Bijlage 2.0 GRS Conceptzienswijze brief

Gemeenschappelijke Regeling Sociaal T.a.v. het Dagelijks Bestuur Postbus 619 3300 AP Dordrecht

datum

2 juli 2026

behandeld door

C.D. van Petersen

ons kenmerk

2025-

Telefoonnummer Onderwerp

14 078 Zienswijze voorlopige Jaarstukken 2025, Ontwerpbegroting 2027 e.v. en Voorjaarsbrief 2026

Geacht Dagelijks Bestuur,

De raad van de gemeente Papendrecht heeft in haar vergadering van 2 juli 2026 kennisgenomen van de voorlopige jaarstukken 2025, de voorjaarsbrief 2026 en de ontwerpbegroting 2027-2030. Onderstaand geven wij graag onze zienswijze op de stukken. Voordat we daarop ingaan, willen we eerst stilstaan bij iets anders. De stukken laten zien dat medewerkers van de GR Sociaal zich, ondanks een moeilijke periode sinds de "klokkenluidersbrief", met blijvende inzet hun werk hebben voortgezet. Dat waarderen wij zeer en we vragen u dit ook aan alle medewerkers mee te geven. Met het vastgestelde herstel- en verbeterplan is de organisatie in een nieuwe fase gekomen, gericht op herstel van vertrouwen en veiligheid. We hopen dat dit plan rust brengt en bijdraagt aan een veilige en prettige werkomgeving voor iedereen. We blijven graag op de hoogte van de voortgang en wensen u veel succes in dit proces. Jaarrekening 2025 Wij zijn blij te lezen dat uw organisatie op verschillende opgaven mooie resultaten heeft bereikt. Een hoge score op klanttevredenheid en een hoger bereik op bestaanszekerheid zijn – onder meer- mooie ontwikkelingen. We lezen ook dat er nog uitdagingen blijven. De groeiende vraag en kosten bij Zorgen voor Ondersteuning en vooral de hogere uitkeringslasten bij Bestaanszekerheid zijn reden tot zorg.

Zeker in het licht van de algehele financiële ontwikkeling van het laatste jaar die onze gemeente nu ook dwingen tot het maken van kritische financiële keuzes. U geeft in de jaarrekening aan dat dit opnieuw dwingt tot keuzes en vragen in de aanbiedingsbrief om een oordeel geven over 43 ombuigingsmaatregelen. We gaan hier onder het kopje Begroting 2027-2030 verder op in. Voorjaarbrief 2026. Complimenten voor de verbeterslag die is gemaakt op de Voorjaarsbrief. Vorig jaar vroegen we via de zienswijzebrief om nog meer gemeentespecifiek inzicht te geven in de ontwikkelingen per gemeente. Met toevoeging van de laatste paragraaf "aantallen per gemeente" bent u aan dit verzoek tegemoetgekomen. Dit geeft meer inzicht in de ontwikkelingen per voorziening waarmee duidelijker wordt welke aandachtspunten er zijn om op te sturen. De kosten stijgen ten opzichte van de primaire begroting 2026 met € 20,1 miljoen. Waarvan € 19,5 miljoen voor rekening van de gemeenten, na aftrek van baten uit het Europees Sociaal Fonds t.w.v. (afgerond) € 0.6 miljoen. Deze stijging komt grotendeels door autonome factoren, zoals de groei van het aantal klanten, loon- en prijsindexaties en overige autonomie ontwikkelingen. We vragen u

uiteraard om er alles aan te doen deze kosten lopende het jaar niet verder op te laten lopen, dan wel, deze stijging weer teniet te doen. Begroting 2027-2030 De ontwerpbegroting toont hogere kosten, resulterend in een grotere gemeentelijke bijdrage dan eerder werd voorzien. U schrijft dat dit met name komt door autonome ontwikkelingen en een aantal technische mutaties. Wij begrijpen dit, maar het baart ons ook zorgen. Vorig jaar vroegen wij in onze zienswijze aandacht voor het feit dat ook onze gemeente kampt met tekorten. Ondanks dat, konden wij op dat moment mede door de geformuleerde bestuurlijke opdracht Toekomstbestendig Sociaal Domein, nog net onze begroting sluitend krijgen. We hebben oog voor de redenen die ten grondslag liggen aan het tekort. Toch is het jammer dat de bestuurlijke opdracht niet heeft geleid tot structurele oplossingen. Dit resulteert voor ons nu namelijk alsnog in een groot tekort op onze begroting. Zoals altijd, maar nu dus meer dan ooit, vraagt dit van onze gemeente dat wij onze bestedingen kritisch tegen het licht moeten houden. Hierbij zal de gemeente Papendrecht ook naar alle de verbonden partijen kijken. Het stemt ons positief dat u samen met onze gemeente begin dit jaar bent gaan werken aan een nieuw plan met maatregelen die alsnog de noodzakelijke besparingen moeten opleveren.

Ook de wijze waarop - samen, open en transparant - waarderen we zeer. U stuurde de voorstellen als bijlage voor een oordeel daarover mee met deze P&C-stukken. Wij zullen ons aandeel in de te maken keuzes nemen aangezien wij beseffen dat ons beleid en de keuzes die we maken, een groot aandeel vormt in de uitgaven voor de uitvoering. Dit betekent echter wel dat we keuzes moeten maken die onze inwoners gaan raken, wat pijnlijk is. Wij hechten eraan om maatregelen met een negatieve impact op onze inwoners als laatste toe te passen en te starten met begrotingstechnische maatregelen en maatregelen gericht op de bedrijfsvoering van de GR Sociaal. Daarom vragen we u nadrukkelijk vanuit uw rol, om parallel ook opnieuw kritisch te kijken naar mogelijke besparingen die u in uw organisatie kunt realiseren op andere vlakken, zoals in bedrijfsvoering, via digitalisering, efficiëntere werkwijzen en samenwerking. Hierbij verwachten we bijvoorbeeld dat u kritisch kijkt naar inhuur en invulling van vacatureruimte. Dit doen we als gemeente voor onze eigen organisatie en verwachten we daarom ook van u als verlengd lokaal bestuur.

We doen daarnaast een klemmend beroep op u, om maximaal gebruik te maken van de ruimte die er is om door middel van de technische uitgangspunten de begroting zo ver mogelijk naar beneden bij te stellen.We constateren dat deze maatregelen primair gericht zijn op financiële beheersbaarheid en ramingsdiscipline in een periode van grote onzekerheden, waaronder landelijke beleidsontwikkelingen. We onderkennen dat een deel van de maatregelen is gebaseerd op aannames en verwachtingen, waarvan de uiteindelijke effecten zich in de praktijk moeten bewijzen. Dit brengt een risico met zich mee dat de financiële uitkomsten anders kunnen zijn dan nu geraamd.

Vanuit versterkt eigenaarschap van de GR Sociaal achten wij het daarom passend dat wij, als gemeenten, dit gezamenlijk en transparant ondervangen. We spreken ons uit dat we als deelnemende gemeente:

• •

Vanaf 2027 in onze begroting expliciet aandacht besteden aan het risicoprofiel van de GR Sociaal; Dit, waar nodig, vertalen naar een verhoogde risico-inschatting in de paragraaf weerstandsvermogen.

Hieronder schetsen wij een aantal maatregelen waarvan we u verzoeken deze te verwerken in de begroting en meerjarenraming van de GR Sociaal.

1. De meerjarige groei van de begroting van de GR Sociaal vanaf 2027 te laten aansluiten bij de verwachte groei van de rijksinkomsten voor gemeenten, waarbij 2027 als nullijn wordt gehanteerd 2. Vanaf 2027 een structurele stelpost ‘vangnet Participatiewet’ op te nemen in de begroting van de GR Sociaal 3. De structurele inzet van ESF-subsidies expliciet op te nemen aan de baten- én aan de lastenzijde van de begroting van de GR Sociaal 4. Vanaf 2027 structureel middelen op te nemen in de begroting van de GR Sociaal ten behoeve van SRoI ter hoogte van 1% van het geraamde maatschappelijke effect (€33 mln), jaarlijks oplopend met 1% 5. Vanaf 2027 in de meerjarenraming van de GR Sociaal uit te gaan van gelijkblijvende aantallen van Wmo-cliënten in plaats van een autonome volumegroei 6. Voor de begroting te rekenen met een inkomensafhankelijke bijdrage voor de Wmo, in aansluiting op de wijze waarop het Rijk hier rekening mee houdt in de uitkering aan de gemeente 7. Voor de begroting rekening te houden met de afschaffing van huishoudelijke ondersteuning als maatwerkvoorziening, in aansluiting op de wijze waarop het Rijk hier rekening mee houdt in de uitkering aan de gemeente Ten aanzien van punt 6 en punt 7 betekent dit dat op het moment dat het Rijk de uitkering aan de gemeente voor de betreffende taak bijstelt, wij van u verwachten dat u dit ook aan de uitgavenkant aanpast.

Ook vragen wij u om het transparante proces voort te zetten en ons niet alleen bij de momenten in de P&C-cyclus, maar ook tussentijds op de hoogte te houden van de voortgang op de besparingen. Ontwikkelen naar Werk Uit de jaarrekening blijkt dat de tekorten vooral liggen op het vlak van de Participatiewet. Zeker op dit vlak vragen wij u extra scherp te zijn. In dezelfde vergadering waarin wij de jaarstukken en begroting voor deze zienswijze behandelen, ligt een voorstel voor tot aanvraag van de Vangnetuitkering BUIG over het jaar 2025. We zien daarin dat de trend is dat er meer mensen in de bijstand instromen dan uitstromen. Meer Papendrechtse inwoners dus, die van een laag inkomen moeten rondkomen. De vangnetaanvraag laat zien dat er veel gebeurt om mensen te ontwikkelen naar werk. En we beseffen ons dat de klantgroepen waar het om draait lastiger te bemiddelen zijn, vanwege het hoge aandeel mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Toch vragen wij u om samen met de gemeente nog scherper te gaan kijken wie er in ons bijstandsbestand zit en of al het aanbod dat er is, wel voldoende past op onze lokale doelgroep. Want ondanks dat er veel gebeurt zien wij dat het bestand groeit. Dit tij willen wij graag keren.

Speelveldverkenning Sociaal Domein Graag vragen wij u ook aandacht voor het volgende: In onze raadsvergadering van 10 juli 2025 hebben wij besloten tot het uitvoeren van een Speelveldverkenning Sociaal Domein. Deze verkenning moet leiden tot een scherper beeld van het sociaal domein in Papendrecht. Met deze verkenning versterken we de basis voor toekomstgerichte keuzes en een duidelijke koers. Bij die speelveldverkenning zijn drie vragen belangrijk: Wat doen we? Wie doet wat? En wat levert het op? Daar waar de uitkomsten van de Speelveldverkenning u als verbonden partij raken, zullen we deze delen. Mogelijk leiden deze tot overleg om bepaalde zaken in beleid of uitvoering te wijzigen of aan te passen. De planning is om de speelveldverkenning in 2026 af te ronden. De maatregelen Zoals hiervoor aangegeven hebben wij ons gebogen uw voorstel met maatregelen om te komen tot ombuigingen. In de aanbiedingsbrief schetst u dat er geen taakstelling is vastgesteld, maar wel de opdracht bestaat om ombuigingsmogelijkheden van ten minste € 6,6 miljoen in beeld te brengen. Daarbij geeft u aan dat inmiddels ruim veertig potentiële maatregelen zijn geïdentificeerd, met een theoretisch ombuigingspotentieel tot ongeveer € 12 miljoen. En dat een aanzienlijk deel van deze maatregelen beleidswijzigingen op gemeentelijk niveau vereist.

Zoals gezegd waarderen we de transparantie en de gezamenlijke verkenning die hierin zichtbaar wordt. Tegelijkertijd worstelen we met het feit dat het in beeld brengen van maatregelen geen automatisme mag creëren richting

besluitvorming; elke maatregel vraagt om een afzonderlijke politieke afweging, mede bezien vanuit de maatschappelijke impact. Wij verwachten daarbij een heldere rolverdeling, waarbij scherp wordt onderscheiden welke maatregelen binnen de bevoegdheid van de GR Sociaal liggen en welke maatregelen expliciete besluitvorming door de gemeenteraden vereisen. Daarnaast hechten wij er groot belang aan dat bij maatregelen op het terrein van minimabeleid, Wmo en participatie waar dat nog niet inzichtelijk is, expliciet inzicht wordt gegeven in de gevolgen voor kwetsbare inwoners, mogelijke verschuivingen naar andere domeinen of gemeentelijke taken en de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid in de praktijk. Wij staan open voor het gezamenlijk verder uitwerken van kansrijke richtingen, maar hechten eraan dat gemeenten hierin daadwerkelijk aan de lat blijven staan. Dit gezegd hebbende geven we in onderstaande tabel weer maatregelen wij doorgevoerd of nader onderzocht (leidend tot een voorstel) willen hebben:

Invoeren 7

Persoonlijk minimabudget: Stoppen met extra bedrag voor kinderen tot 18 jaar

14

Stoppen met buitenwettelijk begunstigend beleid bijzondere bijstand: Terugwerkende kracht van zes maanden naar één maand

18

Werken met afwijkende toekennings- en draagkrachtperiodes bij bijzondere bijstand.

19

Ambtshalve verstrekken minimabudget

20

Loonkostenpremie uitbreiden

21

Baanbonus uitbreiden

22

Inzet Werk Ontwikkelpunt (WOP) voor uitvoering MAP

23

Bemiddelen bij de poort

24

Doorrekenen Nuggers-beleid

28

Inzet WOP voor uitvoering participatiedeel van de Z-route

30

Scootmobiel als algemene voorziening verstrekken i.p.v. als maatwerkvoorziening

34

Maximaliseren gebruik technologie/ slimme woninginrichting bij huishoudelijke ondersteuning

35

Afspraken maken met woningcorporaties over woningaanpassingen die ten dienste komen van het gehele complex

36

Arbeidsmatige en ontwikkelgerichte dagbesteding gedeeltelijk vervangen door participatieplekken

37

Wasservice als algemene voorziening inrichten

39

Deelscootmobiel/ scootmobielpool als algemene voorziening in het leven roepen

41

(Meer) gebruik maken van het regresrecht (artikel 2.4.3 Wmo)

42

Intensiveren WMO-toezicht

43

Nieuw planningssysteem Stroomlijn

Eerst verkennend onderzoeken 5

Stoppen met subsidiëren bureaukosten SUN Drechtsteden (noodfonds en sociaal leenfonds)

10

Eigen bijdrage peuteropvang (Stoppen met buitenwettelijk begunstigend beleid BB)

11

Collectieve zorgverzekering minima: Vermogensgrens hanteren (met behulp van BIDN) (bedrag verwerkt in maatregel 13)

15

Persoonlijk minimabudget (PMB) als voorliggende voorziening voor bijzondere bijstand voor woninginrichting

16

Vermogenstoets vereenvoudigen en vermogensgrens verlagen voor bijzondere bijstand

17

Stoppen met (stortingen in) het Sociaal Leenfonds (zie samenhang met maatregel 5)

29

Doortrekken Vroege Start

31

Invulling geven aan reablement binnen de HO door middel van inzet ergotherapeut

32

Invulling geven aan reablement binnen de HO door middel van inzet huishoudcoach

33

Invulling geven aan reablement binnen de HO door middel van Powerful Ageing

40

Huishoudelijke ondersteuning gebiedsgericht inrichten

Niet invoeren 1

Extern budgetbeheer (Stoppen met buitenwettelijk begunstigend beleid BB)

2

Verlagen inkomensgrens naar 110% WSM (Persoonlijk Minimabudget)

3

Referteperiode naar 2 jaar (Persoonlijk Minimabudget)

4

Persoonlijk Minimabudget (PMB): de hoogte verlagen naar 35% van het sociaal minimum.

6

Hanteren van een drempelbedrag bij de bijzondere bijstand

8

Medische kosten (Stoppen met buitenwettelijk begunstigend beleid BB)

9

Stoppen met regeling tegemoetkoming eigen bijdrage kinderopvang Knop herijking minimabeleid 2023

12

Collectieve zorgverzekering minima: Inkomensgrens verlagen van 130% naar 120% Knop herijking minimabeleid 2023 (bedrag verwerkt in maatregel 13)

13

Stoppen of aanpassen inkomens-vermogensgrens collectieve zorgverzekering minima (zie ook maatregel 11 en 12)

25

Stoppen met de ik-doe-mee-premie

26

Stoppen met subsidie aan Stichting MBO

27

Stoppen met het Regionaal Welkomstprogramma Inburgeraars

38

Pgb tarief voor ondersteuners uit het netwerk baseren op het minimumloon

Bij een aantal maatregelen geven we u nog enkele inhoudelijke vragen of opmerkingen mee: Maatregel 10: Eigen bijdrage peuteropvang (Stoppen met buitenwettelijk begunstigend beleid BB): Het financieel effect is voor Papendrecht zeer klein: € 2.000. Daarom willen we de maatregel in deze vorm niet invoeren. We hebben wel interesse in het "Dordts model” waarin de maatregel op nihil wordt gesteld voor lage inkomens. Graag zien we dit model onderzocht.

Maatregel 11: Collectieve Zorgverzekering voor Minima: Vermogensgrens hanteren (met behulp van Bureau Informatie Diensten Nederland): We staan open voor deze maatregelen, maar het is nog onduidelijk welke inkomens- en vermogensgrens gehanteerd wordt en wat financieel effect is. De potentiële besparing lijkt echter substantieel dus graag vragen we u deze maatregel verder te onderzoeken. Maatregel 13: Collectieve Zorgverzekering voor Minima: Stoppen met het aanbieden van het Gemeentepakket in samenwerking met VGZ. We zijn niet voor afschaffen van de collectieve zorgverzekering. Dit heeft mogelijk grote gevolgen voor de inwoner, zeker wanneer zij hoge zorgkosten hebben. Wel vragen we u te onderzoeken of het bij een nieuwe aanbesteding mogelijk is om een beperkter aanbod onderdeel te laten zijn van de collectieve verzekering. En of individuele gemeenten de keus kunnen maken om niet of beperkter af te nemen. Mogelijk levert dat wel besparingsmogelijkheden op. Maatregel 15: Persoonlijk minimabudget: PMB als voorliggende voorziening op de bijzondere bijstand Deze maatregel heeft effect op de bestedingsruimte van inwoners en veronderstelt dat mensen in staat zijn een bufferbudget te sparen. Het financieel effect is ook onzeker. Daarom eerst nader onderzoeken of dit zinvol is rendabel is. Maatregel 16: Vermogenstoets vereenvoudigen en vermogensgrens verlagen voor bijzondere bijstand.

De hoogte van de vermogensgrens is een politieke keuze. Vraag is welke hoogte voorgesteld zou worden. Een verlaagde vermogensgrens wijkt vervolgens af van andere vermogensgrenzen en dit maakt het beleid mogelijk ingewikkelder voor de inwoners. Vereenvoudigen van de vermogenstoets zien we als goede ontwikkeling. We vragen u in beeld te brengen wat de besparing is als gekozen wordt voor alleen vereenvoudiging Maatregel 29: Doortrekken Vroege Start Deze maatregel heeft de eerste twee jaar een negatief netto financieel effect. We zijn er niet per definitief tegen maar de tijd is nu niet rijp om een gedegen oordeel te geven over dit voorstel. Wij vragen een financieel beter onderbouwd voorstel om later een besluit te kunnen nemen. Maatregel 30: Scootmobiel als algemene voorziening verstrekken i.p.v. als maatwerkvoorziening Dit is een interessante maatregel. Maar, deze maatregel leidt tot een besparing bij de GR Sociaal, maar ook tot nog onbekende kosten bij de gemeente. Daarnaast wordt er een eigen bijdrage gevraagd. We willen voor besluitvorming eerst weten wat de kosten zijn om een deel voor lage inkomens via het minimabeleid te compenseren, voordat een definitief besluit wordt genomen. We vragen u om samen met de gemeente te onderzoeken hoe deze voorziening ingericht kan worden, waarbij de GR Sociaal mogelijk een rol speelt in de uitvoering.

En wat de verwachte kosten kunnen zijn voor compensatie van lage inkomens. Maatregel 31, 32 en 33: Invoeren van reablement. We staat niet onwelwillend tegenover het invoeren van een vorm van reablement. Gezien het stopzetten van de pilot Powerful Ageing willen we pas een definitief oordeel geven nadat u onze gemeenteraad in het najaar uitgebreid heeft geïnformeerd. We stellen de voorgestelde beeldvormende sessie hierover op prijs. Maatregel 37: Wasservice als algemene voorziening inrichten We onderzoeken graag met de GR Sociaal en andere gemeenten, of dit een haalbare maatregel is. Dit vraagt net als bij de scootmobielen vooraf een investering om de algemene voorziening op te zetten. Vraag is of de kosten opwegen tegen de inkomsten van de

-

wasservice. Daarnaast willen we graag in gesprek met u waar en hoe u ons kan ondersteunen bij het organiseren van algemene voorzieningen (ook bij de andere maatregelen waar dat van toepassing is).

Maatregel 40: Huishoudelijke ondersteuning gebiedsgericht inrichten U geeft aan dat er geen indicatie te geven is van de besparing. Daarnaast hechten onze inwoners vaak aan hun keuzevrijheid, hoewel we beseffen dat afwijken hiervan wel kan zorgen voor meer efficiency. Enkele andere gemeenten geven aan dat zij een pilot willen doen. Graag blijven wij op de hoogte van de voortgang, inclusief het effect dat het op de keuzevrijheid van inwoners heeft. We zouden hier in een later stadium een oordeel over willen geven op basis van die pilots. Wij gaan er vanuit u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zien uw antwoord tegemoet. Hoogachtend,

de griffier,

de voorzitter,

S.C. Madern

M.J.M. van Driel