B12 - Ingekomen stuk College van B&W Oudewater - Beantwoording technische vragen VVDD66-fractie inzake raadsvoorstel ‘Afwegingskader'.pdf

Beantwoording technische vragen D/21/027687 Z/21/020887

Vragen gesteld door:

Fractie VVDenD66

Van de Fractie(s) :

VVD en D66

Op datum:

5 juli 2021

Naar aanleiding van:

Raadsvoorstel afwegingskader grootschalige duurzame energie

Datum beantwoording:

6 juli 2021

Opsteller:

Krispijn Beek

Beantwoording van de vragen: Wij hebben de volgende vragen bij onderwerp ‘Afwegingskader grootschalige duurzame energie’: Vraag 1 Wat is de juridische status van het Afwegingskader t.o.v. het geamendeerde Raadsbesluit ‘Bijdrage aan RES U16’ (11 Maart ’21) en de samenwerking met Lopikerwaardgemeenten. Antwoord: Het Afwegingskader is een beleidsnota, vergelijkbaar met de nota wonen. Het Afwegingskader zal op later tijdstip in de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan geïmplementeerd worden. Het Afwegingskader geeft aan in welke zoekgebieden de bijdrage van Oudewater uit het genoemde raadsbesluit gerealiseerd kan worden. Het Afwegingskader zal ook dienen als beleidsdocument voor beoordeling van een verzoek tot afwijking van bestemmingsplan/omgevingsplan voor de realisatie van grootschalige duurzame energie Vraag 2 Wat als de meerderheid van de Gemeenteraad dit afwegingskader afkeurt, wat is dan de positie van de Gemeente? Antwoord: Als een meerderheid van de gemeenteraad dit afwegingskader afkeurt is de bestuurlijke vraag op welke wijze de raad dan invulling wenst te geven aan het Raadsbesluit ‘Bijdrage aan RES U16’ (11 maart ’21).

Vraag 3 Zone G is in het afwegingskader een optioneel zoekgebied voor windturbines, hoe is de aangrenzende strook beschreven in het afwegingskader van de gemeente Lopik? Antwoord: Gemeente Lopik benoemt in hoofdstuk 4 van het ‘toets en afwegingskader voor het opwekken van duurzame elektriciteit’ de aangrenzende strook als volgt in de gebiedstabel mogelijkheden voor plaatsing windturbines. Benedeneind is geschikt voor windturbines. Als de lokale ambitie niet wordt gehaald met windturbines in zone F9 (De Copen) en het opwekken van zonne-energie in zones B2, B3 of B4, dan wordt dit gebied voor 2030 alsnog opengesteld voor windturbines. Dit heeft nadrukkelijk niet de voorkeur voor de gemeente. Polder Polsbroek is beperkt geschikt voor windturbines en uitgesloten tot 2030, nader onderzoek ten behoeve van 2030-2050. Pagina 1 van 4

De raad van gemeente Lopik heeft deze gebiedstabel voor kennisgeving aangenomen en daaruit onder andere de conclusie getrokken dat het aanwijzen van aanvullende zoekgebieden, naast het zoekgebied bij De Copen, voor windturbines tot 2030 wordt uitgesloten. Als er na 2030 geen nieuw ontwikkelde, schone energiebronnen beschikbaar zijn dan kunnen aanvullende zoekgebieden voor windturbines worden opengesteld. Vraag 4 Is dit afwegingskader afgestemd met overige buurgemeenten, of met de Regio. En wordt er daarmee ook voorkomen dat er een wirwar aan zonnevelden en windturbines ontstaat in de regio? Antwoord: Ja, het afwegingskader is afgestemd met buurgemeenten, regio RES-U16, gemeente BodegravenReeuwijk en gemeente Krimpenerwaard. Zie ook de Vijfradenbijeenkomst Lopikerwaard en RES 1.0. Daarnaast zijn er voorwaarden voor afstemmen met buurgemeenten opgenomen in het afwegingskader. Vraag 5 Waarom is in Zone H geen grootschalig wind mogelijk? Antwoord: De indicatieve afstand tussen windturbines, woningen en woonwijken, die afgeleid is van het advies van ODRU en GGD om de WHO-richtlijnen voor geluid van windturbines te hanteren, maakt plaatsing van windturbines in zone H technisch lastig inpasbaar. De afstand tussen de meest noordelijke punt van zone H naar de woningen aan Kabelslag bedraagt ongeveer 800 meter.

Ook een deel van de woningen in de lintbebouwing van de Linschoterzandweg ligt binnen de 800 meter vanaf Zone H. Het Afwegingskader biedt ruimte voor plaatsing binnen de bandbreedte van 500-800 meter mogelijk bij geclusterde woningen, dit is op advies van de ODRU wel aan randvoorwaarden gebonden. Vraag 6 Hoeveel GWH wordt er momenteel in Oudewater opgewekt of is al concreet dat opgewekt gaat worden? Wat is dus de resterende opgave? Antwoord: Volgens de gegevens van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland uit april 2021 wordt er momenteel 0,9 GWh opgewekt in Oudewater. Daarnaast is er voor 1,6 GWh aan zon op dak SDE+ subsidie toegekend. Op basis van historische realisatiegegevens van PBL betekent dit dat er momenteel tussen de 1,8 en 2,0 GWh gerealiseerd is. Dat betekent dat de resterende opgave 17 – 17,2 GWh is. Vraag 7 Hoeveel van deze opwek wordt momenteel met Zon op dak opgewekt en hoeveel kan er nog op dak opgewekt worden? Antwoord: Volgens gegevens van RVO uit april 2021 zijn kleine windmolens goed voor 0,077 GWh (77 MWh). Daarnaast wordt 0,778 GWh (778 MWh) opgewekt door grootschalig zon op dak. Stedin verwacht tot 2030 maximaal 6 GWh extra zon op dak aan te kunnen sluiten in gemeente Oudewater.

Vraag 8 Er staat dat kleinschalige opwek in het buitengebied wordt gefaciliteerd, wat kunnen wij hiervan verwachten? Zijn er subsidies, en tellen deze initiatieven mee in de RES-opgave? Antwoord: Kleine windmolens komen in aanmerking voor de landelijke ISDE subsidie: https://www.rvo.nl/subsidie-en-financieringswijzer/isde/zakelijke-gebruikers/voorwaardenzakelijk/kleinschalige-windturbine Kleine windmolens tellen mee voor de RES-opgave. Zonnestroom telt enkel mee als de installatie groter is dan 15 kilowattpiek (ongeveer 30-50 zonnepanelen, afhankelijk van het vermogen van de panelen). De mogelijkheden voor ondersteuning en facilitering voor kleinschalige opwek vanuit gemeente Oudewater hangen af van het beschikbaar komen van de procesgelden voor uitvoering van het Klimaatakkoord. Vraag 9 Voorkomt dit afwegingskader dat er vanuit bijv. het Rijk plekken aangewezen worden voor grootschalig wind Pagina 2 van 4

of zon? Antwoord: De RES en het Afwegingskader beïnvloeden de bestaande bestuurlijke verhoudingen niet. Gemeenten zijn het bevoegd gezag voor zonneparken tot 50 MWp en windparken tot 5 MW (waarschijnlijk 15 MW in de nieuwe Energiewet). De provincie is het bevoegd gezag voor zonnevelden tot 50 MWp en voor windparken tot 100MW. Het Rijk is bevoegd gezag voor zonnevelden boven de 50 MWp en voor windparken boven de 100 MW. In het klimaatakkoord staat dat partijen eerst binnen de regio proberen het probleem op te lossen. Daarna kunnen partijen problemen agenderen bij het Nationaal Programma RES. Zij kunnen ondersteunen in het voeren van het 'goed bestuurlijke gesprek'. Als dat niet voldoende blijkt zullen overheden op een verstandige manier interveniëren om ervoor te zorgen dat de opgave alsnog gerealiseerd wordt. Hierbij is steeds het uitgangspunt: ‘Eerst zacht, dan pas hard’. Oftewel: we proberen er altijd eerst onderling in goed overleg uit te komen (bestuurlijke interventie). En pas als het via de bestuurlijke route écht niet lukt, dan wordt er overgegaan op de inzet van meer dwingende juridische instrumenten (juridische interventie). We volgen hierbij de bestaande wettelijke bevoegdheidsverdelingen: eerst gemeenten, dan provincies, dan het rijk.

Onder juridische instrumenten verstaan we hier de instrumenten uit de Omgevingswet, zoals instructieregels, de omgevingsverordening en het projectbesluit. Deze instrumenten kunnen overheden overigens niet ‘zo maar’ inzetten. Hier gaat doorgaans een intensief traject aan vooraf, waarbij overheden – zeker voor de meer dwingende instrumenten – goed inzichtelijk moeten maken waarom de inzet van het desbetreffende instrument noodzakelijk is en past bij de opgave en de situatie. Vraag 10 In hoeverre is de ‘angst’ van Zuidzijderpolder Lopik (ingekomen brief A20) reëel en kunnen er rechten verleend worden aan de in het afwegingskader gestelde mogelijkheden? Antwoord: Als de raad instemt met het voorstel van het college vergt het openstellen van een zoekgebied voor windenergie een raadsbesluit. Na dit raadsbesluit wordt een gebiedsproces opgestart (stap 2 uit het stappenplan). Aan het eind van het gebiedsproces besluit het college of en zo ja waarom wordt ingestemd met de voorbereiding van de ruimtelijke procedure. Het is ook mogelijk dat uit het gebiedsproces en de aanvullende onderzoeken naar voren komt dat er geen of minder mogelijkheden zijn dan momenteel voorzien. Pas in stap 3 van het stappenplan selecteert het college de initiatieven waarmee de ruimtelijke procedure wordt doorlopen.

Vanaf stap 4 wordt begonnen met het voorbereiden van het aanpassen van het omgevingsplan om windturbines mogelijk te maken. Het is uiteindelijk aan de raad om in te stemmen met aanpassing van het omgevingsplan voor een grootschalige wind project. Vraag 11 Er zijn grondeigenaren die de plaatsing van een windturbine overwegen. Zijn deze eigenaren bij u bekend? Wat zijn hun kansen? En wat, stel dat er een eigenaar is, de windturbine staat op 500 meter van woningen of 800 meter van geclusterde bewoning, maar bevindt zich niet in het zoekgebied. Wij begrijpen de uitleg over de zoekgebieden, maar vinden deze uitleg redelijk “eng”. Kunnen inwoners rechten ontlenen aan zoekgebieden, met andere woorden door een beroep te doen op zoekgebieden een windturbine te weren als deze niet in de eerste zoekgebieden voorkomt? Antwoord: Het college stelt de raad voor het huidige Afwegingskader vast te stellen, inclusief de daarbij behorende indeling in zoekgebieden en fasering in tijd. Initiatieven in andere gebieden dan aangewezen als zoekgebied in de categorie 1 en 2 komen niet voor vergunningverlening in aanmerking. Er zijn bij de gemeente geen initiatieven voor windturbines bekend. Grondeigenaren die windturbines (anders dan de kleine boerderijmolens) overwegen maken tot het moment dat de raad besluit een zoekgebied voor windenergie open te stellen geen kans op een vergunning van de gemeente.

Vraag 12 Er wordt gestreefd naar 50% lokaal eigendom, hoe moeten wij dit interpreteren? Kan als voorbeeld een grote energiemaatschappij op een postadres in Oudewater een BV oprichten om zo een ‘lokaal’ bedrijf te worden, of wordt hier bedoeld dat de gemeente zelf deel gaat nemen aan initiatieven? Pagina 3 van 4

Antwoord: In het Afwegingskader staat op bladzijde 28: “Een initiatief bestaat uit een consortium met daarin ten minste: • Grondeigenaren die bereid zijn de grondposities beschikbaar te stellen die nodig zijn voor het betreffende initiatief • Eén of meer ontwikkelaars voor wind- en/of zonne-energie • Eén of meer coöperaties of verenigingen (in oprichting) die in staat zijn om lokaal eigendom én zeggenschap over de energieproductie door met name inwoners van Oudewater te realiseren.” Een BV behoort zodoende niet tot de mogelijke organisatievormen om lokaal eigenaarschap vorm te geven. Vraag 12 Hoe verhoudt de zoekopdracht na 2030 zich t.o.v. nieuwe ontwikkelingen? En kunnen wij het afwegingskader samen met de vaststelling RES beperken tot 2030 om onszelf tijd en ruimte te gunnen om betere alternatieve energiebronnen te onderzoeken? Antwoord: Het Afwegingskader zal net als de Regionale Energie Strategie van tijd tot tijd geactualiseerd worden. Tegelijk is het ondoenlijk om het gesprek van het afgelopen jaar elke twee jaar voor een nieuwe RES in deze intensiteit te herhalen. In eerdere vragen werd gewezen op ontwikkelaars en de beperkingen van dit kader. Het is ook goed deze partijen ook voorbij 2030 een indruk te geven van de (on)mogelijkheden. Actualisaties bieden de tijd en ruimte om betere alternatieve energiebronnen een plaats te geven in het afwegingskader.

In het Afwegingskader zijn enkel de technieken opgenomen die volgens de huidige handreiking RES meegeteld mogen worden voor de bijdrage van Oudewater aan de regionale energiestrategie. Bijlagen:

Pagina 4 van 4