20210527 Kaderbrief 2022-2026.pdf

Kaderbrief 2022 – 2026

INHOUD

I.

INLEIDING ............................................................................................................................. 2

II.

BELEIDSONTWIKKELINGEN............................................................................................. 5

III. FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN ................................................................................... 14 IV. OMBUIGINGSPROCES INCLUSIEF MEERJARENPERSPECTIEF ............................ 21 Bijlage ......................................................................................................................................... 42 Regelgeving structureel en reëel evenwicht....................................................................... 42

1

Kaderbrief 2022 - 2026 I.

INLEIDING

In het afgelopen jaar heeft het college gewerkt aan een serie bezuinigingen die noodzakelijk zijn om toekomstige tekorten te voorkomen of terug te dringen. In deze kaderbrief komen die voorgenomen maatregelen bij elkaar. De details over de geplande ombuigingen vindt u in hoofdstuk IV van de kaderbrief ("Ombuigingen inclusief meerjarenperspectief") waarin ook de motivatie van keuzes staat vermeld. De grootste uitdaging is het vinden van balans tussen het nemen van ingrijpende maatregelen en het behouden van het karakter van onze Papendrechtse samenleving waarin het fijn wonen, werken en recreëren is. We buigen om, maar behouden (meer dan) de basis maatschappelijke infrastructuur en rekenen daarbij op de veerkracht van de samenleving. Het college kiest voor: • • •

Een financieel perspectief op langere termijn, met sluitende begrotingen voor 2022 én 2023 Verhoging van de lokale lasten om deze meer in evenwicht te brengen met het voorzieningenniveau. Creëren van ruimte om toekomstige investeringen mogelijk te maken.

We willen maatregelen nemen die een blijvend perspectief bieden aan onze samenleving. Daarvoor zijn structurele maatregelen nodig zodat de gemeente de ruimte maakt om Papendrecht toekomstbestendig te maken. Daarbij wordt vanzelfsprekend in alle zorgvuldigheid geprobeerd om de pijn – waar mogelijk – enigszins te verzachten. Dat kan bijvoorbeeld door te temporiseren in het doorvoeren van de ombuiging, of incidenteel geld in te zetten. Het college ziet zich genoodzaakt om het toekomstige tekort van 8 miljoen euro in 2026 (zoals toegelicht tijdens de vergadering van de raadscommissie van 29 maart jl.) om te buigen. De financiële duurzaamheid van Papendrecht is cruciaal en daarom wordt al geruime tijd gewerkt aan de ombuigingen. Sommige subsidies worden afgebouwd of zelfs gestopt en daarnaast zijn er ook separate voorstellen om de begroting sluitend te maken. Daarmee zijn we er nog niet. De voorgenomen maatregelen leveren vooralsnog onvoldoende besparingen op. Lokale lasten Het is niet alleen noodzakelijk om de jaarlijkse begroting in orde te maken, maar ook om financieel perspectief te kunnen bieden aan toekomstige ontwikkelingen. Het college heeft eerder aangegeven wat minder behoudend te begroten dan voorheen, maar wil tegelijkertijd de ogen niet sluiten voor de risico's die er wel degelijk zijn (zie ook de risicoparagraaf in hoofdstuk III ("Financiële ontwikkelingen").

Daarnaast zijn er ook nog autonome ontwikkelingen (beschreven in hoofdstuk III) die structureel financieel gedekt moeten worden. Het college heeft daarom een keuze gemaakt die financiële rust biedt voor de langere termijn, dus niet alleen voor 2022. Hiermee wordt voorkomen dat ieder jaar weer (korte termijn) maatregelen nodig zijn. Een van de belangrijkste pijlers daarbij is de keuze die is gemaakt voor het verhogen van de lokale lasten. Het college heeft daarvoor de volgende argumenten: •

• •

Onze voorzieningen zijn voor een middelgrote gemeente uitmuntend, maar de lokale lasten zijn laag (zoals eveneens toegelicht aan de raadscommissie op 29 maart jl.). Het verschil tussen uitgaven en inkomsten zal in de komende jaren aanzienlijk groter worden. Dit moet worden opgelost. Door de lokale lasten voor alle bewoners en bedrijven te verhogen, wordt de financiële pijn evenwichtiger verdeeld over de gemeente. Door eenmalig een vergaand besluit te nemen, wordt voorkomen dat meerjarig steeds correcties moeten worden doorgevoerd. 2

•

Het biedt ruimte om na te denken over toekomstige ontwikkelingen en investeringen.

De keuze bestaat uit de volgende onderdelen: 1. Opbouw van een reserve voor dekking van de kapitaallasten van toekomstige investeringen (egalisatiereserve kapitaallasten). Vanaf 2022 wordt hiervoor structureel € 0,6 mln. vrijgemaakt. 2. Het voorzieningenniveau – in de basis - op peil houden, ook al zijn hier op onderdelen al wel keuzes in gemaakt bij het ombuigingen pakket. 3. Waar mogelijk minder ingrijpende maatregelen te treffen bij die organisaties en instellingen waar wordt omgebogen. Dit wordt ook gedaan met incidentele middelen. 4. Verhogen van de lokale lasten met 15% per 2022. Daarmee komt Papendrecht rond het landelijk gemiddelde. In de praktijk betekent dit een gemiddelde verhoging van net geen € 10,- per maand per huishouden. Varianten bieden mogelijkheden. De ombuigingsvoorstellen zijn uitgewerkt in verschillende varianten waarbij de basisvariant zorgt voor een meer dan sluitende begroting. Dit samen met de zogenoemde plusvarianten biedt ruimte voor voorstellen of keuzes van de gemeenteraad. Duurzaamheid Zoals besproken met de raad, zijn alle ombuigingsvoorstellen getoetst op duurzaamheidsaspecten. Hierbij zijn zorgvuldige keuzes gemaakt. Dit betekende dat sommige voorstellen zijn aangepast en in een enkel geval zijn afgevallen. In de basis zijn de gekozen mogelijkheden voor 100% realiseerbaar.

Het college realiseert zich goed dat de voorgenomen maatregelen in deze Kaderbrief, op veel fronten ingrijpend zijn, maar we houden perspectief naar de toekomst toe. We denken echter dat met deze noodzakelijke maatregelen recht kan worden gedaan aan het behoud van het karakter van Papendrecht. Het totaalpakket maakt de gemeente sterk en toekomstbestendig.

3

Financiële status op hoofdlijnen Hieronder wordt het financieel meerjarenperspectief weergegeven zoals dit volgt uit de in deze kaderbrief opgenomen financiële ontwikkelingen en ombuigingsvoorstellen. Fianncieel m eerjarenperspectief 2022-2025 bij toepassing van de basisvariant om buiging indelingsvariant 2022 2023 Begrotingssaldo € -1.977.000 € -3.423.000 € Ontw ikkelingen € -864.000 € -213.000 € begrotingssaldo gecorrigeerd € Separate om buigingsvoorstellen basisvariant Subsidies Economie Beheer openbare ruimte Zorgtaken voor kw etsbaren Sport Overhead / organisatie inkomsten verhogen financieel technisch Totaal separate om buigingsvoorstellen Uitw erking Businesscase Businesscase fietsparkeren Businesscase cultuurplatform Businesscase ruimte en w onen Businesscase lokale lasten Structurele dekking lasten toekomstige investeringen

Begrotingsresultaat basisvariant

2024 -4.763.000 € -566.000 €

2025 -6.050.000 € -643.000 €

2026 -6.050.000 -2.190.000

-2.841.000 €

-3.636.000 €

-5.329.000 €

-6.693.000

€

-8.240.000

€ € € € € € € €

238.944 28.000 238.000 61.500 8.000 538.500 21.500 1.070.500

€ € € € € € € €

275.810 28.000 353.000 70.800 8.000 576.500 21.500 1.095.500

€ € € € € € € €

360.810 28.000 453.000 70.800 8.000 578.500 21.500 1.140.500

€ € € € € € € €

395.810 28.000 453.000 70.800 8.000 576.500 21.500 1.085.500

€ € € € € € € €

395.810 28.000 453.000 70.800 8.000 576.500 21.500 1.005.500

€

2.204.944

€

2.429.110

€

2.661.110

€

2.639.110

€

2.559.110

€ € € € €

72.000 1.743.000 -600.000

€ € € € €

92.000 50.000 1.743.000 -600.000

€ € € € €

92.000 50.000 1.743.000 -600.000

€ € € € €

92.000 50.000 1.743.000 -600.000

€ € € € €

92.000 50.000 1.743.000 -600.000

€ 578.944

€ 78.110

-€ 1.382.890

-€ 2.768.890

-€ 4.395.890

De financiële ontwikkelingen en risico's zijn uitgewerkt in hoofdstuk III. In hoofdstuk IV is een toelichting op de separate ombuigingsvoorstellen en de business case fietsparkeren en lokale lasten opgenomen. Afsluitend wordt een overzicht verstrekt van de financiële uitwerking van de verschillende varianten basis, basis + en basis++. Proces Uw raad geeft op basis van deze kaderbrief het college richting in de uit te werken ambities en uw zienswijze op gewenste budgetaanpassingen. De ontwikkelingen zijn in deze kaderbrief uitgewerkt. De financiële vertaling resulteert in een geactualiseerd meerjarenbeeld 2022 – 2026. Definitieve besluitvorming zal plaatsvinden bij behandeling van de begroting 2022 waarin bovenstaande uitkomst is verwerkt.

4

II.

BELEIDSONTWIKKELINGEN

In dit hoofdstuk geven wij een breder beeld wat we het komende jaar zien aan beleidsontwikkelingen die op ons afkomen en waarop we ons moeten voorbereiden. Het zal geen limitatieve opsomming zijn, maar wel de meest relevante. De landelijke economische vooruitzichten Het CPB presenteerde in maart 2021 de meest recente macro–economische cijfers, medebepaald op de dan geldende stand van zaken van de coronacrisis en het verloop van de vaccinatiebeleid. Het CPB constateert dat In 2020 het reële bruto binnenlands product (bbp) is afgenomen met 3,7 procent; een historisch grote krimp als gevolg van de coronacrisis. Voor 2021 wordt een herstel verwacht met een economische groei van 2,2 procent van het bbp. In 2022 wordt er nog meer inhaalgroei verwacht met een economische groei van 3,5 procent. De particuliere consumptie blijft in 2021 nog laag en stijgt slechts 0,6 procent na een forse krimp van 6,4 procent in 2020. In 2022 stijgt de particuliere consumptie echter sterk en gaat terug richting het niveau voor de coronacrisis, mede door eerdere hoge besparingen van huishoudens en een forse stijging van de cao-lonen in de jaren 2020 en 2021 als doorwerkeffect van eerder afgesloten Cao's. De consumptieve bestedingen van de overheid stijgen met name hard in 2021, namelijk met 5,7 procent.

Deze stijging komt voor een aanzienlijk deel door de financiële steunpakketten, die in de veronderstelling van de raming op 1 juli aflopen. In 2022 stijgen de overheidsbestedingen beperkt, met een verwachte groei van 0,2 procent. De verwachting is dat de werkloosheid ligt stijgt naar rond de 4,7% eind 2022. Dit vooral vanwege herstructureringen bij bedrijven na afschaffing van de steunmaatregelen coronacrisis. De geschetste macro-economische ontwikkeling is niet onbelangrijk omdat het enige indicatie geeft hoe de financiële ontwikkeling van het Rijk zich naar verwachting zal ontwikkelen. Voor nu kunnen we stellen dat wanneer de ontwikkeling zich voortzet dit positief zal zijn. Voor de gemeenten zal dit positief kunnen doorwerken in de algemene uitkering en in de discussie met het Rijk over de financiële positie van de gemeenten. De financiële positie van de gemeenten in Nederland De financiële positie van gemeenten in Nederland staat ernstig onder druk. De VNG, Provincies en ook de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) brengen de problematiek onder aandacht van het Rijk. Financieel ervaren gemeenten klem te zitten. Enerzijds toetst de Provincie of gemeenten de kostenontwikkeling in het sociaal domein 'realistisch' ramen, wat betekent dat een realistische (stijgend) volumeontwikkeling in het meerjarenperspectief moet worden geraamd door gemeenten.

Anderzijds compenseert het Rijk deze volumeontwikkeling nog niet structureel in de circulaires, waardoor gemeenten tegenover de stijgende kosten op grond van verslaggevingsvoorschriften eigenlijk geen stijgende inkomsten mogen ramen in het meerjarenperspectief. Met de provincie is afgesproken dat op basis van 2020 wel de extra bijdrage van het Rijk (€ 550.000) structureel mag worden meegenomen. Meer begroten op risico dus. Het wordt toegestaan door de provincie omdat de verwachting is dat het Rijk jaarlijks een deel zal compenseren, net zoals ook nu voor 2021 het geval is. Helaas blijft er per saldo nog steeds een tekort op het sociaal domein wat meerjarig oploopt. Naast de oplopende tekorten in het sociaal domein staan gemeenten ook voor grote opgaven als de omgevingswet en energietransitie. Ook op deze dossiers is het nog maar de vraag of het Rijk voldoende middelen aan gemeenten beschikbaar zal stellen. Omdat ook de autonome ontwikkelingen blijven doorlopen, dan is wel de conclusie dat de druk op de begroting fors is en blijft voor de komende jaren. Recente rapporten en adviezen als 'Roeien met te korte riemen' van Berenschot in opdracht van de Provincie Zuid-Holland (3 maart 2021) en 'Rust Reinheid Regelmaat' over bestuurlijke en financiële verhoudingen tussen Rijk en decentrale overheden van het ROB (11 maart 2021) geven diepgaandere inzichten in de problematiek.

Er wordt geconstateerd dat er sprake is van een disbalans tussen: taken, organisatie, bevoegdheden en bekostiging. Door deze disbalans is er te weinig ruimte voor decentrale overheden om zelf beleidskeuzes te maken en wordt hun slagkracht beperkt. Om te voorkomen dat de financiële problemen onbeheersbaar worden en de kracht van decentrale overheden verder wordt uitgehold, moet de balans worden hersteld.

5

Het kabinet deelt het belang van medeoverheden te komen tot structurele oplossingen op het gebied van bestuurlijke en financiële verhoudingen, zodat medeoverheden voldoende middelen en bevoegdheden hebben om hun taken uit te voeren en in staat zijn een bijdrage te leveren aan de maatschappelijke opgaven. Inflatiecijfer Een belangrijke pijler voor de economie is de inflatie. De inflatie loopt na een verwachte stijging in 2021 de komende jaren op basis van de inschatting van het centraal planbureau bij de septembercirculaire 2020 weer licht af naar 1,4% voor 2022 en verder.

Verloop inflatiepercentage 2,3%

3,0% 1,3%

2,0%

1,6%

1,7%

1,4%

1,4%

1,0% 0,0% 2017

2018

2019

2020

2021

2022 e.v.

Uitgangspunten loon- en prijsstijging 2022 - 2026 Begrotingspost

2022

2023

2024

2025

2026

Exploitatiebudgetten

1,4%

1,2%

1,3%

1,4%

1,4%

Loonontwikkeling2)

1,3%

1,5%

1,5%

1,8%

1,8%

2,0%

2,0%

2,0%

2,0%

2,0%

1)

3)

Verbonden partijen

1) spt-circulaire 2020 Consumentenprijsindex (cpi) 2) Spt.-circulaire 2020 Prijs overheidsconsumptie, beloning medewerkers 3) Gekozen voor een vast percentage i.v.m. verscheidenheid in verbonden partijen

Effecten coronavirus Naast de macro-economische en maatschappelijke effecten is ook lokaal de impact van de coronacrisis merkbaar. Na de uitbraak van het virus kwamen veel bedrijfsactiviteiten in de gemeente stil te liggen of werden ernstig belemmerd in hun bedrijfsvoering. Wij volgen bij lokaal te nemen maatregelen nog steeds het rijksbeleid en de adviezen van de VNG. Voor individuele ondersteuning heeft het rijk al diverse steunpakketten in het leven geroepen. Het gemeentelijk accountmanagement werkt als centraal aanspreekpunt snel en adequaat en communiceert over landelijke regelingen, informatievoorziening en steunmaatregelen. Daarnaast zijn verhuurders van commercieel vastgoed benaderd met de oproep om ook coulant om te gaan met het innen van huurgelden. De gemeente draagt met lokaal beleid bij om daar waar mogelijk de inwoners, ondernemers, maatschappelijk partners en verenigingen te faciliteren en te helpen initiatieven mogelijk te maken voor zover de regels dit toelaten. De initiatieven die zijn aangedragen tonen opnieuw de veerkracht van onze inwoners, maatschappelijk middenveld en ondernemers aan. Verder hebben we conform de landelijke richtlijnen, bij aanvraag, uitstel van betaling verleend en is er coulance bij terugvorderingen.

Daarnaast is besloten dat er afstel van huur plaatsvindt voor die ondernemers die een pand huren van de gemeente en die vanwege de lock down periode niet in staat zijn bedrijfsactiviteiten te verrichten. Datzelfde geldt voor de sportverenigingen, wat deels loopt via de reguliere Rijksregeling, is aan de BIZ-centrum een compensatie in de parkeerkosten verstrekt en vindt er geen inning van de leges voor terrassen van de horeca plaats gedurende de lock down periode. 6

Tenslotte hebben we voor die organisaties of verenigingen die geen gebruik kunnen maken van de Rijksregelingen een afwegingskader vastgesteld om te beoordelen of vanuit gemeentelijke middelen hulp kan worden aangeboden. Ook wanneer de corona achter ons ligt zal er sprake zijn van een na-ijleffect. Daarop zullen wij als gemeente anticiperen en die maatregelen en ondersteuning bieden waar dit nodig is voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. We blijven dit goed volgen. Financiële compensatie door het Rijk Bij de tweede concernrapportage 2020 is besloten de compensatie van het Rijk via de algemene uitkering te storten in de bestemmingsreserve corona. Hierbij is de afspraak gemaakt dat de bestemmingsreserve pas wordt aangesproken wanneer de lasten niet via de totale reguliere begroting kan worden opgevangen. In totaal ontvangt de gemeente Papendrecht over 2020 en 2021 een bedrag van € 2.018.000. Op dit moment werken wij aan een coronabegroting waar op basis van concrete voorstellen en gekoppeld aan doelstellingen duidelijk wordt hoe wij de incidentele coronamiddelen gaan inzetten of al hebben ingezet. De plannen en initiatieven worden nog uitgewerkt. Tegelijkertijd zullen we rekening houden met de rechten die mogelijk nog door de verbonden partijen op dit budget wordt gelegd. Denk hierbij aan de WMO, WSW en Jeugd.

Door deze aanpak bereiken we dat de middelen op basis van integrale afweging de juiste bestemming krijgt. We kijken hiermee vooruit en koppelen dit aan duidelijke activiteiten die bijdragen aan een breed maatschappelijk effect. De focus zal liggen op de komende versoepelingen en de mogelijke afbouw van de steunpakketten van het Rijk zodat we een goede vervolgstap kunnen zetten naar het "nieuwe" normaal. Wij zullen u hierover nader informeren binnen de reguliere P&C – cyclus. Ontwikkelingen Sociaal Domein Op 26 januari 2021 heeft de gemeenteraad het Kompas Sociaal Domein vastgesteld. In dit Kompas staat onze visie op het sociaal domein om te werken aan een gezond, veilig, sterk, sociaal en inclusief Papendrecht waar alle inwoners de ruimte hebben om mee te doen. De concrete uitvoering van het Kompas Sociaal Domein wordt jaarlijks uitgewerkt in uitvoeringsagenda's. Door met een jaarlijkse uitvoeringsagenda te werken, spelen we beter en sneller in op (innovatieve) ontwikkelingen in de samenleving, veranderende wet- en regelgeving en veranderende financiële omstandigheden. Zo wordt concreet invulling gegeven aan thema's zoals mantelzorg, langer zelfstandig wonen voor ouderen, de aanpak personen met verward gedrag en de subsidie-afspraken met Sterk Papendrecht.

Het Kompas Sociaal Domein is vormgegeven aan de volgende viertal ontwikkellijnen: Ontwikkellijn 1: Intensivering transformatie binnen het sociaal domein Ontwikkellijn 2: Doorbouwen op een stevige sociale basis

Ontwikkellijn 3: Preventief werken

Ontwikkellijn 4: Iedereen kan meedoen In het Kompas Sociaal Domein hebben wij ook een veelheid aan lopende ontwikkelingen benoemd binnen het sociaal domein. Rode lijn in deze ontwikkelingen zijn de hoge kosten die gepaard gaan met 7

de uitvoering van onder meer de Participatiewet, Jeugdwet en Wet maatschappelijke ondersteuning. Als gevolg van de Coronacrisis verwacht het SCP dat de komende maanden en jaren er een groter beroep zal worden gedaan op ondersteuning, waaronder (bijzondere) bijstand, geestelijke gezondheidszorg en schuldhulpverlening. Hierbij ziet het SCP dat de effecten van de Coronacrisis zich opstapelen bij mensen met een lage sociaaleconomische positie en pleit daarom tot een herstelbeleid. Wij zullen dit nauwlettend blijven volgen. Kwetsbare ouderen Het langer thuis wonen van kwetsbaren, met name ouderen, is een vraagstuk in Papendrecht dat leeft onder inwoners. Te meer, omdat Papendrecht te maken heeft met een dubbele vergrijzing. Deze toenemende vergrijzing vraagt om een inspanning van gemeentelijke zijde, onder andere omdat de druk op de Wmo voorzieningen toe zullen nemen maar het ook iets vraagt van bijvoorbeeld voorzieningen in de buurten nabij ouderencomlexen, andere woonvormen, mantelzorgondersteuning en dagbesteding. Ons uitgangspunt is dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig, passend en veilig kunnen blijven wonen. In 2021 stellen we een actieagenda "Langer zelfstandig wonen voor ouderen" op, waarin samen met partners op het gebied van wonen en zorg onze opgave in beeld is gebracht en acties geformuleerd zijn voor de korte en lange termijn.

Tekorten Jeugdhulp Papendrecht staat niet alleen in haar vraagstuk rondom de kosten die gepaard gaan met de uitvoering van de Jeugdwet. In december 2020 bleek uit het onderzoek van AEF dat gemeenten jaarlijks zo’n € 1,7 miljard meer uitgeven aan de jeugdhulp dan dat ze aan middelen ontvangen. Ook werd duidelijk dat gemeenten relatief weinig mogelijkheden hebben om binnen de huidige kaders zelf het tekort terug te dringen. Aan de hand van de uitkomsten van dit onderzoek is met het Rijk de afspraak gemaakt in overleg te treden over de noodzaak dat het kabinet gemeenten hierin tegemoet zou komen. Daarnaast zijn Rijk en gemeenten gezamenlijk een traject ingegaan waarin ze werken aan verbeteringen van het jeugdhulpstelsel. Gelet op het ontbreken van concreet perspectief en uitstelgedrag van het Rijk heeft het VNG-bestuur besloten om voor de inzet van arbitrage te kiezen. In afwachting van de uitkomsten van deze arbitrage en de kabinetsformatie is de verwachting dat er nog even onzekerheid blijft. In de tussentijd wordt de nodige inspanningen gepleegd in regionaal verband en op lokaal niveau. In regionaal verband gaat het hierbij vooral om de Inkoop Jeugdhulp voor 2022 en verder en op lokaal niveau aan de hand van de jaarlijkse Uitvoeringsagenda Jeugd(hulp).

Doorontwikkeling van de regionale samenwerking Op 21 januari 2021 is een principe besluit genomen om de samenwerking binnen de Drechtsteden op een andere manier voort te zetten. De afspraak betreft op hoofdlijnen dat (i) in het kader van gedeeld eigenaarschap de huidige Gemeenschappelijke regeling (GR) wordt omgebouwd naar een klassieke GR voor de sociale dienst en (ii) voor de overige dochters van de Gemeenschappelijke regeling Drechtsteden (GRD) in principe wordt gekozen voor een servicegemeente vanuit Dordrecht met zakelijke dienstverleningsovereenkomsten. De afspraken betreffen dus de samenwerking op het sociaal domein en op het gebied van de overige taken. Deze trajecten zijn met elkaar verbonden. De aanpassingen verlopen in vrijwel parallelle processen. De bedoeling is dat per 1 januari 2022 gestart wordt met de nieuwe vorm van samenwerking en dat 2021 het jaar van de implementatie is. Naast zorgvuldigheid over de uitvoering (kwaliteit boven snelheid), de kwalitatieve verbeteringen op inhoud, het bereiken van meer lokale sturing en maatwerk zijn ook de financiële consequenties van belang. Over de voortgang wordt u separaat geïnformeerd. Armoede en schulden Door de per 1 januari 2021 gewijzigde Wet gemeentelijke schuldhulpverlening heeft de gemeente de taak om het vroeg signaleren van schulden actief op te pakken om inwoners tijdig adequaat ondersteuning te kunnen bieden.

Vanuit het Rijk zijn voor deze nieuwe taak geen extra middelen beschikbaar gesteld. De SDD en Sterk Papendrecht gaan gezamenlijk met ons invulling geven aan deze taak rondom vroeg signalering. Als gevolg van de Coronapandemie is de verwachting dat het aantal inwoners dat financiële problemen heeft zal toenemen. Samen met de uitvoerende partijen zal deze ontwikkeling nauwlettend worden gevolgd en, waar nodig, bekeken worden of extra intensivering noodzakelijk is.

8

Nieuwe wet inburgering Op 1 januari 2022 treedt de nieuwe Wet inburgering in werking. De beschikbare Rijksmiddelen bieden voldoende ruimte, maar de financiële kaders kunnen door de wisselende taakstelling huisvesting statushouders (tijdelijk) onder druk staan. Lokaal en regionaal is de inzet de nieuwe taken uit te voeren binnen de middelen die wij daarvoor van het Rijk gaan ontvangen. Kostenverdeelsleutels Sociale Dienst Drechtsteden Bij de totstandkoming van het financieel kader Sociale Dienst Drechtsteden in 2020 is door het Drechtstedenbestuur besloten, dat de set kostenverdeelsleutels voor de SDD aan herziening toe is. Bestuurlijke besluitvorming over de herziening van de kostenverdeelsleutels wordt verwacht in het tweede halfjaar 2021. Dit kan zowel een positief als een negatief effect hebben op de gemeentelijke begroting. Nationaal Programma Onderwijs In februari 2021 is het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) aangekondigd als instrument om achterstanden door corona in te lopen. Voor het NPO is € 8,5 miljard vrijgemaakt. Het overgrote deel van de middelen is voor de scholen bestemd om in de komende twee schooljaren (2021-2022, 20222023) achterstanden terug te dringen. Gemeenten zullen vanuit het NPO ook middelen ontvangen om op gemeenteniveau witte vlekken in het aanbod op te vullen. Hoeveel middelen de gemeente zal ontvangen is nog niet bekend.

Wanneer dit bekend is en op welke wijze zal binnen de reguliere P&C – cyclus op deze middelen een claim gelegd worden. Integraal Huisvestingsplan (IHP) In de tweede helft van 2021 met een doorloop naar 2022 wordt een nieuw Integraal Huisvestingsplan opgesteld. Bij de totstandkoming van dit plan nemen wij de effecten van nieuwe wetgeving op het gebied van onderwijshuisvesting mee. De verwachting is dat de wet ertoe leidt dat gemeenten en schoolbesturen de kwaliteits- en duurzaamheidsopgaven die er liggen voor hun schoolgebouwen integraal kunnen aanpakken. Dit vanuit een duidelijke verantwoordelijkheidsverdeling en waarbij geldstromen gemakkelijker gecombineerd kunnen worden. Gemeenten worden verplicht om een integraal huisvestingsplan voor het onderwijs op te stellen. De verwachting is dat de wetswijziging op z'n vroegst 2023 ingaat. Haalbaarheidsonderzoek VO-scholen Op 1 oktober 2020 heeft u ingestemd met het uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek naar de realisatie van een toekomstbestendige huisvesting voor de VO-scholen op de locaties Vijzellaan en Van der Palmpad. Het haalbaarheidsonderzoek richt zich primair op het onderzoek naar de haalbaarheid van de huisvesting van de scholen op de locaties, een uitwerking op het gebeid van samenwerking beroepsgericht onderwijs en sport en op hoofdlijnen de financiën.

Daarnaast zal er tevens secundair inzicht worden gegeven in de realisatiekansen van woningbouw, maatschappelijke voorzieningen zoals (recreatieve) sport en groen/water. Over de toekomstige huisvesting voor het voortgezet onderwijs wordt steeds stapsgewijs een besluit genomen. Naar verwachting zal het onderzoek in september 2021 in de raad worden behandeld. Dat betekent weer een go/no go moment. Mocht de raad beslissen tot een go, kan het onderzoek worden uitgewerkt in concrete projectvoorstellen, waarbij er nog diverse beslismomenten zullen volgen. De financiële druk op de begroting is indicatief tussen € 1,5 mln. en € 2,0 mln. per jaar waarvoor nog geen dekking aanwezig is. Er zijn dus naar de toekomst toe financiële maatregelen nodig. De opgestarte ombuigingsoperatie en de keuzes die daarbinnen gemaakt worden geven mogelijkheden dit tekort te dekken. Gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid Op basis van internationale gerechtelijke uitspraken en het landelijke Beleidskader gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid, heeft de gemeente Papendrecht besloten om het aantal 9

woonwagenstandplaatsen niet verder af te bouwen. Daarnaast is besloten om de wensen en ruimtelijke mogelijkheden voor uitbreiding van het aantal woonwagenstandplaatsen op een of meerdere locaties in Papendrecht te onderzoeken. Dit is ook bekrachtigd in het Papendrechts Woonplan 2020-2030. We verwachten dat het rijk op korte termijn komt met een aanvullende handreiking op het Beleidskader. Daarmee willen we in de aankomende periode verdere invulling geven aan het gemeentelijk woonwagen- en standplaatsenbeleid waaronder ook de zoektocht naar een of meerdere locaties in Papendrecht. Momenteel is er nog geen zicht op eventuele benodigde financiële middelen. Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet staat vooralsnog gepland voor 1 januari 2022, alhoewel we serieus rekening moeten houden met een nieuw uitstel. De reden daarvan is vooral gelegen in de landelijke voorziening van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), die naar verwachting aan het einde van dit jaar nog niet op orde is. Inmiddels is de Omgevingsvisie vastgesteld. Voor 2022 staat de eerste herziening van de omgevingsvisie gepland, gericht op de doorwerking van de besluitvorming in het kader van de Regionale Energiestrategie en de Transformatievisie. In 2022 zal het Omgevingsplan 1.0 voor twee gebieden ter vaststelling worden voorgelegd.

In de komende jaren zullen we de ervaringen met dit Omgevingsplan 1.0 gefaseerd uitrollen over het hele grondgebied van Papendrecht. Wanneer in 2022 het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) operationeel is gaan we stapsgewijs onze digitale dienstverlening in het fysieke domein verder uitwerken zodat steeds meer meldingen en aanvragen ook digitaal kunnen worden afgehandeld. Voor de ondersteuning van participatie als belangrijk dragend instrument van de Omgevingswet, is een tool ontwikkeld. In 2022 gaan we de ervaringen hiermee evalueren. Gekoppeld aan de invoering van de Omgevingswet, wordt ook de wet Kwaliteitsborging ingevoerd. Deze wet heeft als doel de bouwkwaliteit en het bouwtoezicht te verbeteren. De invoering van deze wet, in combinatie met de invoering van de omgevingswet, zal grote gevolgen hebben voor het proces van bouwen en vergunningverlening. Zo zullen private kwaliteitsborgers toezicht houden op het bouwproces en zal de aansprakelijkheid van aannemers worden verruimd. Het bouwproces zal moeten worden ingericht volgens toegelaten instrumenten en zal in sommige gevallen geen vergunningsplicht meer gelden maar een meldingsplicht. Energie akkoord De VNG heeft in 2019 ingestemd met de uitvoering van het Nationaal Klimaatakkoord met als randvoorwaarden: -

De energietransitie is haalbaar en betaalbaar voor de samenleving; Gemeenten krijgen de juiste bevoegdheden om hun regierol te kunnen uitvoeren; Gemeenten krijgen een vergoeding voor de toename in uitvoeringslasten.

In het rapport van Andersson Elffers Felix (AEF, september 2020) 'Uitvoeringskosten van het Klimaatakkoord voor decentrale overheden in 2022 – 2030' worden nieuwe en geïntensiveerde taken voor de gemeenten geïdentificeerd om het klimaatakkoord uit te voeren. In het rapport 'Van Parijs naar praktijk' (januari 2021) heeft de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) bevestigd dat de AEFcalculaties een goede uitgangsbasis zijn, in ieder geval voor de periode tot 2024. Komende tijd zal beter in beeld worden gebracht wat lokaal en regionaal nodig is om de ambities te realiseren. Er wordt gekeken naar welke activiteiten in de komende jaren geïntensiveerd moeten worden of welke activiteiten nu nog niet uitgevoerd worden, maar in de nabije toekomst wel. We richten ons hierbij op de periode van 2022 tot 2026. Hierbij is het belangrijk de huidige beleidsambities en beleidskaders, samen met corresponderende activiteiten en benodigde capaciteit in beeld te krijgen. 10

Met deze uitwerking brengen we nader in beeld: -

Welke capaciteit en middelen momenteel beschikbaar zijn én welke activiteiten worden uitgevoerd om de beleidsambities te realiseren; Welke aanvullende of geïntensiveerde activiteiten de komende jaren uitgevoerd moeten worden én welke capaciteit en middelen hiervoor nodig zijn; en We kijken hierbij naar capaciteit en middelen binnen het team RO en binnen de overige teams van de gemeentelijke organisatie.

Het ROB adviseert het Rijk de uitkomsten van het onderzoek over te nemen en aanvullende middelen beschikbaar te stellen als een specifieke uitkering in het gemeentefonds. Wanneer duidelijk is of dit het geval is, zal de relatie worden gelegd met bovenstaande problematiek. Als hiernaast extra middelen nodig zijn zal dit via de kadernota 2023 worden aangevraagd. Transitie naar een duurzame samenleving De komende jaren ligt er een enorme opgave om Nederland duurzaam te maken. Tegengaan van klimaatverandering, aanpassen aan de gevolgen van klimaatverandering en een overgang naar een circulaire economie zijn hierbij essentieel. Heel Nederland is aan zet. Inhoudelijke afspraken waar ook bedrijfsleven en maatschappelijke partijen verantwoordelijkheid voor dragen, zijn in 2019 vastgelegd in het Klimaatakkoord. Een duurzaam Nederland vereist dus een fundamentele verandering in denken en doen. Als we over verduurzaming spreken, dan hebben we het over een heel scala aan maatregelen. Van aardgasvrije wijken en duurzaam opgewekte stroom naar het afbouwen van gebruik van fossiele brandstoffen. Van het klimaatbestendig maken van steden en dorpen en van meer aandacht voor natuur en biodiversiteit naar het gebruik van circulaire materialen, enzovoorts.

De regio Drechtsteden werken aan de Regionale Energiestrategie (RES), waarin doelstellingen worden opgenomen over het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving richting 2030 en verder. Om dit te bereiken zullen we ons energieverbruik sterk moeten verminderen en zal alle energie die wij met z'n allen verbruiken duurzaam moeten worden opgewekt, uit hernieuwbare bronnen. Dat betekent een aardgasvrije verwarming van de woningen, duurzaam opgewekte elektriciteit en geen gebruik van fossiele brandstoffen meer. Met de Regionale Energiestrategie zal de regio Drechtsteden op 1 juli 2021 aan het Rijk een bod doen voor de hoeveelheid duurzame energie die in deze regio zal worden opgewekt. Daarnaast moet de gemeente uiterlijk eind 2021 voor iedere wijk een warmteplan hebben opgesteld waarin het tijdspad wordt opgenomen welke wijk wanneer van het aardgas af gaat. Voor buurten die voor 2030 aan de beurt zijn, wordt aangegeven wat de duurzame energiealternatieven zijn. Woonkracht10 en HVC spelen een cruciale rol en zijn de komende jaren – met rijkssubsidie - de startmotor in Papendrecht van het aardgasvrij-maken van de eerste woningen. Daarnaast is het beleid van de gemeente gericht op projecten om energie te besparen. Zo worden er diverse duurzame buurtacties gefaciliteerd, waarbij inwoners kunnen deelnemen aan collectieve inkooptrajecten voor energiebesparende maatregelen aan de woning.

Na een aantal succesvolle acties voor woningeigenaren, die met RRE-subsidie zijn uitgevoerd, is voor 2021 en 2022 wederom subsidie verstrekt door het Rijk (RREW-subsidie) voor het stimuleren van kleine energiebesparende maatregelen. Deze keer worden de acties ook nadrukkelijk op huurders gericht. Op het gebied van mobiliteit anticipeert de gemeente op een verwachte exponentiele groei van elektrische voertuigen door een strategie te ontwikkelen voor het kunnen meegroeien in de behoefte aan laadvoorzieningen in het openbaar gebied. De eigen voorbeeldrol neemt de gemeente serieus. Het streven is om richting 2030 grote stappen te zetten richting een klimaat neutrale gemeentelijke organisatie. Op het gebied van klimaatbestendig handelen heeft de gemeente al goede stappen gezet door het opnemen van eisen (voor het vasthouden van regenwater op de plek waar het valt) in het vernieuwde GRP, door klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte als uitgangspunt te nemen bij reconstructies en door veel energie te steken in het activeren van een netwerk van betrokken inwoners en partijen uit de samenleving die bij willen dragen aan het vergroenen van Papendrecht. 11

Bodembescherming - OZHZ Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zal een groot deel van de taken in het kader van de Wet bodembescherming overgaan van de provincie naar de gemeente. Vanuit het gemeentefonds zal worden bijgedragen aan de kosten hiervan. Deze taken worden momenteel al door de OZHZ uitgevoerd namens de provincie. Het is nog allerminst zeker of kosten hiervan vanuit het gemeentefonds volledig zullen worden vergoed. Dit zou kunnen betekenen dat aanvullende bijdragen vanuit de gemeente nodig zijn wanneer hetzelfde niveau van vergunningverlening, toezicht en handhaving wordt gehandhaafd. Organisatieontwikkeling De ontwikkeling van de organisatie is een continu proces. In 2020 is - binnen de mogelijkheden van de coronamaatregelen - gewerkt aan het vormgeven van de nieuwe structuur, het werken in de matrixorganisatie en het werken met veel teams. In de eerste helft van 2021 vindt een evaluatie van de organisatieverandering plaats. Naar aanleiding van de uitkomsten van de evaluatie kan - waar nodig - een wijziging/ verbetering in het organisatiemodel en/of de werkwijze(n) plaatsvinden. Ook het proces ombuigingen heeft naar alle waarschijnlijkheid de komende jaren gevolgen voor de organisatie en de wijze waarop medewerkers geacht worden te handelen. Ook kan het betekenen dat ambities moeten worden bijgesteld.

De agenda organisatieontwikkeling voor 2021 en 2022 bestaat onder andere uit het verbeteren van processen en implementeren van nieuwe werkwijzen binnen de teams, het vormgeven van de externe oriëntatie, het versterken van het programmatisch werken, het vertalen van de gevolgen van grote trajecten naar de organisatie en de wijze waarop mensen in de organisatie moeten handelen (transformatie sociaal domein, omgevingswet etc.), het bezetten van formatie daar waar plaatsen door externe mobiliteit vacant zijn geworden en het starten met een strategische personeelsplanning (SPP). Deze agenda wordt naar aanleiding van de uitkomsten van de evaluatie van de organisatieverandering én de uitkomsten van het proces ombuigingen bijgesteld c.q. aangevuld. Naast het in 2020 gestarte leiderschapstraject voor leidinggevenden, start in 2021 ook een medewerkersprogramma gericht op continu inspireren, leren en verbeteren. Herijking gemeentefonds De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft in februari 2021 mede namens de staatssecretaris van Financiën de adviesaanvraag ingediend bij de Raad voor het Openbaar bestuur betreffende het nieuwe verdeelstelstel gemeentefonds. De afgelopen twee jaar hebben de fondsbeheerders samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) gewerkt aan de nieuwe verdeling van het gemeentefonds.

Een nieuwe verdeling is nodig omdat de huidige verdeling niet meer goed aansluit bij de kosten van gemeenten. Dit geldt vooral voor het sociaal domein. Daarnaast is de manier waarop de verdeling rekening houdt met de verschillen in eigen inkomsten tussen gemeenten sinds 1997 niet meer geactualiseerd. Ook bestaat er al langer de behoefte de verdeling eenvoudiger te maken. Het ROB heeft op 29 maart jl. nadere vragen gesteld aan de Minister. Met de vragen wil de Raad meer inzicht krijgen in de inhoudelijke onderbouwing van de verdeling. De vragen betreffen de totstandkoming van het model, de techniek en de uitkomsten die onvoldoende aansluiten bij de ervaren kosten van gemeenten. De fondsbeheerders hebben in reactie op deze vragen besloten tot een nadere analyse. De VNG zal nauw bij dit vervolgonderzoek betrokken zijn. De minister verwacht begin juni 2021 met een nieuw verdeelvoorstel te komen wat ter advisering wordt voorgelegd aan de ROB. Wanneer de adviesaanvraag aan de ROB is afgerond, en ook de VNG om advies wordt gevraagd, zal de VNG via onlinebijeenkomsten gemeentebestuurders consulteren. Dit is nu tot na de zomer 2021 uitgesteld. De invoering van de nieuwe verdeling verschuift naar 1 januari 2023. Een zorgvuldige en geleidelijke invoering van de nieuwe verdeling is van belang vanwege de directe gevolgen op de gemeentelijke

12

inkomsten via het gemeentefonds. Op basis van de huidige informatie ontstaat er voor de gemeente Papendrecht een nadeel van € 3,-- per inwoner. Met betrekking tot de integratie uitkering beschermd wonen (apart volgbaar) wordt ook een korting verwacht van € 3,-- per inwoner. Aangezien het sociaal domein nog volop in beweging is, willen de fondsbeheerders de nieuwe verdeling in aanloop naar uitkeringsjaar 2027 integraal evalueren. Die evaluatietermijn beoogt recht te doen aan het gegeven dat gemeenten zich in verschillende fasen van de transformatie van het sociaal domein bevinden en dat de kosten van gemeenten zich als gevolg daarvan de komende jaren nog zullen uitkristalliseren. De evaluatie is primair gericht op de veronderstellingen in het sociaal domein, maar zal zo nodig ook betrekking hebben op het klassiek domein. De evaluatie zal in 2025 starten zodat gemeenten tijdig duidelijkheid hebben over het verdeelmodel vanaf 1 januari 2027, vier jaar na invoering van onderhavig verdeelvoorstel.

13

III.

FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN

In dit hoofdstuk zijn verwachte ontwikkelingen financieel vertaald. Niet alles wat op ons afkomt is direct beïnvloedbaar. Hierbij kan gedacht worden aan eerdere besluitvorming, areaaluitbreiding, bijdragen verbonden partijen en financiële gevolgen van het rijksbeleid. Daarnaast kan beleidsintensivering ook om extra middelen vragen. In deze kaderbrief zijn, gezien de financiële positie en de onduidelijkheid rondom het effect van de coonamaatregelen, geen beleidsintensiveringen opgenomen waarvoor geen dekking beschikbaar is. Gekozen is vooralsnog uit te gaan van staand beleid. In onderstaande tabel is een overzicht van de bijstelling als gevolg van autonome ontwikkelingen opgenomen. Onder de tabel worden deze toegelicht. Financiële ontwikkeling Begroting VRZHZ 2022 Begroting OZHZ Concept begroting 2022 DG&J Concept begroting 2022 Soj Concept begroting 2022 Drechtwerk Concept begroting 2022 GRD (excl. SDD) ICT verandert Begroting 2022 SDD Algemene uitkering - t/m mrt.

Circulaire 2021 Onderwijs en Arbeidsmarkt Projectkosten huisvesting VO Stichting Vrienden van de Noordhoekse Weidemolen Inflatiecorrectie OZB Personen met Verward gedrag Dekking algemene reserve Reccreatie en cultuurholding (RCH) Indexatie huur RCH Herziening baggeren Invasieve excoten Onderhoud beeldende kunst Verlaging storting onderhoudsvoorziening waterbuspontons Areaaluitbreiding Rentemutatie GREX Actualisatie mobiliteitsplan Innovatief Personenvervoer Over Water Acquisitie organisatie Deal!

+/+ voordeel begroti ngs res ul ta a t; '-/- = na deel begroti ngs res ul ta a t 2022 2023 2024 2025 2026 € 18.000 € 19.000 € 20.000 € 21.000 € -28.000 € € € € € -10.000 € € € € € 38.000 € -248.000 € -124.000 € -124.000 € -124.000 € -274.000 € 70.000 € 70.000 € 82.000 € 65.000 € 55.000 € -288.000 € 88.000 € 78.000 € 88.000 € -22.000 € € 162.000 € 162.000 € 162.000 € 162.000 € -198.000 € -522.000 € -668.000 € -780.000 € -1.536.000 € 108.000 € 184.000 € 254.000 € 289.000 € 289.000 € -35.000 € -35.000 € -35.000 € -35.000 € -35.000 € -100.000 € € € € € 1.000 € 1.000 € 1.000 € 1.000 € 1.000 € € € € € 100.000 € -65.000 € -70.000 € € € € 65.000 € 70.000 € € € € € € € € -30.000 € 45.000 € 45.000 € 45.000 € 45.000 € 45.000 € -50.000 € -50.000 € -50.000 € -50.000 € -50.000 € -30.000 € -30.000 € -16.500 € -16.500 € -16.500 € -5.000 € -5.000 € -5.000 € -5.000 € -5.000 € 26.000 € 26.000 € 26.000 € 26.000 € 26.000 € -25.000 € -50.000 € -137.500 € -137.500 € -137.500 € 15.000 € 180.000 € -8.000 € € € -40.000 € € € € € -10.000 € -10.000 € € € € -40.000 € -40.000 € -40.000 € -40.000 € -40.000

Kapitaallasten investeringsprogramma (fysiek) Rattenbestrijding Dekking riolering Indexatie subsidies Prijsstijgingen algemeen 2026 Loonontwikkeling Zorgregisseur

€ € € € € € €

Totaal

€

Dividend Stedin

-6.000 -30.000 30.000 -72.000 PM -864.000

€ € € € € € € €

-50.000 -30.000 30.000 -72.000 PM -213.000

€ € € € € € € €

-78.000 -30.000 30.000 -72.000 PM -566.000

€ € € € € € € €

-80.000 -30.000 30.000 -72.000 PM -643.000

€ € € € € € € €

-80.000 -30.000 30.000 -45.000 -141.000 -384.000 -72.000 PM -2.190.000

Begroting 2022 VRZHZ: De begroting 2022 van de veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid 2022 laat meerjarig een positief beeld zien ten opzichte waar wij rekening mee gehouden hebben. Over 2026 hebben we de inflatiestijging ten op zichte van het jaar 2025 toegepast. Begroting 2022 OZHZ: De begroting 2022 van de omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid laat met uitzondering van 2026 op dit moment geen effect zien op de meerjarenbegroting. Over 2026 is er sprake van inflatiecorrectie ten opzichte van 2025. Begroting 2022 DG&J: Op basis van de conceptbegroting 2022 hoeft de gemeentelijk begroting niet aangepast te worden. In 2026 is de jaarlijkse ophoging van de stelpost inflatie meegenomen.

14

Conceptbegroting 2022 Soj In de begroting 2022 is een aantal scenario's geschetst in de ontwikkeling van gemeentelijke bijdragen aan de Soj. In deze kaderbrief hebben we rekening gehouden met het financieel kader inclusief realisatie taakstellingen en het ingroeimodel voor het loslaten van de solidariteit (scenario 1). De voorspelbaarheid van volumeontwikkelingen met bijbehorende budgetten wordt naar mate we verder in de tijd komen kleiner. Ook kunnen de kosten die gemoeid gaan met de inzet fors fluctueren door inzet van specialistische jeugdhulp met verblijf. Verder is het financieel effect van COVID-19 op het sociaal domein nog onduidelijk. Daarom is evenals vorig jaar gekozen voor een stelpost volumeontwikkeling. Bij het bepalen van de omvang van de stelpost hebben we rekening gehouden met de bijdrage volgens scenario 2 constant (begroting Soj). Dit houdt in dat 2021 als basis geldt inclusief de geactualiseerde afbouw van solidariteit vanuit de jaarrekening 2020 van de SOJ. Deze gezamenlijke posten leiden tot een nadeel. In 2026 is in de ophoging van de stelpost ook de aanvullende inflatie meegenomen. Conceptbegroting 2022 Drechtwerk Op basis van de conceptbegroting 2022 daalt de gemeentelijke bijdrage vanaf 2022. Dit geeft voor 2022 een voordeel van € 70.000. Ook de jaren erna levert de mutatie in de bijdrage in het verliessaldo van Drechtwerk eveneens een positief beeld.

Conceptbegroting 2022 GRD (Excl. SDD) en ICT verandert Op basis van de conceptbegroting 2022 wordt rekening gehouden met een lagere bijdrage aan de GRD. Dit betreft met name structurele effecten van de transitie ICT en een lagere bijdrage SCD. Het aandeel van de incidentele bijdrage project- en transitiekosten ICT Verandert over 2022 hebben wij ten laste van de exploitatie gebracht. Daarmee houden we de reservepositie op peil. Met betrekking tot ICT verandert volgt separate besluitvorming. Indien mocht blijken dat in 2022 de bijdrage aan de project – en transitiekosten ICT verandert niet opgevangen kan worden kan in aansluiting op de separate besluitvorming een beroep gedaan worden op de algemene reserve. De voorliggende voorstellen bijten elkaar niet. In 2026 is de ophoging van de stelpost inflatie meegenomen. Conceptbegroting 2022 SDD In de meerjarenraming 2022-2025 van de SDD wordt voor de ontwikkeling van de bijdrage van de gemeenten rekening gehouden met verschillende scenario's. In deze kaderbrief is rekening gehouden met het groene (realistische) scenario. Dit scenario geeft een lagere (gecumuleerde) groei van 2% ten opzichte van het zogenaamde gele scenario (basis scenario).

Het is belangrijk om te beseffen dat onder de huidige ontwikkelingen in onze samenleving (de gevolgen van de coronacrisis, de toeslagenaffaire, etc.) de omvang van het sociaal domein zal toenemen, waarbij de voorspelbaarheid van volumeontwikkelingen met bijbehorende budgetten moeilijker wordt naarmate we verder in de tijd komen. In de lijn van vorig jaar wordt ook een stelpost voor volumeontwikkeling opgenomen, waarbij uitgegaan wordt van het gele scenario. Algemene uitkering De meicirculaire 2021 is nog niet bekend. Wel al rekening gehouden met de structurele doorwerking in de algemene uitkering tot en met de maartcirculaire 2021. Onderwijs en arbeidsmarkt Dit betreft een onderdeel van het uitvoeringsprogramma economie om onderwijs en instroom op de arbeidsmarkt te bevorderen. Bij het opstellen van de vorige begroting en de uitwerking van de ombuigingen is abusievelijk geen rekening gehouden met deze activiteit. Daarvoor vindt nu een correctie plaats. Projectkosten huisvesting VO In de begroting is tot en met 2024 rekening gehouden met jaarlijkse projectkosten huisvesting voortgezet onderwijs van € 100.000. Op dit moment wordt uitvoering gegeven aan de uitwerking van een haalbaarheidsstudie. Voor 2022 verwachten we dat de kosten hoger zullen uitvallen omdat we specialistische kennis op zowel onderwijshuisvesting en – financiering maar ook het gebied van 15

ruimtelijke ontwikkeling niet in huis hebben en hiervoor externe begeleiding nodig zal zijn. Zeker gezien de omvang van de investering is het van groot belang over de juiste expertise te beschikken. Stichting Vrienden van de Noordhoekse Weidemolen De stichting heeft zich opgeheven waardoor de subsidie bijdrage van € 1.000 per jaar kan vervallen. Inflatiecorrectie OZB Voor 2026 hebben we rekening gehouden met de inflatiecorrectie ten opzichte van 2025, hetgeen een voordeel oplevert van € 100.000. De overige inflatiecorrecties is reeds opgenomen in de meerjarenbegroting. Personen met verward gedrag Om naast de inzet van Sterk Papendrecht ook actief op te kunnen treden bij meldingen van Personen met Verward gedrag zijn we in 2021 een pilot gestart met de inzet van een wijk GGD'er. Ook na 2021 zal de wijk GGD 'er van toegevoegde waarde zijn om tijdig te kunnen anticiperen op meldingen van verward gedrag, hulpverlening in gang te zetten en overlast in de wijken zo veel mogelijk te voorkomen. Daarnaast zetten we in op een waakvlamfunctie; ervaringsdeskundigen die een tijdje met een cliënt blijven oplopen na afronding van een behandeling. Voor de jaren 2022 en 2023 is hiervoor respectievelijk een bedrag nodig van € 65.000 en € 70.000. De dekking vindt plaats via de algemene reserve wat is gevoed bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2020 inzake beschermd wonen.

Recreatie en cultuurholding (RCH) Het betreft hier de inflatiecorrectie 2026 ten opzichte van 2025. Indexatie huur RCH Het betreft een administratieve aanpassing van de begroting aan de realisatiecijfers. Herziening baggeren Het betreft hier de herijking van het huidige meerjarig onderhoudsplan baggeren vijvers en watergangen. De prijsontwikkelingen geven aanleiding om het grootschalig baggeren vanuit de voorziening met € 50.000 te verhogen o.a. in verband met extra stortkosten als gevolg van pfas en vervuilde baggerspecie. Invasieve exoten De bestrijding van invasieve exoten betreft een wettelijk verplichte taak. Met uitzondering van de reuzenberenklauw, worden invasieve exoten in Papendrecht niet bestreden. Bovendien staat de kwaliteit van het groen op plaatsen waar we met Japanse duizendknoop te maken hebben, onder druk. Er zijn op dit moment geen middelen beschikbaar voor de bestrijding ervan. Onderhoud beeldende kunst Dit betreft onderhoud aan beeldende kunstwerken op een B-lijst. Dit zijn kunstwerken die op dit moment nergens zijn ondergebracht. Het gaat hierbij voornamelijk om "monumenten" en enkele kunstwerken die in de openbare ruimte staan. De onderhoudswerkzaamheden aan de objecten op de B-lijst zijn niet structureel opgenomen in de reguliere begroting.

Verlaging storting onderhoudsvoorziening waterbuspontons Als gevolg van investeringen in de waterbuspontons kan de storting in de onderhoudsvoorziening als gevolg van lagere onderhoudskosten verlaagd worden met een bedrag van € 26.000. Areaal uitbreiding Een toename van het areaal in Papendrecht, betekent ook een toename in de beheer- en onderhoudskosten in Papendrecht. Inmiddels is de Markt van Matena vrijwel gereed en vindt aanleg van de kavels bij Land van Matena op dit moment plaats. Na oplevering van Land van Matena wordt vanuit de reguliere begroting het benodigd onderhoud uitgevoerd. Dit zijn kosten die nog niet zijn opgenomen in de (meerjaren)begroting.

16

Rentemutatie GREX Als gevolg van de jaarlijkse actualisering van de GREX-complexen en de rente wijziging als gevolg van de herfinanciering van de oude leningen is er een nieuwe rentedoorbelasting aan de GREX opgesteld. Dit levert voor 2022 en 2023 een voordeel op en een klein nadeel in 2024. Actualisering mobiliteitsplan Het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP) dient herijkt te worden. Het voeren van actueel Mobiliteitsbeleid is een wettelijke verplichting. Daarnaast kunnen ambities binnen andere beleidsterreinen (deels) via Mobiliteitsbeleid concreet gemaakt worden. Voor het opstellen van het Mobiliteitsplan is een incidenteel bedrag nodig van € 40.000. Innovatief Personenvervoer Over Water Met een driejarige pilot innovatief Personenvervoer Over Water (iPOW) geven we een impuls aan het vervoersnetwerk over water. Met de uitvoering van de pilot ontstaat meer dynamiek tussen de gebieden doordat het makkelijker wordt ‘de overkant te bezoeken’. De verbinding Papendrecht Dordrecht en Papendrecht - Zwijndrecht wordt zo extra ontsloten met fijnmazig vervoer. De Pilot wordt in regionaal verband uitgevoerd Acquisitie organisatie Deal! Het betreft hier de bijdrage aan de regionale acquisitieorganisatie Deal Drecht Cities. De organisatie houdt zich bezig met regionale acquisitie en het aantrekken van bedrijven.

We blijven hiermee actief aangehaakt op de regionale ontwikkelingen en initiatieven. Kapitaallasten investeringsprogramma Dit betreffen kapitaallasten van de voorgenomen investeringen uit het investeringsprogramma. Rattenbestrijding Door gewijzigde wetgeving is de bestrijding van ratten overgegaan naar de dienstverleningsovereenkomst van HVC. De kosten bedrag € 30.000 per jaar en wordt verrekend via de rioolheffing. Indexatie subsidies 2026

Over 2026 is ten opzichte van de begroting 2025 de indexatie op de subsidies opgenomen. Prijsstijging 2026 Over 2026 is ten opzichte van de begroting 2025 de prijsindexatie opgenomen over de exploitatie uitgaven. Loonontwikkeling 2026 Over 2026 is ten opzichte van de begroting 2025 de loonontwikkeling opgenomen. Zorgregisseur Vanaf medio 2020 is gestart met de inzet van de ‘Zorgregisseur Jeugdhulp’ binnen de gemeente Papendrecht om meer zicht en grip te krijgen op het jeugdhulpdomein en meer specifiek de regionale zorgmarkt. Zie hiervoor ook de uitvoeringsagenda Jeugdhulp 2021. De inzet is gericht op normalisering en demedicalisering, meer samenwerking met het volwassendomein, intensieve inzet van specialistische jeugdhulp te laten teruglopen en het behalen van de financiële taakstellingen op jeugdhulp. Dividend Stedin Er ligt een voorstel om als gemeente in te schrijven voor de uitgifte van cumulatief preferente aandelen Stedin. Dit is nodig om het eigen vermogen van Stedin te versterken zodat Stedin in staat is tegen gunstige voorwaarden op de kapitaalmarkt leningen aan te trekken. De omvang van het dividend is op dit moment nog niet bekend omdat we nog niet weten voor hoeveel we kunnen inschrijven. We schrijven in voor maximaal € 2,7 mln. Wanneer dit wordt toegewezen dat levert dit een netto rendement op van afgerond € 74.000 per jaar.

17

Bijstelling investeringsprogramma 2022 - 2026 Naast financiële bijstelling van de exploitatie is ook het investeringsprogramma geactualiseerd. De mutaties worden onder onderstaande tabel toegelicht. Investeringskredieten Nieuw pontons waterbus inclusief subsidie provincie Verduurzaming gemeentelijke panden

2022

€ €

2023

2024

2025

2026

750.000 345.000

Vervangingskredieten Civiele kunstwerken 2026 Asfaltwerken 2026 OVL vervangingsplan armaturen 2026 Vervanging straatmeubilair 2026 Vervanging speeltoestellen 2026 Speelplaatsen 2026 PROJ Reconstructies riool basisjaar 2026

€ 180.000 € 490.000 € 155.000 € 35.000 € 60.000 € 50.000 € 2.500.000

Kunstgrasveld 1

€

Vervanging dimmers theater

€

35.000

Vervanging installaties sportcentrum

€

100.000

€

215.000

100.000

Vervangen van bomen en heesters Div automaten en schakelkast parkeergarages

€

260.000

Vervanging sensoren parkeergarages

20.000

€

25.000

Vervanging pompen riolering

€

150.000

€

100.000

€

100.000 €

100.000 €

Totaal investeringen

€

1.245.000

€

360.000

€

125.000

100.000 € 3.940.000

€

Waterbus

De aanlegsteigers van de waterbus hebben geen uniforme uitstraling en zijn aan levensduur verlengend onderhoud toe. Het onderhoud is opgenomen in de programmering van de voorziening waterbushaltes. Daarnaast zal vanaf begin 2022 de nieuwe concessiehouder met andere schepen gaan varen, waardoor er ook constructieve aanpassingen moeten worden doorgevoerd. Door de samenloop van de gewenste upgrading en het noodzakelijke onderhoud en constructieve aanpassingen, wordt regionaal het aanpassen van de drie waterbushaltes in gang gezet waarbij uitvoering in 2022 wordt beoogd.

Verduurzaming gemeentelijke panden

Op basis van actualisatie van het meerjaren onderhoudsplan gemeentelijke panden zijn investeringen noodzakelijk in 2022.

Vervangingsinvesteringen 2026

Het huidige regime van vervangingsinvesteringen wordt conform het vastgesteld beleid doorgezet. De beheersplannen en onderhoudsplanningen vormen de basis voor de opgenomen investeringen.

Parkeergarages

In verband met het gewijzigd gebruik van de garages en de installaties is deze investering noodzakelijk en zolang als mogelijk uitgesteld. De voorafgaande keuring (2021) geeft de noodzaak van de investering aan.

Vervanging pompen riolering

Het GRP gaat ervan uit dat preventief en correctief onderhoud aan de rioolpompen moet zorgen dat de pompen voldoende functioneren. De afgelopen periode is gebleken dat er meer pompen moeten worden vervangen.

18

Risico's

Veiligheidsregio Zuid-Holland Zuid (VRZH) 2022 en verder

De gemeentelijke bijdrage aan de VRZHZ is in lijn met de voorgaande begroting, vermeerderd met indexatie. Hiervoor is wel een taakstelling van € 1 miljoen structureel opgenomen. De invulling van deze taakstelling is nog niet onderbouwd en komt bij de bestuurlijke retraite later dit jaar aan de orde. Dat zorgt ervoor dat er risico aanwezig is dat de taakstelling maar deels of niet gerealiseerd wordt. Het aandeel van gemeente Papendrecht bedraagt 6,5% wat een maximaal risico oplevert van € 65.000. Lagere dividenduitkering Stedin Stedin wordt geconfronteerd met hogere kosten en doorbelasting vanuit Tennet. Kosten die wettelijk gezien pa na twee jaar in de tarieven mogen worden doorberekend. Vooralsnog is in de begroting rekening gehouden met een verlaging van het dividend met € 175.000 naar € 75.000 in 2021 en 2022. Daarnaast staat Stedin voor forse investeringen als gevolg van de energietransitie wat ook druk op de winst oplevert. En hoewel vanaf 2023 wordt verwacht dat met aanpassing van de tarieven ook de winst weer wat op peil komt, blijft er wel een risico bestaan dat de dividendopbrengsten waarmee we rekening houden ook na 2022 onder druk blijven staan. We houden rekening met een risico voor de jaren 2023 en verder van € 175.000. Ondermijning In de begroting zijn nu incidentele middelen opgenomen voor de ondermijning. Een bedrag van € 60.000 per jaar gedurende twee jaar.

In het eerste kwartaal van 2022, bij afloop van het project, wordt een evaluatie opgemaakt. Wanneer hieruit volgt dat er structurele invulling nodig is en hiertoe besloten worden zal er vanaf 2022 een bedrag van € 60.000 structureel nodig zijn. Dit zal dan bij de kaderbrief 2023 worden betrokken. Huisvesting voortgezet onderwijs Op dit moment wordt er een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd waarover in het najaar 2021 een besluit wordt genomen om het plan verder uit te werken of terug te gaan naar de tekentafel. De met de investering gepaard gaande kapitaallasten zullen indicatief tussen € 1,5 mln. en € 2,0 mln. uitkomen en dat legt een druk op de gemeentelijke financiën. Als onderdeel van het haalbaarheidsonderzoek zal ook een nieuwe indicatie worden afgegeven van de benodigde investering en dus omvang van de kapitaallasten. Hierin schuilt een risico. Naar alle waarschijnlijkheid zullen de eerste effecten vanaf 2025 zichtbaar worden en vraagt om nadere maatregelen. We onderzoeken de mogelijkheden om de reserve kapitaallasten te laten groeien door de toekomstige lokale lastenstijging hieraan toe te voegen en te kijken naar de inzet van de enencogelden. Wij zetten nu fors in op de ombuigingen en maken daarin keuzes het huidige voorzieningenniveau te matigen maar niet af te breken.

Ook gaan we zorgdragen dat er incidentele middelen beschikbaar zijn (denk aan bijvoorbeeld het onverdeelde rekeningresultaat) om een zachte landing van de maatregelen incidenteel te kunnen opvangen. Dit alles vanuit het perspectief dat er toekomstperspectief is en blijft om het voorzieningingenniveau in stand te houden en investeringen te kunnen doen wat Papendrecht nodig heeft. Marktwerking prijzen groen / grijs Jaarlijks worden de prijzen geïndexeerd op basis van de prijsindexcijfers van GWW-sector, die door het CBS bekend worden gemaakt. Deze ontwikkeling kan effect hebben op de bestaande bestekken. We constateren dat de prijzen in de markt fors stijgen. We zien o.a. dat de kosten met betrekking tot staal en hout fors stijgen (ruim 30%), wat gevolgen heeft op o.a. de bruggen en beschoeiingen. Vooralsnog schatten we dit risico in op € 150.000. MJOP gemeentelijke panden Er wordt gewerkt aan een actualisatie van het meerjaren onderhouds – en investeringsplan van de gemeentelijke panden. Uiteraard zal daarbij rekening worden gehouden met de duurzaamheidsvraagstukken. We hebben als gemeente daarin een voorbeeldrol. Vooralsnog houden we rekening met financieel risico van rond de € 300.000. 19