Bijlage 1 - Concept-zienswijze Strategische Agenda MRDH 2023-2026

Oranjeplein 1, 2641 EZ Pijnacker Postbus 1, 2640 AA Pijnacker telefoon 14 015 e-mail info@pijnacker-nootdorp.nl internet www.pijnacker-nootdorp.nl adres post

Aan het dagelijks bestuur van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag Postbus 21012 3001 AA Rotterdam

onderwerp nadere informatie

Zienswijze concept ontwerp Strategische Agenda MRDH 2023-2026 R.H.J. Visscher

verzenddatum

1385505 1237377 uw brief van 16 december 2022 uw kenmerk 97739

zaaknummer

briefnummer

Geachte bestuur Wij ontvingen uw brief van 16 december 2022 waarin u ons uitnodigt onze zienswijze kenbaar te maken op het concept ontwerp Strategische Agenda MRDH 2023-2026, ‘Met elkaar, voor elkaar’. De agenda 2023-2026 bepaalt de koers voor de komende vier jaar en moet invulling geven aan de grote ambities en opgaven die er in onze metropoolregio zijn. De agenda gaat uit van vier grote opgaven die vertaald worden naar zes concrete opdrachten. De inzet is gericht op brede welvaart voor alle huidige en toekomstige inwoners van de metropoolregio, door de bereikbaarheid verder te verbeteren en de economie te vernieuwen. Het proces Het voorliggende concept ontwerp Strategische Agenda is het resultaat van een periode van consultatie van gemeenteraadsleden, bestuurders, ambtenaren, stakeholders en omliggende regio’s, waar gesproken is over de concrete invulling van de koers van de MRDH. Daarnaast hebben wij van u een mondelinge toelichting gekregen op de nu voorliggende Strategische Agenda in onze beeldvormende raadsvergadering in december. Wij hebben grote waardering voor het uitgebreide en zorgvuldige participatieproces en de wijze waarop het concept ontwerp in gezamenlijkheid is voorbereid en tot stand is gekomen.

Een mate van zorgvuldigheid en betrokkenheid die wat ons betreft navolging verdient bij de verdere uitwerking van de agenda in (beleids-)programma’s, projecten en de begroting. Minder gelukkig zijn wij met het feit dat u de reflecties van de advies- en ook bestuurscommissies niet heeft verwerkt in het concept ontwerp en dat u hier pas bij de beantwoording van de zienswijze nader op in zal gaan. Wij hebben deze reflecties daarom betrokken bij onze zienswijze. Opzet De geactualiseerde agenda is anders dan de vorige. Wij zijn met u van mening dat de agenda scherper en concreter is en wij vinden dit een positieve ontwikkeling. U geeft aan dat alle activiteiten uit de agenda zichtbaar zullen worden opgenomen in de begroting zodat beleid en middelen optimaal met elkaar zijn verbonden. Net als de adviescommissies in hun reflecties vinden wij dit een eerste goede stap, die navolging zou moeten krijgen bij de uitvoering. U geeft aan dat u de adviescommissies voorstelt hierover bij de jaarlijkse begroting een update te geven. Wij vinden dit een goede vervolgstap, waarmee ook na vaststelling van de Strategische Agenda de sturing op de uitvoering scherp en concreet wordt, zodat jaarlijks bijgestuurd kan worden. We zien de eerste meetbare resultaten in het voorjaar dan ook met belangstelling tegemoet om te betrekken bij onze zienswijze op de MRDH begroting 2024.

pagina

1/5

Naast scherper en concreter noemt u de geactualiseerde Strategische Agenda tegelijkertijd ‘slechts’ een vertrekpunt en een werkexemplaar. Een levend en richtinggevend document dat niet in beton is gegoten. Wij zien met u het voordeel dat de agenda daardoor eenvoudig is aan te passen en bij te sturen en nieuwe opdrachten makkelijker kunnen worden toegevoegd om zo voortdurend rekening te houden met en in te spelen op actuele ontwikkelingen. Wij constateren echter ook een groot nadeel, namelijk dat de invulling en uitwerking van diverse onderdelen van de agenda ons nog niet bekend zijn. Zo geeft u aan (in het voorjaar) nog met diverse aanvullende voorstellen te komen over onder andere de verdere implementatie van de Strategische Agenda; over het thema brede welvaart en hoe dit te betrekken bij keuzes op het gebied van mobiliteit en economisch vestgingsklimaat; over het (loslaten van het) faciliteren van het Bestuurlijk Netwerk energietransitie en over het onderzoek van de Rekenkamer Rotterdam naar de bijdrage van de MRDH aan de regionale economie. Daarnaast moet nog een lobbyagenda worden opgesteld, zijn nog niet alle aanbevelingen uit de tweede tussenevaluatie opgepakt en uitgewerkt en gaat u het pas deze zomer hebben over het betrekken van bewoners.

Al deze open einden maken het voor ons op dit moment lastig om op een zorgvuldige en complete manier onze zienswijze te geven op de nu voorliggende agenda. Wij verzoeken u dan ook om zoveel als mogelijk van deze open einden voorafgaand aan, of uiterlijk tegelijk met de beantwoording van de zienswijze en vaststelling van de agenda in mei af te hechten, waar mogelijk afgestemd met de betrokken gremia, zodat wij in ieder geval concreet en volledig kunnen zijn in onze zienswijze op de MRDH begroting 2024. Vier opgaven De strategische agenda schetst een viertal regionale opgaven die op ons afkomen. Stuk voor stuk opgaven die groot en complex zijn en voor een individuele gemeente steeds lastiger om zelfstandig op te lossen. De eerste en grootste opgave die u schetst en die wij zeker herkennen, is de groei van de regio. Onze regio telt al 2,4 miljoen inwoners en daar komen de komende 20 jaar ongeveer 400.000 inwoners bij die allemaal willen wonen, werken en recreëren. U stelt in de agenda om die groei vanuit de kerntaken van de MRDH op een adequate en passende manier te faciliteren, echter zonder daarin concreet te worden. In de aanbiedingsbrief geeft u wel aan in die context te werken aan een betere bereikbaarheid met robuuste verbindingen en duurzame mobiliteit.

Ter voorkoming van een nieuwe kerntaken discussie stellen wij voor deze zinsnede ook op te nemen in de tekst van de Strategische Agenda bij opgave 1. Groei van de regio op bladzijde 11 en daar tevens aan toe te voegen hoe de MRDH de groei van de regio vanuit het economisch vestgingsklimaat op een adequate en passende manier wil gaan faciliteren. Een tweede opgave is het vernieuwen van de regio. Vernieuwing is volgens u nodig omdat in onze regio nog te veel wordt vertrouwd op oude technologieën en de arbeidsmarkt en het onderwijs nog onvoldoende op elkaar aansluiten. Wij zijn vanuit ons raadsakkoord op hoofdlijnen een zelfde mening toegedaan en constateren daarin tevens dat de economische vernieuwing, nu nog maar langzaam op gang komt. Wij zijn daarom met u van mening dat innovaties en investeringen in nieuwe technologieën nodig zijn om bij te dragen aan een toekomstbestendige economie en duurzamer reisgedrag. De derde opgave is de kwaliteit van de regio. In de Strategische Agenda geeft u aan dat groei van de economie, de bevolking en de mobiliteit moet samengaan met meer kwaliteit en leefbaarheid. Dat betekent volgens u zorgen voor een optimaal functionerend, duurzaam en veilig mobiliteitssysteem, het creëren van goede ruimtelijke condities en de schaarse ruimte meerdere functies geven.

Om hier op een goede manier mee om te kunnen gaan is het van belang de kwaliteiten en knelpunten te kennen. Vanuit onze omgevingsvisie ‘Verbonden met elkaar’ zien wij het als opgave, nieuwe ontwikkelingen zodanig te geleiden dat we kwaliteiten behouden, knelpunten oplossen en nieuwe kwaliteiten toevoegen. Centraal staat daarbij wat een plan kan bijdragen aan een gebied en hoe gebieden aan elkaar bijdragen en beter met elkaar verbonden kunnen worden.

pagina

2/5

briefnummer

1237377

De vierde en laatste opgave is herstel van de regio. Het aantal ov-reizigers is nog steeds niet op het niveau van 2019. Dit dwingt ons volgens u om scherpe en soms moeilijke keuzes te maken om kwalitatief goed OV aan te blijven bieden binnen beperkte financiële mogelijkheden. Wij zijn het hier volledig mee eens maar het is wat ons betreft maar de helft van het verhaal. Wij constateren dat naast het OV ook de lokale economie en ondernemers nog steeds te maken hebben met de gevolgen van de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne en daarmee samenhangende inflatie, tekorten en veranderend consumentengedrag. Een deel van de herstelopgave die wat ons betreft niet onbenoemd mag blijven in de definitieve versie van de Strategische Agenda. Zes opdrachten In antwoord op de vier opgaven formuleert de Strategische Agenda 2023-2026 zes opdrachten. Per opdracht is de inzet, de aanpak en rollen, de verwachte resultaten, de impact, de middelen en de samenhang aangegeven. Het betreft een actualisatie. Bij de inzet is, indien van toepassing, benoemd wat wordt voorgezet en wat nieuw is ten opzichte van de vorige Strategische Agenda 2018-2022. De eerste opdracht ’Investeren in bereikbaarheid om de inwonersgroei in de regio te faciliteren’ richt zich op plannen en projecten voor een goede bereikbaarheid in de toekomst.

Wij vinden de opdracht helder geformuleerd en concreet uitgewerkt in tastbare resultaten, met meetbare indicatoren. De plannen zijn wat ons betreft ambitieus, maar realistisch en goed verdeeld over de hele regio. We zijn blij met de verhoging van de intensiteit en capaciteit van de E-lijn en de extra aandacht voor de bereikbaarheid van en naar natuur- en recreatiegebieden. Wel hebben wij vragen bij de indicatoren op bladzijde 24. Waar komen deze getallen vandaan en waar zijn ze op gebaseerd? En gaat het hier om vooraf gestelde doelen of aan het einde geconstateerde uitkomsten? Want waarom streven we bijvoorbeeld naar 12% meer arbeidsplaatsen binnen 45 minuten reizen met OV en niet 15% of 20%? En is 80% van de groei van inwoners en arbeidsplaatsen binnen het invloedsgebied van OV-knooppunten te danken aan de aangelegde infrastructuur, de gecreëerde werklocaties of situering van (nieuwe) woningen? De tweede opdracht richt zich op vernieuwing door een ‘Toekomstbestendige economie te stimuleren’. Wij zijn met u van mening dat de huidige en toekomstige inwoners een geschikte baan moeten kunnen vinden en bedrijven geschikt personeel en mogelijkheden hebben om te innoveren voor de toekomst. Wij zijn daarnaast positief gestemd dat de focus ook bij het MKB ligt en dat de MRDH wil blijven bijdragen aan de toekomst van de glastuinbouw en zijn benieuwd naar de resultaten.

Onze vraag daarbij is wel hoe onze ondernemers en tuinders hier zo optimaal mogelijk van kunnen profiteren, gegeven het feit dat geen van de campussen of Leven Lang Ontwikkelen (LLO-) projecten zich in de gemeente Pijnacker-Nootdorp bevinden? In uw toelichting aan de raad noemde u daartoe als mogelijkheid Region of the Future. In de nu voorliggende agenda zien wij echter niet terug wat Region of the Future concreet voor Pijnacker-Nootdorp zou kunnen betekenen. Wij zouden daarom graag zien dat wat u daarover mondeling aan de raad heeft verteld terugkomt in de tekst van de definitieve versie van de Strategische Agenda. De derde opdracht gaat over ‘Het stimuleren van actieve en collectieve vormen van mobiliteit’ om nu en in de toekomst de bereikbaarheid te verbeteren en te verduurzamen. Dit gebeurt onder andere door de realisatie van circa 100 km metropolitane fietsroutes waaronder de twee routes door onze gemeente, van Den Haag naar Pijnacker en van Delft via Oude Leede naar Rotterdam. U wil daarnaast raakvlakken en kansen van de combinatie OV, Wmo, maatwerkvervoer, last mile activiteiten en deeldiensten benutten om het OV-systeem te verbeteren. U geeft aan op initiatief van individuele gemeenten te onderzoeken wat mogelijke verbeteringen zijn.

Wij pleiten echter voor een meer (pro)actievere rol van de MRDH, waarin partijen door de MRDH bij elkaar worden gebracht en daadwerkelijk wordt getoetst, bijvoorbeeld met een pilot, of hierin winst te boeken valt. Dit onderwerp staat al heel lang op de agenda maar komt tot nu toe niet tot stand. Hetzelfde geldt voor de rol van de MRDH bij deelmobiliteit.

pagina

3/5

Deelmobiliteit komt nu alleen in de grote steden echt van de grond. Maar het is juist van belang dat er verbinding wordt gemaakt tussen de steden en de omliggende gebieden. Ook hier zou de MRDH daarom een (pro)actievere rol moeten innemen dan nu in de Strategische Agenda wordt geschetst. Bijvoorbeeld een rol vergelijkbaar met hoe de gemeente Rotterdam de concessie laadpalen heeft georganiseerd. Daarnaast pleiten wij er voor om via ‘Zuid Holland Bereikbaar’ niet alleen ‘acceptabele hinder’ na te streven maar breed in te zetten op mobiliteitstransitie en mobiliteitsmanagement, met zowel een werkgevers-, scholen- als ook bewonersaanpak. De vierde opdracht ‘Vernieuwen van werklocaties’ richt zich op het beter benutten van de beschikbare ruimte voor werken en stimuleren van functiemenging, waarbij het goed is dat de vitaliteit van stads- en dorpskernen expliciet wordt genoemd. Een lastige opdracht omdat de ruimte in de regio schaars is, maar wel een opdracht die we herkennen en in lijn is met waar we zelf mee bezig zijn vanuit onze eigen omgevingsvisie. De Versnellingsaanpak bedrijventerreinen maakt het beter benutten van werklocaties mogelijk. Zo werken we vanuit Next Economy Bedrijventerreinen met financiële steun van de MRDH aan de revitalisering en herstructurering van werklocatie De Boezem.

Het zou goed zijn als in de toekomst ruimte blijft voor (financiële) ondersteuning van dergelijke kleinschalige pilots. Voor de grotere en meer complexe activiteiten zien wij -net als de bestuurscommissies in hun reflecties- een belangrijke partner in de Europese Unie die we nu nog te veel missen in de Strategische Agenda. De Europese Unie is een belangrijke politieke bestuurslaag. Europese regelgeving werkt door op nationaal, regionaal en lokaal niveau. Naast regelgeving biedt Europa ook kansen op kennisdeling, samenwerking met andere regio’s en subsidiemogelijkheden. Door een actieve Europese inzet kan de MRDH tegelijkertijd kennis halen en brengen, en zo haar internationale positie versterken. Het zou goed zijn als hier in de definitieve versie van de Strategische Agenda MRDH aandacht voor komt. Een goed voorbeeld op het punt van samenwerking met de Europese Unie is wat ons betreft de Metropoolregio Amsterdam. De vijfde opdracht ‘Versterken van het regionale mobiliteitsnetwerk’ richt zich op een goede kwaliteit van het huidige vervoerssysteem bij de te verlenen OV-concessies en op vervoersknooppunten zoals langs de E-lijn in Pijnacker-Zuid en in Nootdorp. Daarnaast wordt gewerkt aan het verminderen van het aantal slachtoffers in het verkeer. Wij vinden de voorgestelde inzet in de Strategische Agenda op het gebied van verkeersveiligheid te beperkt.

Mede gezien de toename van het aantal verkeersongevallen pleiten wij voor meer concrete, praktische en uitvoeringsgerichte activiteiten van de MRDH en het ROV (Regionaal Ondersteuningsbureau Verkeersveiligheid Zuid-Holland) in de definitieve versie van de Strategische Agenda. Gezien het relatief groot aantal jongeren dat betrokken is bij een verkeersongevallen, mag de ambitie voor deelname aan Totally Traffic daarbij wat ons betreft groter zijn dan een toename van 38% naar 49%. Wat ons betreft zou een verdubbeling meer dan wenselijk zijn. Opdracht zes ‘Herstellen van het OV systeem’ richt zich op de nadelige effecten van corona (inhoudelijk en financieel) op het OV in de metropoolregio. Omdat het OV-gebruik door de coronacrisis en de gedragsverandering als gevolg daarvan langdurig is gedaald, hebben de OV-concessiehouders in de metropoolregio een forse opgave. U schetst te verwachten dat de reizigersaantallen en reizigersopbrengsten in 2025 weer zullen zijn teruggekeerd op het niveau ‘pré-corona’, en dat er vanaf 2025 een verdere groei van het OV-gebruik plaatsvindt. Tegelijkertijd maakt u een voorbehoud en houdt u rekening met scenario’s waarbij het herstel in een ander tempo plaatsvindt. Wij zijn met u van mening dat de actualiteit de nuance van deze opdracht snel kan achterhalen en dat de besluitvorming in het OVtransitieprogramma leidend is.

We hebben daarom op dit moment geen specifieke opmerkingen of reactie, maar we volgen de ontwikkelingen op de voet. Wel vragen wij naast aandacht voor herstel van het OV, ook aandacht voor herstel van de economie in de nasleep van de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne en daarmee samenhangende inflatie, tekorten en veranderend consumentengedrag. Wat ons betreft mag herstel van de economie als (tijdelijke) specifieke opdracht niet ontbreken in de definitieve versie van de geactualiseerde Strategische Agenda. Desgewenst voorzien van een zelfde disclaimer als de opdracht ‘Herstellen van het OV systeem’.

pagina

4/5

briefnummer

1237377

Reflecties commissies Zoals wij eerder al hebben gesteld zijn wij minder gelukkig met het feit dat u de reflecties van de adviesen ook bestuurscommissies (nog) niet heeft verwerkt in het concept ontwerp en dat u hier pas bij de beantwoording van de zienswijze nader op in zal gaan. Fundamentele reflecties die wij delen en verwerkt willen zien in de definitieve versie van de Strategische Agenda zijn in ieder geval: • De basis van de MRDH, zoals aangeven in het OESO-rapport, geldt nog steeds voor de regio. Daarbij is het belangrijk om dit frequent tegen het licht te houden en te kijken naar de actuele thema’s, zoals brede welvaart. Wij kijken dan ook met grote belangstelling uit naar de door u -tijdens uw presentatie in de raad- aangekondigde ‘grote evaluatie’ van het OESO-rapport in 2025. • Kijk breder naar bereikbaarheid binnen en buiten de regio en qua invulling. Binnen de regio is het belangrijk om breder te kijken dan de 11 economische toplocaties. Daarnaast zijn verbindingen met gemeenten en regio’s buiten de MRDH van belang. Ook is het belangrijk om vernieuwend en innovatief te zijn in mobiliteit. Ook wij vragen daarom net als de commissies aandacht voor de fijnmazigheid in het netwerk. • Met betrekking tot de werkwijze en uitvoeringskracht vragen wij net als de commissies ruime aandacht voor het te allen tijde optimaal benutten van de verschillende gremia.

Dit zowel voor goede inhoud, als ook voor een breed draagvlak en de zorg voor transparante monitoring. Tot slot willen wij nog kort stilstaan bij de kerntaken discussie in de raad van december die volgde op uw presentatie bij de Strategische Agenda. Wij willen hier nogmaals duidelijk benadrukken dat wij vinden dat de MRDH zich te allen tijde moet richten op haar kerntaken, zijnde het versterken van het economisch vestigingsklimaat en het verbeteren van de bereikbaarheid. Wij stellen daarom met tevredenheid vast dat u expliciet aangeeft dat de primaire verantwoordelijkheid voor bijvoorbeeld de ontwikkeling en het beheer van natuur- en recreatiegebieden en voor de energietransitie niet bij de MRDH, maar elders ligt. Wij gaan er vanuit u hiermee voldoende inzicht te hebben gegeven in onze visie op het concept ontwerp Strategische Agenda MRDH ‘Met elkaar, voor elkaar’ en zijn benieuwd naar uw reactie op en verwerking van onze opmerkingen in de definitieve versie van de Strategische Agenda MRDH 2023-2026. Hoogachtend, de raad van Pijnacker-Nootdorp,

Arjen van der Lugt griffier

pagina

5/5

Björn Lugthart voorzitter