Bijlage 1. Startnotitie Lokale Inclusie Agenda

Startnotitie

Lokale Inclusie Agenda April 2025

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

3

2.

Wat verstaan we onder de Lokale Inclusie Agenda?

4

3.

Waarom doen we dit?

4

4.

Waar staan we nu?

5

4.1 Openbare ruimte

5

4.2 Wonen

5

4.3 Onderwijs

5

4.4 Sport

6

4.5 Cultuur en evenementen

6

4.6 Vervoer

7

4.7 Welzijn, ondersteuning en gezondheid

7

4.8 Werk en inkomen

8

4.9 Dienstverlening en communicatie

8

4.10 Bewustwording

9

Participatieplan

9

5. 5.1

Participatiescan

9

5.2

Participatieplan

10

Bijlagen Bijlage 1: Inventarisatie van huidige toegankelijkheid en aanbod

pagina 2/16

14 14

1. Inleiding Sinds 14 juli 2016 is het VN-verdrag Handicap van kracht in Nederland. Dit verdrag heeft als doel een inclusieve samenleving te creëren, waarin iedereen ongeacht beperkingen volwaardig kan deelnemen. Sinds de bekrachtiging van het verdrag zijn gemeenten verplicht om actief bij te dragen aan de geleidelijke uitvoering ervan. Dit betekent dat gemeenten bij het ontwikkelen van nieuw beleid direct rekening moeten houden met de positie van mensen met een beperking en verbeteringen moeten doorvoeren in bestaand beleid. Elke gemeente is verplicht hiervoor een integraal plan op te stellen, de Lokale Inclusie Agenda. Dit document beschrijft hoe de gemeente werkt aan het realiseren van een inclusieve samenleving, door het creëren van een brede toegankelijkheid voor iedereen. Wij omarmen dit streven en onderstrepen het belang van gelijke kansen en behandeling voor iedereen, ongeacht fysieke of mentale beperkingen. Op 1 juni 2024 heeft de gemeenteraad een motie aangenomen om een tweejaarlijkse uitvoeringsagenda van de Lokale Inclusie Agenda op te stellen, gebaseerd op het VN-verdrag Handicap. Hierbij is bepaald dat de agenda in samenwerking met een breed scala aan ervaringsdeskundigen wordt opgesteld. Dit omvat mensen die door allerlei soorten beperkingen, belemmeringen ervaren in het meedoen in de samenleving.

Het gaat zowel om lichamelijke als mentale (psychische en verstandelijke) beperkingen en chronische ziekten. Deze beperkingen ervaren mensen in al hun levensfasen, van kind, tot jongere, volwassene en oudere. Het belang van het VN-verdrag Handicap is sinds februari 2023 ook expliciet benoemd in de wijziging van artikel 1 van onze Grondwet: “Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook, is niet toegestaan”. De Lokale Inclusie Agenda wordt ontwikkeld met inspraak van onze inwoners, medewerkers en maatschappelijke partners. Met hen wordt er verkend wat de behoeften, toekomstbeelden, kansen en prioriteiten zijn. Daaruit wordt een gedeeld toekomstperspectief geschetst, die aansluit bij bestaande plannen en programma’s, en een gezamenlijk beeld voor de Lokale Inclusie Agenda. De voorliggende startnotitie is de eerste stap in dit proces. Een startnotitie is bedoeld om aan het begin van een (besluitvormings-)proces procedureafspraken vast te leggen. Deze startnotitie beschrijft daarom de opdracht, de op te leveren resultaten, de tijdlijn, de rol van inwoners, medewerkers en onze maatschappelijke partners bij het ontwikkelen van de Lokale Inclusie Agenda en de momenten van besluitvorming.

De startnotitie bevat nog geen inhoudelijke kaders. Deze worden uitgewerkt in de Lokale Inclusie Agenda. Deze startnotitie is opgesteld met betrokkenheid van vele medewerkers van beleids- en uitvoerende afdelingen binnen de gemeente.

pagina 3/16

2. Wat verstaan we onder de Lokale Inclusie Agenda? De Lokale Inclusie Agenda vormt de leidraad voor de inspanningen van de gemeente en haar partners om van Pijnacker-Nootdorp een nog inclusievere gemeente te maken, waar iedereen volwaardig kan deelnemen. De agenda is geen afvinklijstje, maar een levend en concreet document dat wordt gemonitord. Dit stelt ons in staat om bij te sturen en het doel van een inclusieve samenleving helder voor ogen te houden. Het proces om onze gemeente steeds inclusiever te maken, verloopt stap voor stap. De implementatie van het verdrag kan alleen succesvol zijn wanneer mensen met een beperking betrokken worden, aangezien zij het beste weten welke barrières hen beletten om volwaardig mee te doen. We zorgen ervoor dat inclusie verweven is in al onze beleidsterreinen. Het motto "Niets over ons, zonder ons" staat hierbij centraal. In samenwerking met ervaringsdeskundigen en partners ontwikkelen we een Lokale Inclusie Agenda. De invulling is praktisch van aard en sluit aan op activiteiten die al worden uitgevoerd of in plannen in ontwikkeling. Zo benutten we bestaande middelen (capaciteit en budget) optimaal. Hier ligt een belangrijke relatie met het fysieke domein. Hierbij geven wij als gemeente het goede voorbeeld.

3. Waarom doen we dit? Wij streven naar een meer inclusieve samenleving, daarbij zijn bewustwording, ontmoeting en samenwerking van groot belang. Bewustwording helpt ons inzien dat er in de maatschappij drempels zijn voor mensen met een beperking. Ontmoeting tussen mensen met en zonder beperking zorgt ervoor dat er meer begrip ontstaat. En door samenwerking komen we verder. Inclusie gaat iedereen aan, en het thema raakt dan ook aan vrijwel alle gemeentelijke beleidsterreinen. Juist omdat inclusie zo breed is, is het van belang om inclusiebeleid integraal op te zetten. Zo worden beleid en initiatieven op verschillende terreinen met elkaar verbonden. We gaan uit van een positief mensbeeld, passend bij het Sociaal model (zie figuur). Iedereen in de samenleving is waardevol is en draagt bij binnen zijn of haar mogelijkheden en talenten. Het hebben van een beperking verandert daar niets aan. Door de mens als geheel te zien, benaderen we hem of haar anders. We streven naar een samenleving waarin iedereen, met of zonder beperking, gelijk is.

Nietsoveronszonderons.nl/meer-over-het-vn-verdrag-handicap/van-medisch-model-naar-sociaal-model

pagina 4/16

4. Waar staan we nu? De Lokale Inclusie Agenda biedt een gedeeld toekomstperspectief waarin de richting en de keuzen voor toegankelijkheid op strategisch niveau (bij raad, college en directie), op tactisch niveau (bij teamleiders en beleidsadviseurs), op uitvoerend niveau (bij in- en externe uitvoerders) en voor onze partners en inwoners te begrijpen zijn. De Lokale Inclusie Agenda is een leidraad voor ons handelen, die aansluit bij de veranderende samenleving en passend is bij de toekomstige ontwikkelingen in Pijnacker-Nootdorp. In dit hoofdstuk wordt beschreven wat wij nu al doen binnen de thema’s openbare ruimte, wonen, onderwijs, sport, cultuur, vervoer, welzijn/zorg/gezondheid, werk en inkomen, dienstverlening en communicatie, en bewustwording. Bestaande beleidsplannen en kaders komen per thema naar voren waar toegankelijkheid in verweven is Daarnaast wordt in bijlage 1 een inventarisatie van verschillende voorbeelden vermeld wat ons inzicht geeft in de huidige brede toegankelijkheid en aanbod in onze gemeente en wat wij als gemeente bijdragen om inclusie te bevorderen. De inventarisatie van de voorbeelden is een eerste opzet en wordt verrijkt door middel van participatie. De lijst is niet volledig maar geeft ons wel overzicht van inclusieve initiatieven. Door de huidige stand van zaken te formuleren, geeft het ons een startpunt waaruit er gewerkt wordt.

De tien thema’s zullen de Lokale Inclusie Agenda vormen waarin per thema staat wat we gaan doen om meer toegankelijkheid te creëren in onze gemeente. Hierbij bouwen we voort op bestaande plannen en programma’s.

4.1 Openbare ruimte In de omgevingsvisie staat opgenomen dat Pijnacker-Nootdorp in 2050 een inclusieve gemeente is. Dat betekent dat iedereen op zijn of haar eigen wijze meedoet in de samenleving. Door ieders talenten naar vermogen aan te spreken staat er niemand aan de kant. De eigen kracht van inwoners en het omzien naar elkaar is de basis voor de gemeenschap en wordt gestimuleerd en gefaciliteerd in de fysieke leefomgeving. De leefomgeving creëert de randvoorwaarden voor ontmoeting, ontplooiing en leren die de betrokkenheid van inwoners naar elkaar versterkt. Met een voldoende multifunctioneel ingerichte en goed toegankelijke openbare ruimte bieden we mogelijkheden voor alle inwoners. Hiermee versterken wij de cohesie van de gemeenschap en dragen we bij aan de inclusieve samenleving. We hebben ingezet op het verbeteren van de duurzame toegankelijkheid van de centra.

4.2 Wonen In de Woonzorgvisie staat de combinatie van wonen, welzijn en zorg centraal. Er wordt een beeld geschetst van de huidige stand van zaken op het gebied van wonen binnen onze gemeente, voor de doelgroepen met een zorg- of begeleidingsvraag. Hierbij liggen de ambities om bestaande woningvoorraad optimaal te benutten en nieuwe woningen te realiseren. Er is aandacht voor diverse vormen van passend wonen zoals levensloopbestendige woningen, trainingswoningen, geclusterd wonen, passende woningen voor senioren te creëren en doorstroming te faciliteren. Ook is er aandacht voor gelijkvloerse huur- en koopappartementen in alle prijsklassen. We streven naar een evenwichtige woningvoorraad waar inwoners een lokale wooncarrière kunnen doorlopen in woningen van een hoge kwaliteit en in een aantrekkelijke woonomgeving met in de nabijheid voldoende (welzijns-) voorzieningen voor ontmoeten en meedoen.

4.3 Onderwijs De leidraad van de Lokale Educatieve Agenda voor de komende jaren is ‘Groot denken en klein doen’. Dat doen we met elkaar aan de hand van de piramide ‘Een sterke basis’ tot ‘speciaal waar moet’. In de onderste laag bevinden zich de basisprincipes uit het sociaal domein die de sociale omgeving versterken: positieve gezondheid, bestaanszekerheid en kansengelijkheid. We streven ernaar zoveel mogelijk kinderen in de onderste laag te bedienen. Dat wordt de richting en focus. Ook binnen de twee lagen erboven streven we ernaar dat, áls en wanneer dat mogelijk is, pagina 5/16

kinderen uiteindelijk weer terug te laten keren naar de reguliere, sterke basis. In de toekomst zien we graag dat kinderen met en zonder beperking of ziekte samen naar school gaan. We streven ernaar de context aan te passen, door speciale voorzieningen naar de eigen omgeving te halen. Wanneer een kind naar speciaal onderwijs in de buurt kan, kunnen zowel ouders als het kind ook in een ‘normale’ omgeving meedoen en opgroeien binnen de sterke basis. De (door) ontwikkeling van (integrale) kindcentra kan hier aan een bijdrage leveren. Hierbij voldoen nieuwe gebouwen aan de toegankelijkheidseisen van de verordening huisvesting onderwijs en het bouwbesluit. Om meer inclusie in het onderwijs te stimuleren, zijn wij in samenwerking met de maatschappelijke partners bezig met het verzorgen van meer thuisnabij onderwijs. Met behulp van het koersplan Passend Primair Onderwijs (PPO) Delflanden focussen wij de komende jaren op de wettelijke mogelijkheden, om regulier en speciaal onderwijs en jeugdzorg meer met elkaar te verbinden of samen te voegen. Wij werken samen met Regio Zuid Holland Centraal aan laaggeletterdheid onder volwassenen. Laaggeletterdheid is het ontbreken van voldoende basisvaardigheden op het gebied van taal, rekenen en digitale vaardigheden. Jaarlijks wordt in het regioplan afspraken vastgelegd voor de uitvoering van de taken.

Met het regioplan willen we laaggeletterdheid aanpakken en voorkomen, om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan doen.

4.4 Sport Sport en bewegen is voor alle inwoners belangrijk. Sommige doelgroepen vragen extra aandacht en inspanning. De beweegcoaches zijn er voor de doelgroepen aangepast sporten, senioren, inwoners met long-COVID en inwoners die streven naar een gezonder gewicht via de Brede Regeling Combinatiefuncties. Met de inzet van de beweegcoaches willen wij de sport- en beweegdeelname onder de doelgroepen senioren, mensen met een beperking of een chronische ziekte/aandoening verhogen. Door middel van het bereiken, (ver)binden en boeien van de doelgroepen, het vergroten en verbreden van het aanbod t.b.v. de doelgroepen en meer verbinding en samenwerking tussen organisaties en aanbieders. De werkzaamheden van de beweegcoaches en te bereiken doelen, zijn vastgelegd in het projectplan Iedereen in beweging 2023-2026. Betrokken partners zijn Ipse de Bruggen, Pieter van Foreest, VTV ZHN en de SWOP. Aanverwante partners zijn de lokale sportorganisaties en (o.a.) de jeugdgezondheidszorg en de Zorgorganisatie Eerste Lijn. Onze gemeente is aangesloten bij het samenwerkingsverband Inclusief sport en bewegen Haaglanden. Hiermee ondersteunen en versterken wij de regionale samenwerking voor de doelgroep aangepast sporten. Vraag en aanbod worden op elkaar afgestemd. Beweegcoaches ontmoeten elkaar en wisselen informatie en kennis uit.

Inwoners kunnen direct contact opnemen met een beweegcoach om het (aangepast) beweegaanbod te bereiken in onze gemeente.

4.5 Cultuur en evenementen In de kunst en cultuur sector speelt inclusie en toegankelijkheid een belangrijke rol. De cultuurnota wordt in 2025 geactualiseerd. Bij het vormgeven van de cultuurnota wordt de input meegenomen vanuit het participatieproces van de Lokale Inclusie Agenda, zodat de stukken waar mogelijk en nodig bij en goed op elkaar aansluiten op het gebied van inclusie en toegankelijkheid. In 2026 start de bouw van het Sociaal Cultureel Centrum op het Raadhuisplein in Pijnacker. In het ontwerp van het Sociaal Cultureel Centrum is rekening gehouden met toegankelijkheid. Hierbij gaat het o.a. om een ringleiding voor slechthorenden in de grote uitvoeringszaal. Een ringleiding is een systeem die koppelt aan hoortoestellen zodat het audiogeluid direct te horen is via het hoortoestel. Op 19 september 2024 is de motie Sociaal Cultureel Centrum toegankelijk voor iedereen in de gemeenteraad aangenomen. Hierin wordt het Sociaal Cultureel Centrum in de geest van NEN 9120 zo toegankelijk mogelijk gemaakt.

pagina 6/16

Er zijn veel voorbeelden in de landelijke culturele sector die als inspiratie dienen voor de kunst en cultuur in onze gemeente. Zoals code diversiteit en inclusie, verschillende systemen of doventolken die ingezet kunnen worden in cultuurgebouwen en organisaties die gebouwen analyseren op toegankelijkheid. Wij vinden het belangrijk dat alle evenementen toegankelijk zijn voor al onze inwoners. We moedigen daarom vanuit het evenementenbeleid, organisatoren aan om aandacht te hebben voor inclusie en brede toegankelijkheid tijdens- en voorafgaand aan- hun evenement. We onderzoeken de mogelijkheid om rolstoelmatten op te nemen in ons evenementenbeleid.

4.6 Vervoer In de visie op duurzame mobiliteit staat voorop dat het verkeer veilig is voor iedereen. Wij zetten in op het verminderen, veranderen en verschonen van de mobiliteit met het oog op bereikbaarheid en leefbaarheid. We zijn daarbij terughoudend in verdere uitbreiding van de infrastructuur en sturen op betere en slimmere benutting van de duurzame mobiliteitsmogelijkheden. Naast deze visie wordt de STOMP methode geïmplementeerd. STOMP is de afkorting voor Stappen, Trappen, Openbaar Vervoer, Mobility as a Service (MaaS) en Personenauto’s. De duurzame vervoerskeuzes krijgen een hogere prioriteit ten opzichte van het minder duurzame aanbod. Met inzet op het STOMP ordeningsprincipe geven we prioriteit aan duurzame vormen van mobiliteit (lopen, fietsen, mobiliteitssysteem en openbaar vervoer). De auto en automobiliteit blijven hierbij van belang, maar door lopen, fietsen en het openbaar vervoer goed te accommoderen, wordt de keuze voor de auto minder vanzelfsprekend. Hierbij streven we naar een goede balans tussen andere ruimtevragers zoals wonen, groen, klimaat, leefbaarheid en sociale cohesie. Doordat de prioriteit bij wandelaars en fietsers ligt, is de bijkomstigheid van deze methode dat wijken ook toegankelijker worden voor mensen met een beperking.

In het fietsplan ‘Gelukkig op de fiets’ is ons uitgangspunt dat de fiets gemakkelijk en veilig nabij de bestemming gestald moet kunnen worden op een manier die de toegankelijkheid van de openbare ruimte niet belemmert. Daarnaast wordt ook toegankelijkheid gestimuleerd door paaltjes weg te halen, bredere fietspaden te realiseren en stoepranden te voorzien van een kleine helling zodat iedereen gebruik kan maken van de stoep. Het fietsplan wordt in 2026 herzien, waardoor er ruimte is om meer inclusie en toegankelijkheid toe te voegen. Daarnaast heeft de Metropoolregio Rotterdam Den Haag een uitvoeringsprogramma opgesteld voor toegankelijk openbaar vervoer. Wij hebben een hechte samenwerking met de metropoolregio en streven ernaar om aan te sluiten op de ambities die beschreven zijn in het uitvoeringsprogramma.

4.7 Welzijn, ondersteuning en gezondheid We streven naar een veerkrachtige samenleving waarin iedereen kan deelnemen, gelijke kansen krijgt en in staat is om de uitdagingen van het leven aan te gaan. Zowel individueel als collectief: inwoners, de gemeente, maatschappelijke organisaties, zorgaanbieders en het bedrijfsleven. Onze samenleving rust op een sterke sociale basis: inwoners zijn verbonden door families, vriendenkringen, verenigingen, netwerken, wijken en andere verbanden. In 2025 wordt de nota lokaal gezondheidsbeleid vastgesteld. Wanneer we het over gezondheid hebben, bedoelen we Positieve Gezondheid. Positieve Gezondheid is het vermogen van mensen om zich aan te passen en eigen regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven. De nadruk ligt op het vergroten van de veerkracht. Wanneer iemand problemen ervaart in zijn zelfredzaamheid of maatschappelijke participatie en niet zelf of met hulp van zijn omgeving een oplossing kan vinden, dan kan hij zijn hulpvraag en behoefte aan maatschappelijke ondersteuning bij ons melden. Als een cliënt in aanmerking komt voor een maatwerkvoorziening, dan geven wij de voorkeur aan de lichts mogelijke vorm van

pagina 7/16

ondersteuning. Normaliseren en het ‘goed genoeg’ principe zijn hierbij belangrijke uitgangspunten. Cliëntondersteuning is een onafhankelijke ondersteuning aan de inwoners van onze gemeente. Deze ondersteuning bestaat uit informatie, advies en algemene ondersteuning die bijdraagt aan het versterken van de zelfredzaamheid en/of maatschappelijke participatie op het gebied van maatschappelijke ondersteuning, preventieve zorg, zorg, jeugdhulp, onderwijs, welzijn, wonen, werk en inkomen. Wij dragen zorg voor de beschikbaarheid van gratis onafhankelijke cliëntondersteuning en wijzen de cliënt voor de start van het Wmo onderzoek op de mogelijkheid om gebruik te maken van deze ondersteuning.

4.8 Werk en inkomen Op het gebied van werk en inkomen hebben we diverse mogelijkheden specifiek gericht op het helpen van mensen met beperkingen naar reguliere arbeid, dagbesteding of passend ondersteunen. We proberen goed aan te sluiten bij de behoeften van de inwoners en de mogelijkheden van werkgevers en maatschappelijke organisaties. Voorzieningen zoals de reintegratieverordening zijn hier voorbeelden van. Wij dragen de verantwoordelijkheid voor mensen met arbeidsvermogen die ondersteuning nodig hebben bij arbeidsre-integratie, en waar nodig inkomensondersteuning. Hierbij staat voorop dat niemand wordt uitgesloten. We kijken naar maatwerk en proberen de stress van de inwoner te verminderen. Wij streven naar een inclusieve samenleving waarin mensen zo veel mogelijk kunnen deelnemen aan de arbeidsmarkt, met ondersteuning op maat. In 2015 is de Wet Banenafspraak ingevoerd. Jongeren die niet kunnen werken, kwamen in de WAO jong. We stimuleren dagbesteding en deelname in de maatschappij. We hebben meer oog voor begeleiding zodat we niet alleen door verwijzen, maar mensen ook meenemen in het proces. We werken samen met de jobcoach van de GGZ die een netwerk heeft met werkgevers. Ook als werkgever geeft de gemeente het goede voorbeeld als inclusieve werkgever.

4.9 Dienstverlening en communicatie De gemeente werkt continu aan het verbeteren van de dienstverlening. Er wordt ingezet op de verbetering van de bereikbaarheid via de diverse kanalen (fysiek, telefonisch, digitaal). Op het gebied van (digitale) toegankelijkheid zijn en worden diverse verbeteringen doorgevoerd. Deze verbeteringen komen voort uit het digitaal toegankelijkheidsonderzoek dat in 2023 in het kader van de toegankelijkheidstoets is uitgevoerd. Het gebruiksgemak van de website wordt onderzocht en verder verbeterd. Er komt een chatbot op de website waarmee snel vragen kunnen worden beantwoord. Ook worden de servicenormen geactualiseerd. In 2025 wordt er een nieuwe visie op de dienstverlening vastgesteld. Goede dienstverlening aan inwoners en ondernemers is cruciaal voor het vertrouwen van de burgers in de overheid. Om die reden staat het thema zowel landelijk als lokaal hoog op de politiek-bestuurlijke agenda. De visie verbindt inwoners, ondernemers, de raad, het college en de ambtelijke organisatie. Ook worden brieven en folders, die gericht zijn aan de inwoners, herschreven door het taalteam. De teksten worden herschreven in B1, maar het gaat er ook om dat de inwoners begrijpen wat er staat, wat er gedaan moet worden en bij wie ze terecht kunnen met vragen. Het platform Gebruiker Centraal wordt veel geraadpleegd als voorbeeld.

Dit platform is opgezet door verschillende ambtenaren uit heel Nederland. Het testen van de teksten is van cruciaal belang en wordt gedaan door gemeentelijke collega’s binnen het sociale domein. Onze inwoners worden bij onze balie gevraagd om mee te lezen en feedback te geven. Op deze manier bereiken we verschillende inwoners. Op dit moment wordt het taalteam ingezet in het sociaal domein, maar voor de rest van de gemeentelijke organisatie heeft het nog niet plaatsgevonden. Het is passend voor de Lokale Inclusie Agenda om het ook voor de rest van de gemeentelijke organisatie op te pakken. Het taalteam heeft de ambitie om verder uit te breiden, zich structureel voor de ambtelijke organisatie in te zetten en het team te verankeren in onze organisatie. pagina 8/16

Ook moet de democratie toegankelijk zijn voor iedereen. Daarom werken we aan toegankelijke stembureaus, bijvoorbeeld door de inzet van extra brede stemhokjes. In Pijnacker is de beschikking over een stemmal en een stembox voor inwoners die slechtziend zijn. We delen actief video’s gemaakt door de rijksoverheid met uitleg over de verkiezingen in Nederlandse Gebarentaal.

4.10 Bewustwording Om meer toegankelijk en inclusief te worden, is het bevorderen van bewustwording een belangrijke opdracht. Want bewustwording is nodig om tot gedragsverandering te komen. Pas als je er erbij stilstaat waar mensen met een beperking last van hebben, weet je wat er nodig is om drempels weg te nemen. Hoewel het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een beperking valt onder geldende wet- en regelgeving, is nog niet iedereen bekend met het verdrag en het belang van toegankelijkheid. Ook heeft men niet altijd een duidelijk beeld van de brede doelgroep van het VN-verdrag. Bij het creëren van bewustwording maken we onderscheid tussen bewustwording binnen de gemeentelijke organisatie en bij de inwoners. Omdat het twee verschillende doelgroepen zijn, zijn er twee verschillende methodes nodig om bewustwording te bereiken. Voor de gemeentelijke organisatie is de voorkeur om bewustwording te borgen in de organisatie en structureel te laten terugkomen in nieuw beleid, plannen, projecten en programma’s. Het bereiken van bewustwording onder de inwoners wordt opgevraagd tijdens de bewonersparticipatie bijeenkomst, zodat het aansluit op de wensen van de inwoners.

5. Participatieplan We vinden het belangrijk om onze inwoners een bijdrage te laten leveren bij het vormgeven van beleid. Op basis van het door de raad vastgestelde participatiebeleid geven wij het participatieplan vorm van de Lokale Inclusie Agenda. In dit hoofdstuk is uitgewerkt hoe er vorm wordt gegeven aan de participatie.

5.1 Participatiescan 5.1.1 Wie zijn de belanghebbenden? De Lokale Inclusie Agenda heeft invloed op onze inwoners met een fysieke of mentale beperking. Zij worden actief benaderd om mee te denken in de actiepunten van de agenda. De inwoners met een fysieke of mentale beperking worden bij dit project gezien als ervaringsdeskundigen. Hierbij hanteren wij drie categorieën: • Ervaringen: mensen delen waar zij tegenaan lopen in het leven en wat er misgaat. Door het te agenderen en te illustreren voelt men de noodzaak om er wat aan te doen. De erkenning en het belang van de ervaring is voor de verteller erg waardevol. • Ervaringskennis: ervaringen worden ervaringskennis als iemand erop reflecteert. Door erop te reflecteren krijgen ervaringen betekenis. • Ervaringsdeskundigheid: als iemand in staat is diens ervaringskennis in te zetten om anderen te helpen, is er sprake van ervaringsdeskundigheid. 5.1.2 Welke impact heeft de Lokale Inclusie Agenda? De Lokale Inclusie Agenda heeft een grote maatschappelijke impact. Met deze agenda werkt de gemeente bewust aan een nog inclusievere samenleving. Het belang van gelijke kansen en behandeling voor iedereen, ongeacht fysieke of mentale beperkingen, zorgt voor een grote impact op onze inwoners. 5.1.3 Welke rollen hebben het college en de raad?

pagina 9/16

De Lokale Inclusie Agenda bevat straks een door de raad vastgestelde uitvoeringsagenda. Dit zal een integraal plan zijn waarbij wij aansluiten bij bestaande plannen en programma’s en ervoor zorgen dat toegankelijkheid waar nodig en mogelijk meer verweven is in het beleid. Uiteindelijk stelt de raad als beslisser de Lokale Inclusie Agenda vast. In april 2025 wordt de startnotitie vastgesteld en in december 2025 wordt de lokale inclusie agenda vastgesteld. In deze periode hebben de raadsleden de rol op het gebied van: volksvertegenwoordiger, kadersteller en controleur. In het proces om tot een Lokale Inclusie Agenda te komen, is het van belang om input vanuit onze inwoners te halen met een fysieke of mentale beperking, ook wel de ervaringsdeskundigen genoemd. Het vervullen van de rol als volksvertegenwoordiger kan op dit vlak uitgevoerd worden door geïnformeerd te worden (luisteren, lezen, rondkijken). De raadsleden zullen uitgenodigd worden om als toehoorder aan te sluiten bij de participatie bijeenkomst die wordt gepland voor de inwoners met een fysieke en mentale beperking. Met de vaststelling van deze bestuurlijke startnotitie geeft de raad kaders mee aan het college voor de uitvoering van het visieproces. De vastgestelde kaders vormen ook de criteria op basis waarvan de raad kan controleren of het visieproces goed verloopt of dat bijsturing nodig is.

Daar ligt de controlerende rol tijdens het visieproces. Gezien het feit dat het gaat om een uitvoeringsagenda, wordt deze na vaststelling door de raad in 2025, bij eventuele bijstelling vanaf dan voorgelegd aan en vastgesteld door het college. De raad wordt via de P&C cyclus geïnformeerd over de voortgang en eventuele bijstelling van de Lokale Inclusie Agenda. 5.1.4 Financiële randvoorwaarden Om een Lokale Inclusie Agenda op te kunnen stellen is een projectleider voor de organisatie geworven. Voor het uitvoeren van het participatieplan zijn extra middelen benodigd voor het organiseren van een bijeenkomst, communicatie en een post onvoorziene kosten. Er zijn geen structurele middelen nodig voor de uitvoering van de agenda. De eenmalige middelen die gebruikt worden voor de uitvoer van het participatieplan worden gedekt vanuit de reserve van het sociaal domein. Overzicht benodigd budget Organisatie participatie bijeenkomst Communicatie en vormgeving Post onvoorziene kosten Totaal

€10.000 € 4.000 € 1.000 €15.000

5.2 Participatieplan 5.2.1 Wat is het doel van de participatie? Participatie is een belangrijk onderdeel van het ontwikkelen van beleid. Door kennis, kunde, energie en ideeën op te halen en samen te brengen, zorgen we voor verbinding tussen de gemeente en haar inwoners. Hierdoor krijgen we een beter beeld van de barrières van de inwoners met een beperking die hen beletten om volwaardig mee te doen. Deze inzichten worden besproken met eerder genoemde collega’s en waar nodig en mogelijk meegenomen in de Lokale Inclusie Agenda. Door aan te sluiten op bestaande plannen creëren wij een breed gedragen Lokale Inclusie Agenda. 5.2.2 Met wie gaan we in gesprek? In het hele proces van de Lokale Inclusie Agenda zullen drie verschillende doelgroepen gesproken worden. Inwoners pagina 10/16

We spreken met de inwoners met een fysieke of mentale beperking om ervaringen en expertise op te halen. Dit wordt middels een toegankelijkheid bijeenkomst gedaan in Cultura & Zo. Tijdens de bijeenkomst kunnen de inwoners hun barrières delen binnen de thema’s wonen, openbare ruimte, onderwijs, sport, cultuur, vervoer, ondersteuning, gezondheid, werk en inkomen, bewustwording. Maatschappelijke partners Daarnaast wordt er met maatschappelijke partners gesproken, die werken met inwoners met een fysieke of mentale beperking, om ervaringen en expertise op te halen. Zo halen we deskundigheid bij de professionals die in nauw contact zijn met onze inwoners met een beperking en zijn zij een grote meerwaarde voor de lokale inclusie agenda. Dit wordt middels interviews gedaan op het gemeentekantoor of bij de organisatie op kantoor. Het gaat om de volgende organisaties: • SWOP heeft als doel het welzijn van inwoners van de gemeente Pijnacker-Nootdorp te bevorderen, waardoor zij mee kunnen (blijven) doen in de samenleving. De SWOP organiseert verschillende activiteiten en biedt ondersteuning aan alle inwoners die dit nodig hebben. • Bibliotheek Oostland biedt ondersteuning aan inwoners op het gebied van taal en lezen. Zij organiseren meerdere activiteiten waarbij inwoners worden geholpen en bieden een luisterend oor aan eenieder die een hulpvraag heeft.

• Ipse de Bruggen is een organisatie die zorg en begeleiding levert voor kinderen, jongeren en volwassenen met een verstandelijke beperking. • GGZ Delfland biedt zorg en ondersteuning aan inwoners met psychische beperkingen. • VTV organiseert voor mensen met een beperking een divers aanbod aan groepsactiviteiten. • Stichting Inclusie en Discriminatiebestrijding is de antidiscriminatievoorziening voor onze gemeente. De meldingen die zij ontvangen bieden waardevolle inzichten in de aard en omvang van discriminatie op grond van handicap of chronische ziekte. Deze gegevens helpen niet alleen om discriminatie beter in kaart te brengen, maar vormen ook een belangrijke basis voor de ontwikkeling van gerichte maatregelen zoals de Lokale Inclusie Agenda. • Stichting Zonnebloem is er voor inwoners met een lichamelijke beperking. Ze organiseren activiteiten zodat iedereen kan blijven meedoen. • Adviesraad Sociaal Domein hebben advies gegeven over de Lokale Inclusie Agenda naar aanleiding van hun studie dag. Het advies is ontvangen door het college en wordt meegenomen in de uitwerking. Bovenstaande organisaties zijn een goede dwarsdoorsnede van betrokken organisaties. Inwoners met beperkingen kunnen bij alle organisaties terecht, zoals scholen, sportverenigingen, culturele sector, horeca, winkeliers, openbaar vervoer en de zorg. Maar deze organisaties worden anders benaderd.

Het is namelijk niet reëel om alle organisaties in de gemeente te interviewen. Om deze organisaties te betrekken bij de Lokale Inclusie Agenda worden ze uitgenodigd in het participatietraject voor de toegankelijkheid bijeenkomst, waar ervaringen worden opgehaald over barrières in het dagelijkse leven van mensen met een beperking. Medewerkers van de gemeente We spreken ook met collega’s binnen de gemeente van afdeling beleid en verschillende uitvoerende teams. Met hen wordt er gesproken over de huidige stand van zaken binnen bestaand en nieuw beleid m.b.t. toegankelijkheid. Hierdoor is direct duidelijk wat het bestaande beleid per thema op dit moment is, hoe de uitvoering eruitziet en in welke plannen er kansen liggen om toegankelijker te worden. 5.2.3 Waarover gaan we in gesprek? We gaan in gesprek over de volgende thema’s: wonen, openbare ruimte, onderwijs, sport, cultuur, vervoer, zorg, gezondheid, werk en inkomen, bewustwording. Hierbij worden de huidige stand van zaken opgehaald bij de collega’s binnen de gemeente en worden ervaringen en expertise opgehaald bij de maatschappelijke partners en de inwoners met een fysieke en mentale beperking. Dit wordt bij elkaar gebracht en dan zal de projectleider in overleg met de betrokken collega’s de Lokale Inclusie Agenda opstellen. pagina 11/16

• • • •

•

Welke barrières ervaart u in onze gemeente? Wat zijn al mooie voorbeelden binnen de gemeente en waar zijn aandachtspunten? Welke acties zijn nodig op korte en lange termijn? Welke kleine verbeteringen bevorderen toegankelijkheid? Hoe creëren we bewustwording in onze gemeente?

5.3.4 Hoe ziet de participatie eruit? Uit de overleggen met betrokken collega’s komt een overzicht per beleidsterrein waar wij nu staan en waar de agenda kan aansluiten op bestaande plannen en programma’s. Daarnaast organiseren wij een participatiebijeenkomst in Cultura & Zo. Alle inwoners met een fysieke of mentale beperking worden uitgenodigd, maar ook maatschappelijke partners en collega’s die geïnterviewd zijn. Tijdens deze bijeenkomst worden alle thema’s besproken die onderdeel zijn van de lokale inclusie agenda. Dat zijn de thema’s: wonen, openbare ruimte, onderwijs, sport, cultuur, vervoer, welzijn/ondersteuning/gezondheid, werk en inkomen, communicatie/dienstverlening, bewustwording. Per thema wordt opgehaald wat de barrières zijn van de inwoners met een fysieke of mentale beperking en waar de kansen liggen voor verbetering. Ook wordt er gevraagd wie wil meelezen met de conceptversie van de Lokale Inclusie Agenda en aan wilt sluiten bij de klankbordgroep. De klankbordgroep komt halfjaarlijks bijeen om de vorderingen op de activiteiten uit de uitvoeringsagenda te bespreken en waar nodig te inventariseren wat op termijn meegenomen moet worden in de uitvoeringsagenda. Via het participatieplatform zal de selecte groep de vertaling van de participatie bijeenkomst naar de Lokale Inclusie Agenda toetsen. Met deze input zal de agenda worden aangescherpt.

De inzichten die zijn verkregen tijdens de participatiebijeenkomst worden voorgelegd aan de collega’s die geïnterviewd zijn. Samen met hen wordt er per thema geprioriteerd wat er in de Lokale Inclusie Agenda wordt opgenomen. De prioritering sluit aan bij bestaande plannen en programma’s. 5.2.4 Participatieniveau Hieronder geven we het participatieniveau aan voor de verschillende doelgroepen. Dit geeft aan in hoeverre er ruimte is om mee te weten, mee te denken of mee te werken aan de lokale inclusie agenda. Inwoners met een fysieke of mentale beperking, en maatschappelijke partners: mee-weten, meedenken • Aanspreken van de kennis en expertise; • Horen wat zij belangrijk vinden en wat hun barrières zijn binnen onze gemeente (wensen en behoeften ophalen). Intern: mee-weten, meedenken en meewerken • Aanspreken van de kennis en expertise van de interne organisatie; • Horen wat zij belangrijk vinden (belangen, wensen en behoeften ophalen). • Het (integraal) afwegen van belangen; • Het maken van integrale keuzes.

5.2.5 Aanpak en planning De planning van dit project zal er als volgt uitzien: • Januari 2025: Interviews met gemeente collega’s binnen afdeling beleid en uitvoerende collega’s, en maatschappelijke partners • Februari 2025: Opstellen startnotitie • Maart 2025: Vaststellen startnotitie in college • April 2025: Behandeling voorstel startnotitie gemeenteraad • Mei 2025 – juni 2025: Uitvoeren participatiebeleid • Juni 2025 – juli 2025: Sessies over de actiepunten met gemeente collega’s binnen afdeling beleid en maatschappelijke partners, die eerder geïnterviewd zijn • Augustus 2025 – oktober 2025: Opstellen uitvoeringsagenda van de Lokale Inclusie Agenda • November 2025: Vaststellen uitvoeringsagenda van de Lokale Inclusie Agenda in college pagina 12/16

•

December 2025: Behandeling voorstel uitvoeringsagenda van de Lokale Inclusie Agenda gemeenteraad

pagina 13/16

Bijlagen Bijlage 1: Inventarisatie van huidige toegankelijkheid en aanbod Openbare ruimte Toegankelijkheid van openbare toiletten, mede door de inzet van de Hoge Nood- app. Bij de Dobbeplas wordt gewerkt aan een invalidetoilet; Dementievriendelijke/ toegankelijke looproutes; Bij de aanleg van speeltuinen wordt actief navraag gedaan in de buurt of er kinderen zijn waarvoor aanpassingen nodig zijn. Bij grote speeltuinen wordt altijd een inclusief speeltoestel toegevoegd; Bankjes in de openbare ruimte, waar inwoners ook even kunnen rusten tijdens een wandeling. Wonen In de uitvoering van de Woonzorgvisie houden we rekening met de beschikbaarheid van rolstoeltoegankelijke gelijkvloerse huur- en koopappartementen; Er zijn vele woonvoorzieningen voor onze inwoners met een verstandelijke beperking zelfstandig in een appartement óf in groepswonen in een jongeren- of ouderengroep, zoals Ipse de Bruggen, Villa Casper, Oranjehof, HOF Delfgauw en Villa Zonnedauw; Ook zijn er beschermd thuis en beschermd wonen voorzieningen beschikbaar voor inwoners met een psychische beperking of andere kwetsbaarheden, zoals Verder in je leven en stichting Kopzorgen.

Daarnaast zijn er Kamers met Aandach; Voor ouderen zijn er verschillende woonzorgvoorzieningen, zoals aanbod van Pieter van Foreest, Het Verkeerstorenhuis van Dagelijks Leven en Zorgboerderij Buitengewoon; Inzet van Wmo- hulpmiddelen in de thuissituatie. Onderwijs Er zijn in onze gemeente onderwijsvoorzieningen voor kinderen die extra ondersteuning nodig hebben met leren. Zoals 't Kraaienest is een (V)SO-school voor zeer moeilijk lerenden (ZML), in de leeftijd van 4 tot en met 18 jaar. De school heeft zowel op het SO als op het VSO zes groepen. De school staat op het terrein van Ipse de Bruggen in Nootdorp; In Pijnacker is SBO Prinsenhof van Octant met 12 groepen voor 156 leerlingen. Ook is er de structuurklas van Sbo Prinsenhof met thuisnabij onderwijs voor leerlingen. Het doel is om leerlingen met perspectief op (speciaal) basisonderwijs te begeleiden naar een terugkeer in het (speciaal) basisonderwijs of regulier vervolgonderwijs; Een voorbeeld van inclusief onderwijs in onze gemeente is de “Samen naar School” klas. Vanaf 1 augustus 2023 is basisschool De Triangel in samenwerking met Stichting Iep hiermee gestart. Dit is een aangepast klaslokaal binnen de reguliere basisschool, bedoelt voor kinderen met een ernstige beperking. In deze klas ontvangen zij onderwijs op maat, met de benodigde zorg en ondersteuning vanuit Stichting Iep.

Waar mogelijk nemen de kinderen deel aan activiteiten in de reguliere klassen. Stichting Iep verkent op dit moment de mogelijkheden voor een Samen naar School- klas voor de middelbare school; Bibliotheek Oostland is een samenwerkingspartner op het gebied van laaggeletterdheid en organiseert verschillende activiteiten om onze inwoners te ondersteunen. Een aantal voorbeelden zijn een-op-een taalcoaching, wekelijke taalontmoetingen, spreekuren, digitale cursussen en coaching. Sport -

-

Toegankelijk aanbod van beweegactiviteiten bij de SWOP; Er zijn verschillende sportverenigingen met G-teams binnen de gemeente, zoals het Oliveo G-team voetbal, brede toegankelijkheid bij de Tafeltennisvereniging Pijnacker, Oliveo G-team handbal. In de teams wordt er niet gekeken naar beperkingen maar naar kansen en mogelijkheden. Het Oliveo G-team voetbal beschikt ook over een eigen unieke spelersbus die al ruim 20 jaar gebruikt wordt voor de uitwedstrijden en het voetbalkamp; Ouderen kunnen aangepast hockeyen bij HCP, door de mogelijkheid voor knotshockey.

pagina 14/16

-

Er is aangepast zwemmen (zwemlessen en beweegactiviteiten) in de Viergang, dit wordt georganiseerd door Stichting het Startblok.

Cultuur en evenementen Er zijn toegankelijke culturele activiteiten bij de SWOP, zoals stoeldans; Scouting kent een brede toegankelijkheid. Scouting Nederland heeft een teken ontwikkeld wat staat voor de inclusie van scouts met een beperking binnen scouting. Het teken combineert het herkenbare element blauwe vogels met handen die symbool staan voor samenwerking met elkaar; Inwoners met een beperking kunnen meedoen met de Halve Marathon Oostland en de Oranjeverening Pijnacker zorgt ieder jaar voor ‘de Beatrixrun’ voor inwoners met een verstandelijke beperking; Cultura & Zo zet zich in om bezoekers met een beperking zo toegankelijk mogelijk te ontvangen. Bezoekers die gebruik maken van een rolstoel of hulphond kunnen dit aangeven bij de kaartverkoop. Voor en na de voorstelling worden zij gewezen op de gereserveerde plekken en staat er altijd iemand klaar om te helpen; De Dansacker organiseert danslessen die ingericht zijn voor mensen met een beperking. Er wordt in een kleine groep met veel rust lessen gegeven die ervoor zorgen dat de unieke talenten en mogelijkheden van de leerlingen centraal worden gesteld. Vervoer De Metropoolregio Rotterdam Den Haag heeft een uitvoeringsprogramma opgesteld voor toegankelijk openbaar vervoer; AutoMaatje van de SWOP.

Dit is een vervoerservice waarbij vrijwillige chauffeurs minder mobiele inwoners vervoeren; De buurtbus Pijnacker- Nootdorp zet zich in om inwoners te vervoeren, ook met een beperking. Daarnaast is de Regiotaxi beschikbaar voor iedereen, ook voor rolstoelgebruikers; Er zijn bij zorgorganisaties DUO- fietsen beschikbaar. Welzijn, ondersteuning en gezondheid Inzet van onafhankelijke clientondersteuning, sociaal raadslieden en vrijwilligers die vanuit projecten inwoners ondersteunen met allerhande hulp en ondersteuningsvragen; Ondersteuning en activiteiten van belangen-, patiënten en/of vrijwilligersorganisaties, zoals Alzheimer DWO, de regionale afdeling van de Parkinson- vereniging, contact- en gespreksgroepen voor jongeren en (jong) volwassenen van de Nederlandse Vereniging voor Autisme en de activiteiten van de Zonnebloemafdelingen Nootdorp en Pijnacker. Toegankelijke ontmoetingsplekken- en activiteiten in de wijk, zoals locaties van de SWOP, buurtinitiatieven en de inlooplocatie van DOEL Delfland; Boodschappendienst van de SWOP, als het (tijdelijk) niet lukt om zelf boodschappen te doen. Ook is hulp bij financiën, thuisadministratie en belastingaangifte beschikbaar. Onze WMO-consulenten zetten zich in om bij inwoners met een beperking aanpassingen in de woning te realiseren.

Enkele voorbeelden zijn een traplift, extra brede deuren, een aangepast aanrecht en handgrepen aan de muur in de badkamer. Werk en inkomen Dagbestedingsvoorzieningen voor inwoners met een verstandelijke, psychische of lichamelijke beperking bij Zorgkwekerij Bloei, zorgboerderij Hoeve Biesland en Huis van Rie. Dagbesteding voor ouderen en inwoners met dementie bij Buitengewoon, Pluk de Dag de dagbesteding van de SWOP voor iedereen. Reintegratievoorzieningen en sociale ontwikkel/werkplaats voor inwoners met een beperking bij De Binnenbaan, Stichting Nieuw Ambacht, Teamwerk Zorg en Werkse. Dit zijn zowel voorzieningen intern, maar ook midden in de samenleving zoals groenonderhoud in wijken en werkzaamheden bij Het Blauwgele Vendel. Ook zijn er aangepaste activiteiten voor inwoners met een verstandelijke beperking door VTV, zoals poolen & darten in ’t Dijkje in Nootdorp, een wandelclub in Pijnacker en een vriendengroep voor (jong) volwassenen. Werkcentrum Zuid-Holland Centraal is dé ingang voor alle vragen voor iedereen over werk, (om)scholing, loopbaan en personeel. Voor werknemers, werkzoekenden en werkgevers. pagina 15/16

Dienstverlening en communicatie Gratis hulp en ondersteuning bij het Informatiepunt Digitale Overheid bij de locaties van Bibliotheek Oostland.

pagina 16/16