A07. Raadsinformatiebrief Gebiedsagenda Utrechtse Waarden (166146).pdf

RAADSINFORMATIEBRIEF

Van college van burgemeester en wethouders Vergadering van 7 januari 2025 Kenmerk Z/24/076832 / D/24/166146 Portefeuillehouder Bas Lont Portefeuille Visie Vitaal Buitengebied Opsteller Wesselingh, Ines Onderwerp Gebiedsagenda Utrechtse Waarden

Kernboodschap In het gebiedsproces Utrechtse Waarden wordt gezamenlijk gewerkt aan de de opgaven voor het landelijk gebied van de gemeenten Lopik, Montfoort, Oudewater, IJsselstein en (een klein stukje) Woerden. De gebiedsagenda brengt in beeld hoe de gebiedsgerichte aanpak in de Utrechtse Waarden vorm krijgt op gebied van natuur, water, klimaat en landbouw. De gebiedsagenda wordt vertaald naar een concrete aanpak in o.a. polderprocessen in combinatie met de maatregelpakketten van de provincie. Deze gebiedsagenda vloeit voort uit de Utrechtse gebiedsgerichte aanpak in kader van het Utrechts Programma Landelijk gebied (UPLG).

Kennisnemen van Voortgang Gebiedsproces Utrechtse Waarden

Inleiding De komende jaren staan we voor grote uitdagingen in het landelijk gebied, ook in Oudewater. Uitdagingen op het gebied van de natuur, het water, het klimaat en de landbouw. Dat wat er moet gebeuren heeft gevolgen voor de inrichting van het landelijk gebied en daarmee voor agrarische bedrijven en inwoners. De uitvoering van de opgaven kan alleen worden gerealiseerd met goede samenwerking tussen de drie overheden – provincie, gemeenten en waterschap – onderling en tussen de drie overheden en gebiedspartners. De gemeente Oudewater heeft hier om mede een intentieverklaring ondertekent hoe zij wil samenwerken binnen het gebiedsproces met elkaar en met de gebiedspartners. In het kader van deze gebiedssamenwerking hebben de overheidspartijen samen met boerenorganisaties als LTO en agrarisch collectief Lopikerwaard, terreinbeherende organisaties, NMU gewerkt aan een gebiedsagenda Utrechtse Waarden. Deze gebiedsagenda is een voorverkenning; een eerste stap voor de samenwerking en aanpak van de opgaven voor natuur, water, klimaat en duurzame landbouw. Die beschrijven de kaders, doelen en middelen voor de uitvoering in het landelijk gebied. De uitdaging ligt daarbij bij het gebied zelf om in polderprocessen met elkaar de doelen op voor hen passende wijze- te realiseren. De gebiedsagenda is samen met de betrokkenen opgesteld.

Bij het opstellen van de gebiedsagenda is een format gebruikt dat is vastgesteld door de regionale stuurgroepen. Maar de aanpak voor de uitvoering verschilt tussen de deelgebieden. De situatie is namelijk verschillend in de gebieden, bijvoorbeeld zwaarte en inhoud van de opgaven en doelen, eerder gelopen processen en aansluiting bij de manier van samenwerken. De gebiedsagenda gaan specifiek over de opgaven waarvoor de provincie eindverantwoordelijke is. Dus voor natuur, water, bodem en landbouw. De uitvoering

van deze agenda heeft gevolgen voor ons landschap, voor onze bedrijven en onze inwoners. De gebiedsagenda is een dynamisch document die regelmatig geactualiseerd wordt. Met het aantreden van het nieuwe kabinet is duidelijk geworden dat het rijk stopt met het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) en is het transitiefonds in haar oorspronkelijke vorm komen te vervallen. Het Rijk kiest voor een nieuwe aanpak in de vorm van de aanpak Ruimte voor Landbouw en Natuur (RLN). Bij de nieuwe aanpak zijn (deels) andere accenten gelegd. De provincie Utrecht gaat voorlopig door met haar eigen programma (UPLG), met oog op de landelijke ontwikkelingen wel op adaptieve wijze. De partijen in de regio steunen deze aanpak in de deelgebieden, want de doelen voor klimaat, bodem, water en natuur blijven immers overeind. De opgaven in Oudewater zijn op hoofdlijnen als volgt te omschrijven: Perspectief voor een duurzame en economisch vitalere landbouw, zodat ze kunnen bijdragen aan de opgaven in het landelijk gebied o.a.

• Oplossing voor PAS-melders (PAS-melders zijn veelal agrarische bedrijven die buiten hun schuld om niet de juiste natuurvergunning hebben) • Perspectief voor blijvende of jonge startende agrariërs • Verdienvermogen in brede zin (meerjarige financiële zekerheid) De opgaven van specifiek de gerelateerd aan het landschapstype: Veenweide-gebieden: • Minder bodemdaling en daarmee minder uitstoot van broeikasgassen • Dilemma’s rond toekomstig waterbeschikbaarheid en waterberging (klimaatmitigatie- en adaptatie) • Geschiktheid landbouw in de toekomst vanwege hoger waterpeil • Waterkwaliteit / Kader Richtlijn Water (KRW-) opgaven gereed 2027 • Herstel- en ontwikkeling biodiversiteit en daarbij specifiek Weidevogels In Oudewater beginnen we niet bij nul met de activiteiten. Al langere tijd wordt gewerkt aan het polderproces OudewaterNoord, waar samen met agrariërs wordt gewerkt aan toekomstplannen, stikstofreductie, energieopgaven, tegengaan bodemdaling en groenblauwe dooradering. De komende jaren zullen in de gemeente activiteiten moeten worden opgestart om tot uitvoering te komen waaronder bijdragen aan versnelling erftransities, deelname aan gebieds- en programmateam, actualisering VAB-beleid.

Financiën Voor het 2024 heeft de gemeenteraad eenmalig €50.000 budget vrijgemaakt om capaciteit in te huren in kader van de transitie-opgaven in het landelijk gebied waaronder gesprekken met agrariërs en meedoen met het gebiedsproces Utrechtse Waarden. De gemeente Oudewater heeft in september 2024 bij de provincie Utrecht een subsidie aangevraagd in kader van tegemoetkoming proceskosten transitie landelijk gebied 2024-2025 in kader van het UPLG. Met deze subsidie kan de gemeente ambtelijk bijdragen aan dit gebiedsproces en aan het programmateam Utrechtse Waarden. De provincie heeft de subsidieaanvraag gehonoreerd en verlenen een subsidie van €39.400 voor de periode 18 september 2024 tot en met 31 december 2025. Om aan de voorwaarden van de provincie van 50% cofinanciering door de gemeente te voldoen wordt het overgebleven budget van 2024 overgeheveld naar 2025. Dit betekent dat Oudewater voor 2025 budget beschikbaar heeft om ambtelijke capaciteit voor het Landelijk gebied te organiseren en mee te doen aan het programmateam Utrechtse Waarden. Voor de periode na 2025, dus vanaf 2026 is dit nog wel een opgave. Voor de uitvoering van maatregelen in het landelijk gebied heeft de provincie Utrecht (als gebiedsregisseur) €249,5 miljoen ontvangen van het Rijk voor de gehele provincie voor de komende paar jaar. Deze middelen worden via o.a.

de polderprocessen zoals Oudewater-Noord weggezet in de gebieden. De ruimtelijke kaders uit de gemeentelijke omgevingsvisie Oudewater en de bestaande omgevingsplannen zijn daarbij het uitgangspunt.

Vervolg Komend jaar wordt de gebiedsagenda verder uitgewerkt in een (bottom-) aanpak zoals eerder overeengekomen in een intentieovereenkomst tussen de overheidspartijen (zie hiervoor Raadsinformatiebrief van 19 september 2023 over Letter of Intent: Samenwerken voor een duurzaam perspectief voor het landelijk gebied Utrechtse Waarden (Z/23/062830 / D/23/118858).

Bijlagen 1. (3e concept) Gebiedsagenda Utrechtse Waarden (Z/24/076832 / D/24/166433)