B08. ODRU bijl2 Vastgestelde Begroting 2023- AB 7 juli 2022 - INT20.1011-1819.pdf
Tekst van het document
Begroting 2023 OMGEVINGSDIENST REGIO UTRECHT
Omgevingsdienst regio Utrecht maart 2022
Begroting 2023
Colofon Titel
Begroting 2023
Revisie
2
Datum
22 maart 2022
Aantal Pagina’s
40
Auteurs
Omgevingsdienst regio Utrecht
Contactpersoon
P&C
ODRU
Archimedeslaan 6, 3584 BA Utrecht
Copyright
© Omgevingsdienst regio Utrecht
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
opgesteld door
Planning & Control
beoordeeld door
managementteam 1 maart 2022
besproken door
dagelijks bestuur 18 maart 2022
Besproken
algemeen bestuur 7 april 2022
vastgesteld door
algemeen bestuur 7 juli 2022
Kenmerk
INT 20.1011-1819
1 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
Inhoudsopgave Samenvatting ..........................................................................................................................................4 1.
Inleiding .............................................................................................................................6
1.1
Algemeen ............................................................................................................................6
1.2
Leeswijzer ...........................................................................................................................6
2.
De omgeving: Wat willen we bereiken en wat gaan we doen ......................................7
2.1
Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) ............................................................................7
2.2
Trends en Ontwikkelingen ..................................................................................................8
2.2.1
Algemene ontwikkelingen ...................................................................................................8
2.2.2
Landelijke Ontwikkelingen ..................................................................................................9
2.2.3
Overige ontwikkelingen .......................................................................................................9
2.3
Samenwerking met de RUD ............................................................................................ 10
3.
Wat mag het kosten ....................................................................................................... 11
3.1
Financiering ..................................................................................................................... 11
3.2
Financiële uitgangspunten begroting 2023 ...................................................................... 11
3.3
Financiële ontwikkeling .................................................................................................... 13
3.4
Efficiency .......................................................................................................................... 15
3.5
Effecten van de Uitvoering Koers op de begroting 2023 ................................................. 16
4.
Paragrafen ...................................................................................................................... 17
4.1
Treasury paragraaf / financiering ..................................................................................... 17
4.2
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................... 17
4.2.1
Weerstandsvermogen ...................................................................................................... 17
4.2.2
Risicobeheersing ............................................................................................................. 17
4.2.3
Financiële Kengetallen .................................................................................................... 19
4.3
Bedrijfsvoering & personeel ............................................................................................. 20
4.3.1
ICT en processen............................................................................................................. 20
4.3.2
Inkoop, huisvesting en facilitair ........................................................................................ 20
4.3.3
Personeel ......................................................................................................................... 20
4.3.4
Duurzaamheid.................................................................................................................. 22
4.4
Overige Paragrafen.......................................................................................................... 23
5.
begroting 2023, meerjarenbegroting 2024 – 2026 ...................................................... 24
5.1
Overzicht van de baten en lasten 2023 ........................................................................... 24
5.2
Toelichting op overzicht van baten en lasten .................................................................. 24
5.2.1 5.2.1.1 5.2.1.2 5.2.1.3 5.2.1.4 5.2.1.5 5.2.1.6 5.2.1.7 5.2.1.8 5.2.2
Lasten .............................................................................................................................. 25 Directe personeelskosten ................................................................................................ 25 Inhuur derden................................................................................................................... 26 Indirecte personeelskosten .............................................................................................. 26 Bestuurskosten ................................................................................................................ 26 Algemene kosten ............................................................................................................. 26 Huisvestingskosten .......................................................................................................... 26 Kapitaallasten .................................................................................................................. 26 Diversen ........................................................................................................................... 26 Baten ................................................................................................................................ 26
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
2 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
5.2.2.1 5.2.2.2 5.2.2.3 5.2.2.4 5.2.2.5 5.3
Directe personele baten ................................................................................................... 26 Gemeentelijke bijdragen eigenaar gemeenten ................................................................ 26 Projecturen en aanvullende opdrachten .......................................................................... 27 Overige goederen en diensten ........................................................................................ 27 Huisvestingsbaten............................................................................................................ 27 Toelichting op de financiële positie .................................................................................. 27
5.3.1
Investeringen & ontwikkelingen ....................................................................................... 27
5.4
Meerjarenbegroting 2024-2026 ....................................................................................... 28
6.
Omgevingswet ............................................................................................................... 30
6.1
Uitvoering geven aan de Omgevingswet ......................................................................... 30
6.2
Structurele impact ............................................................................................................ 30
6.3
Bodemtaken ..................................................................................................................... 30
7.
Geprognosticeerde balans 2023 – 2026 ...................................................................... 31
7.1
Toelichting op de geprognosticeerde balans ................................................................... 33
7.1.1 7.1.1.1 7.1.1.2 7.1.2 7.1.2.1 7.1.2.2 7.1.2.3 7.1.2.4 7.2
Activa ............................................................................................................................... 33 Materiële vaste activa ...................................................................................................... 33 Vlottende activa ............................................................................................................... 33 Passiva ............................................................................................................................ 34 Eigen vermogen ............................................................................................................... 34 Voorzieningen .................................................................................................................. 34 Vaste Schuld .................................................................................................................... 34 Overlopende passiva ....................................................................................................... 34 Waarderingsgrondslagen ................................................................................................. 34
7.2.1
Europese Economische en Monetaire Unie (EMU) saldo ............................................... 35
BIJLAGE 1.
Formatieoverzicht 2023 ................................................................................................ 36
BIJLAGE 2.
Staat van activa ............................................................................................................ 37
BIJLAGE 3.
Urenoverzicht eigenaar gemeenten ............................................................................. 38
BIJLAGE 4.
Toelichting financiële kengetallen ................................................................................ 39
BIJLAGE 5.
Informatie verbonden partijen ...................................................................................... 40
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
3 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
Samenvatting Hierbij bieden wij u de Begroting 2023 van de Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) aan. De Begroting 2023 is opgesteld vanuit de meerjarenkaders uit de begroting 2022 en de in de Kadernota 2023 beschreven uitgangspunten. Deze Kadernota is op 16 december 2021 vastgesteld door het algemeen bestuur (AB). De begroting 2023 wordt door het AB van de ODRU vastgesteld. ODRU is een gemeenschappelijke regeling (GR) van vijftien gemeenten in de provincie Utrecht. Bundeling van taken op het gebied van het omgevingsrecht levert voor de gemeenten samen en voor elk van de gemeenten afzonderlijk betere garanties op voor de kwaliteit van de uitvoering, financiële schaalvoordelen en vermindering van kwetsbaarheid. In 2017 heeft de Rijksoverheid bepaald welke (milieu)taken gemeenten verplicht aan hun Omgevingsdienst moeten overdragen. Het AB, management en de organisatie van de ODRU zijn er van doordrongen dat naast een goede dienstverlening, efficiency en kostenbesparing van groot belang zijn. De gemeenten zijn de afgelopen jaren enerzijds geconfronteerd met bezuinigingen op en de herijking van het gemeentefonds en anderzijds met nieuwe taken voortvloeiende uit decentralisaties (onder andere jeugdzorg, participatiewet en de WMO). Ook de komende jaren krijgen gemeenten te maken met veel extra taken en budgettaire beperkingen.
De ODRU blijft ernaar streven de lastenontwikkeling in samenspraak met de gemeenten zo laag mogelijk te houden. De Begroting 2023 heeft een structureel sluitend saldo omdat, ten opzichte van de begroting 2022 waarin nog sprake is van een structureel tekort van € 29.500, de salarislasten minder hard stijgen dan de omzet. In de Begroting 2023 zijn alle opgenomen structurele lasten gedekt door structurele baten. Hierbij speelt wel een extra opgave om een stijging van de lasten die de afgelopen jaren op het gebied van ICT is opgetreden, te gaan bestempelen als structurele last, die dus ook uit structurele baten gedekt moet worden. Terwijl anderzijds er op dit moment geen zicht is op stijging van structurele baten door omzetstijging, omdat de omvang van de DVO’s stabiel is. Als deze lasten worden ingezet voor efficiency verbetering hoeft dit niet per se tot een kostenstijging voor de gemeenten te leiden, omdat deze verbeterde efficiency dan leidt tot minder benodigde uren voor eenzelfde product. Dekking vanuit incidentele inkomsten, zoals we afgelopen jaren hebben gedaan, is praktisch steeds wel mogelijk, maar behoort niet structureel te worden doorgezet. Het uurtarief van 2023 is, als gevolg van onze cyclus waarin het uurtarief twee jaar van tevoren wordt bepaald, reeds door het AB vastgesteld.
In 2023 zullen daarom ‘tegenvallers’ met incidentele baten uit de UVP’s en aanvullende opdrachten worden gedekt. In de Kadernota voor 2024 wordt besloten of deze lasten in het uurtarief of in de randvoorwaardelijke taken op structurele wijze worden verwerkt. De ODRU zal deze structurele (ICT) lasten meenemen in het proefdraaien met de randvoorwaardelijke taken, waartoe het AB eerder besloot. Gemeente Montfoort heeft haar bouwtaken teruggenomen, wat leidt tot een verlaging van het DVO. Op het moment van opstellen van de begroting 2023 is dit traject nog niet geformaliseerd en zijn de gevolgen van deze terugname dus niet verwerkt in de begroting 2023. Het uitgangspunt van de terugname is dat dit geen financiële gevolgen heeft voor het resultaat van ODRU en op het uurtarief, maar dat het verlies in structurele dekking wordt gecompenseerd door de gemeente. De terugname zal wel gevolgen hebben voor de vaste toegestane formatie van ODRU. Deze wijzigingen zullen worden verwerkt in de derde Begrotingswijziging 2022. Het jaar 2023, waar deze begroting betrekking op heeft, staat in het teken van de Omgevingswet. Na wederom uitgesteld te zijn in 2022, is het waarschijnlijk dat de wet dit jaar in werking treedt. Voor de deelnemende gemeenten en de ODRU heeft dit grote impact.
Op de grote onzekerheden en risico’s die de Omgevingswet met zich meebrengt zullen de gemeenten en de ODRU bedacht moeten zijn. In deze begroting 2023 is nog geen rekening gehouden met de structurele effecten van de Omgevingswet vanaf 2023. Extra werk vanuit de Ow wordt in beginsel bekostigd vanuit aanvullende opdrachten tegen het normale uurtarief.
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
4 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
Naast de Omgevingswet treedt ook de Wet Kwaliteitsborging bouwen in werking. Dit betekent een verschuiving naar private kwaliteitsborging van aangewezen bouwprojecten. Extra werk hieruit wordt, evenals de effecten van de Omgevingswet, in beginsel verwerkt middels aanvullende opdrachten. De effecten van de nieuwe wet maken derhalve geen onderdeel uit van de begroting 2023. De Begroting 2023 gaat conform de vastgestelde Kadernota 2023 uit van een loonkostenstijging van 2,0% en een prijsontwikkeling van 1,5%. De overige kosten zijn waar nodig aangepast aan de recente ontwikkelingen. Voor 2023 is uitgegaan van een gegarandeerde omzet vanuit de eigenaar gemeenten van 155.260 gegarandeerde uren. Het verkooptarief voor 2023 is vastgesteld op € 98,50 per uur. In de begroting 2022 was een structurele taakstelling van € 100.000 als stelpost opgenomen, in te vullen als te besparen kosten op inhuur. ODRU verwerkt de inhuurlasten echter op incidentele basis, nadat de UVP’s bekend zijn. Vanwege de aanbesteding van een nieuwe leverancier voor de gehele keten rondom de inhuur van personeel van derden, kan ODRU structureel goedkoper inhuren. De inhuurtarieven over 2021 waren dan ook aantoonbaar lager. De kostenbesparing van € 100.000 is daarom structureel ingevuld en niet meer als stelpost opgenomen in de meerjarenbegroting 2023-2026.
Het totale saldo van de structurele geraamde baten en lasten komt uit op € 0. Begroot Resultaat 2023
Begroting 2023
Totale structurele lasten
15.509.000
Totale structurele baten
15.509.000
Structureel saldo van baten en lasten
-
TABEL 1: BEGROOT RESULTAAT
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
5 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
1.
Inleiding
Voor u ligt de Begroting 2023 en de meerjarenbegroting 2024-2026. In deze begroting zijn de uitgangspunten uit de vastgestelde Kadernota 2023 verder financieel vertaald. Tevens is als basis uitgegaan van de meerjarencijfers uit de begroting 2022, inclusief de structurele doorwerking van de bijgestelde begroting 2022.
1.1
Algemeen
De Begroting 2023 dient door de leden van het algemeen bestuur (AB) van de Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU) te worden vastgesteld. Uiterlijk acht weken voor de voorgenomen datum van vaststelling wordt de begroting toegezonden aan de raden van de deelnemende gemeenten. Deze raden kunnen binnen acht weken hun zienswijzen naar voren brengen bij het dagelijks bestuur (DB). Het DB zal de zienswijzen bij de begroting 2023 voegen ten behoeve van de definitieve vaststelling door het AB. De planning voor de vaststelling van de begroting 2023 is als volgt: • • •
Ontwerp vaststellen door AB Zienswijze termijn gemeenteraden (8 weken) Vaststelling door AB
7 april 2022 3 juni 2022 (uiterlijk retour) 7 juli 2022
Het AB stelt de begroting uiterlijk 7 juli voor het eerstkomende begrotingsjaar vast. De begroting moet uiterlijk 14 dagen na vaststelling door het AB worden toegezonden aan Gedeputeerde Staten (GS) van de provincie Utrecht.
1.2
Leeswijzer
De Begroting 2023 bestaat uit een algemeen kader; wat is de missie van de ODRU en welke taken voert hij uit voor zijn gemeenten. Daarnaast gaat de begroting in op de ontwikkelingen in het fysieke domein die we voorzien, waar we op moeten inspelen en wat ze betekenen voor de uitvoering van de taken voor de ODRU, alsmede voor de gemeenten. Dit kunt u vinden in hoofdstuk 2. Hoofdstuk 3 beschrijft de gehanteerde kaders voor de uitwerking van de Begroting 2023 en kostenontwikkeling. De verplichte paragrafen met verantwoordingsinformatie worden in hoofdstuk 4 beschreven. Een belangrijk onderdeel hiervan zijn de beschreven risico’s. In hoofdstuk 5 is de financiële vertaling van de begroting weergegeven. Dit betreft onder andere het begrote overzicht van de baten en lasten voor 2023 en de meerjarenbegroting 2024-2026, met de bijbehorende toelichting. In hoofdstuk 6 wordt ingegaan op de voorbereidingen van de Omgevingswet. Tot slot staat in hoofdstuk 7 de geprognosticeerde balans voor de jaren 2023 tot en met 2026.
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
6 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
2.
De omgeving: Wat willen we bereiken en wat gaan we doen
2.1
Omgevingsdienst regio Utrecht (ODRU)
ODRU is een gemeenschappelijke regeling (GR) van 15 middelgrote en kleine gemeenten in de provincie Utrecht. Los van landelijke ontwikkelingen hebben zij al eerder hun krachten gebundeld op het gebied van het omgevingsrecht. Dit levert voor zowel de gemeenten samen, als voor elk van de gemeenten afzonderlijk, betere garanties voor kwaliteit van de uitvoering, financiële schaalvoordelen en vermindering van kwetsbaarheid. De Rijksoverheid heeft met het Besluit omgevingsrecht 2017 bepaald welke taken gemeenten minimaal moeten overdragen aan hun Omgevingsdienst. De ODRU is uitvoerder van gemeentelijke VTH (Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving) en het kennis- en expertisecentrum voor milieu en duurzaamheid. De ODRU werkt in opdracht van 15 gemeenten in de provincie Utrecht. De participerende gemeenten zijn: Bunnik, De Bilt, De Ronde Venen, IJsselstein, Montfoort, Oudewater, Renswoude, Rhenen, Stichtse Vecht, Utrechtse Heuvelrug, Veenendaal, Vijfheerenlanden, Wijk bij Duurstede, Woerden en Zeist. Ruim 200 vakspecialisten, variërend in leeftijd en achtergrond, ondersteunen gemeenten en andere samenwerking-organisaties zoals de veiligheidsregio, het waterschap en de GGD bij de uitvoering van hun milieu- en omgevingstaken.
Dat doen we met een breed aanbod van producten en diensten op het gebied van bodem, milieu-, bouw- en woningtoezicht, vergunningen en meldingen, geluid en lucht, natuuren milieueducatie, ruimtelijke ordening, klimaat, energie en duurzaamheid. Onze visie luidt: • onze gemeenten te ontzorgen; • onze brede kennis en onafhankelijke positie centraal te stellen; • vanuit een dienstverlenende houding te werken; • alert te zijn op politiek gevoelige dossiers en lokale verhoudingen; • vanuit mogelijkheden te denken. Voorop staat het denken in mogelijkheden, met behoud van de waarden in de fysieke leefomgeving. Onze Kernwaarden: Bij het werken aan de organisatie laten wij ons leiden door kernwaarden, die ons handelen naar klanten, partners en collega’s onderling bepalen: • Dichtbij • Samen • Deskundig • Objectief • Anticiperend • Maatschappelijk bewust
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
7 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
2.2
Trends en Ontwikkelingen
Sinds de begroting van 2019 is de paragraaf beleidsontwikkelingen een vast onderdeel van de begroting. Deze paragraaf heeft als doel te informeren over actuele ontwikkelingen die zich nu en in de toekomst voordoen en mogelijk financiële gevolgen met zich meebrengen. In deze paragraaf worden op hoofdlijnen de belangrijkste trends en ontwikkelingen beschreven.
2.2.1
Algemene ontwikkelingen
Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging De Omgevingswet is wederom uitgesteld. De uitgestelde ingangsdatum is 1 januari 2023. Deze wet brengt veranderingen met zich mee in het takenpakket van de ODRU. De impact die deze wet heeft op de uitvoering van taken wordt in 2023 steeds duidelijker. Lokale regelgeving kan na inwerkingtreding nog wijzigen, omdat de overgangsfase doorloopt tot 2029, zodat omgevingsplannen in lijn kunnen worden gebracht met de Omgevingswet. Dit kan ook impact hebben op de ODRU. In hoofdstuk 6 wordt dieper ingegaan op de Omgevingswet. Door de Wet kwaliteitsborging kan het zijn dat gemeenten in de toekomst ook de bouwtaken bij de ODRU gaan beleggen en dan met name de taken t.a.v. het verlenen van bouwvergunningen gevolgklasse 1. Deze taak kan bij sommige gemeenten naar verwachting niet en bij ODRU wel robuust belegd worden. Door veranderingen in het takenpakket zullen de DVO’s mogelijk worden aangepast. Indien van toepassing kan er personeel mee overgaan. Dit heeft dan ook gevolgen voor de organisatieontwikkeling. De Koers van de ODRU De huidig vastgestelde Koers loopt in 2022 af. Het Algemeen Bestuur zal gaan bekijken of er een aangepaste Koers 2023-2026 moet komen en zo ja, welke aanpassingen benodigd zijn. Data en ICT en verantwoording Als Omgevingsdienst is het van belang om een goede ICT infrastructuur te hebben en dat data op orde is.
Het wordt steeds belangrijker om informatie te hebben, deze informatie op orde te hebben en goed te kunnen ontsluiten. Zo is het verplicht om bepaalde data aan het DSO aan te leveren en is goede data van belang voor het risico gestuurd werken. Daarnaast willen we de gemeenten voorzien in hun informatiebehoefte. De ODRU heeft zijn verantwoording hier reeds op aangepast en verbeteringen worden met de gemeenten afgestemd. Organisatieontwikkeling De veranderingen in wetgeving zorgen ervoor dat taken in omvang en complexiteit toenemen. Dit vraagt om een flexibele, weerbare en veerkrachtige organisatie. Medewerkers dienen de kennis en competenties te hebben om een goede invulling te geven aan al deze veranderingen. Met het oog op de huidige krappe arbeidsmarkt en uitstroom van personeel dat de pensioen gerechtigde leeftijd bereikt, zet ODRU daarom extra in op het investeren in zijn personeel alsook de werving en selectie van nieuwe medewerkers. Uitvoerings- en handhavingsstrategie Om de vergunningverlening, toezicht en handhaving te versterken is de Uitvoering- en handhavingsstrategie (U&H- strategie) opgesteld. Hierin zijn de doelen opgenomen die de gemeenten zichzelf stellen en de activiteiten die de ODRU uitvoert om deze doelen te bereiken.
De U&H-strategie draagt bij aan verdergaande professionalisering en uniformering van de uitvoering van de basistaken op een voor alle gemeenten gelijk minimaal uitvoeringsniveau (‘gelijk speelveld voor inwoners en bedrijven’). De gestelde doelen hebben betrekking op veiligheid, gezondheid, omgevingskwaliteit en duurzaamheid, uitvoeringskwaliteit, dienstverlening en financiën.
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
8 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
2.2.2
Landelijke Ontwikkelingen
Een aantal speerpunten uit het nieuwe regeerakkoord van het kabinet Rutte IV hebben invloed op de werkzaamheden van de ODRU. Hieronder zijn de onderwerpen die voor ODRU van belang zijn omschreven. Klimaat en Stikstof Klimaattransitie en het verminderen van de stikstofuitstoot spelen een belangrijke rol. Het Rijk streeft naar een CO2 reductie van 55% in 2030. De transitie naar een klimaat neutrale, fossielvrije en circulaire economie & samenleving zal van invloed zijn op de bebouwde omgeving en woningbouw. De ODRU zet zijn kennis en kunde in op zowel het geven van advies als het houden van toezicht ten behoeve van de klimaatdoelen. Wonen Er komen meer woningen bij de komende jaren. Deze woningen dienen te voldoen aan de huidige wet en regelgeving, waarbij klimaatneutraal bovenaan staat. De inpassing van deze woningen heeft gevolgen voor o.a. de luchtkwaliteit en bereikbaarheid. Hierbij kan de ODRU advies geven als het gaat om bijvoorbeeld de impact op luchtkwaliteit. Indien gemeenten het Schone Luchtakkoord (SLA) hebben ondertekend ligt er een opgave om de lucht schoner te maken. Dit in het belang van de Volksgezondheid. Om de uitstoot van fijnstof en ammoniak te verlagen zijn er regels. Deze regels houden onvoldoende rekening met lokale omstandigheden. Gemeenten kunnen in hun beleid strengere regels opnemen over de uitstoot van fijnstof en ammoniak.
Deze zijn dan vastgelegd in de VTH nota. Veiligheid Er wordt hard opgetreden tegen ondermijnende criminaliteit. De ODRU verwacht dat de inzet hierop groter wordt en er in gezamenlijkheid met de ketenpartners (bijv. VRU en politie) wordt opgetreden. De ODRU kan voor de gemeenten een grotere rol spelen met betrekking tot dit onderwerp, vanwege zijn inhoudelijke expertise en regionale kennis. Bodem en Zeer Zorgwekkende Stoffen Per 2022 hebben gemeenten nieuwe taken en verantwoordelijkheden voor bodem gekregen. De uitvoering hiervan kan financiële gevolgen met zich meebrengen indien Rijk en provincie deze kosten niet financieren. De ODRU geeft advies en houdt rekening met bodem aspecten tijdens het houden van toezicht. Vooral de lijst met Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) is de afgelopen jaren flink gegroeid. Dit betekent dat de ODRU de kennis en kunde over ZZS bij dient te houden en dat bij uitbreiding van de lijst er ook eventuele consequenties zijn ten aanzien van grondtransporten of bodemwerkzaamheden.
2.2.3
Overige ontwikkelingen
Interbestuurlijk programma ter versterking van het stelsel van Omgevingsdiensten De commissie van Aartsen onderzocht het stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) in het milieudomein. Haar hoofdconclusie is dat de kwaliteit van de leefomgeving van groot maatschappelijk belang is en desondanks onvoldoende geborgd is met het huidige functioneren van het stelsel van omgevingsdiensten (incl. hun eigenaren, opdrachtgevers en het Rijk als stelselverantwoordelijke). De Tweede Kamer en het nieuwe kabinet Rutte IV, alsook VNG en IPO, willen de adviezen van de Commissie van Aartsen opvolgen. Onder leiding van het Rijk wordt daarom dit voorjaar samen met bestuurders van Omgevingsdiensten, VNG, ODNL en IPO een interbestuurlijk programma ontwikkeld. Dit kan er toe leiden dat gemeenten en het AB van de ODRU nieuwe keuzes moeten maken en/of dat er aangepaste wetgeving volgt welke moet worden doorgevoerd. Denk hierbij aan onder andere de financieringssystematiek, de robuustheid en het kwaliteitsniveau van diensten van de ODRU en het toezicht op het functioneren van de ODRU. Daarnaast zijn de verbinding tussen gemeentelijke beleidsontwikkelingen en de advisering vanuit de ODRU alsook de borging van de onafhankelijkheid van het toezicht en de handhaving belangrijke thema’s.
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
9 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
De ODRU adviseert zijn bestuurders en eigenaar gemeenten daarom om zijn organisatie in staat te stellen om – gezamenlijk – de punten op te pakken die we als individuele Omgevingsdienst al willen, kunnen en moeten oppakken. Bijvoorbeeld de borging van het voldoen aan de kwaliteitscriteria en de uitwerking van de samenwerkingsovereenkomst met de RUD, die bijdraagt aan de robuustheid van beide diensten als zelfstandige Omgevingsdienst. Geef de ODRU de ruimte voor informatiedeling en om actief mee te doen aan onderlinge visitaties tussen Omgevingsdiensten om de kwaliteit te verhogen. Volg daarnaast de landelijke en regionale ontwikkelingen nauwgezet en draag daar vanuit het DB aan bij. Tot slot adviseert de ODRU zijn bestuurders de gemeenteraden te informeren zodra daar concrete aanleiding voor is.
2.3 Samenwerking met de RUD In de provincie Utrecht is een tweetal omgevingsdiensten actief, te weten de ODRU en de RUD Utrecht. Het is voor de effectiviteit en efficiëntie van beide diensten wenselijk daar waar mogelijk de samenwerking te zoeken, zowel op inhoud als op bedrijfsvoering. Ook vanuit het maatschappelijk belang is het wenselijk dat er in de regio Utrecht gezamenlijk wordt opgetrokken om zo burgers en bedrijven op een zelfde manier te benaderen en een level playing field te creëren. In 2021 is met de RUD een intentieovereenkomst afgesloten ter versterking van deze samenwerking. In 2023 zullen beide diensten nog intensiever gaan samenwerken bij de totstandkoming van producten en vaker personeel en kennis gaan uitwisselen.
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
10 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
3.
Wat mag het kosten
3.1
Financiering
De financiële exploitatie van de ODRU is gebaseerd op de bijdragen van de eigenaar gemeenten. Die kent op dit moment de vorm van inputsturing: per gemeente worden de te maken uren afgesproken, er wordt vooraf één vast uurtarief afgesproken (via de Kadernota) en daarmee is de bijdrage van elke gemeente bekend, evenals bijna alle inkomsten voor de ODRU begroting. Op jaareinde wordt een afrekening gemaakt op basis van de werkelijk gerealiseerde uren. Figuur 2 geeft de systematiek van begroten grafisch weer.
FIGUUR 2: BEGROTINGSMETHODIEK BIJ DE ODRU
1. Jaarlijks wordt een begroting opgesteld op basis van de gegarandeerde (G) gecontracteerde uren die voor onbepaalde tijd per gemeente zijn vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomst (DVO). Daarnaast worden langlopende contracten begroot. De formatie en vaste kosten zijn hierop afgestemd. De begroting is zo tenminste budgettair neutraal. Dit geeft een stabiele financiële basis voor de ODRU en de gemeenten. 2. Afhankelijk van de rechtmatigheid en noodzaak wordt jaarlijks een begrotingswijziging (BGW) gemaakt. In de begrotingswijziging worden extra baten vanuit de vastgestelde UVP’s (T+P-uren) opgenomen tegen het afgesproken basistarief. Hierdoor ontstaat dekking voor incidentele lasten, voornamelijk in te huren capaciteit om de productie te realiseren. 3. Naast de DVO (G-uren), UVP (T+P uren) is het gebruikelijk dat in het lopende jaar de gemeente of andere opdrachtgevers aanvullende taken afnemen bij de ODRU. Voor deze aanvullende uren wordt het basistarief met een opslag van 10% gehanteerd.
3.2
Financiële uitgangspunten begroting 2023
De begroting 2023 van ODRU is opgesteld met inachtneming van de vereisten van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Cijfermatig vormen de Kadernota 2023 en de meerjarenbegroting 2022-2025 de basis voor het opstellen van de begroting 2023. Hierbij is, in lijn met de Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
11 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
wijze van begroten in eerdere jaren, de basisbegroting (vaste toegestane formatie en overige vaste kosten) afgestemd op de zekere omzet. Evenals vorig jaar en in het kader van rechtmatigheid wordt jaarlijks een begrotingswijzing opgesteld waarmee we materiële wijzigingen formaliseren en toevoegen aan de vastgestelde begroting. De meerjarenbegroting 2024-2026 van de ODRU is opgesteld onder de verantwoordelijkheid van de directeur en het dagelijks bestuur. De begroting 2023 borduurt voort op de huidige manier van begroten (zie figuur 2). De producten- en dienstencatalogus (PDC) is de basis voor de vertaling van de DVO in de jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s (UVP). Het aantal uren uit de DVO’s vormt de basis voor de vaste toegestane formatie. Wanneer de vaste toegestane formatie niet volledig is ingevuld en dus onze streefwaarde van 100% niet wordt gerealiseerd, werkt de ODRU met inhuur om deze plekken op te vullen. Binnen de verschillende taakvelden, is er nadrukkelijk aandacht voor de juiste inzet van in te huren personeel in relatie tot het vaste personeel. Dit is mede gerelateerd aan de aard en omvang van de aanvullende omzet. Op dit moment zijn er verschillen tussen de gemeenten met betrekking tot de verhouding DVO/UVP. We streven naar een verhouding van ‘80/20’. Deze verhouding heeft namelijk invloed op zowel de efficiency als de kwaliteit en continuïteit.
Voor 2023 is uitgegaan van een gegarandeerde omzet vanuit de eigenaar gemeenten van 155.260 gegarandeerde uren. In de gegarandeerde omzet zijn de DVO verlagingen van gemeente IJsselstein en gemeente Montfoort als gevolg van de terugname oneigenlijke taken en de DVO ophogingen van gemeenten de Bilt, Rhenen, Oudewater, Veenendaal en Wijk bij Duurstede. De verlaging van de gegarandeerde uren door gemeente Montfoort als gevolg van de terugname van de bouwtaken is nog niet verwerkt in de begroting 2023, omdat deze terugname nog niet is geformaliseerd. Uitgangspunt van deze terugname is dat dit geen financiële gevolgen mag hebben voor ODRU en de overige eigenaar gemeenten. Er zal dus geen effect zijn op het geprognosticeerde resultaat noch op het uurtarief van ODRU. De verlaging van het DVO zal wel consequenties hebben voor de vaste toegestane formatie. Deze effecten zullen worden verwerkt in een begrotingswijziging. De DVO ophogingen van de Bilt, Rhenen, Oudewater, Veenendaal en Wijk bij Duurstede zijn nog niet aan de vaste toegestane formatie van ODRU toegevoegd, in afwachting van de formalisatie van de terugname van bouwtaken door Montfoort en het herziene formatieplan. In plaats daarvan is in de begroting een stelpost opgenomen ter hoogte van de verwachte directe en indirecte personele lasten à € 492.000. Alle bedragen in de begroting zijn exclusief btw.
De ODRU is door de Belastingdienst aangemerkt als ondernemer in de zin van de Wet op de Omzetbelasting. Hierdoor worden alle facturen die de ODRU voor zijn dienstverlening verzendt, verzwaard met het vigerende tarief voor de omzetbelasting. De ODRU kan zelf geen beroep doen op het BTW Compensatiefonds. Verder is in 2016 het officiële standpunt van de Belastingdienst ontvangen dat de ODRU géén activiteiten verricht die vennootschapsbelasting (VpB) plichtig zijn. Het beleid is er op gericht om ook in 2023 en de jaren daarna geen activiteiten te verrichten die niet vrijgesteld zijn van VpB. De belangrijkste gehanteerde kaders vanuit de vastgestelde Kadernota 2023 zijn: • De meerjarige budgetten voor 2023-2025 uit de begroting 2022 en de structurele wijzigingen uit de tweede bijgestelde begroting 2022 vormen de basis voor het opstellen van de begroting 2023; • voor de begroting 2023 wordt uitgegaan van de zekere gecontracteerde omzet. De contractaanpassingen als gevolg van de Wet kwaliteitsboring bouwen (Wkb), de Omgevingswet en alle overige genoemde ontwikkelingen in paragraaf 2.2 maken hier zodoende geen deel van uit; • het vastgestelde formatieplan is doorgerekend op basis van het maximum schaalniveau conform CAO en een indexering van 2%. • en de meerjarenbegroting is opgesteld in zogenaamde constante prijzen. Er is geen loon- of prijsaanpassing verwerkt voor de jaren na 2023.
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
12 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
Daarnaast zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • Naar verwachting wordt de bestemmingsreserve Omgevingswet in 2022 volledig benut en wordt het programma afgerond. De Omgevingswet is per 2023 ondergebracht in de lijn. • Uitdagingen op het gebied van de organisatiethema’s, worden in 2023 gedekt vanuit interne uren. Het basistarief voor 2023 is vastgesteld op € 98,50 per uur. In de begroting 2022 was een structurele taakstelling van € 100.000 als stelpost opgenomen, in te vullen als te besparen kosten op inhuur. ODRU verwerkt de inhuurlasten echter op incidentele basis, nadat de UVP’s bekend zijn. Vanwege de aanbesteding van een nieuwe leverancier voor de gehele keten rondom de inhuur van personeel van derden, kan ODRU structureel goedkoper inhuren. De inhuurtarieven over 2021 waren dan ook aantoonbaar lager. De kostenbesparing van € 100.000 is daarom structureel ingevuld en niet meer als stelpost opgenomen in de meerjarenbegroting 2023-2026. Naast de normale bedrijfsuitoefening wordt in deze begroting nadrukkelijk ingegaan op het inwerking treden van de Omgevingswet. Dit is opgenomen in hoofdstuk 6. 3.3
Financiële ontwikkeling
Het AB, management en de organisatie van de ODRU zijn ervan doordrongen dat naast een goede dienstverlening, efficiency en kostenbesparing van groot belang zijn. De gemeenten zijn de afgelopen jaren enerzijds geconfronteerd met bezuinigingen op en de herijking van het gemeentefonds en anderzijds met nieuwe taken voortvloeiende uit decentralisaties (onder andere jeugdzorg, participatiewet en de WMO). Ook de komende jaren krijgen gemeenten te maken met veel extra taken en budgettaire beperkingen. De ODRU zal ernaar streven de lastenontwikkeling in samenspraak met de gemeenten zo laag mogelijk te houden. Loonkosten vormen voor de ODRU het hoofdbestanddeel van de kosten. Voor de begroting 2023 is uitgegaan van een loonkostenstijging van 2,0% (conform de Kadernota 2023). De overige kosten zijn waar nodig aangepast aan de recente ontwikkelingen. De huur- en servicekosten zijn geïndexeerd en de kapitaallasten zijn doorgerekend op basis van het investeringsplan (bijlage 3). Onderstaande grafiek geeft de onderliggende verdeling weer van de begrote kosten in 2023.
2% 8%
0%
4% 0%
Directe personeelskosten
1%
Inhuur derden
4%
Indirecte personele lasten Bestuurskosten Algemene kosten Huisvestingskosten Kapitaallasten
81%
Diversen
FIGUUR 3: KOSTENVERDELING BEGROTING 2023
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
13 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
•
Tariefontwikkeling Het uurtarief zoals opgenomen in de begroting 2023 wordt, op basis van de in de afgelopen jaren gehanteerde rekenmethodiek, als volgt berekend: begrote vaste kosten voor 2023 verminderd met de ‘niet uren gerelateerde opbrengsten’ (meerjarenbegroting) gedeeld door (de gegarandeerde G-uren (huidige DVO’s) plus vaste contracten). In 2023 is dit 155.260 uur (= G-uren, er worden geen langdurige T+P uren meer afgenomen). In figuur 4 is de tariefontwikkeling van de afgelopen vier jaar opgenomen. Rekening houdend met de nacalculatie voor 20211 en voorlopige nacalculatie voor 2022 van respectievelijk +0,95% en +2,04% volgens de systematiek in de kadernota (zie tabel 2) stijgt het tarief voor 2023 daardoor met 1,87%. Het tarief komt daarmee uit op: € 98,50. Voor uren boven de in de contracten vastgelegde uren (veelal aanvullende opdrachten) geldt een opslag van 10%.
€ 92,50
2020
€ 95,00
2021
€ 96,75
2022
€ 98,50
2023
FIGUUR 1: ONTWIKKELING UURTARIEF
Eind 2022 verwachten wij dat de eigenaargemeenten ons meer duidelijkheid kunnen geven over het extra af te nemen aantal uren (projecturen en tijdelijke uren) voor 2023. In een begrotingswijziging zullen de financiële consequenties van de eventueel meer af te nemen uren afzonderlijk aan het AB worden voorgelegd. •
Loon- en prijsontwikkeling De voor- en nacalculatie op de methodiek van loon- en prijsontwikkeling die in 2016 is geïntroduceerd, wordt gehandhaafd. Hiermee voorkomen we dat ieder jaar een intensieve discussie moet worden gevoerd over de aanpassing van de tarieven. Hierdoor is een reële aanpassing van de tarieven niet mogelijk. Doordat er ieder jaar een nacalculatie wordt gedaan op de eerdere voorcalculatie en het verschil wordt verrekend met de nieuwe tarieven voor het nieuwe begrotingsjaar vallen de tarieven over een langere periode nooit hoger uit dan de gerealiseerde loon- en prijsontwikkeling. Jaar t
Jaar t+1
Jaar t+2
Voorcalculatie lonen t+2 reëel verwachte ontwikkelingen Voorcalculatie prijzen t+2 reëel verwachte ontwikkelingen
Voorlopige nacalculatie loonvoet sector overheid (CPB) Voorlopige nacalculatie consumenten prijsindexcijfer (CPI)
Definitieve nacalculatie gerealiseerde ontwikkeling lonen (cao) Definitieve nacalculatie consumenten prijsindexcijfer (CPI)
TABEL 2:LOON- EN PRIJSONTWIKKELINGSMETHODIEK
De volgende gegevens zijn conform de Kadernota 2023. In het gehanteerde rekenmodel voor de ODRU zijn deze mutaties verwerkt tot en met 2022. In de Kadernota 2023 is voorgesteld om de voorcalculatie voor de verwachte loonontwikkeling in 2023 op 2,0% te zetten en die voor de prijsontwikkeling ook op 1,5%. De bovenstaande percentages zijn in tabel 3 weergegeven.
1 In onze rekenmethodiek met nacalculatie op het uurtarief worden geen eventueel gerealiseerde
incidentele resultaten meegenomen. Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
14 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
2021 Voor- en nacalculatie
Lonen
2022 2,00%
1,50%
1,90% 2,00%
1,80%
2,04%
Voorlopige Nacalculatie
1,00%
1,60%
1,13% 2,10%
Werkelijke nacalculatie
0,70%
1,90%
0,95%
Loon correctie
-0,30%
Gewogen L/P
2023
Prijzen Gewogen Lonen Prijzen Gewogen Lonen Prijzen Gewogen
schatting Kadernota
Prijs correctie
Tarief
2023
0,10% 0,30%
1,50%
1,90%
2,00% 0,30%
-0,17%
1,80% 1,50%
0,14%
2,10% 1,90% 1,87%
TABEL 3: BEREKENING VOOR- EN NACALCULATIE (BRON: KADERNOTA 2023)
•
Ontwikkeling van de structurele lasten Volgens het BBV dienen structurele lasten gedekt te worden door structurele baten. In de Begroting 2023 zijn alle opgenomen structurele lasten gedekt door structurele baten. Hierbij speelt wel een extra opgave om een stijging van de lasten die de afgelopen jaren op het gebied van ICT is opgetreden, te gaan bestempelen als structurele last, die dus ook uit structurele baten gedekt moet worden. Terwijl anderzijds er op dit moment geen zicht is op stijging van structurele baten door omzetstijging, omdat de omvang van de DVO’s stabiel is. De oorzaak van de gestegen ICT lasten is de algehele trend van steeds grotere inzet van ICT middelen door de steeds belangrijker wordende rol die ICT is gaan spelen in een professionele organisatie. Dit effect wordt versterkt door de wens om efficiënter te werken. Hiermee wordt duidelijk dat deze gerealiseerde lastenstijging structureel van aard is en - voor zover zij leidt tot efficiencyverbetering voor gemeenten niet per se tot een kostenstijging leidt, omdat efficiencyverbetering leidt tot minder benodigde uren voor eenzelfde product. Dekking vanuit incidentele inkomsten, zoals we afgelopen jaren hebben gedaan, is praktisch steeds wel mogelijk, maar behoort niet structureel te worden doorgezet.
Het uurtarief van 2023 is, als gevolg van onze cyclus waarin het uurtarief twee jaar van tevoren wordt bepaald, reeds door het AB vastgesteld. In 2023 zullen daarom ‘tegenvallers’ met incidentele baten uit de UVP’s en aanvullende opdrachten worden gedekt. In de Kadernota voor 2024 wordt besloten of deze lasten in het uurtarief of in de randvoorwaardelijke taken op structurele wijze worden verwerkt. De ODRU zal deze structurele (ICT) lasten meenemen in het proefdraaien met de randvoorwaardelijke taken, waartoe het AB eerder besloot.
3.4 Efficiency De ODRU vindt het belangrijk om zo efficiënt mogelijk te werken. Mogelijkheden tot efficiencyverbetering ziet de ODRU middels een drie-sporentraject, hetgeen ook besproken is met het algemeen bestuur op 1 oktober 2020. Dit betreft (1) het realiseren van kostenbesparingen in de sfeer van de interne bedrijfsvoering, (2) kostenbesparingen door minder besteding van uren en (3) kostenbesparingen in de keten. In het afgelopen jaar 2021 heeft spoor 1 tot een positief effect geleid. Ten behoeve van de monitoring op de beoogde besparingen stelt ODRU ieder kwartaal een Dashboard Efficiëntie op. Uit de meest recente Dashboard Efficiëntie2 blijkt dat ODRU in 2021 een bruto besparing van € 438.000 heeft gerealiseerd (dit is een indicatief bedrag). Tevens is met behulp van het jaarresultaat 2020 een bestemmingsreserve ‘Efficiëntie’ gevormd, die zal benut worden in de jaren 2022 en 2023.
2 Dashboard Efficiëntie December 2021. Dit Dashboard wordt intern gebruikt.
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
15 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
3.5
Effecten van de Uitvoering Koers op de begroting 2023
Sinds de start van de Uitvoering Koers in 2015 is de bestemmingsreserve benut om de opgerichte programma’s te financieren ten aanzien van de organisatieontwikkeling. Het laatste programma uit de Uitvoering Koers dat in 2022 loopt, is de Omgevingswet. Dit programma komt in 2022 ten einde, waarna de bestemmingsreserve naar verwachting volledig benut is. De Omgevingswet wordt per 2023 verder vormgegeven in de lijn. Het programma heeft derhalve geen effect op de begroting 2023.
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
16 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
4.
Paragrafen
Dit hoofdstuk bevat de verplichte paragrafen volgens het BBV.
4.1
Treasury paragraaf / financiering
In 2017 is het treasurystatuut door het AB vastgesteld. Hierin staat beschreven op welke wijze ODRU inhoud geeft aan treasury en financiering. ODRU beperkt de interne liquiditeitsrisico´s door de treasury activiteiten te baseren op informatie waarmee een korte termijn liquiditeitsprognose opgesteld kan worden. Valutarisico´s zijn bij ODRU uitgesloten door uitsluitend leningen te verstrekken, aan te gaan of te garanderen in euro’s. Bij ODRU is er in de liquiditeit sprake van een vast patroon voor wat betreft de inkomsten. Dit heeft te maken met de voorfacturatie per kwartaal. Jaarlijks maken we een liquiditeitsprognose. Deze maakt inzichtelijk wat de verwachte liquiditeitspositie in het jaar zal zijn. Bij ODRU is sprake van een strakke controle op de uitstaande vorderingen. Het betalingsgedrag van de eigenaar gemeenten is goed. Dit heeft er mede toe bijgedragen dat de liquiditeitspositie in orde is.
4.2
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
4.2.1
Weerstandsvermogen
De paragraaf weerstandsvermogen (Financiële Verordening) geeft aan hoe robuust de begroting is. Dit is van belang wanneer er zich substantiële financiële tegenvallers voordoen. Het geeft antwoord op de vraag of de ODRU deze tegenvallers dan zelf kan opvangen. Hierdoor kan worden voorkomen dat de deelnemende gemeenten direct worden gevraagd om de tekorten bij de ODRU aan te zuiveren. Volgens de gemeentelijke regelgeving dient de omvang van de weerstandscapaciteit gerelateerd te zijn aan de omvang van de risico’s die de organisatie loopt. In de geactualiseerde notitie Weerstandsvermogen zijn de risico’s in kaart gebracht en gekwantificeerd op € 809.000. Hierin wordt aangesloten op de methodiek van het Nederlands Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR). In deze methodiek wordt gewerkt met waarderingscijfers en bandbreedten in de ratio’s voor het weerstandsvermogen. Conform de systematiek wordt uitgegaan van waarderingscijfer C, wat een weerstandsvermogen betekent met een bandbreedte tussen 1,0 tot 1,4. De huidige weerstandscapaciteit bedraagt € 703.000, waarmee de weerstandsratio uitkomt op 0,87. Dit valt buiten de vastgestelde bandbreedte van 1,0 en 1,4. Bij vaststelling van de jaarrekening 2021 wordt daarom voorgesteld om € 106.000 van het resultaat te doteren aan de Algemene Reserve om de weerstandscapaciteit weer op peil te krijgen.
Jaarlijks worden de risico’s geactualiseerd. Dit kan leiden tot nieuwe inzichten in de omvang van de aan te houden weerstandscapaciteit. De jaarlijkse notitie weerstandsvermogen wordt in het najaar opgesteld.
4.2.2 Risicobeheersing In de geactualiseerde notitie ‘Weerstandsvermogen en Risicomanagement’ heeft ODRU de beheersing van risico’s vormgegeven via uit te voeren interne controles. In november 2021 heeft het DB in dit verband het geactualiseerd (verbijzonderd) intern controleplan ((VB)IC) 2022 vastgesteld. Hierin staan de uit te voeren activiteiten om de getrouwheid en rechtmatigheid van de interne beheersing binnen de ODRU te toetsen en daarmee te waarborgen. Bij de uitwerking van de interne controleactiviteiten krijgen de onderdelen met het grootste risico de meeste aandacht. Hierbij is een risico-inschatting gemaakt op basis van impact en waarschijnlijkheid. Hieronder treft u de uitwerking aan van de in de notitie opgenomen risico’s.
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
17 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
De risico’s die in de tabel zijn opgenomen bevatten risico’s die binnen het risicoprofiel van de ODRU vallen en redelijkerwijs kwantificeerbaar zijn. Er is een aantal risico’s dat direct voortvloeit uit de operationele werkzaamheden van de ODRU (a t/m d), de risico’s e t/m f komen voort uit externe ontwikkelingen, zoals marktontwikkeling en economische groei. De risico’s g en h komen voort uit de ICT-voorzieningen. Andere risico’s komen voort uit (vernieuwde) wet- en regelgeving (risico i-k). met betrekking tot de risico’s vanuit de vernieuwde wet- en regelgeving en economische ontwikkelingen is de onzekerheid groot maar daar waar mogelijk is getracht deze te kwantificeren. Voor de Omgevingswet en WKB hebben we daartoe Pm-posten opgenomen. De huidige actuele risico’s uit de notitie ‘Weerstandsvermogen en Risicomanagement’ zijn in tabel 6 weergegeven inclusief de kwantificering van deze risico’s. Bij de opstelling is de risicotabel herzien. Hierbij is in tegenstelling tot de risicotabel uit november 2021 ‘het risico op geen dekking voor begrotingsresultaat 2022’ niet langer van toepassing. Risico's
Beheersingsmaatregel
I/S*
Risico x€ 1.000
Kans %
Restrisico x € 1.000
a. Hoger ziekteverzuim dan de norm
Sturing op het verzuimbeleid
S
225
75%
169
b. Personele frictiekosten
Strategisch personeelsbeleid, regeling 'generatiepact' en mobiliteitsbevordering en loopbaanbegeleiding
S
85
75%
64
c. Risico op claim asbestslachtoffers
Protocol en instructie om contact te vermijden
S
240
10%
24
d. Berekeningsmethodiek uurtarief (loon- en prijsindexatie)
Het effect van loon of prijs stijging/daling opnemen in de begrotingswijziging en uitgaan van reële kostenstijging
S
295
50%
148
e. Onderbezetting op formatieplan
Strategisch personeelsbeleid, Young professional programma, stagebeleid Tijdige communicatie en afspraken met de klant maken Strategisch ICT-plan opgesteld en functies geformaliseerd voor informatiebeveiliging Actief werken aan implementatie beveiligingsmaatregelen Periodiek uitvoeren van risico-inventarisaties conform Baseline Informatiebeveiliging Overheid Strategisch personeelsbeleid, rekening houden met ruimere flexibele schil bij gevoelige taakgebieden
I
300
75%
225
I
300
10%
30
S
680
10%
68
S
654
10%
65
S
160
10%
16
f. Conjunctuurgevoeligheid g. Informatiebeveiliging / privacy
h. Beveiliging ICT-omgeving
i. Verandering van wettelijke milieunormen
j. Uitvoering omgevingswet
De uitvoering van de Omgevingswet brengt gegarandeerd risico’s met zich mee, die in dit stadium nog niet te kwantificeren zijn. Beheersingsmaatregel is de investering in de implementatie.
I
k. Wet Kwaliteitsborging Bouw
Met de inwerkingtreding van de Wet Kwaliteitsborging Bouwen in 2022 is nog niet duidelijk welke risico's dit met zich meebrengt. Ook is nog onzeker wanneer het in werking treedt. Risico op zowel de implementatie, alsook de uitvoering.
I
Pm
Pm
Pm
Pm
Pm
Totaal restrisico
Pm
809
* I = INCIDENTEEL / S = STRUCTUREEL ** DEZE RISICO’S ZIJN IN NAJAAR 2021 BEPAALD EN BIJ OPSTELLING BEGROTING 2023 HERZIEN
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
18 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
TABEL 6: OVERZICHT RISICO’S
4.2.3
Financiële Kengetallen
Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de resultatenrekening of de balans en kunnen helpen bij de beoordeling van de financiële positie van de ODRU. Deze kengetallen maken inzichtelijk(er) over hoeveel (financiële) ruimte de ODRU beschikt om structurele en incidentele lasten te kunnen dekken of opvangen. De kengetallen uit artikel 11, tweede lid, onderdeel d uit het BBV, zijn in de onderstaande tabel berekend en toegelicht en zijn afgeleid uit de geprognosticeerde balans over meerdere jaren (zie hoofdstuk 7). Zie voor een nadere toelichting ook bijlage 4. Kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit
Realisatie 2021
Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 2023 2024 2025 2026
-8,05%
-0,62%
0,41%
1,20%
1,84%
1,75%
-8,05% 33,87% n.v.t. 1,20% n.v.t.
-0,62% 22,54% n.v.t. -0,16% n.v.t.
0,41% 22,06% n.v.t. 0,00% n.v.t.
1,20% 22,36% n.v.t. 0,00% n.v.t.
1,84% 22,36% n.v.t. 0,00% n.v.t.
1,75% 22,36% n.v.t. 0,00% n.v.t.
TABEL 7: FINANCIËLE KENGETALLEN
•
Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de ODRU ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Zoals uit de tabel is af te lezen is de quote licht negatief in 2022, en zal deze licht positief zijn vanaf 2023. Dit houdt in dat het saldo van de kortlopende schulden iets lager is dan de financiële activa. De verklaring hiervoor is dat een aanzienlijk deel aan overlopende passiva bestaat uit ontvangen voorschotbedragen en de huurkorting.
•
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De ODRU heeft geen verstrekte leningen, waardoor het kengetal niet afwijkt van het eerste kengetal, de netto schuldquote.
•
Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de ODRU in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger de ratio, hoe groter de weerbaarheid van De ODRU. De solvabiliteit zal in 2022 afnemen ten opzichte van 2021, als gevolg van de uitputting van de huidige bestemmingsreserves en blijft daarna stabiel.
•
Grondexploitatie De ODRU exploiteert geen grond, waardoor dit kengetal niet van toepassing is.
•
Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Het percentage is vanaf 2023 0%, hetgeen betekent dat de structurele baten precies genoeg zijn om de structurele lasten op te vangen.
•
Belastingcapaciteit Dit kengetal is niet van toepassing voor de ODRU, omdat ze zelf geen belastingen int.
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
19 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
4.3
Bedrijfsvoering & personeel
Het Bedrijfsbureau en de Staf leveren de ondersteuning die nodig is voor de realisatie van de doelstellingen van de organisatie die ten dienste staan van een optimale dienstverlening door de ODRU aan de eigenaar gemeenten. Dit gebeurt op het onderdeel ICT en processen, maar ook op personeel, huisvesting, facilitair en inkoop. Hierna worden deze onderdelen afzonderlijk toegelicht. 4.3.1 ICT en processen We gaan verder met het in kaart brengen en optimaliseren van onze processen. Voorgaande jaren lag de nadruk op de VTH processen, nu komen de overige processen aan de beurt. De basis van onze ICT is op orde. We kunnen ons nu concentreren op het verhogen van de datakwaliteit en het nog beter beschikbaar stellen van informatie aan ketenpartners, inwoners en bedrijven. Binnen het Thema ICT en digitalisering worden in 2023 de volgende programma’s uitgevoerd: •
Digitalisering van documentenstromen Digitaal ontvangen, versturen, publiceren, ter inzage leggen, archiveren, verstrekken en vernietigen van alle documenten. Volledig transparant maken waar stukken te vinden zijn en documenten snel toegankelijk maken.
•
Processen / continu verbeteren De ODRU als lerende organisatie, waarbij iedereen continu aandacht heeft voor het verder optimaliseren van processen. Uitgangspunt hierbij is dat we een eenduidig procesmodel hebben met zo min mogelijk afwijkingen voor de individuele gemeenten en de interne afdelingen. Ons VTH/Zaaksysteem vormt de basis voor onze primaire processen.
•
Geografische informatie Alle informatie binnen de ODRU is geografisch te relateren. Dit maakt het mogelijk om alle informatie ook via een geografische applicatie te benaderen en eventueel te muteren. We gaan ons GEO-platform verder ontwikkelen zodat deze een centrale rol heeft in het eenvoudig toegankelijk maken van onze informatie voor gemeenten, ketenpartners en burgers om een gelijk speelveld voor burgers, bedrijven en de overheid te realiseren.
•
Business Intelligence en datakwaliteit Naast geografische informatie is onze data van belang voor het sturen van de processen in de eigen organisatie. Denk hierbij aan KPI’s voor vergunningverlening, maar ook aan informatie gestuurd toezicht.
4.3.2 Inkoop, huisvesting en facilitair Op basis van de inkoopkalender zullen we de benodigde aanbestedingen uitvoeren. Verder zullen we ons in 2023 bezinnen over de toekomst van onze huisvesting, omdat het contract met de Provincie afloopt in 2024.
4.3.3 Personeel Sinds enkele jaren wordt binnen de ODRU gewerkt met het instrument strategische personeelsplanning (SPP). Strategische personeelsplanning dient om de personen met de juiste kwaliteiten, kosten en flexibiliteit op de juiste momenten aanwezig te hebben op de juiste plaats in de organisatie. Dit instrument wordt in 2022 geactualiseerd, zowel inhoudelijk als de methodiek. Dit heeft zijn doorwerking in 2023. De SPP helpt de directie en de HR-professionals van de ODRU om een HR-strategie te ontwikkelen die aansluit bij de ambitie van de organisatie. Het helpt ook om de continuïteit in het aantrekken van talent in te vullen op een manier die past bij de ambitie van de organisatie. De te behalen doelen uit de Koers 2019-2022 zijn uitgewerkt en uitgedrukt in streefwaarden (Kritische Prestatie Indicatoren KPI). Sinds 2017 wordt er gewerkt met deze streefcijfers (KPI’s) die ook in 2023 zullen
Omgevingsdienst regio Utrecht Akkoord voorzitter:
20 Akkoord secretaris:
Begroting 2023
worden nagestreefd. In de komende twee jaar zal de aandacht van het personeelsbeleid met name worden gericht op het invullen van een 100% formatie. Sinds 2017 wordt er gewerkt met streefcijfers (KPI’s) die ook in 2022 en 2023 worden nagestreefd. In onderstaande tabel wordt een overzicht van de KPI’s weergegeven. KPI
KPI + streefwaarde
Streefwaarde
1. 2. 3. 4. 5.
Bezettingsgraad t.o.v. formatie Doorstroming naar andere functie Generatie index conform landelijk gemiddelde Aantal YP in dienst < 30 jaar Aantal medewerkers dat een opleiding/cursus heeft gevolgd
100% 7,5% 1,1 2à3 70-75%
Resultaat 2020 87% 2,0% 1,6 5 65%
Resultaat 2021 89% 1,4% 1,6 5 85%
TABEL 8: KENGETALLEN STRATEGISCHE PERSONEELSPLANNING
Het spanningsveld tussen openstaande vacatures en het vinden van vakspecialistische medewerkers behoudt de komende jaren de nodige aandacht. De activiteiten die hiervoor worden ondernomen zijn onder andere: • • • •
16 uur per week t.b.v. werving en selectie, inclusief het coördineren daarvan; Het blijven realiseren van instroom van Young Professionals; Het ontwikkelen van stagebeleid en een -regeling, zodat het aantrekken van stagiaires een onderdeel wordt van de bedrijfsvoering van de ODRU; Het ontwikkelen en uitvoeren van een arbeidsmarktstrategie.
De personele formatie blijft in 2023 140,37 en is daarmee gelijk aan de formatie in 2022. In het MT van 18 januari 2022 is besloten om de DVO verhogingen nog niet toe te voegen aan de vaste toegestane formatie, in afwachting van de 3e begrotingswijziging 2022. Dit om te voorkomen dat de vaste toegestane formatie teveel fluctueert in het jaar. Ook de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouw zullen naar verwachting een impact hebben op de formatie. Wanneer hier meer duidelijkheid over is, zal dit worden verwerkt in een begrotingswijziging. Onderdeel