26. Bijlage - Jaarstukken 2024

Kadernota

Begroting

Planning & Control-cyclus

Jaarrekening

rin

e nak ko or

gsa gen

Bedr

Jaarstukken 2024

d

ge

oe

lij n

ra

o Ui

tv

ad

Ho

fd

o da c

ijf s p la n D

T

ll e

Najaarsnota

ValidSigned door W. Kalkman RA op 19-06-2025

Publieke Sector Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorende bij de controleverklaring d.d. 19 juni 2025 met kenmerk 312022013.25.312

Inhoudsopgave 3 Voorwoord 4

Leeswijzer

6 Bestuurlijke Samenvatting 14 Jaarverslag 15 Programmaverantwoording

17 27 37 47 55 67 83 99 111 119

1. Ruimte en wonen 2. Economie en glastuinbouw 3. Mobiliteit 4. Groen en recreatie 5. Onderwijs en kinderopvang 6. Collectieve voorzieningen 7. Individuele voorzieningen 8. Veiligheid en duurzaamheid 9. Bestuur en dienstverlening Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

126 Paragrafen 127 137 145 151 155 163 173 181 182 184 186

Lokale heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Gemalendienst NAD Sociaal Domein Ruimtelijk Domein Wet open overheid (Woo)

189 Jaarrekening 191 193 207 211 212 231 232 235 237 238 242

Overzicht van baten en lasten Toelichting overzicht van baten en lasten Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Balans Toelichting op de balans Rechtmatigheidsverantwoording Overzicht Incidentele baten en lasten Overzicht van baten en lasten per Taakveld Overzicht WNT Overzicht Sisa Controleverklaring

243 Bijlagen 243 244 246

2

Kerngegevens Rapportage Interbestuurlijk toezicht (IBT) Kaderstellende nota's/plannen

Voorwoord Geachte lezer, Hierbij presenteert het college van Burgemeester en wethouders de Jaarstukken 2024. Het college legt hierin verantwoording af over het uitgevoerde beleid in 2024 en de financiën. In het afgelopen jaar is er gebouwd op de diverse woningbouwlocaties; in Tuindershof, De Scheg en Wijck, bij het metrostation Pijnacker-Zuid. Verder zijn er plannen gemaakt voor nieuwe woningbouwlocaties in Nootdorp langs de Dwarskade en het Oranjepark in Pijnacker. Ook zien we mooie nieuwe ontwikkelingen op de bedrijventerreinen Heron en De Boezem. Samen met de regio hebben we gewerkt aan plannen voor verbetering van wegen en fietspaden, onder andere een nieuw fietspad tussen Delft en Rotterdam door de Oude Leede. Verder is een groot deel van de straatverlichting vervangen door ledverlichting. Er zijn afspraken gemaakt met Staatsbosbeheer over de inrichting van de Zuidpolder van Delfgauw voor het weidevogelgebied. Het plan om hittestress tegen te gaan is door de raad aangenomen en binnen de gemeente zijn veel tegels vervangen door groen in het kader van het NK-tegelwippen. In 2024 is de mobiele milieustraat maandelijks beschikbaar voor inwoners in alle drie de kernen. In 2024 is gestart met de realisatie van het Kindcentrum Regenboog in combinatie met appartementen in Nootdorp en uitbreiding van Stanislas Pijnacker.

In Pijnacker-Noord zijn de Kindcentra Schatkaart en Casa in gebruik genomen. De gemeenteraad heeft in 2024 de plannen voor de realisatie van het Sociaal Cultureel Centrum aan het Raadhuisplein goedgekeurd. In Nootdorp heeft SWOP in de Jozefschool een eigen locatie gekregen met diverse ruimtes. Voor een aantal woningen zijn zogenaamde ‘Stolpersteine’ geplaatst ter herinnering aan de Joodse bewoners die tijdens de oorlog zijn weggevoerd. Op sportpark de Groene Wijdte is onder andere een nieuwe waterveld gerealiseerd voor HCP en in Nootdorp is de nieuwe Jan Janssenhal officieel geopend door de naamgever. De raad heeft in 2024 een nieuwe visie op een veerkrachtig sociaal domein voor de komende jaren vastgesteld. In het sociaal domein is samen met maatschappelijke partners- onder anderegewerkt aan het verminderen van eenzaamheid, normaliseren in opgroeien en opvoeden en het verbeteren van bestaanszekerheid. De Vrijwilligersprijs 2024 is uitgereikt aan Scouting Nootdorp. Financieel sluit de gemeente het boekjaar 2024 af met een positief resultaat van zo’n zeven miljoen euro, dat is 5,5 miljoen euro meer dan begroot. Een groot deel is te verklaren doordat middelen voor verschillende taken in 2024 zijn gereserveerd, maar pas in 2025 worden uitgegeven, zoals 1,6 miljoen euro voor de opvang van ontheemden en een miljoen euro voor maatregelen om woningen te isoleren.

Verder waren kosten voor Jeugdzorg, Wmo en de Participatiewet zo’n twee miljoen euro lager dan aanvankelijk gedacht (zonder de kosten voor personeel). Hiervan wordt een bedrag gereserveerd van ruim vier ton om toekomstige tegenvallers binnen dit sociaal domein op te vangen. Als alle meevallers en reserveringen voor toekomstige tegenvallers met elkaar worden verrekend blijft er nog een bedrag van zo’n twee ton over voor de algemene reserve. Ook dit jaar is de samenwerking met onze accountant weer goed verlopen. De accountant heeft de controle op de jaarstukken op tijd kunnen afronden en heeft aangegeven een goedkeurende verklaring af te geven over de getrouwheid van de jaarstukken. Wij willen tenslotte graag iedereen bedanken die heeft bijgedragen aan de totstandkoming van de jaarstukken 2024 en ook aan de realisatie van al het moois binnen onze gemeente in het afgelopen jaar. Pijnacker, mei 2025 Namens het College van Burgemeester en Wethouders van Pijnacker-Nootdorp, Peter Hennevanger, wethouder financiën.

3

Leeswijzer De jaarstukken zijn het instrument om te beoordelen of het college in overeenstemming met de in de programmabegroting gestelde kaders heeft geopereerd. De jaarstukken zijn daarmee het sluitstuk van de planning- en controlcyclus. De jaarstukken bestaan uit twee delen: • het jaarverslag met daarin de programmaverantwoording met de paragrafen en; • de jaarrekening met daarin de programmarekening met toelichting en de balans met toelichting.

Jaarverslag Programmaverantwoording Hier wordt ingegaan op de resultaten per programma, zowel in beleidsmatig als in financieel opzicht. De programmaverantwoording begint met de doelstelling van het programma en bestaat daarna uit de volgende onderdelen: Wat wilden we bereiken? (maatschappelijk effect) • Hier zijn de subdoelstellingen van het programma vermeld. Wat hebben wij daarvoor gedaan? (inspanning/rol van de gemeente) • Wat is de inspanning van de gemeente om het maatschappelijk effect te bereiken. Realisatie maatschappelijk effect • Per subdoelstelling is één of een aantal activiteiten benoemd die bijdragen om het gewenste effect te realiseren. In de stand van zaken van de uitvoeringsagenda wordt het zogenaamde ‘verkeerslichten model’ toegepast en krijgt iedere activiteit dus 1 van de 5 onderstaande kleuren mee. De verklaring van de kleuren is als volgt: Blauw: Gerealiseerd/vervallen/afgedaan. Groen: Conform planning na marginale aanpassingen en maximaal eenmaal zonder het ontstaan van politiek/bestuurlijke, maatschappelijke of financiële risico’s. Geel: Vertraagd door externe oorzaken, dus buiten onze directe invloedsfeer om. Er ontstaan geen risico’s. Oranje: Vraagt aandacht. Planning is aangepast en vergroot politiek/bestuurlijke, maatschappelijke of financiële risico’s. Maatregelen t.b.v.risicobeheersing reeds vermeld. Rood: Crisis. Grijs : Geen statusinformatie geleverd.

Na het beleidsmatig onderdeel volgt het onderdeel ‘Wat heeft het gekost?' waaronder diverse financiële overzichten zijn opgenomen en de lasten en baten per taakveld van de: • primaire begroting 2024 • begroting 2024 na wijziging • rekening 2023 • rekening 2024 • afwijking ten opzichte van begroting 2024 na wijziging • afwijking ten opzichte van rekening 2023. Tevens wordt een financiële analyse gegeven van de afwijking tussen de begroting (na wijziging) 2024 en de rekening 2024. Daarna volgt een overzicht van de beschikbare investeringen 2024, de werkelijke uitgaven daarop en een toelichting.

4

Paragrafen Als apart programma wordt een toelichting gegeven op de Algemene dekkingsmiddelen, overhead, VPB en de post onvoorzien. Hierin worden de algemene middelen van de gemeente toegelicht; waar komt het geld vandaan dat de gemeente heeft besteed? Specifieke uitkeringen en ontvangsten worden bij de programma’s toegelicht voor zover hierover relevante ontwikkelingen zijn te melden. In de paragrafen komen de onderwerpen aan de orde die van belang zijn om inzicht te krijgen in de financiële positie van de Gemeente Pijnacker-Nootdorp. De paragrafen geven vanuit diverse perspectieven een dwarsdoorsnede van de rekening. De focus is daarbij gericht op belangrijke beheerprocessen en het beleid dat daaraan ten grondslag ligt. U vindt daarin de verantwoording over de volgende beheersmatige onderwerpen: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering (inclusief toelichting op de Rechtmatigheidsverantwoording) • Verbonden partijen • Grondbeleid • Gemalendienst NAD • Ruimtelijk Domein • Sociaal Domein • Wet open Overheid (Woo)

Jaarrekening Programmarekening en toelichting In dit hoofdstuk zijn diverse (verplichte) financiële overzichten opgenomen met vergelijkende cijfers. Het is in feite een andere wijze van presenteren van de cijfers die zijn opgenomen in de programma-verantwoording onder het kopje 'Wat heeft het gekost?' en enkele aanvullende financiële overzichten.

Balans en toelichting Het laatste onderdeel gaat in op de financiële positie aan de hand van de balans. Daarbij is aandacht geschonken aan de balanspositie van het eigen vermogen en de mutaties die daar het afgelopen jaar in hebben plaatsgevonden.

5

Bestuurlijke Samenvatting Resultaat 2024 Deze paragraaf geeft het financieel resultaat van de jaarrekening 2024 in hoofdlijnen weer. De jaarrekening 2024 sluit met een voordelig resultaat vóór bestemming van € 6,9 miljoen. Bijna het volledige resultaat, ongeveer € 6,7 miljoen, heeft betrekking op incidentele budgetten waarvan wordt voorgesteld om via resultaatbestemming voor 2025 in te zetten of in een specifieke bestemmingsreserve te storten. Aanvankelijk was het saldo van de begroting, zoals die in het najaar van 2023 door de raad is vastgesteld (de zogenoemde primaire begroting) € 2,0 miljoen positief. In de loop van het jaar is de begroting meermaals door de raad bijgesteld op basis van een aantal ontwikkelingen en de hieruit voortvloeiende raads- en collegevoorstellen. Het laatste moment waarop de begroting in omvang en saldo is bijgesteld, was de Najaarsnota 2024. Toen werd in totaal een voordelig resultaat van € 1,6 miljoen verwacht. In onderstaand overzicht wordt het verloop vanaf de primaire begroting tot de uiteindelijke realisatie over 2024 in totalen weergegeven. Omschrijving (bedragen * € 1.000) Lasten

Baten

Saldo

V/N

Primaire begroting

-170.402

172.356

1.954

V

Mutaties Voorjaarsnota 2024

-30.622

30.491

-131

N

Mutaties Najaarsnota 2024

-14.072

13.855

-217

N

Totaal begroot

-215.096

216.702

1.606

V

Jaarrekening 2024

-201.671

208.541

6.871

V

Verschil

13.425

-8.161

5.265

V

*) in de tabel kunnen afrondingsverschillen voorkomen

Analyse van het resultaat 2024 ten opzichte van het bijgestelde begrotingssaldo per Najaarsnota 2024 Het verschil tussen het jaarrekeningresultaat 2024 ten opzichte van de verwachting ten tijde van het opstellen van de Najaarsnota 2024 is € 5,3 miljoen. Onderstaand worden per subcategorie de belangrijkste afwijkingen benoemd. In de tabel daaronder is een gedetailleerdere analyse opgenomen.

Algemeen € 5,1 miljoen Hierbij wordt veelal voorgesteld om deze middelen in 2025 alsnog beschikbaar te stellen door middel van resultaatbestemming. De drie grootste afwijkingen betreffen het restant op de personeelsbegroting (€1,8 mln.), het restant op de opvang ontheemden Oekraïne (€1,6 mln.) en een restant op de lokale aanpak isolatie (€1 mln.).

Grondexploitaties -/- € 1,8 miljoen De afwijking op de grondexploitaties heeft met name te maken met de afwaardering van de grond aan het Emmapark. De resultaten op de grondexploitaties worden normaal direct verrekend met Algemene Reserve. In dit geval kon deze afwaardering op basis van formulering in het raadsbesluit omtrent het SCC d.d. 19 september 2024, alleen ten laste van het exploitatiesaldo worden gebracht. Eind eerste kwartaal 2025 worden de grondexploitaties geactualiseerd met peildatum 1 januari 2025 aan de hand van de laatste inzichten.

Sociaal domein € 1,9 miljoen Verderop in deze paragraaf is een uitgebreide toelichting gegeven op de resultaten binnen het sociaal domein.

Verschillentabel per categorie Omschrijving (bedragen * € 1.000) Op de personeelsbudgetten is een bedrag van € 1,796 miljoen onbenut gebleven. Het voorstel is om conform het besluit bij de Najaarsnota 2024 om 100% van het overschot op de P-begroting aan de reserve Bedrijfsvoering te doteren.

6

Bedrag 1.796

V/N

Programma

V

div

Omschrijving (bedragen * € 1.000)

V/N

Programma

Gemeenten ontvangen uit de "Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne" in 2024 een normbedrag per gemeentelijke opvangplek per dag. De kosten vallen lager uit. Bij de resultaatsbestmming wordt voorgesteld om het saldo van €1,623 mln in de Reserve Vluchtelingen en asielopvang beschikbaar te houden.

1.623

V

6

Er is in 2023 en 2024 per keer € 500.000 beschikbaar gesteld voor de verduurzaming van slecht geïsoleerde woningen. De bestedingen in zowel 2023 en 2024 zijn eerst ten laste gegaan van de rijksbijdragen. Bij de besluitvorming over het resultaat van de jaarrekening 2024 wordt daarom voorgesteld om het saldo toe te voegen aan de reserve "Energieneutrale gemeenten".

1.000

V

8

Saldi verschillende incidentele kleinere budgetten die meegenomen worden in de resultaatsbestemming.

316

V

div

Decembercirculaire algemene uitkering

300

V

10

Overige saldi verschillen die in het resultaat vallen

86

V

div

5.121

V

Er hebben hogere winstuitnames op grondexploitaties (niet-)bedrijventerreinen plaatsgevonden dan begroot (€1,561 mln.). Dit bedrag is toegevoegd aan de Algemene Reserve. Daarnaast is voor de voorziening 'Nadelige complexen' een bedrag van €0,735 mln. onttrokken aan de Algemene reserve. Dit heeft geen effect op het jaarrekeningsaldo.

0

-

1&2

Subsidies oudere jaren: Het voordeel van €540.000 is ontstaan vanuit vastgestelde subsidies van voorgaande jaren voor ruimte voor ruimte projecten. Er zijn veel aanmeldingen voor een nieuwe ronde ruimte voor ruimte. Het voorstel is om deze middelen via een resultaatsbestemming in te zetten voor de nieuwe ronde ruimte voor ruimte in 2025.

540

V

1

Met de gebiedsvisie Vrijenban is eind 2024 gestart en de werkzaamheden lopen door in 2025. Bij de besluitvorming over het resultaat van de jaarrekening 2024 wordt daarom voorgesteld om het saldo in 2025 door middel van resultaatbestemming beschikbaar te stellen.

115

V

1

De bestemming van de grond aan het Emmapark is gewijzigd voor het realiseren van het Sociaal Cultureel Centrum. De afwaardering van de grond wordt in de jaarrekening verwerkt en valt in het resultaat.

-2.426

N

1

Saldo grondexploitaties

-1.771

N

Het saldo op de Wmo-posten in 2024 is uiteindelijk lager dan de prognose die bij de najaarsnota is opgesteld. Verrekeningen van Wmo-posten over oude jaren zorgen voor het positieve saldo op het totaal van Wmo 2024. Er wordt voorgesteld om (een gedeelte van) dit saldo als resultaatbestemming binnen het sociaal domein beschikbaar te houden.

439

V

6&7

Jeugdhulp: De werkelijke kosten 2024 zijn weliswaar toegenomen ten opzichte van 2023 maar niet in de mate zoals die werd verwacht bij de Najaarsnota. Dit resulteert in een positief overschot. Er wordt voorgesteld om (een gedeelte van) dit saldo als resultaatbestemming binnen het sociaal domein beschikbaar te houden.

424

V

5, 6 & 7

Participatie: Voor het jaar 2024 is de rijksbijdrage BUIG hoger uitgevallen dan verwacht.

613

V

7

In 2024 is ook weer de energietoeslag verstrekt en afgerond. Van de rijksbijdrage die hiervoor is ontvangen blijft een saldo van € 482.000 over. Dit overschot op de begroting wordt veroorzaakt doordat de gemeente de uitvoeringslasten die onderdeel zijn van de rijksbijdrage, voor eigen rekening heeft genomen. Er wordt voorgesteld om dit saldo als resultaatbestemming binnen het sociaal domein beschikbaar te houden.

482

V

7 en 10

Saldo algemeen

Bedrag

Grondexploitaties

Sociaal domein

Overige saldi verschillen die in het resultaat vallen

-43

N

Saldo Sociaal domein

1.915

V

Totaal verschil begroting en jaarrekeningresultaat

5.265

V

Grondexploitaties, materiële vaste activa en strategisch vastgoed Winstuitname Onderstaande analyse is gebaseerd op de totale winstuitname binnen de grondexploitatie en niet gebaseerd op het verschil tussen najaarsnota en jaarrekening. In de notitie grondbeleid in de begroting en jaarstukken (2023) van de commissie BBV zijn de regels voor tussentijds winstnemen beschreven. Voor winstneming geldt de “percentage of completion”-methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd moet tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Er zijn vier grondexploitaties die een positief geprognotiseerd resultaat hebben. De grondexploitaties Bedrijvenpark Heron, Boezem-Oost, Oostambacht en Pijnacker-Zuid voldoen aan de voorwaarden en om die reden hebben wij teveel genomen winst in het verleden gecorrigeerd voor Bedrijvenpark Heron voor € 152.000 en winst genomen voor Boezem-Oost, € 577.000, voor Tuindershof, € 1.158.000, en voor Pijnacker-Zuid € 1.888.000. In de paragraaf Grondbeleid staat uitgebreide informatie over de grondexploitaties.

7

Sociaal Domein 2024 Het financieel resultaat sociaal domein over het boekjaar 2024 bedraagt € 1,9 mln. positief. Dit betreft zowel de oude taken sociaal domein als nieuwe taken die in 2015 naar de gemeente zijn overgekomen. In dit overzicht zijn de kosten voor de inzet van personeel (uren) niet opgenomen. Bedragen in €

Begroot

Uitputting

Saldo

Programma

Wmo

12.132.587 11.693.641 438.946

6&7

Jeugd

20.143.851 19.719.493 424.358

5, 6 & 7

PGB Wmo HH

136.000

142.000

-6.000

7

PGB Wmo BG

172.000

194.000

-22.000

7

PGB Jeugd BG

377.000

392.000

-15.000

7

Participatie

3.224.446

2.129.886

1.094.560

7

Totaal

36.185.884 34.271.020 1.914.864

Wmo In de maatwerkvoorzieningen Wmo stijgen de kosten voor Hulp bij het huishouden en Begeleiding. Bij hulp bij het huishouden neemt het aantal inwoners dat gebruik maakt van deze voorziening net als de afgelopen jaren toe. De kostenstijging over 2024 als gevolg hiervan bedraagt € 170.000. Verrekeningen van Wmo-posten over oude jaren met een saldo van € 608.000 zorgen voor het positieve saldo op het totaal van Wmo 2024. In de besluitvorming over het jaarrekeningresultaat wordt voorgesteld om dit saldo binnen het sociaal domein beschikbaar te houden.

Jeugd De begroting is in de Najaarsnota 2024 met € 1.000.000 naar boven bijgesteld, op basis van de prognoses die op dat moment beschikbaar waren (dekking vanuit de bestemmingsreserve Sociaal Domein). De werkelijke kosten 2024 zijn weliswaar toegenomen ten opzichte van 2023 maar niet in de mate zoals die werd verwacht bij de Najaarsnota. Dit resulteert in een positief overschot. De stijging in de kosten wordt naast de indexatie, hoofdzakelijk veroorzaakt door een stijging van de gemiddelde kosten per inwoner. Over het geheel genomen is het aantal inwoners dat gebruik maakt van Jeugdhulp nagenoeg gelijk aan 2023. In de besluitvorming over het jaarrekeningresultaat wordt voorgesteld om het positieve saldo binnen het sociaal domein beschikbaar te houden.

Participatie Binnen Participatie vormen de bijstandsuitkeringen qua omvang het grootste onderwerp. Dit wordt bekostigd uit de rijksbijdrage BUIG. De BUIG is bedoeld voor de betaling van de uitkeringen en loonkostensubsidies. Het uitgangspunt is dat de BUIG toereikend is om de uitkeringslasten te betalen. Mutaties in het uitkeringenbestand van de gemeente worden door het Rijk verwerkt in de hoogte van BUIG. Hier zit echter een jaar vertraging in (t-1). In 2023 pakte dit ongunstig uit voor onze gemeente en eindigden we met een tekort op de BUIG. We hebben hierop geanticipeerd door het budget op te hogen uit eigen middelen. Voor het jaar 2024 is de rijksbijdrage BUIG hoger uitgevallen dan verwacht. Dit resulteert in 2024 in een positief saldo dat in het resultaat vrijvalt. In 2024 is ook weer de energietoeslag verstrekt en afgerond. Van de rijksbijdrage die hiervoor is ontvangen blijft een saldo van € 482.000 over. Dit overschot op de begroting wordt veroorzaakt doordat de gemeente de uitvoeringslasten die onderdeel zijn van de rijksbijdrage, voor eigen rekening heeft genomen. Omdat de inzet op deze regeling beslag heeft gelegd op de capaciteit voor de reguliere taken van de bijstandsconsulenten, is er op dit taakveld een achterstand in de werkzaamheden ontstaan. We stellen daarom voor om deze middelen beschikbaar te houden binnen het Sociaal domein.

Hiermee kan een inhaalslag gemaakt worden op de werkzaamheden.

Reserve Sociaal domein Om in de kosten van incidentele uitgaven binnen het sociaal domein te voorzien en een zo zuiver mogelijk beeld te krijgen van de jaarlijkse reguliere lasten is een reserve sociaal domein gevormd. Nagekomen resultaten van voorgaande jaren en incidentele lasten worden ook zoveel mogelijk met deze reserve verrekend.

8

De stand van de reserve op 1 januari 2024 bedroeg € 4,1 miljoen. Gedurende 2024 is € 1,0 miljoen aan de reserve toegevoegd vanuit het resultaat op de jaarrekening 2023 en vanuit overige kapitaaloverdrachten en regionale middelen. Onttrekkingen zijn gedaan voor een bedrag van € 1,5 miljoen voor de bijstelling van de budgetten bij de Najaarsnota en voor kosten die zijn gemaakt voor de invoer van maatregelen inzake kostenbeheersingsmaatregelen en projectmatige activiteiten. De reserve sluit in 2024 op een saldo van € 3,6 miljoen.

Investeringsbudgetten In onderstaand overzicht worden de begrote lasten en baten (subsidies) van de investeringsbudgetten aangegeven ten opzichte van hetgeen is gerealiseerd. Op basis van deze informatie kan het bruto en netto uitvoeringspercentage van de investeringen worden bepaald. (bedragen x € 1.000) Lasten (bruto investering)

Begroot

Realisatie

46.153

%

Saldo

31.786

69

14.367

Baten (subsidies)

1.250

1.566

125

-316

Netto investering

44.903

30.220

67

14.683

Uit het overzicht blijkt dat in 2024 netto 67% van de voorgenomen uitgaven ten laste van de investeringsbudgetten is gerealiseerd. Dit percentage is lager dan vorig jaar. In de afzonderlijke programma’s is bij het onderdeel ‘Investeringen’ een toelichting opgenomen van de belangrijkste afwijkingen. Tevens is daarbij aangegeven welke investeringsbudgetten afgesloten kunnen worden en welke doorgeschoven dienen te worden naar 2025.

Voorstel voor resultaatbestemming a. Een bedrag van € 71.500 te bestemmen voor niet uitgevoerde werkzaamheden voor de realisatie van het weidevogelkerngebied; b. Een bedrag van € 58.000 te bestemmen voor niet uitgevoerde projecten uit het programma water en klimaat 2021-2024; c. Een bedrag van € 43.000 te bestemmen voor de inzet op een gezonde leefstijl in 2025; d. Een bedrag van € 61.700 te bestemmen voor niet uitgevoerde werkzaamheden voor de inrichting van de Oude Polder; e. Een bedrag van € 93.900 te bestemmen voor de inzet van de duurzaamheidscoach voor bedrijventerreinen; f. Een bedrag van €1.000.000 te bestemmen voor verduurzaming van slecht geïsoleerde woningen en deze toe te voegen aan de reserve Energieneutrale gemeenten; g. Een bedrag van € 48.280 te bestemmen voor de bijzondere bijstand alleenverdienersproblematiek; h. Een bedrag van € 63.000 te bestemmen voor het voorkomen van stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie; i. Een bedrag van € 482.000 voor uitvoeringslasten energietoeslag te bestemmen voor inzet binnen het sociaal domein, waarbij 50% van het bedrag toegevoegd wordt aan de bestemmingsreserve Sociaal Domein en 50% als personeelsbudget in 2025; j. Een bedrag van €457.751 te bestemmen voor inzet binnen het sociaal domein en het bedrag toe te voegen aan de bestemmingsreserve Sociaal Domein; k.

Een bedrag van €97.500 te bestemmen voor uitvoeringscapaciteit binnen het lokaal onderwijsbeleid in 2025; l. Een bedrag van € 52.000 te bestemmen voor niet uitgevoerde werkzaamheden in het kader van de Kinderopvangtoeslag affaire; m. Een bedrag van € 1.795.540 als gevolg van het overschot op de P-begroting te bestemmen voor de reserve Bedrijfsvoering; n. Een bedrag van 106.000 te bestemmen voor nog niet uitgevoerde werkzaamheden in het kader van de Wet Open Overheid; o. Een bedrag van € 1.623.000 te bestemmen voor de reserve Vluchtelingen en asielopvang; p. Een bedrag van € 115.000 te bestemmen voor uitvoering van de gebiedsvisie Vrijenban; q. Een bedrag van €540.000 te bestemmen voor een nieuwe ronde ruimte-voor-ruimte projecten in 2025.

Toelichting op de voorstellen tot bestemming resultaat a. Uitvoering weidevogelkerngebied In december 2024 zijn de eerste werkzaamheden voor de realisatie van het weidevogelkerngebied van start gegaan. Het project wordt naar verwachting afgerond in het voorjaar van 2025. In het oorspronkelijke budget was in 2024 en 2025 een bedrag van €71.500 opgenomen. Omdat er in 2024 voor het projectdeel van de gemeente nog geen werkzaamheden zijn uitgevoerd, wordt voorgesteld om het budget 2024 van € 71.500 door te schuiven naar 2025.

9

b. Niet uitgevoerde projecten Programma water en klimaat 2021-2024 In het Programma water en klimaat 2021-2024 is eenmalig budget opgenomen voor onderhoud aan twee stuwen, kwaliteitsbaggeren en CoP klimaatadaptatie. Met het Hoogreemraadschap van Delfland zijn hier afspraken over gemaakt. Deze projecten zijn in 2024 niet gerealiseerd. Het voorstel is om dit budget naar 2025 door te schuiven.

c. Inzet gezonde leefstijl In 2024 is door de raad een bedrag van € 50.000 ter beschikking gesteld t.b.v. het lokaal gezondheidsbeleid (LGB). Er zijn ook vanuit de Brede SPUK middelen door het Rijk beschikbaar gesteld. In 2024 is geïnvesteerd in het opzetten en de uitvoering van de vijf verplichte ketenaanpakken en hier ook de middelen vanuit Brede SPUK op ingezet. Het voorstel is om de resterende lokale middelen in 2025 te besteden aan activiteiten die nu in het LGB zijn opgenomen en doorlopen in 2026/2027.

d. Inrichting Oude Polder Het budget voor de inrichting van de oude polder is deels besteed, omdat de werkzaamheden meer tijd vragen en doorlopen in 2025. Het voorstel is om het restantbudget van €62.000 in 2025 beschikbaar te stellen voor de afronding van de werkzaamheden.

e. Duurzaamheidscoach bedrijventerreinen In 2024 zijn minder aanvragen voor de duurzaamheidscoach gedaan dan van tevoren verwacht. We stellen voor om in 2025 met de bedrijfscoaching door te gaan op basis van gemiddeld één gesprek per week. Dit is reactief, dus alleen als er om gevraagd wordt door bedrijven. We verwachten dat er meer behoefte gaat ontstaan als de impact van netcongestie bij ondernemers duidelijk gaat worden.

f. Extra budget verduurzaming slecht geïsoleerde woningen De raad heeft bij het vaststellen van het isolatiesubsidieplafond extra budget van €1 mln. beschikbaargesteld bovenop de Specifieke uitkering (SPUK-LAI). Alle aanvragen kunnen gedekt vanuit de SPUK-LAI, deze loopt tot 2028. De verwachting is dat het extra budget pas nodig is aan het einde van de SPUK-LAI regeling. We maken immers in eerste instantie gebruik van de SPUK-gelden. Het voorstel is om het bedrag van € 1 mln. aan de bestemmingsreserve "Energieneutrale gemeenten" toe te voegen.

g. Bijzondere bijstand: alleenverdienersproblematiek In de septembercirculaire 2024 is er € 48.280 uit het gemeentefonds toegekend voor financiële ondersteuning aan huishoudens met één kostwinner die als gevolg van een slechte samenloop van verschillende inkomensregelingen onder het bestaansminimum uitkomen. Deze middelen zijn in 2024 nog niet ingezet maar zijn wel nog steeds nodig voor het doel waarvoor deze zijn toegekend. Bij de besluitvorming over de jaarrekening wordt daarom voor dit bedrag een voorstel voor resultaatbestemming gedaan zodat deze middelen in 2025 alsnog beschikbaar zijn.

h. Bijzondere bijstand en vroegsignalering In het kader van bestaanszekerheid zijn in de septembercirculaire 2023 incidenteel middelen beschikbaar gesteld om een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie te voorkomen. Deze middelen dienen in 2025 als dekking voor tijdelijke inzet op dit dossier. Het voorstel is om het restantbedrag van €63.000 hiervoor beschikbaar te stellen.

i. Energietoeslag Met de uitvoering van bijzondere bijstand is ook de energietoeslag verstrekt. Deze regeling is in 2024 afgerond en ten opzichte van de rijksbijdrage die hiervoor is ontvangen resteert een saldo van € 482.000. Dit is veroorzaakt doordat de gemeente de uitvoeringslasten die onderdeel zijn van de rijksbijdrage, voor eigen rekening heeft genomen. Omdat de inzet op deze regeling beslag heeft gelegd op de capaciteit voor de reguliere taken van de bijstandsconsulenten, is er op dit taakveld een achterstand in de werkzaamheden opgelopen. Bij de besluitvorming over de jaarrekening 2024 wordt daarom voorgesteld om dit bedrag van € 482.000 beschikbaar te houden binnen het sociaal domein: voor 50% als personeelsbudget 2025 om daarmee een inhaalslag te kunnen maken op deze werkzaamheden en voor 50% binnen de bestemmingsreserve sociaal domein.

10

j. Saldo op budgetten Sociaal Domein Na de tussentijdse bijstellingen bij de voorjaars- en najaarsnota 2024 resteert er een saldo op de budgetten Jeugd, Wmo en Participatie. Door dit saldo toe te voegen aan de bestemmingsreserve sociaal domein worden deze middelen beschikbaar gehouden binnen het sociaal domein. Het voorstel is om het saldo van ca €457.751 toe te voegen aan de bestemmingsreserve sociaal domein.

k. Lokaal onderwijsbeleid Het overschot ontstaat doordat het budget voor uitvoeringscapaciteit niet volledig is ingezet in 2024.

l. Uitvoering KOT-regeling Per jaareinde is een saldo getrokken van het totaal aan lasten dat voor vergoeding in aanmerking komt met daarbij opgeteld een vergoeding voor de handelingen waarvoor door het Rijk normbedragen verstrekt worden. De normbedragen hebben o.a. betrekking op de vergoeding voor kosten van het opstellen van een plan van aanpak en nazorg. Over 2024 resteert een saldo van € 52.000. Hiervoor volgen in een later stadium nog kosten waardoor dit bedrag in 2025 beschikbaar moet blijven. Daarom wordt voorgesteld om het saldo in 2025 door middel van resultaatbestemming beschikbaar te stellen.

m. Storting overschot P-begroting in de reserve Bedrijfsvoering Het voorstel is conform het besluit bij de Najaarsnota 2024 om 100% van het overschot op de P-begroting aan de reserve Bedrijfsvoering te doteren. Dit wijkt eenmalig af van de reguliere methode om 10% van het overschot op het team Ontwikkeling en 50% van de overige afdelingen toe te rekenen aan de reserve Bedrijfsvoering. Het saldo is van €1,796 mln. bepaald door: salarislasten en inhuurkosten (ecl's 1.1, 1.2 en 3.0) als uitgangspunt te nemen. Kosten voor de voorziening RVU zijn hier niet in meegenomen.

n. Onderuitputting Wet Open Overheid Op het budget voor de Wet Open Overheid (WOO) is een onderbesteding van €106.000 gerealiseerd. Dit heeft met name te maken met een krappe bezetting en de uitdagende arbeidsmarkt. Eind 2024 is gestart met de uitvoering van het meerjarig implementatieplan dat doorloopt in 2025 en 2026. Het voorstel is om het restantbedrag in 2025 beschikbaar te stellen voor de verdere uitvoering van het implementatieplan WOO.

o. Noodopvang vluchtelingen en asielopvang Gemeenten ontvangen uit de "Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraine" in 2024 een normbedrag per gemeentelijke opvangplek per dag. De normvergoeding is hoger dan dat de kosten die gemaakt zijn. Voorgesteld wordt om het overschot (€ 1.623.000) toe te voegen aan de bestemmingsreserve 'Vluchtelingen en asielopvang'.

p. Gebiedsvisie Vrijenban Met de gebiedsvisie Vrijenban is eind 2024 gestart en de werkzaamheden lopen door in 2025. Daarom wordt voorgesteld om het saldo in 2025 door middel van resultaatbestemming beschikbaar te stellen.

q. Ruimte voor ruimte Ruimte voor ruimte is een langjarig proces dat steeds in rondes wordt uitgevoerd. Zodra er een groep ondernemers is die hun bedrijf wil beëindigen, wordt een nieuwe ronde gestart. Dit maakt het voor ondernemers financieel mogelijk om het bedrijf te stoppen en levert ruimtelijke kwaliteitswinst op. Er zijn veel aanmeldingen voor een nieuwe ronde ruimte voor ruimte. Daarom starten we in 2025 een nieuwe ronde. Het voorstel is om het overschot aan subsidie op de projecten Lint Oude Leede en Katwijkerbuurt in te zetten om deze ronde ruimte voor ruimte uit te voeren. Na resultaatbestemming wordt per saldo € 214.000 toegevoegd aan de algemene reserve.

Vermogenspositie De stand van de algemene reserve (na bestemming van het resultaat) was op 31 december 2023 € 70,3 miljoen. In het boekjaar 2024 is de algemene reserve afgenomen met € 6,9 miljoen tot een bedrag per 31 december 2024 van € 63,3 miljoen. De overige reserves zijn toegenomen met € 3,1 miljoen tot een bedrag van € 141,0 miljoen, waardoor het totale eigen vermogen (exclusief het jaarrekeningresultaat) van de gemeente per 31 december 2024 € 204,4 miljoen bedraagt.

11

In de jaarrekening is een overzicht van de afzonderlijke mutaties op de reserves en voorzieningen opgenomen in de toelichting op de balans. Onderstaande grafiek geeft het verloop van het vermogen in totaal en op onderdelen weer over de periode 2017 tot en met 2024. Een overzicht van mutaties in reserves is opgenomen in het onderdeel ‘Jaarrekening’. In het totaal vermogen is geen rekening gehouden met het bestemmen van het resultaat 2024, anders dan het toevoegen aan de algemene reserve.

Eigen vermogen/jaarresultaat

Bedragen in miljoenen

300

200

100

84,9

85,2

46,3

37,4

52,6 29,9

4,4

2,7

3,7

2018

2019

2020

20,4 0 2017

Algemene reserve Totaal vermogen

211,3

130,8

138

141,1

50,7

47,2

55,2

12,6

19,3

15,1

6,9

2021

2022

2023

2024

119,2

105,7

78,7

208,2

197,4

182,5

176,7

67,3

Bestemmingsreserves

63,3

Jaarrekeningresultaat

Weerstandsvermogen, weerstandscapaciteit en weerstandsratio Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. In de paragraaf 'Weerstandsvermogen en risicobeheersing' is een benodigde weerstandscapaciteit berekend van € 13.385.436. Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstand

Bedrag €

Algemene reserve weerstandsvermogen

63.345.013

Resultaat jaarrekening (onbestemd)

6.870.782

Totale weerstandscapaciteit

70.215.796

De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. Ratio weerstandsvermogen =

Beschikbare weerstandscapaciteit = € 70.215.796 Benodigde weerstandscapaciteit

€ 13.385.436

5,25

Een ratio weerstandsvermogen van 5,25 wordt beoordeeld als 'uitstekend' en is gebaseerd op de normtabel van de Universiteit Twente.

Schuldomvang en ontwikkeling van de netto schuldquote In 2024 is de totaalschuld van de gemeente afgenomen. In onderstaande tabel wordt weergegeven hoeveel de totale schuldomvang bedraagt per 31 december 2024.

12

Schuldomvang per 31-12-2024 ( x € 1.000) Leningenportefeuille

54.754

Vordering schatkistbankieren en overige rekeningen-courant

84.031

Schuldomvang

-29.277

De schuldomvang is voor het derde achtereenvolgende jaar negatief, hetgeen wil zeggen dat tegen over de langlopende schulden een hoger bedrag aan liquide middelen aanwezig is.

13

Jaarverslag

14

Programmaverantwoording

15

16

1. Ruimte en wonen Pijnacker-Nootdorp is een herkenbare en aantrekkelijke gemeente waar inwoners, van jong tot oud, prettig en veilig wonen, ondernemers hun bedrijf kunnen uitoefenen en bezoekers graag komen.

Algemene omschrijving Het programma Ruimte en wonen bestaat uit drie onderdelen: 1. Ruimtelijke ordening; 2. Wonen en bouwen; 3. Grondexploitaties, met uitzondering van bedrijventerreinen. Met de uitwerking van deze onderdelen dragen we bij aan het behoud en de ontwikkeling van een herkenbare en aantrekkelijke gemeente voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Inwoners kunnen hier (blijven) wonen in een fijne woonomgeving, ondernemers kunnen hun bedrijf uitoefenen en bezoekers komen graag in Pijnacker-Nootdorp.

Wat wilden we bereiken ?

Doelstelling

Wat wilden we bereiken

Wat hebben we daarvoor gedaan

Een herkenbare en aantrekkelijke gemeente met drie kernen met een hoge woonkwaliteit

Inwoners kunnen en willen zich hier vestigen en kunnen een lokale wooncarrière doorlopen

1. Bepalen en faciliteren ruimtelijke kwaliteit voor aantrekkelijke (woon-) omgeving

De geplande groei wordt afgerond

2. Regisseren van het woningenaanbod voor doelgroepen 3. Regisseren uitbreidingen in nieuwe woonmilieus

Voor zowel nieuwe als onze huidige inwoners willen we een aantrekkelijke gemeente zijn. We streven ernaar dat onze huidige inwoners een lokale wooncarrière kunnen doorlopen en dat woningzoekenden graag in PijnackerNootdorp kunnen en willen wonen. In de huidige gespannen woningmarkt is dat geen eenvoudige opgave. Ter uitvoering van de Omgevingsvisie Pijnacker-Nootdorp 2050, de Woonvisie Pijnacker-Nootdorp 2020-2030, de Woonzorgvisie Pijnacker-Nootdorp 2023-2030 en het Raadsakkoord op hoofdlijnen 2022-2026 werken we aan voldoende woningen in alle prijsklassen en voor alle doelgroepen in een aantrekkelijke woonomgeving.

Ruimte en wonen in de regio Onze gemeente werkt aan een sterke positie in de regio. Dat doen we vanuit onze eigen visie en kwaliteiten. Ten opzichte van de regio beschikken wij over onderscheidende kwaliteiten in de vorm van ons woonmilieu, ons groene buitengebied en de glastuinbouw. Onze inzet in de regio is het behouden en versterken van deze kwaliteiten. Met dit programma leveren wij een bijdrage aan de agglomeratiekracht en het vestigingsklimaat. Pijnacker-Nootdorp is een landelijke, groene gemeente in verbinding met de grote steden om ons heen. Een gemeente met kwaliteiten en (woon)milieus die in de stad niet te vinden zijn. Die zijn van waarde voor alle inwoners van de regio. De in 2021 vastgestelde Omgevingsvisie laat, onder andere, zien dat onze gemeente tot 2050 in een rustig tempo nog maximaal 4000 woningen wil bouwen. Daarmee levert Pijnacker-Nootdorp een bijdrage aan de

17

groei van de woningvoorraad in Nederland en meer in het bijzonder in de regio Haaglanden. De plannen van de ons omringende gemeenten voor woningbouw, infrastructuur en bedrijventerreinen, hebben directe en indirecte gevolgen voor de toekomst van onze gemeente. Ook het rijk heeft, mede vanwege de grote opgaven waar we voor staan, het afgelopen jaar steeds duidelijker positie genomen in de ruimtelijke ordening. Concrete voorbeelden daarvan zijn de regionale woondeals en daarbij behorende versnellingstafels, de Wet versterking regie op de volkshuisvesting, herziening van de Huisvestingswet en de herziening van nationale omgevingsvisie. Ook werkt het rijk aan nieuwe wet- en regelgeving. Door onze positie in de regio te versterken en alert te zijn op ontwikkelingen op landelijk, provinciaal en regionaal niveau, willen we de kansen die hierdoor ontstaan benutten en eventuele bedreigingen tijdig signaleren en beïnvloeden.

Kenmerken en waardering van drie kernen met een hoge woonkwaliteit We willen dat Pijnacker-Nootdorp een herkenbare en aantrekkelijke gemeente blijft, die haar inwoners in drie woonkernen een hoge woonkwaliteit biedt. Onze inwoners waarderen hun woonomgeving. Dit willen we zo houden en waar mogelijk verbeteren. In onze gemeente woon je in een groene omgeving en in kernen die elk een eigen karakter hebben. Onze Omgevingsvisie vormt de stip op de horizon, zo is ook in het Raadsakkoord op hoofdlijnen 2022-2026 bevestigd. Ondanks opgaven als woningbouw, energietransitie, klimaatadaptatie en mobiliteitstransitie wil en kan Pijnacker-Nootdorp haar eigen karakter behouden. Dat is terug te zien in de gebiedsprofielen voor bijvoorbeeld de rustige woonwijk, de dorpse woonwijk en de linten, maar ook in de ontwikkelingslijnen. De Omgevingsvisie bouwt voort op de karakteristieke kenmerken van de drie kernen en benoemt hoe deze kwaliteiten behouden en versterkt kunnen worden.

Inwoners kunnen en willen zich hier vestigen en kunnen een lokale wooncarrière doorlopen

Er zijn verschillende factoren die maken dat toekomstige inwoners zich in Pijnacker-Nootdorp kunnen en willen vestigen en dat onze huidige inwoners hier kunnen en willen blijven wonen. De eerste factor is de ruimtelijke kwaliteit. Zowel nieuwe als bestaande inwoners willen graag wonen in een omgeving met een hoge woonkwaliteit. Elke twee jaar wordt een leefbaarheidsmonitor uitgevoerd. De in 2023 uitgevoerde leefbaarheidsmonitor laat zien dat het gemiddelde rapportcijfer voor de kwaliteit van de woningen is verbeterd. In 2025 komt er een nieuwe leefbaarheidsmonitor. De tweede factor die bepaalt of iemand in Pijnacker-Nootdorp wil komen wonen of wil blijven wonen is de beschikbaarheid van een passende woning. Hieronder vindt u terug wat we in 2024 hebben gedaan en welke resultaten dat heeft gehad voor het beoogde effect.

Ruimtelijke kwaliteit Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De wet betekent grote veranderingen voor inwoners, ondernemers en bestuur. De voorbereidende werkzaamheden worden nu in de praktijk gebracht en op basis van ervaringen passen we aan waar nodig en wenselijk. In de paragraaf Ruimtelijk Domein vindt u de vervolgmeting op de aspecten organisatie, instrumenten, omgeving, financiën en de rol van de raad overeenkomstig de aanbevelingen van de rekenkamercommissie. Sinds 1 januari 2024 vormen alle bestemmingsplannen samen het omgevingsplan. Daarin staat hoe gronden en gebouwen gebruikt mogen worden en wat er gebouwd mag worden. In 2024 is er nog een aantal bestemmingsplannen vastgesteld op basis van de Wet ruimtelijke ordening. Concrete voorbeeld daarvan is de vaststelling van het Verzamelplan 2023-2024. Ook zijn in 2024 de eerste voorstellen volgens de nieuwe Omgevingswet aangeboden. In september 2024 heeft de gemeenteraad het ontwerp omgevingsplan Tolhek besproken en dit vervolgens vrijgegeven voor zienswijzen. Wanneer een aanvraag omgevingsvergunning in strijd is met het omgevingsplan en er is sprake van een gewenste ontwikkeling, dan kan (soms) met een buitenplanse omgevingsactiviteit (BOPA) medewerking worden verleend. In de Nota sturing fysieke leefomgeving staat (onder andere) dat de gemeenteraad in bepaalde categorieën gebruik wil maken van het adviesrecht.

In 2024 is de eerste vraag om advies door het college aan de gemeenteraad voorgelegd. De gemeenteraad heeft hier in januari 2025 een besluit over genomen. In maart 2024 heeft de gemeenteraad de kaderstellende notitie voor het omgevingsprogramma Ruimtelijke Kwaliteit vastgesteld. Daarmee heeft de raad onder andere de inhoudelijke doelen, de reikwijdte en te zetten stappen (inclusief de participatie) om te komen tot een omgevingsprogramma vastgelegd. Met dit omgevingsprogramma willen we de ruimtelijke kwaliteit van Pijnacker-Nootdorp behouden en versterken. Het doel is om ontwikkelingen en activiteiten te laten aansluiten bij de kwaliteit van de omgeving en deze te verrijken. De kenmerken van het gebied staan daarbij centraal. In 2025 werken we verder aan dit omgevingsprogramma.

18

Een aantrekkelijke woonomgeving met een hoge ruimtelijke kwaliteit realiseren we als gemeente niet alleen, maar samen met inwoners en ondernemers. We nodigen hen meer en meer actief uit om mee te denken aan het begin van het proces, mede ter voorbereiding op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Daarbij gaat het niet alleen om het omgevingsplan of een omgevingsprogramma, maar om het betrekken van de samenleving bij (ruimtelijke) ontwikkelingen in het algemeen. In 2023 is het Participatiebeleid door de raad vastgesteld en in werking getreden. De eerste participatietrajecten overeenkomstig dit beleid zijn in 2024 uitgevoerd en ook in 2025 blijven we werken volgens dit beleid. In 2021 is de Omgevingsvisie met bijbehorend planMER vastgesteld. Hierin heeft de gemeenteraad de visie op de fysieke leefomgeving voor de lange termijn, tot 2050, vastgelegd. In 2022 is gestart met de uitvoering van deze Omgevingsvisie, bijvoorbeeld in de vorm van omgevingsprogramma’s. Het eerste omgevingsprogramma voor bedrijventerrein De Boezem is vastgesteld (zie programma 2). Het omgevingsprogramma Groen in en om de kernen is in ontwikkeling (zie programma 4). Daarnaast zijn in 2024 de omgevingsprogramma Ruimtelijke Kwaliteit, Vitale Glastuinbouwgebieden en Aantrekkelijk Economisch Vestigingklimaat gestart. De kaderstellende notities daarvoor zijn respectievelijk in maart, mei en oktober 2024 vastgesteld.

In 2025 worden de ontwerpen van deze omgevingsprogramma’s ter informatie aan de raad aangeboden.

Lokale wooncarrière Met de vaststelling van de Omgevingsvisie, is er voor het lange termijn perspectief, voor een constante groei van het aantal woningen gekozen. Onze inzet is erop gericht dat we voldoende woningen beschikbaar hebben voor alle doelgroepen en in alle prijsklassen. De aanhoudende krapte op de woningmarkt maakt dat deze ambitie niet gemakkelijk te realiseren is. Zo blijft de wachttijd voor een sociale huurwoning in Pijnacker-Nootdorp significant hoger dan voor een sociale huurwoning in de regio Haaglanden. In 2020 heeft de raad een brede Woonvisie vastgesteld en in 2023 is de Woonzorgvisie vastgesteld. Op basis hiervan werken we nu aan, onder andere, het vergroten van de beschikbaarheid van passende woningen. Dat doen we niet alleen, maar samen met ontwikkelaars, woningcorporaties en zorgpartijen. De behoefte aan woningen hangt samen met de demografische druk (zie grafiek 1.1, bron: waarstaatjegemeente.nl, 27 januari 2025), die bestaat uit de verhouding tussen de som van het aantal personen van 0-20 jaar en 65 jaar of ouder enerzijds en de personen in de ‘productieve leeftijdsgroep’ van 20-64 jaar anderzijds. Landelijk neemt de demografische druk toe door de combinatie van vergrijzing en een afnemend aantal geboortes. In Pijnacker-Nootdorp doet deze trend zich ook voor, maar minder sterk dan het landelijk gemiddelde

Demografische druk

% Aantal personen

74

72

70

68 2020

2021

Pijnacker-Nootdorp

2022

2023

2024

Nederland

Grafiek 1.1 (bron: waarstaatjegemeente.nl) Zichtbaar is dat in Pijnacker-Nootdorp op dit moment de groene druk (0-15 jaar) relatief hoog is ten opzichte van het landelijk gemiddelde en de grijze druk (65 jaar en ouder) relatief laag. Daarbij merken we op dat de groene druk afneemt en de grijze druk stijgt. De ontwikkelingen in de groene en grijze druk hebben mede geleid tot het benoemen van doelgroepen waarvoor woningen moeten worden gebouwd. De aankomende vergrijzing van de lokale bevolking vraagt niet alleen inzet vanuit het sociaal domein. Ook in het ruimtelijk domein bereiden

19

we ons voor op de veranderende vraag. Zo is in 2023 de Woonzorgvisie Pijnacker-Nootdorp vastgesteld. Dit is een aanvulling op de Woonvisie Pijnacker-Nootdorp 2020-2030 en nemen we deel aan het opstellen van de regionale woonzorgvisie. In 2024 hebben de woningcorporaties, huurdersverenigingen en de gemeente afspraken gemaakt over wonen en huren in Pijnacker-Nootdorp. Deze prestatieafspraken zijn in december ondertekend door alle partijen en gelden voor de periode 2025-2028. In de prestatieafspraken staan afspraken over nieuwbouw, huurbeleid, leefbaarheid en de verduurzaming van de woningvoorraad. Begin 2023 is de regionale realisatieagenda Haaglanden getekend. Deze regionale realisatieagenda laat zien hoeveel woningen in Haaglanden worden gebouwd en op welke manier deze bijdragen aan de ambitie van de minister van Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening. De minister wil het aanbod aan sociale huurwoningen en betaalbare woningen namelijk vergroten. Onze inzet voor deze woondeal is, in lijn met de Woonvisie en Omgevingsvisie. Voor Pijnacker- Nootdorp betekent een en ander dat we in de periode tussen 2019 en 2030 2.070 woningen gaan bijbouwen en het aantal sociale huurwoningen met 840 woningen vergroten. Dit doen we door nieuwbouw toe te voegen en de woningen van Habion te behouden voor de sociale woningvoorraad.

In 2024 hebben we uitvoering gegeven aan de regionale realisatieagenda en ook in 2025 zetten we ons daarvoor in.

De geplande groei wordt afgerond

Woningbouw helpt mee aan meer evenwicht op de woningmarkt. Er wordt hard gewerkt om de geplande projecten te realiseren. Daarbij zijn er projecten die al bijna klaar zijn (zoals Keijzershof en Ackerswoude) en projecten die gestart zijn (zoals Tuindershof, De Scheg en Centrumlijn) of nog moeten gaan starten (zoals Oranjepark en Dwarskade). Onze woningvoorraad groeit, zoals ook te zien is in tabel 1.2 (bron: waarstaatjegemeente.nl, 27 januari 2025). In 2024 zijn er 205 woningen bij gekomen. In totaal zijn er eind 2024 22.656 woningen in Pijnacker-Nootdorp

Ontwikkeling woningvoorraad

Aantal woning

24.000

22.000

20.000

22 20

20 20

18 20

20 16

14 20

20

12

18.000

Grafiek 1.2 (bron: waarstaatjegemeente.nl) De realisatie van Park van Buijsen (Keijzershof) is bijna klaar. Aan de bouw van de laatste woningen, 23 appartementen in de Juffer, is in 2024 hard gewerkt. Naar verwachting wordt het gebouw eind 2025 opgeleverd. In Centrumlijn Noord wordt sinds eind 2023 gebouwd aan fase 1. Eind 2024 is ook gestart met de tweede fase. De oplevingen van de woningen (sociale huur, middenhuur en koop) vinden gefaseerd plaats van de zomer van 2025 tot begin 2027. De start van de eerste fase van Centrumlijn Zuid is voorzien voor de zomer van 2025. Daar worden sociale huurwoningen gebouwd. In het Tuindershof zijn de woningen tussen de Europalaan en de Tuindersweg allemaal verkocht en verhuurd. In 2024 zijn 64 sociale huurwoningen ten oosten van de Tuindersweg opgeleverd. Ook in 2025 gaat de ontwikkeling van deze wijk door. In 2024 is verder gegaan met de bouw van woningen in de Scheg (Kiem). Er worden ook woningen gebouwd op locaties in de bestaande woonkernen. Een goed voorbeeld daarvan zijn de woningen die in het Hart van Nootdorp worden gerealiseerd. Met de bouw van het combinatiegebouw (kindcentrum en huurappartementen) is in 2024 gestart. Daarnaast is gestart met de selectie van een ontwikkelaar voor de koopappartementen.

20

Wat hebben we daarvoor gedaan ? Om de beoogde maatschappelijke effecten te bereiken, hebben we ingezet op drie prestatievelden (zie de doelenboom). Per prestatie geven we de activiteiten, het beoogde resultaat en de feitelijke realisatie in 2024 weer. Activiteit

Resultaat

Toelichting status

Programma: 01 Ruimte en wonen Hoofdactiviteit (rol): 1. Behouden en ontwikkelen van een herkenbare en passende woon en leefomgeving Bestemmingsplannen afronden

Bestemmingsplannen die voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet als ontwerp ter inzage hebben gelegen worden overeenkomstig de Wet ruimtelijke ordening afgerond

Veruit de meeste bestemmingsplannen die voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet als ontwerp ter inzage zijn gelegd, zijn inmiddels overeenkomstig de Wet ruimtelijke ordening afgerond. Eén van deze ontwerpbestemmingsplannen is nog niet vastgesteld. Dit bestemmingsplan zal in 2025 overeenkomstig de Wet ruimtelijke ordening ter vaststelling aan de raad worden aangeboden.

Inrichten groengebied Oude Polder

Een ingericht groengebied Oude Polder met eventuele verkeersmaatregelen waarbij de samenleving op het niveau van meebeslissen heeft geparticipeerd.

In 2024 hebben de gemeente en de ondernemer gewerkt aan het uitwerken van de afspraken die in de intentieovereenkomst zijn opgenomen. Tegelijkertijd wordt het participatiekader aangeboden aan de raad. De raad heeft in 2025 over het participatiekader besloten. Daarna kan het participatietraject vervolgd worden. Na afronding van het participatietraject wordt het bestemmingsplan ter vaststelling aan de raad aangeboden. Dit is naar verwachting in de tweede helft van 2025.

Omgevingsplan actualiseren

Het van rechtswege ontstane tijdelijke omgevingsplan wordt stap voor stap geactualiseerd waarbij gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden die de Omgevingswet biedt

Het van rechtswege ontstane tijdelijke omgevingsplan wordt stap voor stap omgezet naar het permanente deel van het omgevingsplan. In januari 2024 is de bruidsschat (onderdeel van het tijdelijk deel) technisch in beheer genomen in in april 2024 is een herziening op de bruidsschat doorgevoerd. Daarmee zijn alle artikelen die niet van toepassing zijn op onze gemeente geschrapt en is een goede basis gecreëerd waarop verdere wijzigingen van het (permanente) omgevingsplan kunnen worden gebaseerd. De eerste stap in het opbouwen van het permanente deel van het omgevingsplan, is het ontwerpomgevingsplan voor de woonwijk Tolhek. Dit ontwerpomgevingsplan heeft in 2024 ter inzage gelegen en zal in 2025 ter vaststelling aangeboden worden aan de raad.

Omgevingsprogramma Ruimtelijke kwaliteit

Opstellen omgevingsprogramma Ruimtelijke Op 28 maart 2024 is de kaderstellende notitie Kwaliteit volgens kaderstellende notitie voor het omgevingsprogramma ruimtelijke kwaliteit vastgesteld door de gemeenteraad. Daarna is een adviesbureau voor het maken van de ruimtelijke analyse geselecteerd. Verder is gestart met het vormgeven van het participatieproces. In februari 2025 is het concept van de ruimtelijke analyse gereed en kan de participatie starten. De verwachting is dat het ontwerp-omgevingsprogramma eind 2025 gereed is.

Omgevingsvisie monitoren en evalueren

Tweejaarlijkse monitor en evaluatie van de omgevingsvisie

In 2024 stond de eerste monitor van de omgevingsvisie gepland. Door de beperkte personele capaciteit, zal deze in 2025 worden opgeleverd.

Opstellen gebiedsvisie Vrijenban

Gebiedsvisie voor Vrijenban in Delfgauw inclusief de S-bocht in de Delftsestraatweg

In juni 2024 is de bestuursopdracht voor de gebiedsvisie Vrijenban vastgesteld door het college. De raad is hierover via de actieve informatieplicht geïnformeerd. Als eerste stap worden de ambities voor het gebied in beeld gebracht door onder andere

21

Activiteit

Resultaat

Toelichting status een ruimtelijke analyse, inventarisatie van het beleidskader en gesprekken met belanghebbenden. Juni 2025 wordt de gebiedsvisie ter besluitvorming aangeboden aan de gemeenteraad.

Programmaplan invoering Omgevingswet uitvoeren

Halfjaarlijkse monitor programmaplan Omgevingswet

Conform de afspraken uit de begroting heeft de raad twee maal per jaar een raadsmonitor ontvangen die inzicht geeft in de voortgang van de acties uit het Programmaplan. De tweede monitor van 2024 de zesde sinds 2019 was tevens de laatste. Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking is getreden en het Omgevingsloket en de vergunningverlening het afgelopen jaar goed hebben gefunctioneerd is het programmaplan in de loop van 2024 langzaam afgebouwd. Conform de aanbevelingen van de rekenkamercommissie,heeft het college één jaar na inwerkingtreding van de Omgevingswet nog een vervolgmeting uit (laten) voeren over de Omgevingswet op de aspecten organisatie, instrumenten, omgeving, financiën en de rol van de raad. Deze vervolgmeting is opgenomen in de paragraaf Ruimtelijk Domein in de Jaarstukken 2024.

Hoofdactiviteit (rol): 2. Uitbreiden van de woningvoorraad Grondexploitaties actualiseren

Halfjaarlijkse actualisatie van de projecten en grondexploitaties

De tweede halfjaarlijkse rapportage over de voortgang van de grondexploitaties en andere projecten is in oktober 2024 aan de raad aangeboden.

Kansenkaart (inbreidings-) locaties en leegstaande gebouwen opstellen

Regelmatig actualiseren van kaart die inzicht biedt in kansen voor het (tijdelijk, flexibel of permanent) uitbreiden van de woningvoorraad of het aanbod voorzieningen dan wel de gebruiksmogelijkheden van leegstaande panden.

De kansenkaart is continue in ontwikkeling en wordt intern gebruikt bij de beantwoording van ruimtelijke vragen voor (tijdelijke) functies. Aangezien de vraag naar ruimte groter is dan het aanbod is de kaart een instrument bij het maken van afwegingen.

Ontwikkelingsstrategie transformatiegebieden uitvoeren

Opstellen ambitienotities voor één of meerdere van de mogelijke ontwikkellocaties Dwarskade, Rijskade, Overgauw en Balijade gevolgd door een omgevingsprogramma en omgevingsplan.

Overeenkomstig de ontwikkelstrategie transformatiegebieden die in 2023 door de raad is vastgesteld, wordt gewerkt aan de deelgebieden Dwarskade en Overgauw. In februari 2024 heeft de raad de ambitienotitie Dwarskade vastgesteld en in januari 2025 de ambitienotitie voor Overgauw. In het derde kwartaal van 2025 verwachten we de gebiedsvisie Dwarskade aan de raad te kunnen voorleggen en in het vierde kwartaal de gebiedsvisie Overgauw.

Startnotitie Oranjepark uitvoeren

Uitgevoerde startnotitie voor de ontwikkeling van Oranjepark

Conform de door raad vastgestelde start- en kaderstellende notitie is in 2024 gewerkt aan de ontwikkeling van Oranjepark. In dat kader is een subsidie aangevraagd bij de provincie en wordt met een stedenbouwkundig bureau gewerkt aan de ruimtelijke visie. Daarnaast is een adviesbureau is gevraagd om mee te denken over het parkeervraagstuk om de parkeervraag, als gevolg van een hoge woondichtheid in combinatie met het parkeren van het gemeentekantoor, efficiënt op te lossen. In het tweede kwartaal van 2025 is de ruimtelijke visie aan de raad voorgelegd. Dan wordt ook verzocht om een grondexploitatie te openen.

Uitvoeren startnotitie asielopvang

Opstellen Uitvoeringsplan Opvang Asielzoekers en locatieonderzoek asielopvang overeenkomstig de startnotitie asielopvang.

De raad is begin oktober geïnformeerd over de locatiekeuze van het college voor de realisatie van opvang van 250 asielzoekers én 150 flexwoningen voor bijzondere doelgroepen en starters. Direct aansluitend is fase 2 van het participatieproces gestart. In november is het uitvoeringsplan

22

Activiteit

Resultaat

Toelichting status ter besluitvorming aan de gemeenteraad aangeboden, waarmee aan de opdracht van de gemeenteraad is voldaan. De gemeenteraad heeft besloten niet in te stemmen met het uitvoeringsplan.

Woningvoorraad uitbreiden door afronden bestaande ontwikkellocaties

Overzicht van de start van de bouw van woningen op de bestaande ontwikkellocaties Keijzershof, Centrumlijn, Tuindershof, de Scheg en Hart van Nootdorp

In Keijzershof is het laatste appartementengebouw in aanbouw. Dit wordt naar verwachting eind 2025 opgeleverd. In Centrumlijn Noord is eind 2023 volgens planning gestart met de eerste bouwfase (sociale huur, middenhuur en koop). Eind 2024 is gestart met fase 2 (sociale huur en koop). De opleveringen vinden gefaseerd plaats van zomer 2025 tot begin 2027. De start van de eerste bouwfase (sociale huur) in Centrumlijn Zuid is voorzien in de zomer van 2025, een half jaar later dan voorzien. Tuindershof heeft in 2022 een dip gekend in de verkoop van woningen, waarna gekozen is voor gedeeltelijke herontwikkeling. Inmiddels zijn alle woningen tussen Tuindersweg en Europalaan verkocht en verhuurd. Aan de oostzijde van de Tuindersweg zijn in 2024 64 sociale huurwoningen opgeleverd en volgt begin 2025 de oplevering van de laatste vrije sectorwoningen. Aan de westzijde van de Tuindersweg is de bouw van 35 vrije sectorwoningen gestart. In februari 2025 wordt gestart met de bouw van de volgende fase, bestaande uit 43 vrije sectorwoningen en 15 huurwoningen. In Hart van Nootdorp start in november 2024 de bouw van het combinatiegebouw (kindcentrum + huurappartementen). Verder is de selectie van een ontwikkelaar voor de koopappartementen aan de Hagelaan begonnen. De start bouw staat gepland voor 2026.

Hoofdactiviteit (rol): 3. Benutten van de woningvoorraad voor (lokale) doelgroepen en inwoners Gereedschapskist maatregelen lokale wooncarrière

Overzicht van maatregelen die worden ingezet om een lokale wooncarrière te faciliteren (doorstroming, opkoopbescherming, doelgroepenverordening, antispeculatiebeding etc)

De gereedschapskist met maatregelen om een lokale wooncarrière mogelijk te maken, wordt ieder jaar verder aangevuld.Vanwege de beperkte capaciteit is het niet mogelijk gebleken om deze in 2024 te actualiseren. Daarom wordt versie 2.0 in 2025 ter informatie aan de raad aangeboden.

Nieuwe regionale woningmarkafspraken sluiten

Definitief akkoord over het aantal en de spreiding van sociale huurwoningen in de regio Haaglanden

De Regionale Realisatieagenda Haaglanden is in 2023 ondertekend door de woningcorporaties, de negen Haaglandengemeenten, de provincie ZuidHolland en het Rijk. Daarin staan afspraken over de te realiseren woningen inclusief sociale huurwoningen. Deze agenda wordt uitgevoerd en gemonitord via bijvoorbeeld de lokale bouwtafel, de regionale versnellingstafel en de bestuurlijke tafel wonen.