A25. Raadsinformatiebrief Grondwaterstand op begraafplaats Hekendorp (225481).pdf

RAADSINFORMATIEBRIEF

Van college van burgemeester en wethouders Vergadering van 21 april 2026 Kenmerk Z/26/099672 / D/26/225481 Portefeuillehouder René van den Hoogen Portefeuille Beheer openbare ruimte Opsteller Haren, Mark van Onderwerp Grondwaterstand op begraafplaats Hekendorp

Kernboodschap De grondwaterstand onder de begraafplaats te Hekendorp is te hoog om er conform de voorschriften van de Wet op de Lijkbezorging te mogen begraven. We zijn genoodzaakt het oude gedeelte te sluiten voor begravingen. Voor wat het nieuwe gedeelte van de begraafplaats betreft gaan we onderzoeken op welke wijze we daar voorlopig kunnen begraven. Voor het begraven in de toekomst in/voor Hekendorp wordt gewerkt aan een plan van aanpak met bijbehorend raadsvoorstel.

Toelichting Aanleiding De begraafplaats van Hekendorp bestaat uit twee delen: een lager gelegen, oud grafveld en een nieuwer grafveld dat in 2012 in gebruik is genomen en destijds is opgehoogd. Naar aanleiding van signalen uit de praktijk en recente metingen van de grondwaterstand is onderzocht of de huidige inrichting van de begraafplaats voldoet aan de eisen uit de Wet op de lijkbezorging. Er werd een onderzoek uitgevoerd en daarvoor werd een peilbuis geplaatst. Er werd een te hoge grondwaterstand geconstateerd. Met deze raadsinformatiebrief informeert het college de raad over de uitkomsten van dit onderzoek, de wettelijke context, de daaruit voortvloeiende knelpunten en de tijdelijke maatregelen die het college noodzakelijk acht om de continuïteit van de begraafvoorziening te waarborgen. Wettelijk kader De beoordeling is gebaseerd op de Wet op de lijkbezorging en artikel 5 van het Besluit op de lijkbezorging. Voor een éénlaagse begraafwijze schrijft de wet voor dat de gemiddeld hoogste grondwaterstand (hierna: GHG) maximaal gelegen mag zijn op 1,45 meter onder het maaiveld (de bovenkant van een terrein dat de grafplek omgeeft). Deze vereiste volgt uit de benodigde afdeklaag boven de stoffelijke resten, de hoogte van de kist/stoffelijke resten en een minimale afstand tussen de onderzijde van de kist en de GHG.

De grondwaterstand mag deze diepte slechts incidenteel overschrijden. Onderzoek naar de grondwaterstand Op de grens van het oude en het nieuwe deel van de begraafplaats is ongeveer een jaar geleden een peilbuis geplaatst om de grondwaterstand te monitoren. Deze peilbuis bevindt zich in het opgehoogde deel van de begraafplaats en beschikt daarmee nog over één jaar aan meetgegevens. Uit deze metingen blijkt: • Een gemiddelde grondwaterstand van circa 1,60 meter onder Normaal Amsterdamse Peil hierna: (NAP);

• Hogere pieken in het najaar, passend bij een normaal jaarlijks verloop; • Juist deze pieken zijn bepalend voor de berekening van de GHG. Het maaiveld ter plaatse ligt circa 0,36 meter onder NAP. Na correctie ten opzichte van maaiveld resulteert dit in een gemiddelde grondwaterstand van circa 1,24 meter onder maaiveld, waarbij de pieken nog hoger liggen. Hiermee wordt niet voldaan aan de wettelijke eis van een GHG op maximaal 1,45 meter onder maaiveld. Gevolgen voor het nieuwe en het oude deel Voor het nieuwe deel van de begraafplaats betekent dit dat het maaiveld circa 30 cm hoger zou moeten liggen om te voldoen aan de wettelijke bepalingen bij éénlaagse begraving. Voor het oude deel is de situatie ernstiger. Aangenomen mag worden dat het maaiveld daar gemiddeld circa 70 cm lager ligt dan op het nieuwe deel, gelet op het hoogteverschil tussen beide delen. Door het hoogteverschil op beide delen zou het maaiveld van het oude deel met circa 1 meter opgehoogd moeten worden om begraving mogelijk te maken conform de wet. Dit is in de praktijk niet haalbaar. Hoewel de conclusies zijn gebaseerd op meetgegevens van één jaar en meerjarige monitoring gebruikelijk en wenselijk is (en ook wordt voortgezet), bevestigen de ervaringen van medewerkers het geschetste beeld. Praktijkervaringen Op het oude deel van de begraafplaats is daadwerkelijk water aangetroffen in graven.

Op het nieuwe deel is dit tot op heden niet vastgesteld. Water in graven belemmert een goede lijkvertering. Door zuurstofgebrek vindt vaak (onvolledige) anaerobe vertering plaats, wat leidt tot ernstige problemen bij het ruimen of schudden van graven na afloop van de wettelijke grafrusttermijn. Daarnaast is gebleken dat in het verleden anders is omgegaan met begraven, schudden en herbegraven van stoffelijke resten. In combinatie met de hoge grondwaterstand en de krappe grafveldindeling leidt dit tot: • Zeer kostbare werkzaamheden (inhuur speciaal materieel); • Zware fysieke en emotionele belasting voor medewerkers; • Situaties die niet in overeenstemming zijn met de wet. Situatie van drie gereserveerde graven Op het oude deel van de begraafplaats zijn nog drie graven gereserveerd voor rechthebbenden die naast hun eerder overleden partner begraven willen worden. Begraving in deze graven is, gelet op de grondwaterstand, wettelijk niet toegestaan. Een mogelijke oplossing is een zogenoemde omgekeerde bijzetting, waarbij een graf op het nieuwe deel wordt uitgegeven en de reeds overleden partner wordt opgegraven en daarnaast herbegraven.

Financiën In het nog op te stellen raadsvoorstel komt het college terug op wat de financiële consequenties zijn. Voor de lopende uitgaven wordt gebruik gemaakt van het reguliere budget wat beschikbaar is voor deze begraafplaats.

Vervolg Voorgestelde maatregelen Het college acht het noodzakelijk om: • Het oudste deel van de begraafplaats te sluiten voor verdere begraving, aangezien daar volgens de wettelijke bepalingen geen lijkbezorging mag plaatsvinden. Nieuwe begravingen zullen daar niet meer worden toegestaan; • Op het nieuwe deel ten minste één grafveld volledig te saneren (verwijderen van aangetroffen puin), aan te vullen en met circa 30 cm op te hogen. Als variant hierop wordt ook gekeken naar het graf-voor-graf verhogen van het maaiveld: telkens wanneer een graf wordt uitgegeven op het nieuwe deel, wordt de bodem gesaneerd en het maaiveld lokaal verhoogd. Deze maatregelen zijn noodzakelijk om op korte termijn voldoende begraafcapaciteit beschikbaar te houden, in afwachting van een plan van aanpak voor het toekomstig begraven in Hekendorp. Tot dat tijdstip worden geen nieuwe reserveringen voor het nieuwe deel in behandeling genomen.

Communicatie Er is een communicatiestrategie opgesteld waarbij zorgvuldigheid, empathie en persoonlijke benadering centraal staan. De volgende betrokkenen zijn geïnformeerd: • De drie rechthebbenden van de gereserveerde graven; • De begrafenisondernemers; • De kerkbesturen; In de tussentijd worden drie opties voorgelegd: 1. Herbegraving van de reeds overleden dierbare op het nieuwe deel van de begraafplaats, met de mogelijkheid om daar in de toekomst naast begraven te worden; 2. Gescheiden begraven; 3. Uitwijken naar een andere begraafplaats met behoud van rechten. Na deze persoonlijke gesprekken wordt ook de gemeenteraad geïnformeerd. Slot Met deze brief heeft het college de raad geïnformeerd over de huidige situatie op de begraafplaats Hekendorp, en de wettelijke en praktische knelpunten. Nadere besluitvorming over een structurele, toekomstbestendige aanpak volgt zodra de aanvullende onderzoeken zijn afgerond.

Bijlagen n.v.t.