verklaren doordat sporten als handbal, korfbal en hockey in de zomer geen gebruik

gebruik maken van de accommodaties.

maken van de binnensportaccommodaties

Tijdens het winterseizoen is in de gemeentelijke sporthallen sprake van minimaal een redelijke bezetting met uitzondering van gymzaal Goudenregensingel en gymzaal Ac-

Sporthal Wippolder en gymzaal ‘t Kraaienest

kerswoude. Gymzalen zijn en worden vooral gebouwd voor het bewegingsonderwijs en

Sporthal Wippolder ligt net over de grens in de gemeente Delft, pal naast de wijk Emerald

bieden, in verband met de beperkte afmetingen, beperkte mogelijkheden voor sportver-

Delfgauw. Deze sporthal kent doordeweeks een volle bezetting van ’s ochtends vroeg tot

enigingen voor het organiseren van trainingen en/of wedstrijden.

in de avonden. De sporthal wordt gebruikt voor bewegingsonderwijs, kinderdagverblijf en

In de zomermaanden is de gemiddelde bezetting van de gemeentelijke binnensportac-

ouderengym. In de winter wordt de sporthal ook gebruikt door een hockeyvereniging. Uit

commodaties in Pijnacker-Nootdorp aanzienlijk lager dan in de wintermaanden (respec-

de door SV Wippolder verstrekte informatie blijkt dat de sporthal niet gebruikt wordt door

tievelijk 34% en 49%). Dit is te verklaren doordat verenigingssporten zoals hockey,

sportverenigingen uit Pijnacker-Nootdorp.

handbal en korfbal in de zomermaanden geen gebruik maken van de binnensportvoorzieningen, maar buiten sporten. De bezetting in de gemeentelijke sporthallen is gedu-

Van ’t Kaaienest is bekend dat de gymzaal van maandag t/m vrijdag van 08:00 tot 16:00

rende de zomermaanden zelfs minimaal. De bezetting van de sporthallen van de

uur (soms 17:00 uur) gebruikt wordt door V(S)O school ’t Kraaienest. Ipse de Bruggen ge-

voetbalverenigingen blijft redelijk stabiel.

bruikt op de andere tijden de gymzaal voor trainingen en spelmomenten voor bijvoorbeeld

De verenigingshallen van DSVP en RKDEO kennen gedurende het winterseizoen tij-

de opvang. Het is niet bekend wat het avond- en weekendgebruik is.

dens dit tijdvak een redelijke bezetting, maar bieden nog ruimte. In de sporthal van Oliveo is de ruimte beperkt. De sporthal van Oliveo wordt in januari ook intensief door de hockeyvereniging gebruikt. Tijdblok zaterdag en zondag In de weekenden zijn grote verschillen te zien tussen de verschillende sportaccommodaties. Sporthal De Viergang wordt in de winterperiode op de hele zaterdag en zondag overdag goed gebruikt. Ook wordt sporthal Emerald op de zaterdag en zondag overdag goed gebruikt. De overige sporthallen worden in de winter vooral op zaterdag goed gebruikt. De goede bezetting van de sporthallen in het weekend komt doordat het merendeel van de gebruikers hun wedstrijden alleen in een sporthal kunnen spelen. 10

2.5

Gebruik buiten de gemeente en niet vervulbare behoefte van vereni-

vier van de zes verenigingen geven aan behoefte aan trainingsuren te hebben. Één

gingen

vereniging heeft behoefte aan wedstrijduren en één vereniging geeft aan dat zij aan

Uit de enquête is naar voren gekomen dat drie van de zeventien (binnen)sportverenigingen

zowel trainings- als wedstrijduren behoefte hebben.

die de enquête hebben ingevuld op dit moment uitwijken naar een accommodatie buiten de gemeente vanwege het ontbreken van een geschikte accommodatie en/of onvoldoende

Het totale gebruik buiten de gemeente en niet vervulbare behoefte van (binnen)sportvere-

zaalcapaciteit in Pijnacker-Nootdorp. De volgende punten zijn naar voren gekomen:

nigingen uit Pijnacker-Nootdorp is samengevat in tabel 5. Hierin wordt de behoefte weer-

Gymnastiekvereniging Kracht & Vlugheid geeft aan dat zij voor hun selectieteams een

geven in uren per week (upw) en weken per jaar (wpj). In tabel 6 zijn de genoemde redenen

accommodatie gebruiken buiten de gemeente in verband met de specifieke inrichting

voor het gebruik van accommodaties buiten de gemeente samengevat.

voor het wedstrijdturnen (valkuil en/of vrije oefening vloer).

Niet vervulbare behoeften

Handbalvereniging Oliveo geeft aan dat er onvoldoende capaciteit beschikbaar is op de

Trainingen

uren die door hen gewenst zijn en dat zij daarom uitwijken naar sporthal Lansingerland die zich buiten de gemeente bevindt. Korfbalvereniging Lynx maakt één uur per week voor 20 weken in het jaar gebruik van

Handbalvereniging Oliveo

upw

wpj

de tijdelijke Jan Janssenhal. Hun eigen wedstrijdhal bevindt zich in Leidschenveen. Dit

Tafeltennis vereniging Pijnacker

betekent dat zij uitwijken naar Pijnacker-Nootdorp. Hier hoeft de gemeente echter geen

vv Netwerk

rekening mee te houden en wordt dan ook verder buiten beschouwing gelaten in deze

Badmintonclub Pijnacker

analyse.

CKV Avanti

Totaal:

Zoals tabel 5 toont is bij vijf verenigingen uit Pijnacker-Nootdorp een capaciteitsprobleem.

Wedstrijden upw

wpj

Tabel 5 - Niet vervulbare behoeften

Niet alle verenigingen zoeken een oplossing voor dit probleem door gebruik te maken van accommodaties buiten de gemeente. Genoemde redenen gebruik buiten gemeente Op basis van de afgenomen enquêtes is eveneens inzicht verworven in de behoeften van binnensportverenigingen waaraan, gegeven het bestaande accommodatieaanbod, in Pijnacker-Nootdorp momenteel geen invulling gegeven kan worden. De belangrijkste

Gymnastiekvereniging Kracht & Vlugheid

Betere materialen

Handbalvereniging Oliveo

Niet voldoende capaciteit binnen Pijnacker

Tabel 6 - Redenen gebruik buiten gemeente

conclusies uit de enquête zijn: Zes (inclusief korfbalvereniging Lynx) van de zeventien geënquêteerde verenigingen, die gebruik maken van een binnensportaccommodatie in Pijnacker-Nootdorp, geven aan een niet vervulbare behoefte aan capaciteit te hebben. In totaal wordt door deze verenigingen indicatief 26 uur per week aan extra zaalruimte gevraagd. Dit is ongeveer 9% van de totaal opgegeven gebruiksuren van de verenigingen (in totaal is sprake van 302 gebruiksuren per week, inclusief wedstrijden en uren buiten de gemeente).

2.6

Niet vervulbare behoefte onderwijs en knelpunten inroostering

2.7

Functionaliteit en kwaliteit

In de enquête is aan de scholen gevraagd of alle gewenste uren bewegingsonderwijs inge-

Tabel 1 (in paragraaf 2.1) geeft aan dat de leeftijd van de verschillende accommodaties

roosterd kunnen worden en welke knelpunten zij ervaren bij het inroosteren. Uit de resulta-

divers is. De gemiddelde leeftijd van alle accommodaties bedraagt ruim negentien jaar. De

ten blijkt dat er scholen zijn die graag meer gebruik willen maken van de

kosten voor onderhoud, renovatie en instandhouding lopen op naarmate de accommoda-

binnensportaccommodaties. Meer specifiek heeft de enquête de volgende inzichten opge-

ties ouder zijn. Sportzaal Koningshof is 47 jaar oud. De sportzaal is gedateerd, maar wel

leverd:

functioneel. Volgens het Technisch beheerplan gebouwen 2023-2026 is de staat van on-

Van de achttien scholen geven zes scholen aan graag meer gebruik te willen maken

derhoud van de sportzaal redelijk. Diverse onderdelen worden volgens het beheerplan de

van binnensportaccommodaties.

komende jaren vervangen, waaronder het dak en de vouwwand. Gelet op de leeftijd van

Het aantal uur dat scholen extra gebruik willen maken van de binnensportaccommoda-

de sportzaal en de kosten voor onderhoud, dient op enig moment een afweging gemaakt

ties verschilt per school. Voor vijf van de zes scholen gaat het om 3,5 uur of minder per

te worden wat het toekomstperspectief is van de voorziening: groot onderhoud/renovatie of

week. Eén school heeft behoefte aan 7,5 uur extra.

sloop en vervolgens nieuwbouw.

Stanislas Pijnacker geeft aan dat zij met veel aanpassingen en samengevoegde lessen net aan rond komen met de uren voor bewegingsonderwijs. Zij hadden in het verleden

Met betrekking tot de gymzaal en het faciliteren van het bewegingsonderwijs zijn de zaal-

altijd de volledige sporthal De Viergang tot hun beschikking. Dit jaar staan zij één zaal-

afmetingen getoetst aan de normstelling van de VNG en de richtlijnen van de KVLO4. De

deel af aan een basisschool op twee ochtenden in de week. Oorzaak hiervan is de

VNG hanteert in de modelverordening onderwijshuisvesting een normstelling van

tijdelijke huisvesting van de Schatkaart aan de Sportlaan. De situatie dat de Schatkaart

12x21x5,5 meter voor een gymzaal en een oppervlakte van minimaal 252 m 2. De KVLO

gebruik maakt van De Viergang eindigt in het vierde kwartaal van 2024. Hiermee wordt

stelt dat deze maatvoering te klein is voor een adequate invulling van het bewegingsonder-

dit knelpunt opgelost.

wijs en hanteert daarom als richtlijn een gymzaal van 14x24x5,5 meter (336 m2). Gezien

Door negen scholen zijn verschillende knelpunten aangegeven ten aanzien van de in-

de afmetingen van de Goudenregensingel voldoet deze wél aan de normen van de VNG,

roostering van het bewegingsonderwijs. Het meest wordt de capaciteit genoemd. Er zijn

maar niet aan de richtlijn van de KVLO. Ook voldoet de gymzaal van ’t Kraaienest (12x21

een aantal scholen die nu voor een aantal groepen uitwijken naar een accommodatie

meter) niet aan de richtlijnen van de KVLO. Hierdoor zijn de gymzalen volgens de KVLO

ver(der) van de school af.

minder geschikt voor het geven van bewegingsonderwijs. Gymlokaal Ackerswoude is

Drie scholen ervaren (geluids)overlast wanneer er gelijktijdig gebruik wordt gemaakt

16x16 meter en voldoet daarmee niet aan de genoemde normen voor de afmetingen. Ech-

van meerdere zaaldelen in één sportaccommodatie.

ter, deze voldoet wel aan de VNG norm van de minimale oppervlakte van 252 m2. Gymlokaal Ackerswoude heeft een oppervlakte van 256 m 2. Wat betreft de zaalafmetingen van de sportzalen en sporthallen voldoet de sporthal van Oliveo niet aan de minimale afmetingen voor een sporthal van 24x44 meter. De hal van Oliveo meet namelijk 20x40 meter en heeft hiermee te weinig uitloopmogelijkheden. Met name voor wedstrijden is dit een knelpunt.

Kwaliteitskader huisvesting bewegingsonderwijs Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding (KVLO)

Binnen de gemeente is er één sporthal die gezien de afmetingen en de hoogte van de hal ook geschikt is voor topsport. Dit betreft sporthal De Viergang. Door de gemeente is aangegeven dat van de gemeentelijke sporthallen alleen De Viergang, ‘s-Gravenhout en Emerald geschikt zijn voor zaalhockey. Sporthal Keijzershof het Nest is minder geschikt voor zaalhockey in verband met de houten wanden. De nieuwe sporthal Jan Janssen is, gezien zijn afmetingen van 28x48 meter voor meerdere sporten geschikt, waaronder zaalhockey.

2.7.1

Beoordeling gebruikers

De inrichting, de belijning, de verlichting, de kleedaccommodatie, de schoonmaak/hygi-

Om de functionaliteit en kwaliteit van de binnensportaccommodaties in gemeente Pijnac-

ene, de toegankelijkheid worden ook over het algemeen voldoende tot zeer goed be-

ker-Nootdorp te beoordelen is aan alle huidige gebruikers van de accommodaties gevraagd

oordeeld.

een enquête in te vullen. Zeventien van de 28 ondervraagde binnensportverenigingen heb-

Het beeld ten aanzien van de kwaliteit van de klimaatinstallaties wordt onvoldoende tot

ben hier gehoor aan gegeven. Ten aanzien van de capaciteit en kwaliteit van de accom-

voldoende beoordeeld. Twee van de drie scholen die bewegingsonderwijs geven in

modaties zijn door de verenigingen de volgende punten aangegeven:

sporthal Emerald geven aan dat zij de akoestiek onvoldoende vinden.

De afmetingen van de binnensportaccommodaties worden over het algemeen als vol-

De kwaliteit van de dienstverlening van de beheerder/gemeente en het contact met de

doende tot ruim voldoende ervaren. Alleen de afmeting van sportzaal Koningshof is één

beheerder worden beide voldoende tot zeer voldoende beoordeeld. Hierbij is geen een

keer als onvoldoende genoemd.

school die de kwaliteit hiervan onvoldoende vindt.

Als er gekeken wordt naar de inrichting van de zalen, zowel qua capaciteit als kwaliteit,

De akoestiek wordt door de scholen als slecht beoordeeld. Dit komt vooral door sport-

wordt deze over het algemeen voldoende tot zeer voldoende ervaren.

zaal Koningshof. Zo wordt er aangegeven dat de buren te horen zijn waardoor de leer-

De capaciteit van de berging wordt door meerdere verenigingen bij meerdere bin-

krachten hun stem moeten verheffen om boven de groep en de buren uit te komen. Er

nensportaccommodaties als onvoldoende beoordeeld.

zijn veel geluiden die als het ware door de ruimte ‘kaatsen’.

Over het algemeen kan gesteld worden dat de verenigingen tevreden zijn over de ca-

Stanislas Pijnacker is de enige school die gebruik maakt van sporthal De Viergang. Zij

paciteit van de kleedaccommodaties, tribunes, vereniging-/vergaderruimte en de aan-

beoordelen de sporthal als voldoende tot zeer voldoende. Het Stanislas beoordeelt de

wezige parkeervoorzieningen.

akoestiek als onvoldoende. Daar tegenover staat dat de verenigingen die gebruik ma-

Daarentegen wordt de kantine over het algemeen als voldoende/onvoldoende beoor-

ken van De Viergang de akoestiek als voldoende tot zeer voldoende beoordelen.

deeld. De kwaliteit van de klimaatinstallatie wordt bij sportzaal Koningshof, sporthal Emerald

In hoofdstuk 5 van deze rapportage worden op basis van de inventarisatie, de in hoofdstuk

en sportzaal Gantellaan als onvoldoende ervaren door enkele gebruikers.

3 omschreven trends, ontwikkelingen en ambities van verenigingen de bestaande en te

De kwaliteit van de kleedruimtes wordt bij sporthal Emerald als onvoldoende ervaren

verwachten knelpunten in beeld gebracht. In hoofdstuk 6 worden oplossingen voorgesteld

door enkele gebruikers.

voor het structureel in evenwicht brengen van de vraag naar en het aanbod van accommo-

De kwaliteit van de dienstverlening van de beheerder/gemeente en het contact met de

daties voor het bewegingsonderwijs en sportgebruik.

beheerder worden beide voldoende tot zeer voldoende beoordeeld. Hierbij is geen enkele vereniging die de kwaliteit hiervan onvoldoende vindt.

Ook het onderwijs is gevraagd een enquête in te vullen ten aanzien van de functionaliteit en kwaliteit van de verschillende accommodaties. Hieruit kwamen de volgende punten naar voren: De afstand tot de school, de afmeting van de zalen, de inrichting, de berging, de kleedaccommodaties, de vergader- of instructieruimte en de parkeervoorzieningen worden over het algemeen voldoende tot zeer voldoende beoordeeld. 14

Trends en ontwikkelingen

Leerlingenprognose Om meer inzicht te krijgen in de te verwachte ontwikkeling van de vraag naar ruimte voor

In dit hoofdstuk worden de demografische ontwikkelingen in de gemeente Pijnacker-Noot-

bewegingsonderwijs, is inzicht in de leerlingenprognoses nodig.

dorp toegelicht. Vervolgens wordt ingegaan op algemene landelijke trends en ontwikkelin-

Per kern zijn er grote verschillen in de leerlingenontwikkeling over de jaren. Zo is er in de

gen die invloed (kunnen) hebben op de behoefte aan en het gebruik van

kern Pijnacker sprake van een groeiend leerlingenaantal op de meeste scholen door de

sportaccommodaties. De trends en ontwikkelingen worden beschreven op basis van bu-

ontwikkeling van nieuwe wijken. De kern Nootdorp heeft te maken met een leerlingendaling

reau-informatie en bronnen als het Sociaal en Cultureel Planbureau, het Mulier Instituut en

die, volgens de prognoses, tot 2030 zal aanhouden. Daarna neemt het leerlingenaantal

de Nederlandse Sportraad.

weer langzaam toe. De kern Delfgauw is het meest stabiel van de drie. In Delfgauw zal het leerlingaantal naar verwachting licht gaan dalen de komende jaren en vanaf 2030 weer licht

3.1

Demografische ontwikkelingen en leerlingenprognoses

gaan stijgen. In de volgende tabel zijn de leerlingenprognoses vertaald in de groeiende, gelijkblijvende of dalende behoefte aan klokuren bewegingsonderwijs.

Demografische ontwikkelingen De gemeente bestaat uit drie kernen: Delfgauw, Nootdorp en Pijnacker. De gemeente telde op 1 januari 2024 57.948 inwoners. De verdeling per leeftijd is weergegeven in tabel 7. In Pijnacker-Nootdorp zal het aantal huishoudens de komende jaren flink stijgen. Op basis van verschillende prognoses is er in Pijnacker-Nootdorp tot 2040 nog behoefte aan ongeveer 4.000 nieuwbouwwoningen. Als er wordt gekeken naar de ontwikkelingen van de bevolking is de verwachting dat in de periode 2020 tot 2040 de vergrijzing in Pijnacker-Nootdorp toeneemt. In 2019 woonden er in Pijnacker-Nootdorp ruim 8.000 mensen in de leeftijdscategorie van 65 jaar of ouder, nu zijn dit er al ruim 9.000. In de komende twintig jaar zal dit aantal verdubbeld worden waarbij de groep 75-plussers nog meer toeneemt.4

De school beschikt over een eigen voorziening op het terrein van Ipse de Bruggen die in de behoefte voorziet en wordt hier verder buiten beschouwing gelaten. Stanislas Pijnacker staat ook niet in het rijtje. De school maakt als enige gebruik van sporthal De Viergang welke voorziet in hun behoeften en daarom ook buiten beschouwing wordt gelaten.5 Op de volgende pagina wordt verder in gegaan op de aantal beschikbare klokuren bewegingsonderwijs in Pijnacker-Nootdorp, hierbij wordt sporthal De Viergang ook buiten beschouwing gelaten. Scholen/kernen

2023

2025

2030

2035

2040

Beatrixschool

15,0

7,5

9,0

Leeftijdscategorie

Percentage

RKBS Joseph

0-14 jaar

18,6%

Schatkaart

4,5

6,0

7,5

15-24 jaar

17,6%

Casa school

13,5

15,0

16,5

15,0

25-44 jaar

18,8%

RKBS Johannes

9,0

10,5

45-64 jaar

29,4%

OBS Tweemaster

7,5

12,0

13,5

10,5

65-74 jaar

8,3%

RKBS Maria

15,0

16,5

15,0

75+

7,4%

Ackersweide

13,5

10,5

OBS De Bonte Tol

6,0

Vlinderboom

13,5

15,0

16,5

Tabel 7 - Bevolking naar leeftijdsklassen in 2023

’t Kraaienest (speciaal (voortgezet) onderwijs) in Nootdorp staat niet in onderstaande tabel.

Bewegingsonderwijs in PN: “Hoe is het geregeld?”, 16 november 2022

De Keizerskroon

24,00

27,0

31,5

30,00

28,50

rekening gehouden te worden met de beschikbaarheid van de gymdocenten. In een aantal

SBO Prinsenhof

20,25

22,5

24,75

gevallen zijn docenten namelijk werkzaam voor verschillende scholen.

Totaal Pijnacker

149,25

165,0

174,0

170,25

168,75

Kindcentrum Regenboog

12,0

13,5

Omnia

6,0

4,5

6,0

RKBS De Waterwilg

27,0

24,0

25,5

Sint Jozef

16,5

13,5

15,0

Totaal Nootdorp

61,5

55,5

54,0

57,0

60,0

Triangel

12,0

13,5

RKBS Het Spectrum

6,0

OBS De Meander

12,0

10,5

12,0

Totaal Delfgauw

30,0

28,5

31,5

Totaal gemeente

240,75

249,0

256,5

258,75

260,25

Tabel 8 - Totaal behoefte aan klokuren bewegingsonderwijs per week

In Pijnacker bedraagt het totaal aantal beschikbare klokuren ruimte voor bewegingsonderwijs per week 182 uur, in Nootdorp bedraagt dit 104 klokuren per week en in Delfgauw bedraagt dit 78 klokuren per week. Dit komt uit op een totaal aantal van 364 klokuren per week. In Pijnacker-Noord wordt bij aanvang van schooljaar 2024/2025 een nieuwe gymzaal opgeleverd wat gelijk staat aan 26 klokuren extra aan capaciteit in Pijnacker. Het totaal aantal beschikbare aantal klokuren in Pijnacker neemt toe tot 208 uur per week. In de eerste helft van 2024 is de nieuwe sporthal Jan Janssen opgeleverd en in gebruik genomen. Deze zaal heeft de afmetingen van een sporthal, maar heeft één scheidingswand waardoor de zaal in tweeën gesplitst kan worden in plaats van in drieën. Het aantal beschikbare klokuren bewegingsonderwijs blijft daarom hetzelfde.6 Uit tabel 8 blijkt dat er (ruim) voldoende capaciteit is voor het aanbieden van bewegingsonderwijs in Pijnacker-Nootdorp. Wel zijn er per kern en/of per wijk verschillen. Het is mogelijk dat scholen hierdoor niet de sportvoorziening toegewezen krijgen die hun voorkeur heeft i.v.m. afstand en bereikbaarheid. Daarnaast dient bij het inroosteren van de gymlessen

3.2

leden van alle sportbonden samen is in de afgelopen jaren (zonder Covid-19) licht da-

Landelijke trends en ontwikkelingen

In deze paragraaf worden puntsgewijs trends en ontwikkelingen beschreven die mede rich-

lend geweest. Daar staat tegenover dat de totale sportdeelname al enige tijd vrij stabiel

ting geven aan de vraag naar en het aanbod van de binnensportaccommodaties in ge-

is. Dat betekent dat het aandeel van de ongeorganiseerde sport toeneemt. Als sport-

meente Pijnacker-Nootdorp. Onderscheid wordt gemaakt tussen:

aanbieders hierop weten in te spelen, biedt dat een kans voor ze.

Sociaal-maatschappelijk;

Als tegenhanger van de individualisering is de trend van nieuw collectivisme te zien.

Ontwikkelingen in de sportparticipatie;

Kenmerk van het nieuw collectivisme is dat mensen weer meer op zoek gaan naar een

Ontwikkelingen op het gebied van product en organisatorische innovaties.

groep waarbij men zich thuis voelt en waartoe men wil behoren. Dit kan het gezin zijn, maar ook kleine of grotere groepen gelijkgestemden, waaronder sportverenigingen. Dit biedt weer kansen voor sportverenigingen.

Sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen Sportbeoefening wordt de laatste jaren steeds individueler en ook vaker in ongeorgani-

Naast de primaire functie bieden verenigingen aan leden ook andere activiteiten aan en

seerd verband beleefd.6

ook worden steeds meer activiteiten ontplooid die toegankelijk zijn voor niet-leden. Der-

Binnen de vrijetijdsbesteding is de concurrentie voor sport en bewegen de laatste de-

gelijke verenigingen spelen dan ook een belangrijke rol in een gemeenschap.

cennia steeds groter geworden. Vormen van vrijetijdsbesteding als bioscoopbezoek en

(Sport)verenigingen nemen in toenemende mate hun sociaal-maatschappelijke verant-

speelparadijzen concurreren steeds vaker met sportbeoefening. Daarnaast concurreert

woordelijkheid.

reguliere sportbeoefening (onder meer bij verenigingen) onder jongeren steeds vaker

Door de grote deelname van met name kinderen aan sportactiviteiten in verenigings-

met zaken als gamen, tablets en streamingdiensten.7

verband speelt de georganiseerde sport een belangrijke rol bij de ontwikkeling van so-

Jongeren tussen 13 en 18 jaar ervaren steeds meer drempels om lid te worden van een

ciale vaardigheden. In een samenleving die individualiseert wordt het steeds

sportclub. Bijvoorbeeld het trainen en spelen van wedstrijden op vaste tijden. 8

belangrijker dat kinderen en volwassenen via sport ‘spelenderwijs’ en aan de hand van

Bij mensen tussen de 19 en 44 jaar is tijdgebrek de belangrijkste reden om niet te spor-

normen en waarden (lees: spelregels) leren om samen te winnen en te verliezen, samen

ten. 9

te werken en met verschillende mensen om te gaan. Een positieve sportcultuur is echter

Mensen voelen zich minder verbonden aan verenigingen en gaan op zoek naar meer

geen vanzelfsprekendheid en verruwing van omgangsvormen in de samenleving komt

flexibele, meer individuele vormen van sport en bewegen. Dit is terug te zien in het

ook in de sport helaas steeds vaker voor. 11

groeiend aantal leden van fitnesscentra, maar ook in de toename van het gebruik van

De ontgroening en vergrijzing van de Nederlandse samenleving (lees: minder kinderen

de openbare ruimte (wandelen, hardlopen, fietsen, bootcamp, etc.).10

en meer ouderen) vormen een bedreiging voor sportaanbieders die zich vooral concen-

Individualisering, diversiteit en nieuwe vormen van communicatie zorgen ervoor dat

treren op de jeugd, maar biedt tegelijkertijd kansen voor die organisaties die aantrekkelijke programma’s en activiteiten kunnen aanbieden voor senioren. Senioren zijn niet

maatschappelijke verbanden losser worden. Dat betekent dat sportactiviteiten steeds meer ongeorganiseerd in plaats van in verenigingsverband plaatsvinden. Het aantal 6

Brancherapport Zo sport Nederland 2021: https://nocnsf.nl/media/5614/zo-sport-nederland-2021.pdf

Mulier Instituut, Factsheet sportdeelname naar leeftijd: https://www.kennisbanksportenbewegen.nl/?file=8218&m=1510045394&action=file.download

Brancherapport Zo sport Nederland 2021

11 8

NOC*NSF, Sportgedrag in Nederland 2023: https://nocnsf.nl/media/6776/onderzoeksrapport-sportgedrag-in-nederland-digitaal-2023.pdf

Monitor Sportakkoord Sport verenigt Nederland: https://www.kennisbanksportenbewegen.nl/?file=10049&m=1593589627&action=file.download

NOC*NSF, Sportgedrag in Nederland 2023

alleen langer sportief actief, maar blijven ook tot op steeds hogere leeftijd vrijwilligers-

3.3

werk doen. Dit draagt bij aan een gezond en vitaal ouder worden. 12

Naast de landelijke ontwikkelingen is het belang om te zien of de landelijke trends ook

Vanwege de toegenomen mobiliteit zijn mensen in de regel in staat en bereid langer te

lokaal herkend worden en of er nog aanvullingen zijn. Naar aanleiding van gesprekken met

reizen voor hun vrijetijdsbesteding. Hierdoor worden inwoners steeds minder afhanke-

beleidsadviseurs van de gemeente, kan geconcludeerd worden dat de trends zoals hierbo-

lijk van het activiteitenaanbod in hun wijk/kern. Dit kan betekenen dat bepaalde voor-

ven genoemd ook lokaal herkend worden. In aanvulling op de onderwerpen die bij landelijke

zieningen in een wijk/kern een groter verzorgingsgebied krijgen. Het kan ook betekenen

trends en ontwikkelingen benoemd zijn, is ook het lokale beleid van invloed op de toekom-

dat voorzieningen steeds minder bezocht worden, omdat inwoners hun vertier zoeken

stige afstemming van vraag en aanbod van de binnensportaccommodaties.

Lokale trends en ontwikkelingen

buiten de eigen wijk/kern. Dit geldt in mindere mate voor (jonge) kinderen en senioren. Er zal duidelijker onderscheid ontstaan tussen enerzijds verenigingen die er in slagen leden, vrijwilligers en sponsors aan zich te verbinden en anderzijds verenigingen die te

3.3.1

Lokale sportdeelname

Ca. 62,8% van de inwoners van Pijnacker-Nootdorp tussen de leeftijd van 18 en 65 jaar

kampen hebben met een cumulatie van financiële en organisatorische problemen (lees:

en ca. 34,6% van de inwoners van Pijnacker-Nootdorp met een leeftijd van 65 jaar en

het onderscheid tussen vitale en minder vitale verenigingen).

ouder doet wekelijks aan sport. 15 Ca. 62% van de inwoners van Pijnacker-Nootdorp is aangesloten bij een sportvereni-

Ontwikkelingen in de sportparticipatie

ging. In Nederland is ca. 49% van de inwoners aangesloten bij een sportvereniging. Het

De aandacht voor gezond leven en bewegen blijft onverminderd groot, hetgeen een

percentage in gemeente Pijnacker-Nootdorp is aanzienlijk hoger.16

positieve stimulans betekent voor sport en bewegen. Veel Nederlanders zijn op diverse manieren sportief actief. Als gevraagd wordt naar de plek waar ze vooral sportief actief zijn, geven Nederlanders aan te sporten bij sportver-

3.3.2

Beleidsontwikkelingen

enigingen (23%), bij commerciële sportaanbieders (17%) en in de openbare ruimte, bijvoorbeeld om te fietsen of hard te lopen (34%). Iets meer dan de helft van de

Sociaal domein

Nederlanders sport wekelijks. Ruim een kwart van de Nederlanders sport niet. 13

Lokaal sport- en beweegbeleid kan tegenwoordig niet meer los worden gezien van de op-

Het landelijke sportdeelnamecijfer is na een aantal jaren groei inmiddels stabiel (circa

drachten die gemeenten hebben in het sociaal domein. Sportverenigingen worden steeds

68%)14, evenals de mate waarin de Nederlander lid is van een sportvereniging (circa

nadrukkelijk aangesproken op en betrokken bij het leveren van maatschappelijke bijdragen

25%).

(sport als middel). Er is landelijk steeds meer oog voor de verbinding tussen sport, bewegen en het sociaal domein. Ook in gemeente Pijnacker-Nootdorp wordt in het beleidskader voor het sociaal domein (2013) een verbinding gelegd naar de sport. Het belangrijkste speerpunt uit de visie die van belang is voor de sport (en het gebruik van sportaccommodaties) is de toegankelijkheid en inclusiviteit van de sportvereniging en de

Mulier Instituut, Factsheet ouderen in de sportvereniging: https://www.kennisbanksportenbewegen.nl/?file=9298&m=1546524235&action=file.download

NOC*NSF Sportdeelname index december 2022, https://nocnsf.nl/media/6709/nocnsf-sportdeelnameindex-maandmeting-december-2022.pdf

NOC*NSF Sportdeelname – jaaroverzicht 2013-2018, https://nocnsf.nl/media/1107/noc-nsf-sportdeelname-jaaroverzicht-2013-2018pdf.pdf en NOC*NSF Zo sport Nederland 2021, https://nocnsf.nl/media/5614/zo-sport-nederland-2021.pdf

Monitor Open Data Sport & Bewegen 2021 Waarstaatjegemeente.nl – gemeente Pijnacker-Nootdorp

sportaccommodaties. Een inclusieve samenleving zijn betekent dat mensen met een be-

Woningbouw: Op basis van verschillende prognoses is er in Pijnacker-Nootdorp tot

perking (lichamelijk, verstandelijk of geestelijk) of chronische ziekte op alle levensgebieden

2040 nog behoefte aan ongeveer 4.000 nieuwbouwwoningen. Er zijn in de Omgevings-

(onderwijs, sport en arbeid) kunnen deelnemen. Pijnacker-Nootdorp verwacht vanuit dit uit-

visie een viertal grote ontwikkellocaties aangewezen, waarmee een groot deel van deze

gangspunt dat, onder andere, sportorganisaties actief aan het maatschappelijke draagvlak

behoefte kan worden voorzien. Drie ontwikkellocaties liggen in Pijnacker, één in Noot-

werken en zich inzetten om voor iedere inwoner die dat wil open te staan.17

dorp.19

Sportakkoord PN 2023-2026

3.3.4

In het lokale Sportakkoord18 worden per thema concrete ambities geformuleerd. Met de

Tot en met de zomer van 2023 waren er drie turnverenigingen in Pijnacker-Nootdorp:

activiteiten, interventies en programma’s die in dit Sportakkoord zijn opgenomen wil de ge-

1. Kracht & Vlugheid in Pijnacker

meente:

2. Oliveo gym in Pijnacker

Sportaanbieders vitaler maken en versterken (en hen hierbij faciliteren);

Fusie gymnastiekverenigingen

3. DEO gym in Nootdorp

Extra aandacht besteden aan inwoners die het nodig hebben; Werken aan een veilige sportomgeving;

DEO gym is na de zomervakantie van 2023 gestopt met alle activiteiten (in verband met

De motorische (basis)vaardigheden van de (jongste) jeugd verbeteren.

geen of onvoldoende kader). Deze vereniging is opgehouden te bestaan. Kracht & Vlugheid en Oliveo gym fuseren op 1 juli 2024 tot één nieuwe turnvereniging. Zij gaan samen verder

3.3.3

Ruimtelijke ontwikkelingen

Onderwijscluster Pijnacker Noord: In juni 2023 is begonnen aan de bouw van het

onder de naam FLEKS. Een deel van de activiteiten van DEO gym in Nootdorp is voortgezet door de Pijnackerse turnverenigingen.

onderwijscluster in Pijnacker Noord aan de Groen van Prinstererlaan. Dit onderwijscluster bestaat uit de realisatie van de kindcentra Schatkaart en Casaschool, inclusief een voorziening voor het bewegingsonderwijs. Deze nieuwe binnensportvoorziening krijgt de afmetingen 22x15 meter en voldoet hiermee aan zowel de normen van de VNG, als de richtlijnen van het KVLO. De planning is dat de voorzieningen in oktober 2024 opgeleverd worden. Sporthal Jan Janssen: Nieuwbouw van sporthal Jan Janssen is onderdeel van de herontwikkeling in Hart van Nootdorp. Het gaat naast de nieuwe sporthal om de realisatie van Kindcentrum Regenboog. De oude Jan Janssenhal is gesloopt en heeft plaats maakt voor een nieuwe sporthal. De nieuwe sporthal Jan Janssen is eind maart 2024 opgeleverd en in gebruik genomen. Gedurende de bouw van de nieuwe sporthal is gebruik gemaakt van een tijdelijke sportvoorziening.

Visie op het sociaal domein: notitie voor een samenhangende maatschappelijke agenda, 12 februari 2013

18 19

Sportakkoord Pijnacker-Nootdorp 2023-2026 Woningbehoefte 2040 Pijnacker-Nootdorp, 2019

Ambities verenigingen, onderwijs en overig

4.1

Ambities verenigingen en overige gebruikers

Ten behoeve van dit onderzoek is een enquête uitgezet om de ambities van de verenigingen en overige gebruikers in beeld te brengen. De verenigingen en overige gebruikers zijn hierbij bevraagd op de ambities op de middellange termijn (3 jaar). De uitkomsten van de enquêtes zijn gebruikt voor het in beeld brengen van de ambities in ledenontwikkeling, op sporttechnisch en op maatschappelijk vlak. Van de 29 uitgezette vragenlijsten onder de binnensportverenigingen zijn er zeventien retour ontvangen. De respons komt hiermee op

Figuur 2 - Ledenontwikkeling verenigingen en overige gebruikers

59%. Er is ook een vragenlijst uitgezet onder zeven overige gebruikers. Hiervan zijn er vier retour ontvangen. Een respons van 57%. In bijlage 1 is een overzicht van alle respondenten

Van de vier overige gebruikers verwachten twee organisaties een groei te zien in hun aantal

opgenomen.

leden, de andere twee organisaties verwachten een daling te zien in hun aantal leden. Uitgezette enquêtes

Respons

Binnensportverenigingen

Overige gebruikers

Tabel 9 - Respons enquête

Sporttechnische ambities verenigingen en overige gebruikers Aan de verenigingen is gevraagd welke sporttechnische ambities zij hebben op korte termijn (de aankomende drie jaar). De vraag is door zeventien sportverenigingen die gebruik maken van binnensportaccommodaties binnen Pijnacker-Nootdorp beantwoord. 23,5% van de verenigingen geeft aan het sporttechnische niveau op korte termijn te willen verhogen

In de volgende analyses zijn alleen de Pijnacker-Nootdorpse verengingen en gebruikers

en de overige 76,5% wensen het huidige niveau te behouden.

meegenomen die de enquête hebben ingevuld.

4.2

Ambities onderwijs

Ledenontwikkeling verenigingen en overige gebruikers

Naast de binnensportverenigingen en de overige gebruikers zijn ook de onderwijsinstellin-

De verenigingen zijn redelijk positief gestemd over de te verwachten ledenontwikkeling.

gen van Pijnacker-Nootdorp bevraagd naar hun ambities en verwachtingen voor de toe-

Slechts ongeveer 6% verwacht een daling. Ruim 41% verwacht te gaan groeien en onge-

komst. Aan de scholen is gevraagd of zij ambities en wensen hebben op het gebied van:

veer 53% verwacht dat het aantal leden bij benadering gelijk blijft.

innovatieve concepten, een derde uur bewegingsonderwijs of overige onderwijskundige ontwikkelingen/vernieuwingen. De respons vanuit het onderwijs is met 86% goed. Van de 21 scholen waaronder de enquête is uitgezet hebben achttien scholen de enquête ingevuld. In onderstaande analyses zijn alleen de scholen meegenomen die de vragenlijst hebben ingevuld. In bijlage 1 is een overzicht van alle respondenten opgenomen.

Gymzaal Ackerswoude

één school aangeeft de oplossing liever in en om de school te zoeken. De overige drie

In 2021 is de gymzaal in Ackerswoude in gebruik genomen. Deze voorziening is vierkant

scholen geven meerdere opties aan om het derde lesuur te faciliteren.

(16x16) en heeft een interactieve wand. Aan de scholen is gevraagd of zij gebruik maken van de gymzaal en of zij gebruik maken van de interactieve wand. Vier van de achttien

Overige ontwikkelingen bewegingsonderwijs

scholen gaven aan dat zij gebruik maken of gebruik hebben gemaakt van deze gymzaal.

Ten aanzien van de ambities en de ontwikkelingen is verder gevraagd of de scholen nog

Ondanks dat de oppervlakte (256 m2) iets groter is dan de standaard afmeting van een

andere ontwikkelingen zien in het bewegingsonderwijs die zij door willen voeren en die van

gymzaal (252 m2), ervaren de gebruikers de zaal als ‘te klein’. Drie van deze scholen geven

belang kunnen zijn voor het gebruik van de binnensportaccommodaties in Pijnacker-Noot-

aan gebruik te maken of gebruik te hebben gemaakt van de interactieve muur. De interac-

dorp. Hierbij konden de scholen meerdere antwoorden geven. De resultaten hiervan zijn in

tieve muur heeft veel verschillende spellen, echter worden alleen de mikspellen gebruikt

onderstaande tabel weergeven.

omdat deze met meerdere kinderen tegelijkertijd gespeeld kan worden. De andere spellen Overige ontwikkelingen

zijn gericht op één persoon per keer waardoor er te veel kinderen stil zitten aan de kant. Derde uur bewegingsonderwijs In de afgelopen jaren is er zowel binnen het onderwijs als de politiek gesproken over het invoeren van een derde uur bewegingsonderwijs. Zo is er recentelijk een verplichting ge-

Overige ontwikkelingen

Meer varia- Meer les- Inzet van Inzet tie in toe- sen in de digitale vakleerstellen en vorm van middelen krachinrichting clinics en spel- ten vormen

komen op minimaal twee gymlessen bewegingsonderwijs van minimaal drie kwartier (= 1,5

Onder- 6 wijs

klokuur) per week. Om te peilen of er ambitie is voor een derde les bewegingsonderwijs is

Tabel 11 - Overige ontwikkelingen bewegingsonderwijs

Aansluiting TSO Een Anen BSO activitei- buiten- ders ten/overig sport- gymaanbod binnen de zaal gemeente 10

deze vraag meegenomen in het onderzoek. De respons van de scholen hierop was als volgt:

De antwoorden laten zien dat de scholen nadenken over verschillende ontwikkelingen in het bewegingsonderwijs. De antwoorden zijn erg uiteenlopend. De aansluiting TSO en BSO Ambitie derde lesuur bewegingsonderwijs

Ambitie Ja derde lesuur bewegingsonder wijs

Nee

Onderwijs

Wijze invulling derde lesuur Huidige In en om binde school nensportaccommod aties

BuiAnders tensportaccommodati es

activiteiten/overig sportaanbod binnen de gemeente staat bij de scholen die de enquête hebben ingevuld het hoogst op de lijst met ontwikkelingen. Bij de andere ontwikkelingen die de scholen willen doorvoeren hebben twee scholen aangegeven geen ontwikkelingen door te willen voeren en één school geeft aan naschoolse sportactiviteiten aan te bieden.

Tabel 10 - Ambitie derde lesuur bewegingsonderwijs

De scholen konden meerdere mogelijkheden invullen voor de wijze waarop zij beogen het derde lesuur in te vullen. Van de negen scholen die deze ambitie hebben, zijn er vijf die het derde lesuur alleen in willen vullen in één van de huidige binnensportaccommodaties, terwijl

Bestaande en te verwachte knelpunten

verschillende binnensportaccommodaties. Zes sportverenigingen geven aan dat zij uitwijken naar accommodaties buiten de gemeente en/of kampen met een niet

Op basis van de bevindingen uit de inventarisatie en de trends en ontwikkelingen worden

vervulbare behoefte:

in onderstaande paragrafen de bestaande en de te verwachten knelpunten onderscheiden.

Gymnastiekvereniging Kracht & Vlugheid geeft aan dat zij voor hun selectieteams

Hierbij wordt onderscheid gemaakt in de kwantitatieve en kwalitatieve knelpunten

een accommodatie gebruiken buiten de gemeente in verband met specifieke inrichting voor het wedstrijdturnen, zoals de aanwezigheid van een valkuil en/of een

5.1

Kwantitatieve knelpunten

Knelpunt 1: Capaciteitsgebrek binnensportaccommodaties als gevolg van behoefte klokuren bewegingsonderwijs De Mariaschool, Ackerweide, De Bonte Tol en de Casa school moeten (voor een aantal groepen) uitwijken naar een binnensportaccommodatie op meer dan 1.000 meter van hun school. De binnensportaccommodaties die zich in de buurt bevinden kunnen de vraag naar bewegingsonderwijsuren niet aan. Zo zijn ook bijna alle scholen overgestapt naar een continurooster waardoor ze ook meer in de knel komen met het opstellen van de roosters. Uit de enquête komt naar voren dat er op dit moment behoefte is aan 25 extra klokuren bewegingsonderwijs. In theorie zijn er voldoende klokuren beschikbaar.

vrije oefeningvloer. Handbalvereniging Oliveo geeft aan structureel gebruik te maken van een binnensportaccommodatie buiten de gemeente. Ze geven aan een structurele niet vervulbare behoefte aan tien trainingsuren per week te hebben. Men geeft aan dat zij de gehele zaal nodig hebben voor hun trainingen en wedstrijden. Tafeltennisvereniging Pijnacker geeft aan een structurele niet vervulbare behoefte te hebben van drie wedstrijduren per week. Deze zouden zij op de zaterdag in de ochtend en/of middag aan extra uren erbij willen. VV Netwerk geeft aan een structurele niet vervulbare behoefte te hebben van vier trainingsuren per week. Zij geven als reden dat er beperkte ruimte is en dat zij meerdere zaaldelen tegelijkertijd nodig hebben. Badmintonclub Pijnacker geeft aan een structurele niet vervulbare behoefte te hebben aan twee trainingsuren en drie wedstrijduren per week. Zij geven aan dat het

Knelpunt 2: Toekomstige capaciteitsgebrek binnensportaccommodaties in Pijnacker

aantal zaaldelen en de tijdstippen redenen zijn van deze behoefte. Ook geven zij

als gevolg van toenemende behoefte klokuren bewegingsonderwijs

aan dat het niet inzichtelijk is wanneer welke zaal vrij is voor eventuele extra invul-

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14568729/1