B1. Baggerplan gemeente Oudewater 2022-2031.pdf

BAGGERPLAN GEMEENTE OUDEWATER BAGGERBELEID- EN BEHEERPLAN 2022-2031

BAGGERPLAN GEMEENTE OUDEWATER BAGGERBELEID- EN BEHEERPLAN 2022 - 2031

Opdrachtgever

Gemeente Oudewater Postbus 100 3420 DC Oudewater

Colofon

Tijhuis Ingenieurs BV Softwareweg 4B 3821 BP Amersfoort

Projectnaam

Baggerplan gemeente Oudewater

Onderdeel

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031

Projectnummer

TI20028

Datum

7-09-2022

Aantal pagina’s

22

Versie

1

Status

Definitief

Archiefcode

TI20028.baggerplan.Oudewater.0102

Opsteller

L. Elijzen MSc.

Vrijgave

Ir. J.M.H. Tijhuis

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater

Inhoudsopgave 1

Inleiding ...................................................................................................................................................1

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 2.8

Eisen en randvoorwaarden vanuit beleid ...........................................................................................2 Besluit bodemkwaliteit ...........................................................................................................................2 Handelingskader PFAS ...........................................................................................................................3 Kaderrichtlijn water ................................................................................................................................3 Waterwet .................................................................................................................................................4 Wet Natuurbescherming .......................................................................................................................5 Archeologie ............................................................................................................................................7 Niet gesprongen explosieven ...............................................................................................................7 Asbest ......................................................................................................................................................7

3 3.1 3.2

Onderhoudsverplichting........................................................................................................................8 Beschrijving van het gebied .................................................................................................................8 Te onderhouden areaal ........................................................................................................................8

4 4.1 4.2

Onderhoudstoestand watersysteem..................................................................................................10 Kwaliteit waterbodem .........................................................................................................................10 Hoeveelheid baggerspecie................................................................................................................11

5 5.1 5.2 5.3

Onderhoudsprogramma baggeren...................................................................................................13 Uitgangspunten baggerprogramma ................................................................................................13 Afweging verwerkingsmogelijkheden ...............................................................................................15 Kosten per eenheid..............................................................................................................................16

6

Meerjarenprogramma .........................................................................................................................20

Tekening TI20028-TK-01 TI20028-TK-02

Overzichtskaart baggerunits PFAS-verdachte locaties Oudewater

0

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater 1

Inleiding De gemeente Oudewater is verantwoordelijk voor het onderhoud van ongeveer 24.5 hectare water in haar beheergebied. Deze wateren moeten worden gebaggerd, gemaaid en de oevers en waterbouwkundige kunstwerken moeten worden onderhouden. Tijhuis Ingenieurs heeft in opdracht van de gemeente een integraal baggerplan opgesteld voor de periode 2022 t/m 2031. In het baggerplan zijn de watergangen opgenomen die op basis van de Keur van het Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden (HDSR) door de gemeente moeten worden onderhouden. Het baggerplan bestaat uit twee onderdelen: een digitaal waterbodeminformatiesysteem (W.I.T.) en een beschrijvend document: het Baggerbeleid- en beheerplan. Waterbodeminformatiesysteem Tijhuis (W.I.T.) Het te onderhouden areaal is opgenomen in een digitaal waterbodeminformatiesysteem W.I.T.. In het systeem zijn de gegevens van de waterbodem (kwaliteit, en hoeveelheid) online vastgelegd. Hiermee is altijd inzicht in de actuele onderhoudstoestand van het watersysteem. Door ook de methode van uitvoering en verwerking van de baggerspecie te definiëren is een meerjarenplanning opgesteld.

Baggerbeleid- en beheerplan Het baggerbeleid- en beheerplan is een beschrijvend document, waarin de volgende uitgangspunten zijn beschreven: ► eisen en randvoorwaarden vanuit beleid; ► overzicht te onderhouden areaal; ► onderhoudstoestand watersysteem; ► prioritering en planning werkzaamheden; ► kosten voor de uitvoering van de baggerwerkzaamheden en verwerking van vrijkomende baggerspecie. Leeswijzer In hoofdstuk 2 wordt eerst ingegaan op de eisen en randvoorwaarden die worden gesteld vanuit het beleid. In hoofdstuk 3 is een beschrijving gegeven van het gebied en het te onderhouden areaal. Aansluitend is in hoofdstuk 4 de onderhoudstoestand van het watersysteem beschreven. In hoofdstuk 5 zijn de uitgangspunten voor het baggerprogramma geformuleerd, waarna in hoofdstuk 6 het baggerprogramma is opgenomen.

1

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater 2

Eisen en randvoorwaarden vanuit beleid Het baggerbeleid voor de gemeente wordt gevormd door de bestaande wet- en regelgeving en de daaruit volgende normen en richtlijnen. Dit betreft zowel het actuele landelijke beleid als het beleid van HDSR. In relatie tot het baggeren van de watergangen in het stedelijke gebied en het buitengebied is het volgende beleid relevant: ► Besluit bodemkwaliteit ► Handelingskader PFAS ► Kaderrichtlijn water ► Waterwet ► Natuurwet De eisen en voorwaarden die volgen uit deze beleidsregels zijn in dit hoofdstuk vertaald naar de situatie van de gemeente Oudewater.

2.1

Besluit bodemkwaliteit In het Besluit bodemkwaliteit (Bbk) zijn de normen voor het verspreiden en toepassen van grond en baggerspecie vastgelegd. Vanuit het Bbk zijn een aantal toetsingskaders waarbinnen de baggerspecie kan worden afgezet. Voor de afzet van de baggerspecie uit de gemeente Oudewater worden in onderstaande stukken de meest waarschijnlijke toepassingskaders toegelicht. Verspreiden baggerspecie op aangrenzende percelen In het Bbk wordt de baggerspecie, op basis van toetsing voor verspreiding, ingedeeld in de klassen “vrij verspreidbaar”, “verspreidbaar op aangrenzend perceel” en “niet verspreidbaar”. (Vrij) verspreidbare baggerspecie kan op het aan de watergang grenzende perceel verwerkt worden, of in een weilanddepot. In het Bbk zijn de volgende voorwaarden opgenomen: ► De kwaliteit van de baggerspecie moet voldoen aan de maximale waarde van verspreiding over aangrenzende percelen. ► De opslag mag maximaal 3 jaar duren. ► De opslag dient met de voorziene duur en eindbestemming 5 dagen vooraf bij het Meldpunt Bodemkwaliteit gemeld te worden. ► De opgeslagen baggerspecie dient nuttig te worden toegepast. ► ‘Het verbeteren of herstellen van aan de watergang grenzende percelen’ wordt als nuttige toepassing gezien, hierdoor is het mogelijk de baggerspecie op de locatie van het weilanddepot te verwerken.

Toepassen baggerspecie (en grond) in oppervlaktewater In het Bbk wordt baggerspecie, met betrekking tot toetsing voor toepassing in oppervlaktewater, ingedeeld in de klassen “vrij toepasbaar”, “toepasbaar klasse A”, “toepasbaar klasse B” en “niet toepasbaar”. Toepassen baggerspecie in of op landbodem In het Bbk wordt de baggerspecie, voor toepassing in of op landbodem, ingedeeld in de klassen “vrij toepasbaar”, “wonen”, “industrie” en “niet toepasbaar”. Voordat baggerspecie conform dit beleid kan worden toegepast dient de gemeente een bodemfunctieklassenkaart en een bodemklassenkaart vast te stellen. Toepassen in een grootschalige toepassing in waterbodem In het Bbk wordt de baggerspecie, voor grootschalige toepassingen, getoetst aan emissie(toetswaarden). De baggerspecie komt vervolgens “wel” of “niet” in aanmerking voor toepassing in een grootschalige toepassing. Grootschalige toepassingen in waterbodem zijn bijvoorbeeld zandwinputten die verondiept worden voor de verbetering van de natuurwaarden.

2

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater Situatie gemeente Oudewater De baggerspecie uit het buitengebied kan indien niet verontreinigd, op de kant worden verspreid of in weilanddepots worden verwerkt. Baggerspecie uit het stedelijk gebied wordt afgevoerd naar een externe verwerker.

2.2

Handelingskader PFAS Sinds de jaren 60 zijn veel nieuwe stoffen ontwikkeld met specifieke en unieke eigenschappen. Een voorbeeld hiervan zijn Poly- en perFluor Alkyl Stoffen, beter bekend als PFAS. De basis van deze stoffen bestaan uit een keten van Koolstof en Fluor samengevoegd met een specifieke stofgroep. In totaal bestaat PFAS uit meer dan 6000 stoffen met onder andere de stoffen perfluoroctaanzuur (PFOA), perfluoroctaansulfaat (PFOS) en HFPO-DA (GenX). PFAS-verbindingen zijn water-, vet- en vuilafstotend en blijven stabiel bij hoge temperaturen. Deze eigenschappen maken PFASverbindingen geschikt voor industriële toepassingen en toepassingen in consumentenproducten. Vanaf 2000 komen verschillende PFAS-stoffen onder de aandacht omdat wetenschappelijk onderzoek aantoont dat deze stoffen schadelijk zijn voor het bodem- en watersysteem, met uiteindelijk effecten op de mens. Hierdoor zijn een deel van de PFAS-stoffen op de lijst van Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) geplaatst. Het overheidsbeleid is gericht op het weren van deze stoffen uit de leefomgeving en om de stoffen in het milieu aan te pakken met gericht beheer. Hiervoor is in juli 2019 een Tijdelijk Handelingskader van PFAS houdende grond en baggerspecie opgesteld. Hierin is het verplicht gesteld om baggerspecie te onderzoeken op PFAS.

Ten tijde van het schrijven van deze rapportage wordt er gehandeld volgens handelingskader PFAS, versie december 2021. Nieuwe ontwikkelingen en kennis rond PFAS kunnen leiden tot nieuwe inzichten en aanpassingen van het handelingskader. De verwachting is echter dat het huidige handelingskader in grote lijnen gehandhaafd blijft. Situatie voor gemeente Oudewater De Gemeente Oudewater heeft geen waterbodemkwaliteitskaart en nota bodembeheer. In de voorbereiding van een baggerwerk moet daarom de aanwezigheid van PFAS onderzocht worden conform de gestelde eisen in het handelingskader PFAS.

2.3

Kaderrichtlijn water Het Europese waterbeleid is verwoord in de Kaderrichtlijn Water (KRW). De richtlijn is sinds eind 2000 van kracht voor het waterbeheer. Onder de KRW vallen het totaal aan activiteiten die het doel hebben om het grond- en oppervlaktewater zo goed mogelijk te beheren. Uiterlijk in 2027 moeten alle lidstaten aan strengere normen met betrekking tot de waterkwaliteit en ecologie voldoen. Binnen de KRW zijn in Nederland zogenaamde deelstroomgebieden gedefinieerd (Eems, Schelde, Maas en Rijn). Per deelstroomgebied zijn Waterlichamen vastgesteld met het minimale oppervlak van 0,5 km2 of een stroomgebied van 10 tot 100 km2. Per waterlichaam zijn doelen ten aanzien van de waterkwaliteit (chemisch, fysisch en ecologisch) vastgesteld. De doelen worden gemonitord en gerapporteerd. Indien nodig worden maatregelen geformuleerd en uitgevoerd om tot de gewenste kwaliteit te komen. In Nederland is de KRW vertaald in landelijke beleidsuitgangspunten, kaders en instrumenten. ►

►

Waterkwaliteit en ecologie Een goede waterkwaliteit betekent dat er in het water geen overschot is aan voedings- en of vervuilende stoffen. Een goede ecologische toestand houdt in dat de leefomgeving voor waterdieren en -planten zo optimaal mogelijk is. Ook houdt het in dat er een grote variatie in plant- en dier soorten (biodiversiteit) is en dat de aantallen in evenwicht zijn. Plassen, meren en sloten De KRW maakt onderscheid tussen grotere wateren, zoals plassen en meren (waterlichamen genoemd) en kleinere wateren, zoals poldersloten. De KRW richt zich vooral op de 3

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater waterlichamen en niet op de kleinere wateren. Binnen het beheergebied van HDSR liggen 32 van die waterlichamen. Wanneer de waterlichamen niet voldoen aan de strengere normen met betrekking tot de waterkwaliteit en ecologie, zijn maatregelen nodig. Op de onderstaande afbeelding zijn de KRW-lichamen in het beheergebied van HDSR opgenomen. Afbeelding 2.1: KRW-lichamen binnen beheergebied HDSR

Situatie gemeente Oudewater Binnen de gemeente Oudewater liggen de volgende KRW-lichamen: ► Hollandse IJssel, NL14_10 ► Lange Linschoten, NL14_24 ► Snelrewaard, NL14_23 Het initiatief voor het nemen van maatregelen in het kader van de KRW liggen bij de waterkwaliteitsbeheerder, in dit geval HDSR.

2.4

Waterwet De Waterwet regelt het beheer van oppervlaktewater en grondwater, en verbetert ook de samenhang tussen waterbeleid en ruimtelijke ordening. Ingrepen in het watersysteem of lozingen worden via de Waterwet vergund. De Waterwet is de basis voor normen die aan watersystemen worden gesteld en voor de waterbeheerder het instrument om onaanvaardbare wateroverlast te voorkomen. Ook geeft de Waterwet normen voor de bergings- of afvoercapaciteit van regionale watersystemen. HDSR is als waterkwaliteitsbeheerder verantwoordelijk voor het uitvoeren van de Waterwet. De Waterwet biedt de volgende voor de gemeente relevante bestuurlijk-juridische instrumenten voor het uitvoeren van het waterbeleid. ► Gedoog- en duldplichten 4

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater

►

►

Rechthebbenden (waaronder gemeente en particulieren) moeten een aantal waterbeheeractiviteiten gedogen of dulden. Zo mag op gronden, gelegen aan of in een watersysteem, baggerspecie of maaisel dat vrijkomt bij onderhoudswerkzaamheden worden achtergelaten, de zogenaamde ontvangstplicht. Algemene regels en de integrale watervergunning In de Waterwet vallen zoveel mogelijk activiteiten onder algemene regels vallen. Wat niet in algemene regels is vast te leggen wordt vastgelegd in de integrale watervergunning. Het baggeren van de watergangen en het verwerken van de baggerspecie valt onder de algemene regels. Legger De verplichtingen voor het onderhoud van de watergangen is door HDSR vastgelegd in de legger. Deze is voor het gehele beheergebied digitaal te benaderen via de website van het hoogheemraadschap. In de legger is zowel de functie en het gebruik van het oppervlaktewater als de onderhoudsverplichting vastgelegd.

Situatie gemeente Oudewater Voor het baggeren van de watergangen moet een besluit lozen buiten inrichtingen melding uitgevoerd worden bij HDSR. Voor het vervangen of onderhoud aan de oeververdedigingen dient, afhankelijk van de maatregel, een ’Melding Waterwet’, of een Watervergunning aangevraagd te worden.

2.5

Wet Natuurbescherming De Wet Natuurbescherming kent drie beschermingsregimes: voor soorten van de Vogelrichtlijn; ► voor soorten van de Habitatrichtlijn, het Verdrag van Bern en het Verdrag van Bonn; ► voor andere soorten, die vanuit nationaal oogpunt worden beschermd. ►

Elk beschermingsregime kent eigen verbodsbepalingen en vereisten voor vrijstelling of ontheffing van verboden. Naast de verbodsbepalingen geldt de zorgplicht. Verbodsbepalingen en vrijstelling of ontheffing van verboden In tabel 2.1 zijn per beschermingsregime de verbodsbepalingen weergegeven. Tabel 2.1: Verbodsbepalingen Wet Natuurbescherming Beschermingsregime Vogelrichtlijn

Beschermingsregime Habitatrichtlijn

Het is verboden in het wild levende vogels opzettelijk te doden of te vangen Het is verbodem opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren van vogels te vernielen of te beschadigen, of nesten van vogels weg te nemen

Het is verboden soorten in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te doden of te vangen Het is verboden de voortplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren te beschadigen of te vernielen

Het is verboden eieren te rapen en deze onder zich te hebben

Beschermingsrichtlijn Andere soorten Het is verboden soorten opzettelijk te doden of te vangen

Het is verboden de vaste voorplantingsplaatsen of rustplaatsen van dieren opzettelijk te beschadigen of te vernielen Het is verboden plantensoorten in hun Het is verboden eieren van dieren in de natuurlijke verspreidingsgebied natuur opzettelijk te vernielen of te opzettelijk te plukken en te verzamelen, rapen af te snijden, te ontwortelen of te vernielen

Het is verboden vogels opzettelijk te storen, tenzij de storing niet van Het is verboden dieren opzettelijk te wezenlijke invloed is op de staat van verstoren instandhouding van de desbetreffende vogelsoort Het is verboden plantensoorten in hun natuurlijke verspreidingsgebied opzettelijk te plukken en te verzamelen, af te snijden, te ontwortelen of te vernielen

5

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater Om te bepalen of een ontheffing nodig is voor de werkzaamheden, moeten de volgende vragen beantwoord worden: 1. Komen er beschermde soorten voor in het gebied? 2. Worden de verbodsbepalingen overtreden? 3. Vallen de handelingen onder een vrijstelling? Komen er beschermde soorten voor? De bepalingen van de Wet Natuurbescherming zijn alleen van toepassing als beschermde planten en/of dieren voorkomen in een gebied of als daar hun nesten, voortplantingsplaatsen of rustplaatsen aanwezig zijn. Het onderzoeksgebied betreft veelal agrarisch veenweidegebied met verschillende beschermde dieren-, plan en bomensoorten. Ingrepen in de omgeving zoals baggerwerkzaamheden zal de leefomgeving van deze soorten kunnen beïnvloeden. Worden de verbodsbepalingen overtreden? Onder de Wet Natuurbescherming is het opzettelijk verstoren van soorten van de Habitatrichtlijn verboden. Voor vogels geldt dat verstoring niet verboden is als dit geen wezenlijke invloed heeft op de staat van instandhouding van de soort. Het overtreden van de verbodsbepalingen kan voorkomen worden. Dit kan op verschillende manieren: ► Maatregelen om overtredingen te voorkomen. Bijvoorbeeld het plannen buiten de kwetsbare periode (zoals broedseizoen). ► Maatregelen om negatieve effecten te voorkomen.

Bijvoorbeeld het aanpassen van de werkvolgorde of het faseren in ruimte en tijd. ► Het treffen van mitigerende maatregelen. Dit zijn maatregelen die de effecten herstellen. ► Het treffen van compenserende maatregelen. Dit zijn maatregelen die de effecten voor de populatie opheffen. Bijvoorbeeld door herstel of verbetering op een andere plek. Vallen de handelingen onder een vrijstelling? Handelingen in het kader van bestendig beheer en onderhoud, bestendig gebruik en ruimtelijke ontwikkeling of inrichting kunnen onder een vrijstelling vallen. In dat geval dient gewerkt te worden volgens een goedgekeurde Gedragscode. Handelingen die uitgevoerd worden in het kader van programmatische aanpak (bijvoorbeeld vormgeving van actieve leefgebiedenbenadering) of een beheerplan voor een Natura 2000-gebied zijn ook vrijgesteld. In dit geval dient de handeling wel getoetst te zijn aan de criteria voor afwijking van de soortenbeschermingsregimes. Provinciale staten kunnen vrijstelling van verbodsbepalingen verlenen. Voor activiteiten waarvoor het Rijk bevoegd gezag is, kunnen soorten worden vrijgesteld in een Ministeriële Regeling. Vrijstellingen kunnen gelden voor alle drie de beschermingsregimes.

Vrijstellingen van verbodsbepalingen zoals die gelden voor de Vogelrichtlijn- of Habitatrichtlijnsoorten, kunnen alleen verleend worden voor in de Europese Vogelrichtlijn of Europese Habitatrichtlijn genoemde belangen. Vrijstellingen in het kader van bestaande goedgekeurde gedragscodes blijven geldig voor de periode waarvoor deze zijn goedgekeurd (Gedragscode voor de Waterschappen is in 2019 goedgekeurd op 6 februari 2012 voor een periode van vijf jaar). Zorgplicht De zorgplicht houdt in dat iedereen ‘voldoende zorg’ in acht moet nemen voor alle in het wild voorkomende dieren en hun leefomgeving. De zorgplicht geldt tevens voor planten. Als met het tijdstip en de wijze van werken rekening wordt gehouden met de voortplantingsperiode van amfibieën, de aanwezigheid van vissen en de broedperiode van (water)vogels wordt aan de zorgplicht voldaan.

6

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater Situatie voor gemeente Oudewater De gemeente heeft geen eigen gedragscode voor groenonderhoud en baggerwerkzaamheden. Voor aanvang van een werk moeten de effecten van het werk op binnen de gemeente voorkomende soorten in kaart worden gebracht. Als werkzaamheden volgens de gedragscode van de Unie van Waterschappen worden uitgevoerd, wordt geen negatief effect verwacht op beschermde soorten en is het aanvragen van een ontheffing niet noodzakelijk. De te nemen maatregelen moeten worden vastgelegd in een ecologisch werkprotocol.

2.6

Archeologie Het archeologisch beleid van de gemeente Oudewater is vastgesteld in de archeologische beleidskaart gemeente Oudewater. Het beleid is erop gericht de in de grond aanwezige archeologische waarden zoveel mogelijk te behouden. Wanneer dat niet mogelijk blijkt moet de aanwezige archeologie veilig worden gesteld door middel van opgravingen. Bij gebieden waar de waarden niet bekend zijn, maar waar de bodemopbouw de aanwezigheid van archeologische waarden mogelijk maakt, wordt gesproken van een archeologische verwachting. De gebieden met archeologische waarden en/of verwachtingen staan aangegeven op de plankaart binnen de aanduiding "Waarden- en verwachtingenkaart - Archeologie". Situatie voor gemeente Oudewater Aangenomen wordt dat bijna alle watergangen in dit plan al eens gebaggerd zijn. Daarnaast wordt de vaste bodem niet ontgraven. De kans op het aantreffen van archeologisch waardevolle voorwerpen is hierdoor klein. Indien de vaste bodem uit de watergang wel ontgraven wordt, moet er altijd een inschatting worden gemaakt of er archeologisch waardevolle voorwerpen kunnen zitten. Eventueel dient er een archeologisch (voor)onderzoek plaats te vinden.

2.7

Niet gesprongen explosieven Op de website BeoBOM.nl staat een kaart waarop de ruimingen door de EODD zijn weergegeven. Daarnaast zijn geregistreerde luchtaanvallen en bekende mijnenvelden weergegeven. In de gemeente Oudewater zijn enkel een aantal ruimingen bekend. Situatie voor gemeente Oudewater Voor elk baggerwerk moet een inschatting gemaakt worden van de kans op het aantreffen van NGE’s. In algemene zin geldt dat de meeste watergangen naoorlogs zijn gegraven en/of gebaggerd. Daarnaast wordt de vaste bodem niet ontgraven. Hierdoor is de kans op het aantreffen van Niet Gesprongen Explosieven (NGE) erg klein.

2.8

Asbest Asbest is, tot ver in de jaren ’80, veel gebruikt in onder andere bouwwerken en oeververdedigingen. Hoewel het verwerken en bewerken van asbest sinds 1 juli 1993 is verboden, wordt het nog regelmatig langs watergangen aangetroffen als oeververdediging en daken van schuurtjes. Daarnaast zijn locaties met puin vaak asbestverdacht. De interventiewaarde bij bodemsanering voor asbest in grond is als volgt verankerd in de Circulaire Bodemsanering: ► interventiewaarde voor asbest in bodem, grond en baggerspecie van 100 mg/kg gewogen asbest; ► restconcentratienorm voor de toepassing en het gebruik van alle asbest-bevattende materialen (inclusief grond, baggerspecie en puin (granulaat) van 100 mg/kg gewogen asbest). Situatie voor gemeente Oudewater In de voorbereiding van een baggerwerk moet de aanwezigheid van asbest in en rondom de watergangen in kaart worden gebracht conform de NEN5717:2017.

7

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater 3

Onderhoudsverplichting In dit hoofdstuk is eerst een beschrijving gegeven van het gebied. Aansluitend wordt ingegaan op het te onderhouden areaal en op welke wijze dit via W.I.T. benaderd kan worden.

3.1

Beschrijving van het gebied De gemeente Oudewater ligt in de provincie Utrecht in het beheergebied van HDSR. In afbeelding 3.1 is de ligging van de gemeente opgenomen. De gemeente Oudewater bestaat uit de kernen Oudewater, Papekop, Hekendorp en grote delen landelijk gebied. Afbeelding 3.1: ligging gemeente Oudewater

3.2

Te onderhouden areaal De onderhoudsverplichting is vastgelegd in de keur van het hoogheemraadschap. HDSR onderscheidt drie typen oppervlaktewateren: primaire, secundaire en tertiaire wateren. Primaire watergangen zijn het belangrijks voor het goed functioneren van het hoofdwatersysteem. De onderhoudsverplichtingen zijn toebedeeld als volgt: ► Primaire oppervlaktewateren Het gewoon en buitengewoon onderhoud aan het natte profiel van primaire oppervlaktewateren geschiedt door het waterschap, tenzij het onderhoud berust bij een ander openbaar lichaam of de (spoor)wegbeheerder. De onderhoudsverplichting met betrekking tot het droge profiel berust bij de aangelanden, ieder naar de lengte van hun recht. ► Secundaire oppervlaktewateren Het gewoon onderhoud aan het natte en droge profiel van de secundaire oppervlaktewateren geschiedt door de aangeland, tenzij anders is bepaald. Het buitengewoon onderhoud van het natte profiel van de secundaire oppervlaktewateren geschiedt door het waterschap, tenzij het onderhoud berust bij een ander openbaar lichaam of de (spoor)wegbeheerder. ► Tertiaire oppervlaktewateren Het gewoon en buitengewoon onderhoud aan het natte en droge profiel van tertiaire oppervlaktewateren geschiedt door de aangelande, tenzij anders is bepaald.

Gewoon en buitengewoon onderhoud Onder gewoon onderhoud wordt verstaan: ► Het verwijderen van voorwerpen, materialen en stoffen die de afvoer en/of aanval en/of de berging van water verhinderen; ► Het schonen door maaien en verwijderen van begroeiing anders dan die, naar inzicht van het bestuursorgaan, dienen tot verdediging van de taluds en realisatie van beleidsdoelstellingen met betrekking tot de kwaliteit van het oppervlaktewater. Onder buitengewoon onderhoud wordt verstaan: Het in stand houden overeenkomstig het in de legger bepaalde omtrent ligging, vorm, afmeting en constructie van een waterstaatswerk. Dit is nodig voor een goede doorstroming

►

8

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater

►

van het natte profiel, dan wel instandhouding van het profiel dat nodig is voor de specifiek aan het betreffende water toegekende functie; Dit betekent dat men verantwoordelijk is voor het realiseren van de waterdiepte zoals deze in de, door HDSR, opgestelde legger is opgenomen. De baggerspecie mag niet boven deze zogenoemde ingreepmaat uitkomen. Het is daarom gebruikelijk om circa 20 cm dieper te baggeren dan de ingreepmaat aangeeft, zodat de watergang voor een langere periode voldoet aan de ingreepmaat. Hierbij wordt geen vaste bodem verwijderd.

Samengevat zijn in het baggerplan de watergangen opgenomen waarvoor de gemeente Oudewater onderhoudsplichtig is: in totaal ruim 45 kilometer.

9

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater 4

Onderhoudstoestand watersysteem De onderhoudstoestand van het watersysteem wordt bepaald door de kwaliteit van de baggerspecie én de hoeveelheid baggerspecie in het systeem. In dit hoofdstuk is beschreven op welke wijze de onderhoudstoestand van het watersysteem is bepaald. De onderhoudstoestand is digitaal vastgelegd in W.I.T.

4.1

Kwaliteit waterbodem De milieuhygiënische kwaliteit van de waterbodems in de watergangen heeft grote invloed op de wijze van verwijdering en verwerking van de baggerspecie. Daarnaast heeft de waterbodem invloed op de bovenliggende waterlaag en daarmee op de beleving (algen), recreatie en ecologie. In het baggerplan is een inschatting gemaakt van de te verwachten milieuhygiënische kwaliteit conform het Bbk en Handelingskader PFAS. Besluit Bodemkwaliteit Voor het bepalen van de waterbodemkwaliteit is een aanname gemaakt op basis van ligging in landelijk of stedelijk gebied. In stedelijk gebied zijn over het algemeen meer verontreinigingsbronnen aanwezig dan in landelijk gebied. Denk hierbij bijvoorbeeld aan overstortlocaties en bedrijfsactiviteiten. Hierdoor wordt verwacht dat de baggerspecie uit stedelijk gebied veelal sterker verontreinigd is als landelijk gebied. Wel wordt verwacht dat de baggerspecie in het algemeen voldoet aan de normen voor verspreiden conform het Bbk. In onderstaande tabel is een samenvatting gegeven van de te verwachten milieuhygiënische kwaliteit. Tabel 4.1: Samenvatting van de te verwachten milieuhygiënische kwaliteit conform het Bbk. Ligging van de watergang Stedelijk gebied Buitengebied

Verspreiden (msPAF) 50% 50% 100%

Verspreidbaar Verspreidbaar Verspreidbaar

Toepassen In en op de landbodem

Als waterbodem

Klasse industrie Niet toepasbaar Klasse wonen

Klasse B Klasse B Klasse A

Belasting PFAS Volgens het handelingskader PFAS, is heel Nederland verdacht op het voorkomen PFASverbindingen. Oorzaken van de diffuse verontreiniging met PFAS-verbindingen zijn de veelvuldige en grootschalige toepassing van PFAS-verbindingen, en atmosferische depositie van PFASverbindingen vanwege de emissie door PFAS producerende en PFAS verwerkende industrie. Naast diffuse PFAS-belasting zijn er ook lokale PFAS-bronnen. Inzicht in deze lokale bronnen geeft een beter beeld van de locaties met mogelijk verhoogde PFAS-concentraties. Voorbeelden van PFAS-bronnen met een lokale invloed zijn PFAS producerende industrie, PFAS verwerkende industrie, de inzet van brandblusschuim, en secundaire bronnen zoals stortplaatsen, RWZI’s en afvalverbrandingsinstallaties zoals omschreven in het kennisdocument PFAS. Binnen de Gemeente Oudewater is onderzoek uitgevoerd naar de aanwezigheid van mogelijke PFAS-bronnen. Van elke potentiële bron is een inschatting gemaakt van het beïnvloedingsgebied. De volgende PFAS-bronnen zijn te vinden in de gemeente Oudewater: ► brandweerkazerne ► klein kassencomplex rond Hekendorp ► verschillende oude stortplaatsen ► bedrijventerrein ► RWZI Oudewater

10

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater De PFAS-bronnen zijn weergegeven in tekening TK-02. Op basis van de weergegeven bronnen is een indicatie gemaakt van de watergangen in de gemeente Oudewater met mogelijk verhoogde concentraties PFAS. In tabel 4.2 is een samenvatting gegeven van de PFAS verdachte watergangen in de gemeente Oudewater en de te verwachten maximum concentraties. Tabel 4.2: Samenvatting van de te verwachten PFAS-concentraties conform het Handelingskader. PFAS in de watergangen

Maximum PFAS-gehalte (µg/kg d.s.)

Lengte (km)

PFOA

Overige PFAS

Verdacht

5,2

7,0

3,0

Niet verdacht

39,9

1,9

1,4

Verwacht wordt dat de PFAS verdachte watergangen voldoen aan de normen van het handelingskader voor verspreiden (Cat. 4.2). Voor de overige watergangen wordt verwacht dat deze voldoen aan de normen voor toepassen als landbouw/natuur (Cat. 4.1). Het onderzoek naar PFAS-bronnen is geen bewijsmiddel maar is gebruikt om een inschatting te maken van de PFAS-gehalten binnen de gemeente. In het onderzoek is geen rekening gehouden met: ► calamiteiten, zoals branden waar PFAS-houdend blusschuim is gebruikt, ► grotere watergangen zoals de Gekanaliseerde Hollandse IJsel (GHIJ) en de Lange Linschoten waarlangs stroomopwaarts, buiten de gemeente, mogelijke PFAS-bronnen aanwezig zijn. Hierdoor zijn mogelijk watergangen in verbinding met de GHIJ en Lange Linschoten verontreinigd met PFAS. ► historische bedrijfsactiviteiten. Indicatieve milieuhygiënische kwaliteit Op basis van bovenstaande aannames is een grof beeld verkregen van de te verwachten milieuhygiënische kwaliteit conform het Bbk en Handelingskader PFAS. De indicatieve kwaliteit van de waterbodem is opgenomen in W.I.T. en weergegeven in tabel 4.3. Tabel 4.3: Indicatieve milieuhygiënische kwaliteit voor de watergangen in Oudewater

4.2

Toepassen

Ligging van de watergang

PFAS (Cat. 4.2)

Stedelijk gebied

Verspreidbaar

Buitengebied

Verspreidbaar

Verspreiden (msPAF)

In en op de landbodem

Als waterbodem

50% 50% 100%

Klasse industrie Niet toepasbaar Klasse wonen

Klasse B Klasse B Klasse A

Verspreidbaar Verspreidbaar Verspreidbaar

Hoeveelheid baggerspecie De gemeente Oudewater heeft de laatste jaren regelmatig gebaggerd. Hierdoor is de onderhoudstoestand voor een groot deel van het water op orde en zijn veel gegevens over de toestand aanwezig. Voor het opstellen van dit baggerplan zijn deze historische meetgegevens gebruikt. Daarnaast zijn de gebieden waarvan geen meetgegevens bekend zijn ingemeten. In W.I.T. zijn per watergang onder andere de volgende gegevens opgenomen: jaar van baggeren ► lengte en oppervlakte watergangen ► leggerprofielen (leggerdiepte, -breedte en -talud) ► onderhoudsdiepte (leggerdiepte + 0,20 m) ► kuubs totaal en legger (jaar van baggeren). ►

De dwarsprofielen en de locaties van de profielen zijn ingelezen en te raadplegen via W.I.T.

11

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater Slibaanwas Door de sedimentatie van nieuw slib (slibaanwas) is de hoeveelheid slib in een watergang over bijvoorbeeld 10 jaar groter dan op het moment van meting. Dit heeft gevolgen voor de uitvoering en kosten van toekomstig baggerwerk. Deze aanwas van slib is van een aantal factoren afhankelijk. Zo kunnen het verteren van organisch materiaal, afspoeling vanaf de oevers en een veetrap zorgen voor het ondieper worden van de watergangen. Slibtransport vanuit aanliggende wateren kan op bepaalde plaatsen ook zorgen voor een toename van slib. Uit de praktijk blijkt dat de slibaanwas kan liggen tussen de 1 en 10 cm per jaar en dat het aanwijscijfer in stedelijk gebied over het algemeen lager ligt dan het landelijk gebied. Verder is de aanwas is sterk afhankelijk van het bodemtype en omgevingsfactoren. Het bodemtype in de gemeente Oudewater is voornamelijk veen en klei. Theoretisch wordt uitgegaan van een aanwas van circa 3 cm per jaar voor de veenweide gebieden. Voor de overige watergangen wordt uitgegaan van 2.5 cm/jaar. Voor de stedelijk gelegen watergangen is uitgegaan van een aanwascijfer die 0,5 cm lager ligt. In tabel 4.2 is de aanwas samengevat. Tabel 4.4: aanwas per jaar (cm) Gebied Veenweidegebied Overig

Ligging

Aanwas (cm/jaar)

Landelijk

3,0

Stedelijk

2.5

Landelijk

2,5

Stedelijk

2,0

12

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater 5

Onderhoudsprogramma baggeren In dit hoofdstuk zijn eerst de uitgangspunten voor het opstellen van het baggerprogramma uitgewerkt en onderbouwd. Vervolgens zijn de verwerkingsmogelijkheden van de vrijkomende baggerspecie besproken. Tenslotte is ingegaan op de kosten.

5.1

Uitgangspunten baggerprogramma Onderhoudsniveau De gemeente Oudewater heeft de laatste jaren regelmatig gebaggerd. Momenteel is hierdoor het onderhoudsniveau voor een groot deel van de watergangen op orde. Het onderhoudsniveau is gebaseerd op de legger voor oppervlaktewateren van HDSR (mei, 2019) en is vastgesteld voor nagenoeg elke watergang (afbeelding 5.1). Indien de diepte van de watergang niet meer voldoet aan het leggerprofiel is het onderhoudsniveau ontoereikend. De watergang dient op dat moment gebaggerd te worden. Verwacht wordt dat ongeveer 90% van het areaal de komende 10 jaar gebaggerd dient te worden.

Afbeelding 5.1: Profiel in W.I.T. met onderhoudsdiepte Baggerstrategie Voor het baggeren van de watergangen is de volgende baggerstrategie gehanteerd: ► watergangen worden gebaggerd tot legger (beheerdiepte) + overdiepte (onderhoudsdiepte); ► alle bagger boven onderhoudsdiepte wordt verwijderd. Controle onderhoudstoestand watersysteem en tussentijds updaten baggerplanning De gemeente Oudewater en HDSR hebben afspraken gemaakt over de waterhuishouding van de gemeentelijke watergangen. Hoofddoel van deze afspraken is het realiseren van een goed onderhouden gemeentelijk watersysteem dat tenminste voldoet aan de minimumeisen voor de waterhuishouding. Om dit doel te realiseren zijn verschillende eisen gesteld. Vanuit beide partijen zijn de volgende eisen gesteld aan het baggerplan: borging onderhoudstoestand zodat het bergend vermogen, de doorstroomcapaciteit en de waterkwaliteit verbeteren of behouden blijven; ► geen ecologische verslechtering optreden; ► geen klachten van inwoners over de kwaliteit ten gevolge van baggerachterstand. ►

13

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater Daarnaast wil de gemeente Oudewater af van de tussentijdse schouw. De voornaamste reden hiervoor is dat de schouw het planmatig baggeren van de gemeente doorkruiste. Hierdoor werden in het verleden planningen omgegooid en werd op minder efficiënte en meer kostbare wijze het werk uitgevoerd. Hierdoor kwam het budget van de gemeente onder druk te staan en werd maatschappelijk geld verspild. Het waterschap wil als waterbeheerder erop toe blijven zien dat de gemaakte afspraken worden nageleefd en dat de onderhoudstoestand van het watersysteem in orde blijft. Om dit te handhaven, na het vervallen van de tussentijdse schouw, zijn de volgende eisen gesteld vanuit het waterschap: ► De gemeente geeft jaarlijkse een terugkoppeling op de voortgang van het baggerplan. ► Het waterschap controleert het uitgevoerde werk van een jaargang steekproefsgewijs. ► Afwijken van de planning kan worden toegestaan in overleg met het waterschap. ► Bij problemen met de aan- of afvoer van water behoudt het waterschap ten allen tijden de bevoegdheid om alsnog handhavend op te treden. ► Minimaal 90% van het totale areaal moet voldoen aan het minimale profiel. ► Het plan moet lerend en bijsturend vermogen laten zien (controlepeilingen). ► De planning moet op basis van de actuele situatie op elk moment kunnen worden bijgesteld.

► Het plan moet financieel gewaarborgd zijn (gemeentelijke begroting). Controlepeilingen watersysteem Om buiten de geplande jaargangen van baggeren, betrouwbaardere informatie over de actuele onderhoudsstatus van de watergangen te krijgen worden elke 4 jaar controlepeilingen uitgevoerd. Doelen van de controlepeilingen zijn: ► opsporen van probleemlocaties binnen het watersysteem van Oudewater; ► verkrijgen inzicht in actuele slibaanwas; ► opstellen betrouwbare planning. De controlepeilingen zullen worden uitgevoerd in de watergangen die 3 tot 6 jaar geleden op de planning stonden om gebaggerd te worden. In het baggerplan is uitgegaan van controlepeilingen in 2022, 2026 en 2030. Een overzicht van de controlepeilingen is weergegeven in tabel 5.1 en in afbeelding 5.1. Tabel 5.1. Overzicht controlepeilingen. Controlepeiling

Oorspronkelijk geplande jaargangen

2022

2016 t/m 2019

2026

2020 t/m 2023

2030

2024 t/m 2027

Afbeelding 5.2 Planning controlepeilingen met in het blauw de jaren van de controlepeilingen. De controlepeilingen worden uitgevoerd conform de richtlijn baggervolumebepalingen V2.1 (maart 2020). Voor de meetinspanning wordt dezelfde meetinspanning gehanteerd als voor het

14

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater bepalen van de totale baggeropgave (SIKB-richtlijn 2501, V2.1 - H3.3). Dit houdt in dat bij deze controlepeilingen een raaiafstand aangehouden wordt van 400 meter. Onvoorziene achterstanden op basis van controlepeilingen Op basis van de controlepeilingen wordt berekend of het geplande jaar van baggeren nog steeds actueel is. Wanneer dit verschilt met de huidige planning kan de baggerplanning aangepast worden. Indien een watergang eerder dan het geplande jaar van baggeren niet meer voldoet aan de minimumeisen voor waterhuishouding kan het geplande jaar van baggeren veranderd worden tot minimaal 1 jaar na de controlepeilingen. Eventueel kan het geplande jaar van baggeren ook verder in de toekomst verschoven worden indien de urgentie zeer laag blijkt te zijn. Een watergang die bijvoorbeeld in 2017 is gebaggerd en dus voor 2027 weer op de planning staat, wordt in 2022 gepeild. Mocht er op dat moment geconstateerd worden dat er sprake is van een ernstige achterstand wordt het geplande jaar van baggeren veranderd naar 2023. In de meerjarenplanning is hiervoor een post “onvoorziene achterstand” elk jaar na de controlepeilingen opgenomen.

Ontvangstplicht primair watersysteem (HDSR) De gemeente Oudewater heeft een inspanningsverplichting om HDSR te helpen bij het vinden van een locatie voor de verspreidbare baggerspecie uit het primaire watersysteem. Vooralsnog zijn geen kosten opgenomen voor de ontvangst van baggerspecie uit het primaire en secundaire systeem van HDSR. Tegemoetkoming kosten verontreinigde baggerspecie HDSR betaalt geen tegemoetkoming voor het baggeren en afvoeren van verontreinigde baggerspecie aan overheden. Wel is het waterschap bereid om samen te werken waardoor mogelijk kosten bespaard kunnen worden.

5.2

Afweging verwerkingsmogelijkheden De kosten voor het baggeren zijn met name afhankelijk van de uiteindelijke bestemming van de baggerspecie. Het bestemmen/verwerken van de baggerspecie vindt plaats op basis van het Bbk. De verwerking van baggerspecie dient te voldoen aan de wettelijke bepalingen en milieuhygiënische randvoorwaarden. Onder verwerken wordt in principe verstaan het verspreiden, toepassen, bewerken (scheiden en/of reinigen) en storten van de baggerspecie. Voor de gemeente Oudewater zijn de volgende verwerkingsmethoden geselecteerd om nader uit te werken: ► verspreiden van baggerspecie/inrichten van een weilanddepot; ► hergebruik of direct toepassen van baggerspecie; ► storten van baggerspecie. Het verwerken van de vrijkomende baggerspecie met andere technieken wordt financieel gezien niet zinvol geacht. Fractiescheiding en (intensieve) reiniging van baggerspecie zijn relatief dure technieken en kunnen alleen rendabel zijn voor grote hoeveelheden sterk verontreinigde baggerspecie. De geschikte verwerkingsmogelijkheden zijn in de volgende alinea’s verder uitgewerkt. Verspreiden van baggerspecie/ inrichten van een weilanddepot Milieuhygiënisch gezien kan baggerspecie worden verspreid indien bij toetsing aan normen uit het verspreidingskader de baggerspecie als “vrij verspreidbaar” of “verspreidbaar over aangrenzend perceel” wordt aangemerkt.

Praktisch gezien betekent dit dat de baggerspecie op aan de watergang grenzende percelen kan worden verspreid. In het stedelijk gebied van Oudewater is het op de kant verwerken van de baggerspecie vaak niet mogelijk (fysieke belemmeringen) of niet

15

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater wenselijk (esthetisch). In het buitengebied gebied van de gemeente is het verspreiden op de oevers wel een realistische verwerkingsmogelijkheid. Weilanddepots Een bijzondere vorm voor het verspreiden van baggerspecie is het realiseren van een weilanddepot. Een weilanddepot kan op een aan de watergang grenzend perceel worden ingericht. Na indroging kan de baggerspecie ter plaatse nuttig worden toegepast (drooglegging, structuurverbetering). Het nuttig zijn van de toepassing is een vereiste. Het gebruik van een weilanddepot dient binnen het bestemmingsplan van de gemeente te passen. Daarnaast wordt het aanleggen ook getoetst door de omgevingsdienst. Door de omgevingsdienst worden diverse voorwaarden gesteld ten aanzien van de locatie van een weilanddepot ten opzichte van de te baggeren watergangen. Hergebruik of direct toepassen van baggerspecie Onder hergebruik wordt verstaan het verwerken van de baggerspecie door een erkende (gecertificeerde) verwerker. Dit kan bijvoorbeeld voor niet toepasbare baggerspecie die door een erkend verwerker wel mag worden verwerkt tot toepasbaar materiaal. Ook verspreidbare of toepasbare baggerspecie waarvoor geen locatie beschikbaar is, kan worden hergebruikt bij een erkende verwerker. Toepassen binnen de kaders van het Bbk is bijvoorbeeld het verontdiepen van een voormalige zandwinput.

Deze optie is interessant bij grootschalige baggerwerken waarbij de toepassingslocatie op redelijk korte afstand ligt. Toepassen is ook het direct toepassen van baggerspecie op landbodem of als waterbodem. Storten van baggerspecie Onder het storten wordt verstaan het binnen een inrichting op of in de bodem brengen van baggerspecie teneinde zich van deze stoffen te ontdoen. Een definitieve stortplaats kan zowel voor natte als gedroogde specie worden ingericht en kan zowel onder als boven water liggen. Een dergelijk depot dient te voldoen aan de IBC-criteria (Isoleren, Beheren en Controleren).

5.3

Kosten per eenheid Voor de afweging van de verwerkingsmogelijkheden spelen naast de praktische mogelijkheden ook de kosten een belangrijke rol. In deze paragraaf worden de kosten weergegeven die als uitgangspunt zijn aangehouden voor de berekeningen van de baggerplanning. De kosten worden uitgedrukt als eenheidsprijs per m3 in-situ. Hierdoor kan op basis van de hoeveelheidgegevens een vertaalslag worden gemaakt naar de kosten per te baggeren watergang/watervak. Uitvoeringsmethode baggeren Voor het baggeren van de watergangen binnen de gemeente is onderscheid gemaakt in de volgende uitvoeringsmethoden: ► Kraan vanaf de kant, eventueel met lange giek Watergangen langs wegen of in het buitengebied worden gebaggerd met een kraan vanaf de kant. De kraan verspreid de baggerspecie op de aanliggende oever, of slaat deze over in een vrachtwagen. ► Schuifboot Watergangen die te breed zijn en daarom niet met een kraan vanaf de kant gebaggerd kunnen worden, worden gebaggerd met een schuifboot en een kraan. Daarnaast wordt ook een schuifboot ingezet waar geen ruimte is om met een kraan te komen. Met een schuifboot wordt de baggerspecie naar een overslagpunt geschoven. Met een kraan wordt de baggerspecie overgeslagen in een vrachtwagen.

16

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater Afbeelding 5.3: Baggeren met schuifboot en kraan op de kant

Bij het baggeren van verontreinigde specie worden de bovenstaande technieken gebruikt. Hierbij moeten aanvullend arbeidshygiënische maatregelen worden genomen ter bescherming van personen en moet mors van baggerspecie worden opgevangen en direct opgeruimd. De toegepaste eenheidsprijzen zijn in onderstaande tabel weergegeven. Tabel 5.2: eenheidsprijzen baggermethode Baggermethode

Kosten (€/m3)

Kraan vanaf de kant

€

5,00

Schuifboot en kraan

€

8,00

Toeslag veiligheidspakket

€

5,00

Transport en verwerking Voor het hergebruiken of storten van baggerspecie komen verschillende locaties in aanmerking. Via een marktanalyse zijn deze kosten inzichtelijk gemaakt. De tarieven zijn afhankelijk van de kwaliteit, hoeveelheid en de marktwerking. Afhankelijk van het baggerwerk kunnen de tarieven afwijken van de genoemde eenheidsprijzen. In de tabellen 5.3, 5.4 en 5.5 zijn de kosten voor het verwerken en afvoeren van de baggerspecie opgenomen. Tabel 5.3: eenheidsprijzen transport Transportafstand

Transportkosten (€/m3)

0

€

0,00

10

€

4,00

20

€

7,00

30

€

10,00

40

€

12,00

Tabel 5.4: eenheidsprijzen verwerkingsmethode Verwerkingsmethode

Kosten (€/m3)

Op de kant

€

0,50

Weilanddepot

€

7,00

Verwerker

Tabel 5.5

17

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater Tabel 5.5: eenheidsprijzen afvoeren naar erkende verwerker (PFAS onder de norm) Toetsing Landbodem Waterbodem

Kosten (€/m3)

AW

AW

€

10,50

Wonen

Klasse A

€

12,50

Industrie

Klasse A

€

12,50

Industrie

Klasse B

€

12,50

Niet toepasbaar

Klasse B

€

19,00

Niet toepasbaar

Niet toepasbaar

€

29,50

Baggeren in stedelijk en landelijk gebied Het beheergebied van de gemeente Oudewater omvat stedelijke en landelijke watergangen. Voor deze watergangen zijn verschillende uitgangspunten gehanteerd voor de bagger-, transport en verwerkingsmethoden. In dit baggerplan is uitgegaan van het volgende: ► Alle baggerspecie in het buitengebied wordt gebaggerd met een kraan vanaf de kant, de vrijkomende specie wordt in een weilanddepot verwerkt. ► Alle baggerspecie uit het stedelijk gebied wordt gebaggerd met een schuifboot en afgevoerd naar een erkende verwerker. ► Lokaal kan worden afgeweken van de baggermethode. Dit vanwege het gebrek aan ruimte of vanwege een te brede watergang. In tabel 5.6 zijn de gehanteerde eenheidstarieven voor het baggeren samengevat. Tabel 5.6: eenheidsprijzen stedelijk gebied en landelijk gebied Landelijk gebied Kosten (€/m3)

Onderdeel

Stedelijk gebied Kosten (€/m3)

Baggermethode

Kraan vanaf de kant

€

5,00

Schuifboot met kraan

€

8,00

Transport

0-10 km

€

4,00

20 km

€

7,00

Verwerking

Weilanddepot

€

7,00

€

15,50

€

16,00

€

30,50

Totaal

Klasse B/ industrie (50%) Klasse B/ niet toepasbaar (50%)

Voorbereidings- en uitvoeringskosten In de eenheidsprijzen is naast de kosten voor baggeren, transport en verwerking van de baggerspecie, rekening gehouden met voorbereidings- en uitvoeringskosten: ► Uitvoeren van waterbodem- en asbestonderzoek, ecologisch onderzoek, flora- en faunaonderzoek. Deze kosten bedragen circa 15 % van de uitvoeringskosten zoals opgenomen in de planning. ► Aanvragen van vergunningen, opstellen bestek, milieukundige begeleiding, het houden van toezicht en voeren van directie op de uitvoering van de baggerwerkzaamheden. Deze kosten bedragen circa 10 % van de uitvoeringskosten zoals opgenomen in de planning. Kosten controle onderhoudstoestand watersysteem en tussentijds updaten baggerplanning In de jaren 2022, 2026 en 2030 worden controlepeilingen uitgevoerd volgens de SIKB-richtlijn ‘Baggervolumebepalingen’, versie 2.1, 26-03-2020’. De richtlijn schrijft een onderlinge profielafstand van circa 400 meter voor. Aangezien veel watergangen kleiner dan 400 meter zijn of geïsoleerd liggen zijn we voor het berekenen van de kosten voor de controlepeilingen uitgegaan van een profielafstand van gemiddeld 350 meter. In tabel 5.7 is een overzicht gegeven van de te verwachten kosten voor de controlepeilingen.

18

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater Tabel 5.7: Inschatting aantal controleprofielen Jaar

Lengte watergang (m)

2022

15.716

2026 2030

21.076 19.750

Aantal profielen

Kosten verwerking / voorbereiding

Kosten per profiel

45

€

1.250,00

60

€

1.250,00 €

56

€

1.250,00

45,00

Na het meten van de controleprofielen worden deze direct verwerkt en ingeladen in W.I.T.. Daarnaast worden de profielen getoetst aan de leggerdiepte en kan waar nodig de baggerplanning aangepast worden. De kosten voor het voorbereiden en verwerken van de profielen worden geschat op circa €1250,00 per controle-jaar.

19

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater 6

Meerjarenprogramma Voor de gemeente Oudewater is een planning op hoofdlijnen gemaakt. Een planning op watergang-niveau kan op basis van de reeds bekende gegevens nog niet gemaakt worden. Planning op hoofdlijnen De Gemeente Oudewater heeft de laatste jaren frequent gebaggerd. Desondanks is de verwachting dat bij de eerste areaalpeilingen in 2022 nog een forse onvoorziene achterstand naar voren komt. Dit komt doordat de gemeente in 2020 de onderhoudsplichtige watergangen heeft geactualiseerd. Om dit op te vangen is de uitvoering van de baggerwerkzaamheden van cluster Oudewater Centrum opgesplitst over 2 jaargangen. Verder is als uitgangspunt gehanteerd dat tijdens de baggerwerkzaamheden minimaal de jaarlijkse aanwas van 0,02 tot 0,03 meter verwijderd moet worden. Ten aanzien van de kwantiteit zijn voor bijna alle watergangen profielen beschikbaar. Om de volgorde van het baggeren te bepalen zijn de volgende aspecten beschouwd: ► in welk jaar wordt de leggerdiepte niet meer gehaald; ► welke watergangen zijn geografisch te clusteren (baggeren op wijkniveau); ► evenredige verdeling van de kosten over een periode van 10 jaar; ► controle onderhoudstoestand watersysteem. Ten aanzien van de kwaliteit en de verwerkingsmogelijkheden en de daaraan gekoppelde kosten is voor alle watergangen een aanname gedaan.

Als gevolg hiervan kunnen de geraamde kosten zowel in positieve als in negatieve zin fors afwijken. In tabel 6.1 is een overzicht van de jaarlijkse kosten op hoofdlijnen opgenomen. Tabel 6.1: baggerplanning 2022-2031

20

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater Detailplanning Voor het plannen van het onderhoud van het watersysteem beschikt de gemeente Oudewater over het programma W.I.T. In het programma worden de kwaliteits- en hoeveelheidsgegevens opgeslagen en de gehanteerde eenheidsprijzen opgenomen. Momenteel zijn de historische kwaliteits- en profielgegevens nog ontoereikend om een gedetailleerde planning op watergangniveau te maken met behulp van W.I.T. Naarmate er in de loop der jaren meer informatie beschikbaar komt zal er een gedetailleerde planning opgesteld kunnen worden. Tijhuis Ingenieurs BV Amersfoort 2022

21

Baggerbeleid- en beheerplan 2022 – 2031 Gemeente Oudewater

Tijhuis Ingenieurs BV info@tijhuisingenieurs.nl www.tijhuisingenieurs.nl Dampten 24C · 1624 NR HOORN 0229 272 000 Softwareweg 4B · 3821 BP AMERSFOORT 030 686 80 60 Kerkstraat 1B · 8501 DA JOURE 0513 618 080

22