B21. bezorgde inwoners Linschoten, Regionaal Slaapmonitoringplan windturbines (Geanonimiseerd).pdf
Tekst van het document
BF-2026-05-01-WIND-REGIONAAL-SLAAP
01/05/2026
Regionaal Slaapmonitoringplan windturbines colleges van Woerden,
Voor de
Oudewater
Montfoort
en
Aan:
gemeenteraadsleden
Het
Oudewater
de gemeente
en
Betreft: Verzoek
Datum:
1 mei
Kenmerk:
burgemeester
van
& wethouders
de gemeente
van
Woerden, gemeente
Montfoort
gezamenlijke vaststelling Regionaal Slaapmonitoringplan
tot
Cattenbroek
Reijerscop,
college
en
voor
windturbinelocaties
Papekop
en
2026
BF-2026-05-01-WIND
REGIONAAL
SLAAP
colleges
burgemeesters
(geanonimiseerd) E-mai n (geanonimiseerd)
(geanonimiseerd) Geachte
deze brief worden
Met en
gemeenteraadsleden
in
beoogde
van
colleges van Woerden,
onderlinge afstemming de
voor
de
en
op te trekken
windturbinelocaties
Oudewater
gezamenlijk
en
Reyerscop,
en
wethouders,
en
Montfoort nadrukkelijk verzocht
Regionaal Slaapmonitoringplan
een
Cattenbroek
Papekop.
en
om
samen
te stellen
vast
Juist omdat de
gezondheidseffecten, de ruimtelijke uitstraling en de bestuurlijke gevolgen gemeentegrens-overstijgend zijn, is een afzonderlijke aanpak per gemeente onvoldoende en ontstaat alleen met een gezamenlijke regionale aanpak
een
nieuwe
landelijke windturbinebepalingen
de
gelijk beschermingsniveau
lokale situatie
Met
een
nemen, dat
kunnen
Woerden,
zij
handhaafbaar zijn,
provinciale
dat
zij
bereid
nachtrust
van
hun
en
gezondheid
en
Dat verzoek
is urgent, omdat de
een
zijn
aangeeft sindsdien
het aantal
RIVM
Nederlandse
turbines,
nieuwe
dat
er
een
gezondheidseffect Daarnaast dat werken
is
van
duidelijke moet
jaargemiddelde
bovendien
normen
afspraken
aanvullende
belang
normen
waarop en
het type turbines
relatie is tussen
dat de
met jaargemiddelde
fraudegevoelig
is en
voorzien
in
zolang
adequaat
een
en
op
sterk
richting de provincie.
en
overnemen
die in de
praktijk
niet
handhaafbare regels te stellen
de
waar
inwoners dat vereist.
in de
praktijk
oudere
en
de
nog vaak wordt
teruggevallen zijn gebaseerd
blootstelling-responsrelaties, terwijl
blootstelling-responsrelatie
worden
is dat gemeenten,
windparken.
uit 2008
opnieuw
maatschappelijke
heeft bovendien expliciet verduidelijkt dat windturbinegeluid
brengen,
hiervoor
moeten
Montfoort duidelijk maken dat zij hun eigen zorgplicht serieus
en
jaargemiddelde beoordelingssystematiek dat deze
voor
de drie gemeenten
staan
Oudewater
niet klakkeloos
Aanleiding
werking zijn, zelf
nog niet in
toegesneden beschermingsniveau
gezamenlijke regionale aanpak
Gezamenlijk
alle omwonenden.
voor
geluidsniveau
moet
worden
onderzocht
wezenlijk zijn veranderd.
zorgen
gezondheidseffecten
hinder,
en
dat hinder als
ministerie
van
VROM
en
het RIVM
met
zich
mee
op
zelf omdat Het kan
negatief
beschouwd.
Inspectie van
het
geluidsnormen
kan leiden tot
toenmalige voor
windturbines
ernstige gezondheidsproblemen,
in de met
praktijk name
eerder al heeft aangegeven niet handhaafbaar
slaapverstoring.
In
is,
een
Pagina
1
van
12
BF-2026-05-01-WIND-REGIONAAL-SLAAP
01/05/2026
jaargemiddelde systematiek verdwijnen piekbelastingen en nachtelijke overlast in statistiek waardoor ,
bewoners feitelijk niet beschermd worden en de gemeente weinig mogelijkheden heeft om op concrete klachten te handhaven. Het is daarom niet verantwoord om voor nieuwe projecten nog volledig te vertrouwen op jaargemiddelden ; er is een aanvullend lokaal handhaafbaar kader nodig dat recht doet aan de dagelijkse en ,
nachtelijke praktijk van omwonenden benadering.
,
juist waar de provincie nog sterk leunt op deze jaargemiddelde
Juist voor slaapverstoring is een lokaal en handhaafbaar monitorings- en interventiekader noodzakelijk. De WHO adviseert om de gemiddelde blootstelling aan windturbinegeluid te beperken tot onder 45 dB Lden omdat hogere blootstelling samenhangt met nadelige gezondheidseffecten en beveelt beleidsmakers aan passende maatregelen te nemen om blootstelling te verminderen. Tegelijk laat de WHO zien dat voor een aparte gemiddelde nachtwaarde voor windturbines nog geen specifieke aanbeveling is gedaan wegens ,
beperkingen in de beschikbare evidentie wat des te meer reden geeft om lokaal het voorzorgsbeginsel toe te passen en niet uitsluitend op jaargemiddelden te vertrouwen. ,
Ook het RIVM stelt dat er nog veel onduidelijk is over slaap en andere effecten maar dat onvoldoende bewijs niet betekent dat effecten afwezig zijn. Daarnaast heeft het RIVM aangegeven dat het huidige Nederlandse ,
beleid nog leunt op een blootstelling-responsrelatie uit 2008 en dat nieuw onderzoek naar hinder en slaapverstoring bij moderne turbines pas eind 2026 wordt verwacht. Dat betekent dat gemeenten in de tussenliggende periode niet kunnen volstaan met verwijzing naar verouderde gemiddelden aantoonbaar beschermings- en handhavingskader moeten organiseren.
,
maar
zelf een
Daar komt bij dat de minister in antwoord op Kamervragen heeft bevestigd dat bevoegde gezagen voornamelijk gemeenten in de tussenliggende periode per windpark eigen milieunormen kunnen vaststellen ,
,
aanvaardbaar milieubeschermingsniveau te waarborgen. De minister heeft daarbij ook bevestigd dat gemeenten als gevolg van het Nevele-arrest voor nieuwe windparken zelf in omgevingsvergunning en planvorming moeten voorzien in een adequaat beschermingsniveau dat lokaal is onderbouwd op basis van de om een
beschikbare kennis over windenergie en gezondheid. Deze bestuurlijke verantwoordelijkheid sluit aan bij de rechterlijke lijn na het Nevele-arrest: de algemene rijksregels voor windturbines konden niet zonder meer worden gebruikt en voor nieuwe windparken moet het bevoegde gezag dus aan de voorkant zelf zorgen voor een juridisch houdbaar en daadwerkelijk beschermend kader. Daarmee is het niet verdedigbaar om gezondheidsbescherming en handhaafbaarheid pas ná plaatsing te improviseren ; gemeenten moeten deze bescherming vooraf goed inrichten in planvorming ,
vergunningvoorschriften monitoring en handhaving. ,
Een bruikbaar voorbeeld is de lijn van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State na de uitspraak over Windpark Delfzijl Zuid. Volgens de toelichting op die uitspraak mogen de oude algemene rijksregels voor windturbineparken niet zonder meer worden gebruikt en moet het bevoegd gezag voor nieuwe windparken
zelf een beoordeling en besluit nemen met een actuele , deugdelijke , op zichzelf staande en op de lokale situatie toegesneden motivering. In gewone taal betekent dit: gemeente en provincie mogen gezondheid en leefomgeving niet doorschuiven naar oude algemene normen maar moeten zelf vooraf onderbouwen welk ,
beschermingsniveau zij bieden hoe zij dat monitoren en hoe zij ingrijpen als inwoners schade ondervinden. ,
Pagina 2 van 12
BF-2026-05-01-WIND-REGIONAAL-SLAAP
01/05/2026
Tegen deze achtergrond is het minste wat van de drie gemeenten mag worden verwacht dat zij een systeem inrichten waarmee: •
slaapverstoring hinder en gerelateerde gezondheidsklachten objectief en langdurig worden gevolgd ;
•
geluidsbelasting inclusief nachtelijke belasting en laagfrequente componenten en controleerbaar wordt gemaakt ;
•
vooraf vastligt welke drempels leiden tot verplichte bronmaatregelen nachtstop of stillegging ;
•
maatschappelijke kosten waaronder extra zorggebruik medicatie productiviteitsverlies en bestuurslasten zichtbaar worden gemaakt naast de eventuele elektriciteitsopbrengst.
,
,
,
daadwerkelijk meetbaar
,
,
,
,
,
Om die reden wordt uw college verzocht de in de bijlage opgenomen regeling vast te stellen en regionaal met de andere twee colleges af te stemmen.
Verzochte besluitpunten Verzocht wordt 1.
om
in collegeverband te besluiten:
In te stemmen met het opzetten van een gezamenlijk Regionaal Slaapmonitoringsprogramma voor Woerden Oudewater en Montfoort voor de locaties Reyerscop Cattenbroek en Papekop. ,
2.
,
Een Regionale Stuurgroep Slaap & Wind in te stellen met vertegenwoordiging van de drie gemeenten GGD onafhankelijke deskundigen bewonersvertegenwoordiging en juridische ondersteuning. ,
,
,
3.
Het monitoringsprogramma als voorwaarde te koppelen aan de verdere planvorming vergunningverlening en eventuele exploitatie van windturbines op de genoemde locaties.
4.
Vooraf handhaafbare triggers vast te leggen voor slaapverstoring nachtelijk geluid laagfrequent geluid
,
,
,
,
medicatiegebruik en huisartsgerelateerde gezondheidsindicatoren. 5.
Vast te leggen dat overschrijding van die triggers leidt tot een vooraf bepaalde maatregelenladder waaronder technische beperking verplichte nachtmodus nachtstop en zo nodig stillegging. ,
,
,
6.
De uitkomsten van monitoring periodiek openbaar te maken en ter bespreking aan gemeenteraden aan te bieden.
7.
De maatschappelijke kosten van gezondheids- en leefomgevingsschade expliciet mee te wegen in de beoordeling van nut noodzaak en proportionaliteit van turbine-exploitatie. ,
8.
De verplichtingen van de exploitant om mee te werken aan monitoring gegevensverstrekking en bronmaatregelen vast te leggen in de omgevingsvergunning(en) en in een aanvullende omgevings- of participatieovereenkomst.
9.
Gezamenlijk op te trekken richting provincie en andere overheden handhaafbaar beschermingsniveau te waarborgen.
,
om een
regionaal gelijkwaardig en
Verzoek om reactie en gesprek Verzocht wordt
om
deze brief en bijlage in behandeling te nemen
en
gemotiveerd aan te geven:
Pagina 3 van 12
BF-2026-05-01-WIND-REGIONAAL-SLAAP
e
of
e
_op welke
e
hoe
e
college instemt met gezamenlijke regionale vaststelling van dit slaapmonitoringsplan;
uw
termijn hierover besluitvorming plaatsvindt;
college de zorgplicht en het voorzorgsbeginsel
uw
verdere
besluitvorming
_op welke
termijn
rond
verschillende wordt
Reyerscop, Cattenbroek
bestuurlijk of ambtelijk gesprek
een
uitvoering en verankering
Daarnaast
01/05/2026
van
dit
plan.
bewonersgroeperingen
uitdrukkelijk verzocht om
gemeenten gezamenlijk
te
gesprek
Dit
en
Papekop
op
korte termijn
en
en
aan
de voorkant
zal
borgen
in de
Papekop; indieners kan
de
met
zal dan
die
organiseren, zodat
concreet
niet enkel
en
plaatsvinden
alleen
mij zijn
met
de
over
inhoud,
maar
Reyerscop vertegenwoordigen. gesprek
een
met
vertegenwoordigers
afzonderlijk maar
niet per gemeente
worden
in
regionaal
van
de drie
verband
kan
worden
besproken hoe zorgplicht, voorzorgsbeginsel, monitoring handhaving vooraf zorgvuldig wordt om een ingericht. Daarbij gevraagd bestuurlijk en/of ambtelijk overleg waarin dit plan inhoudelijk wordt en
besproken
waarin
en
ook kan worden
verkend hoe deze regionale
aanpak formeel
kan worden
vastgelegd.
Hoogachtend,
(geanonimise rd) Naar
(geanonimiseerd)
Namens:
Bezorgde
Datum:
1 mei 2026
Plaats:
Linschoten
PS: Mochten
bewoners
Linschoten
jullie benieuwd zijn hoe
interactieve demo
gemaakt.
geluidsmeting,
ISl-scores
slaapmonitor
dashboard
en
Het betreft een
eventuele
een
een
overzicht
slaapmonitor
volledig dashboard
van
de
stop-triggers
eruitziet in de met
en
praktijk
slaapklachten
per
—
ik heb
een
afstandszone,
maatregelenladder. Bekijk het
hier: Link
Pagina
naar
4
van
12
BF-2026-05-01-WIND-REGIONAAL-SLAAP
01/05/2026
Bijlage Regionaal Slaapmonitoringplan windturbines Woerden
Oudewater
–
Reyerscop
–
Cattenbroek
–
Montfoort –
Papekop
1. Aanleiding De gemeenten Woerden Oudewater en Montfoort dragen een zelfstandige verantwoordelijkheid voor de bescherming van de gezondheid en leefomgeving van inwoners bij nieuwe windturbinelocaties zolang landelijke normen nog niet voorzien in een voldoende lokaal en juridisch houdbaar beschermingsniveau. De minister heeft bevestigd dat gemeenten in deze tussenperiode per windpark eigen milieunormen kunnen ,
,
vaststellen en zelf moeten voorzien in een adequaat De noodzaak
,
op
de lokale situatie toegesneden beschermingsniveau.
regionaal plan is extra groot omdat het RIVM heeft verduidelijkt dat windturbinegeluid gezondheidseffecten kan veroorzaken dat er een duidelijke relatie is tussen geluidsniveau en hinder en dat langdurige hinder op termijn kan bijdragen aan aandoeningen zoals hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten of voor een
,
,
deze kan verergeren. Voor slaapverstoring is volgens het RIVM volledige zekerheid is geen bewijs dat effecten ontbreken.
nog
veel onduidelijk
,
maar
dat gebrek aan
Het RIVM heeft daarnaast uitgelegd dat de Nederlandse blootstelling-responsrelatie waarop beleid lange tijd is gebaseerd uit 2008 stamt en opnieuw onderzocht moet worden omdat moderne turbines groter zijn meer ,
elektriciteit produceren en onder maatschappelijke omstandigheden worden geplaatst die wezenlijk zijn veranderd. Nieuwe resultaten over hinder en slaapverstoring worden pas eind 2026 verwacht. Tot die tijd moeten gemeenten dus zelf een robuust en handhaafbaar regionaal systeem organiseren.
Het gebruik van jaargemiddelde normen en verouderde blootstelling-responsrelaties biedt in dit kader geen adequate bescherming meer. De Inspectie VROM heeft eerder al gewezen op de combinatie van onhandhaafbaarheid fraudegevoeligheid en gezondheidsrisico’s bij dergelijke normen. Desondanks hanteert ,
de provincie nog steeds in belangrijke mate jaargemiddelde normen als uitgangspunt. Dit regionale plan is er nadrukkelijk op gericht om bovenop dergelijke provinciale kaders een eigen fijnmaziger en beter handhaafbaar beschermingsniveau te organiseren dat aansluit bij de feitelijke belasting van bewoners. ,
2. Doel van het plan Dit plan heeft vier doelen: 1.
Het vroegtijdig signaleren van slaapverstoring hinder en aanverwante gezondheidsklachten bij omwonenden van Reyerscop Cattenbroek en Papekop. ,
,
2.
Het objectief koppelen van gezondheidsdata
aan gemeten
geluidsbelasting inclusief nachtelijk geluid en ,
laagfrequente componenten.
Pagina 5 van 12
BF-2026-05-01-WIND-REGIONAAL-SLAAP
01/05/2026
3.
Het creëren van handhaafbare interventiemomenten door vooraf duidelijke triggers en maatregelen vast te leggen.
4.
Het zichtbaar maken van de maatschappelijke kosten van turbine-exploitatie zodat gezondheidskosten niet buiten beeld blijven bij bestuurlijke afwegingen. ,
3. Uitgangspunten Het plan berust op de volgende uitgangspunten: •
Zorgplicht: gemeenten moeten actief een aanvaardbaar beschermingsniveau waarborgen voor hun inwoners bij nieuwe windparken ; die verantwoordelijkheid moet vooraf in besluitvorming normstelling monitoring en handhaving worden georganiseerd. ,
•
Voorzorgsbeginsel:
•
Handhaafbaarheid: normen moeten niet alleen op papier bestaan meetbaar en afdwingbaar zijn.
•
Transparantie: bewoners raden en genomen maatregelen.
•
Regionale uniformiteit: Woerden Oudewater en Montfoort hanteren één gezamenlijke methodiek zodat verschillen in bescherming en interpretatie worden voorkomen én zij gezamenlijk een sterke
,
serieuze aanwijzingen voor gezondheidsschade bestaan mogen overheden niet wachten op volledige zekerheid voordat zij beschermende maatregelen treffen ; onzekerheid is juist reden om eerder en niet later bescherming in te bouwen. wanneer
,
,
en
,
maar
praktisch controleerbaar
,
colleges moeten periodiek inzicht krijgen in meetresultaten analyses ,
,
,
gesprekspartner vormen richting provincie en rijk.
4. Onderzoeksgebied Voor elke beoogde turbinelocatie wordt een meet- en onderzoeksgebied van 5 km vastgesteld rond: •
Reyerscop ;
•
Cattenbroek ;
•
Papekop.
Per locatie worden de volgende zones onderscheiden: •
0–1 km ;
•
1–2 km ;
•
2–3 km ;
•
3–5 km.
Daarnaast wordt één of meer controlegebieden zonder turbineblootstelling geselecteerd binnen de regio met zoveel mogelijk vergelijkbare sociaaldemografische kenmerken. ,
5. Wat wordt gemeten
Pagina 6 van 12
BF-2026-05-01-WIND-REGIONAAL-SLAAP
01/05/2026
5. 1 Slaap en gezondheid Bij bewoners in alle zones wordt volgende gegevens verzameld:
een
meerjarig panel opgebouwd. Per meetronde worden onder meer de
•
slaapkwaliteit en slapeloosheidsklachten bijvoorbeeld met gevalideerde vragenlijsten zoals ISI en PSQI ;
•
inslaaptijd doorslaapproblemen
•
wakker worden door geluid bromtoon druk op oren of trillingsgevoel ;
•
vermoeidheid concentratieverlies stress hoofdpijn
•
gebruik van slaapmedicatie en kalmeringsmiddelen ;
•
ervaren
,
,
,
,
,
ontwaken en ervaren slaapkwaliteit ;
vroeg ,
,
,
hartkloppingen ;
en
hinder in relatie tot windrichting windsnelheid stiltes in de omgeving en tijdstip van de nacht. ,
,
5. 2 Geluid De drie gemeenten laten een onafhankelijk bureau continue 24/7-geluidsmetingen uitvoeren rond de drie locaties. Daarbij worden minimaal meegenomen: •
geluid op gevelniveau ;
•
nachtelijke belasting ;
•
duur
•
laagfrequent geluid waaronder de band 20–200 Hz ;
•
koppeling met bedrijfsgegevens van turbines zoals toerental en bedrijfsmodus.
en
frequentie van piekbelasting ; ,
,
5. 3 Medische indicatoren In samenwerking met huisartsen apotheken trendinformatie verzameld over: ,
en waar mogelijk
de GGD wordt geanonimiseerde
•
slaapmedicatie ;
•
anxiolytica en stressgerelateerde medicatie ;
•
huisartsconsulten en registraties rond slaap en stress ;
•
andere relevante signalen die lokaal als gezondheidsindicator kunnen dienen.
5. 4 Subgroep met slaaponderzoek Voor bewoners in de meest belaste zones met name binnen 0–2 km wordt een subgroep ingericht voor verdiepend thuis-slaaponderzoek via een regionaal slaapcentrum. Dit kan helpen om veranderingen vóór en na ,
,
ingebruikname scherper te documenteren.
6. Fasering
Pagina 7 van 12
BF-2026-05-01-WIND-REGIONAAL-SLAAP
01/05/2026
Fase 0 – Voorbereiding •
Instellen regionale stuurgroep.
•
Vaststellen onderzoeksvragen meetpunten controlegebied en privacyprotocol.
•
Selectie van onafhankelijk geluidsbureau en medische samenwerkingspartners.
,
,
Fase 1 – Baseline •
Start minimaal 6–12 maanden vóór bouw of ingebruikname.
•
Minimaal twee meetrondes slaap- en gezondheidsvragenlijsten.
•
Start continue geluidsmetingen.
•
Eerste nulmetingrapport
per gemeente en
regionaal.
Fase 2 – Bouw- en proefdraai •
Extra metingen rondom proefdraai en testperioden.
•
Extra signalering bij klachtenpieken.
•
Eventueel verdiepend slaaponderzoek in de subgroep.
Fase 3 – Eerste exploitatiejaar •
Meetrondes op bijvoorbeeld 3 6 en 12 maanden na ingebruikname.
•
Vergelijking met baseline en controlegebied.
•
Eerste formele beoordeling van de vastgelegde triggers.
,
Fase 4 – Langetermijn •
Jaarlijkse monitoring gedurende minimaal vijf jaar.
•
Toetsing op chroniciteit en afstandsgebonden effecten.
•
Actualisering van maatregelen en vergunningvoorwaarden wanneer nodig.
7. Triggers voor ingrijpen Om monitoring handhaafbaar te maken worden vooraf concrete triggers vastgelegd. Voorbeelden: ,
Gezondheidstriggers •
Een toename van ernstige slapeloosheid in zones 0–2 km van minimaal +8 procentpunt ten opzichte van baseline én hoger dan in het controlegebied.
•
Een toename van gebruik van slaapmedicatie of anxiolytica van minimaal +5 procentpunt ten opzichte van baseline én hoger dan in het controlegebied.
Pagina 8 van 12
BF-2026-05-01-WIND-REGIONAAL-SLAAP
•
01/05/2026
Een duidelijke stijging van huisartsregistraties rond slaap of stress in de nabijheidszones ten opzichte van de nulmeting.
Geluidstriggers •
Overschrijding van een lokaal vastgestelde gezondheidskundige grens voor nachtelijk geluid op gevel in zones
0–2 km gedurende meerdere achtereenvolgende nachten.
•
Overschrijding van een vooraf vastgestelde grens voor laagfrequent geluid binnenshuis in de meest belaste woningen.
•
Herhaald optreden
van piekniveaus
of bromtonen die volgens het meetprotocol samenhangen met
turbinebedrijf. 8. Maatregelenladder Bij overschrijding van triggers treedt een vaste maatregelenladder in werking: 1.
Onderzoeks- en optimalisatiefase De exploitant moet direct technisch onderzoek uitvoeren naar bronmaatregelen waaronder stillere modus lagere toerentallen en aangepaste nachtregeling. ,
,
2.
Verplichte beperking Wanneer klachten- en geluidstriggers samen optreden worden verplichte technische beperkingen ,
opgelegd via voorschrift last onder dwangsom of wijziging van bedrijfsvoering. ,
3.
Nachtstop Bij aanhoudende overschrijding wordt voor de betrokken turbines een verplichte nachtstop ingesteld bijvoorbeeld tussen 23. 00 en 07. 00 uur totdat met objectieve metingen is aangetoond dat herstel is
,
,
opgetreden. 4.
Tijdelijke stillegging Bij ernstige en aanhoudende samenloop van slaapverstoring gezondheidsindicatoren en geluidsoverschrijdingen volgt tijdelijke stillegging van de betreffende turbines. ,
Deze ladder zorgt ervoor dat monitoring niet vrijblijvend is maar direct verbonden is met bestuurlijk en juridisch handelen. ,
De verplichting om aan deze maatregelenladder mee te werken inclusief het leveren van bedrijfsgegevens zoals toerental bedrijfsmodus en storingsregistraties en het accepteren van nachtstop of tijdelijke stillegging bij overschrijding van de triggers wordt vastgelegd in: ,
,
,
•
de omgevingsvergunning(en) voor de betreffende windturbines ; en
•
een
aanvullende omgevings- of participatieovereenkomst met de exploitant(en) en ontwikkelaar(s).
Daarmee is niet alleen bestuurlijk maar ook privaatrechtelijk geborgd dat de exploitant actief meewerkt aan monitoring transparantie en bronmaatregelen wanneer dat nodig is om omwonenden te beschermen. ,
,
Pagina 9 van 12
BF-2026-05-01-WIND-REGIONAAL-SLAAP
01/05/2026
9. Governance Er wordt een Regionale Stuurgroep Slaap & Wind ingericht met ten minste: •
één bestuurlijke vertegenwoordiger per gemeente ;
•
ambtelijke vertegenwoordiging
•
GGD of onafhankelijke gezondheidsdeskundige ;
•
onafhankelijk onderzoeker of kennispartner ;
•
juridisch adviseur bestuursrecht/omgevingsrecht ;
•
bewonersvertegenwoordiging.
van
Woerden
,
Oudewater en Montfoort ;
De stuurgroep ziet toe op: •
uitvoering van het meetprotocol ;
•
borging van onafhankelijkheid en transparantie ;
•
toetsing van triggeroverschrijding ;
•
advisering aan colleges over maatregelen ;
•
openbare periodieke rapportage aan raden
en
inwoners.
De exploitant(en) worden niet in de stuurgroep opgenomen om de onafhankelijkheid te waarborgen maar worden via een vaste overlegstructuur en via heldere voorschriften in vergunning en omgevings- of participatieovereenkomst verplicht om tijdig gegevens aan te leveren en mee te werken aan maatregelen. De ,
drie gemeenten spreken gezamenlijk met de exploitant zodat zij ook hier regionaal één lijn trekken. ,
10. Voorbeeld van een digitaal slaapmonitordashboard Ter ondersteuning van dit plan is een voorbeeld van een digitaal Regionaal Slaapmonitor Dashboard uitgewerkt. Dit dashboard laat zien hoe de drie gemeenten gezamenlijk gegevens overzichtelijk kunnen volgen bespreken. Het dashboard bevat onder meer:
en
overzicht van deelnemers per locatie en afstandszone ;
•
een
•
grafieken met slaapklachten over tijd uitgesplitst naar 0–1 km 1–2 km 2–3 km 3–5 km en ,
,
,
,
controlegebied ; overzicht van nachtelijke geluidsmetingen per meetpunt ;
•
een
•
trends in slaapmedicatie en andere gezondheidsindicatoren ;
•
een aparte
•
een
pagina met stop-triggers en de bijbehorende maatregelenladder ;
tijdlijn met baselinefase proefdraai ingebruikname en meerjarige monitoring. ,
,
Bij dit plan worden ter illustratie twee voorbeeld-screenshots gevoegd van eenvoudig te bouwen digitale slaapmonitor-dashboards:
Pagina 10 van 12
BF-2026-05-01-WIND-REGIONAAL-SLAAP
•
een
overzichtsscherm met kernindicatoren zoals aantal deelnemers percentage ernstige slapeloosheid ,
,
gebruik van slaapmedicatie en maximale nachtelijke geluidsbelasting •
01/05/2026
per gemeente en per
,
afstandszone ;
detail-scherm per locatie waarin de ontwikkeling van slaapklachten en nachtelijk geluid in de tijd zichtbaar is inclusief markering van eventuele triggeroverschrijdingen. een
,
,
Deze voorbeelden laten zien dat met gangbare software en beperkte middelen al een goed bruikbaar regionaal overzicht kan worden opgebouwd. Ze zijn bedoeld als startpunt ; de uiteindelijke inrichting van het dashboard kan in overleg met de drie gemeenten GGD ,
en
bewonersvertegenwoordigers verder worden verfijnd.
Een dergelijk dashboard is nadrukkelijk geen doel op zich maar een hulpmiddel om bestuurlijk en ambtelijk snel te zien of zich een verslechtering voordoet en of ingrijpen noodzakelijk is. Het ondersteunt daarmee precies wat in dit plan centraal staat: vooraf vastgelegde handhaafbare bescherming in plaats van achteraf ,
,
discussiëren over schade.
11. Rapportage en openbaarheid De rapportage bestaat minimaal uit: •
kwartaalrapportages in de baseline- en eerste exploitatiefase ;
•
jaarlijkse regionale rapportages daarna ;
•
openbare samenvattingen per locatie ;
•
expliciete rapportage van eventuele triggeroverschrijdingen en genomen maatregelen.
Alle rapportages vermelden in elk geval: •
stand van slaapklachten ;
•
stand van geluidsmetingen ;
•
relevante medische trends ;
•
vergelijking met controlegebied ;
•
eventuele maatschappelijke kosten die zichtbaar worden.
12. Maatschappelijke kosten De drie gemeenten
in de evaluatie expliciet mee:
nemen
•
extra zorggebruik ;
•
toename medicatiegebruik ;
•
productiviteitsverlies en uitval ;
•
kosten van toezicht handhaving en juridische procedures ;
•
mogelijke druk op leefbaarheid
,
en vertrouwen
in de overheid.
Pagina 11 van 12
BF-2026-05-01-WIND-REGIONAAL-SLAAP
01/05/2026
Dat is nodig om te voorkomen dat de maatschappelijke lasten van turbine-exploitatie buiten beeld blijven terwijl de eventuele elektriciteitsopbrengst elders wordt verantwoord.
13. Conclusie Dit Regionaal Slaapmonitoringplan geeft Woerden Oudewater en Montfoort een concreet kader om gezamenlijk hun zorgplicht en het voorzorgsbeginsel daadwerkelijk uit te voeren. Het plan maakt gezondheidsbescherming handhaafbaarheid en bestuurlijke voorspelbaarheid leidend bij de omgang met ,
,
windturbines in Reyerscop Cattenbroek en Papekop en dwingt af dat die bescherming vooraf regionaal wordt ingericht in plaats van pas achteraf te reageren op schade. ,
,
Zonder een dergelijk plan bestaat het risico dat slaapverstoring en andere gezondheidseffecten pas zichtbaar worden wanneer schade al is opgetreden terwijl gemeenten juist vooraf de verantwoordelijkheid hebben om ,
een
adequaat beschermingsniveau te waarborgen.
Bronnen 1.
RIVM Windturbines en gezondheid (pagina en factsheet gezondheidseffecten van windturbinegeluid) geraadpleegd april 2026. Beschrijft onder meer de relatie tussen windturbinegeluid hinder en mogelijke gezondheidseffecten en geeft aan dat verder onderzoek naar hinder en slaapverstoring bij moderne ,
,
,
turbines loopt. 2.
RIVM Factsheet gezondheidseffecten van windturbinegeluid (2026) geraadpleegd april 2026.
3.
Tweede Kamer Kamervragen (Aanhangsel 2024–2025 nr. 830) geraadpleegd april 2026. Bevestigt dat bevoegde gezagen in de tussenliggende periode per windpark eigen normen kunnen vaststellen en zelf
,
,
,
een
,
,
aanvaardbaar beschermingsniveau moeten waarborgen.
4.
WHO Regional Office for Europe Environmental Noise Guidelines for the European Region (2018) geraadpleegd april 2026. Bevat aanbevelingen over windturbinegeluid en gezondheidsbescherming.
5.
Raad van State Eerste uitspraken over windparken met regionale normen (12 april 2023) geraadpleegd april 2026. Legt uit dat lokale normen actueel deugdelijk op zichzelf staand en op de lokale situatie toegesneden moeten zijn.
,
,
,
,
,
6.
,
Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) Toelichting uitspraak Raad van State uitbreiding windpark Delfzijl ,
Zuid geraadpleegd april 2026. Licht toe dat na het Nevele-arrest het bevoegd gezag voor nieuwe ,
windparken niet meer kan volstaan met verwijzing naar de oude algemene rijksregels en zelf een actuele en deugdelijke motivering moet geven.
Pagina 12 van 12