27-5-25 pp forum ruimte omgevingsvisie en omgevingsprogramma's_.pdf

• Stand van zaken implementatie • Werken met de omgevingsvisie en omgevingsprogramma’s • Betrokkenheid van de gemeenteraad

Achtergrondinformatie ter voorbereiding forum Stand van zaken implementatie Omgevingswet

Gemeente Oudewater - 2

Overgangsperiode nu

2023

IWT 2024 2026

Voor 2027: omgevingsvisie

Voor 2032: één omgevingsplan

2032

Minimale acties Winkel kan open Overgangsperiode 2024-2032: Oefenen, leren, verbeteren, ontwikkelen, vernieuwen.

Going concern Continu verbeteren

Gemeente Oudewater - 3

3 sporen implementatie Omgevingswet • Ruimte voor initiatief • • •

Er is (meer) ruimte voor maatschappelijk initiatief De wijze van werken voldoet aan de Omgevingswet Versnellen en verbeteren besluitvorming

• Beleid op orde •

Beschikken over overzichtelijk, inzichtelijk en samenhangend omgevingsbeleid in Omgevingsvisie en Omgevingsprogramma’s

• Regels op orde •

Regels en normen over fysieke leefomgeving zijn opgenomen in het omgevingsplan en inzichtelijk via het online omgevingsloket

Gemeente Oudewater - 4

21-05-2025

Waar staan we anno 2025? • Ruimte voor initiatief •

Intake- en omgevingstafel ingericht

•

Medewerkers getraind anders werken

• Beleid op orde •

Omgevingsvisie vastgesteld in 2022

•

+- 80 bestaande beleidsnota’s gelden nog

•

Onduidelijk in welke omgevingsprogramma’s de omgevingsvisie uitgewerkt moet worden

•

Ontbreekt aan afspraken over betrokkenheid gemeenteraad bij omgevingsprogramma’s

• Regels op orde •

Software voor het omgevingsplan aangekocht

•

Bestaande verordeningen geïnventariseerd en gebundeld (Verordening fysiele leefomgeving)

•

Medio mei start gebiedsgewijze opbouw omgevingsplan

Gemeente Oudewater - 5

21-05-2025

Gemeente Oudewater - 6

Rol gemeenteraad bij Omgevingswet

Gemeente Oudewater - 7

Even voorstellen…. • Adviseren en opleiden • Auteur/eindredacteur:

Een uniek boek over toezicht en handhaving met de Omgevingswet

• Blogs: https://www.binnenlandsbestuur.nl/auteur/trees-vander-schoot Dat is nu geschreven Hebjij dat nouook?

Wil jij weten wat er gaat veranderen voor toezicht en handhaving als de Omgevingswet in werking treedt? Vraag jij je af wat het voor je werk betekent als er meer algemene regels en zorgplichten komen? Wil jij hierover met plezier een boek lezen, dat jou veel waardevolle informatie biedt en tijdrovend uitzoekwerk bespaart? Wil je eten at het Anders erken voor toe icht & handhaving betekent? Wil je tips hebben voor de praktijk om ermee aan de slag te gaan?

Gemeente Oudewater - 8

mr. Annemiek Tubbing

De ’geest’ van de wet

Verbeterdoelen

-

Maatschappelijke doelen

Sneller en beter Decentraal tenzij.. Voorspelbaar en eenvoudig Burgerperspectief centraal: - ruimte voor initiatief, waarborg voor kwaliteit - participatie als pijler Gemeente Oudewater - -9 Digitaal

Maatschappelijke doelen (art. 1.3) ‘Deze wet is met het oog op

• duurzame ontwikkeling, • de bewoonbaarheid van het land • en de bescherming en verbetering van het leefmilieu

gericht op het in onderlinge samenhang

(a) bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, ook vanwege de intrinsieke waarde van de natuur,

en (b) doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften.‘

Gemeente Oudewater - 10

..het spook van de tijdgeest.. Opgaven: Circulaire economie Kringlooplandbouw Energie/warmte Stikstof Biodiversiteit Klimaatbestendig Toegankelijkheid publieke Ow draagt bij aan herstel van vertrouwen. (MvT) ruimte Wederombouw nodig (Nationale Omgevingsvisie) Woningnood Niet alles kan overal (Adviescollege Stikstofproblematiek) Migranten/asielzoekers Omgevingsprogramma = brug tussen beleid en uitvoering (Rli) Defensiedoeleinden De gebroken belofte van de rechtsstaat (Staatscommissie Rechtsstaat) Gezondheidsbevordering Gemeente Oudewater - 11

Gevaar

Gemeente Oudewater - 12

Waar staan we anno 2025? • Evaluatiecommissie, 1e reflectie OW eind 2024: • Overheden zijn aan de slag gegaan: focus op overgang • Omgevingsvergunningen verlenen lukt • Nieuwe mogelijkheden nog onbenut: voorkeur ‘beleidsarm’ • ETFAL nog geen verbrede reikwijdte • Waarschuwing: massal gebruiken BOPA’s heeft risico’s • Tijdwinst nog niet gehaald (participatie leidt nog niet tot minder geschillen) • Arbeidsmarktproblematiek zit gemeenten in de weg • DSO moet gebruikersvriendelijker • participatie nog in ontwikkeling.

Gemeente Oudewater - 13

Betekent: inhoudelijke samenhang

Van thema naar gebieds- en locatiegericht = integraal Efficiënt en effectief

Gemeente Oudewater - 14

Illustratie van: Gerwin Gabry, KuiperCompagnons

= koppelkansen benutten

Werklandschap van de toekomst ipv bedrijventerrein

Illustratie van: Wilfried Jansen of Lorkeers Gemeente Oudewater - 15

Betekent: instrumentele samenhang met beleidscyclus Art. 2.1 lid 1: - met het oog op de doelen van de wet, -

Gemeente Oudewater - 16

tenzij daarover specifieke regels (AMvB’s, provinciale verordening) zijn gesteld

Beleid bevat doelen • Omgevingsvisie: • Hoofdlijnen kwaliteit fysieke leefomgeving • Hoofdlijnen voorgenomen ontwikkeling, gebruik, beheer, bescherming en behoud gemeente • Hoofdzaken integrale beleid

• Omgevingsprogramma’s: • Beleidsuitwerking naar thema/gebied/combi • Maatregelen: wat gaat gemeente doen? • Procedure: • vroegtijdige participatie volgens participatiebeleid • zienswijzen • Geen beroep Gemeente Oudewater - 17

Inhoud bindend voor bestuursorgaan: a. Waardoordeel bestaande situatie b. Ambities en doelen = visie, eventueel beleidsregels c. Wat gaan ze doen? Hoe worden anderen gestimuleerd om wat te doen? = STURINGSFILOSOFIE

Wie beslist wat? Regels voor B&W of omgevingsdienst

Bindend advies

Gevallen verplichte participatie bopa Algemene regel? omgevingsvergunning? melding? beleidsregel? Voorwaardelijke verplichting? Omgevingswaarden?

Gemeente Oudewater - 18

Delegeren wijzigingen onderdelen omgevingsplan

Politiek en geld?? Participant?? Gemeentewet!

Afgezet tegen rollen gemeenteraad • Kader stellende rol • Omgevingsvisie/omgevingsplan vaststellen/actueel houden • Bindend advies omgevingsvergunning Bopa (6 weken) • Regels voor toezicht en handhaving

• Vertegenwoordigende rol: • Algemeen belang: is meer dan optelsom eigen belangen + rechtsstaat • Vroegtijdige participatie bewaken: burgerperspectief • Draagvlak is niet het doel!!! • Participatiebeleid en -verordening • Dienstverlening: helpen bij initiatieven?

• Controlerende rol organiseren = halen van doelen • Begint bij beleid op orde • Monitoren en evalueren organiseren Gemeente Oudewater - 19

Praktijk

TE ‘HOOG OVER’?!

(en instructies)

OMGEVINGSVERGUNNING BUITENPLANSE OMGEVINGSPLANACTIVITEIT (BOPA)

Gemeente Oudewater - 20

VEEL SECTORAAL BELEID VEEL NIET WERKENDE/AFGESTEMDE EN CONSERVERENDE REGELS IN TIJDELIJK OMGEVINGSPLAN

Praktijk beleid Tijdelijk omgevingsplan Woonzorgvisie Erfgoedvisie

Visie Buitengebied

Etc. etc. etc.

Strategisch vastgoedbeleid Kadernota Groen Beleidsvisie toerisme en recreatie Duurzaamheidsagenda

Economische visie

Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten

Structuurvisies, Verkeers- en vervoersplan, milieubeleidsplan of omgevingsvisie 1.0 Gemeente Oudewater - 21

gebruiker

…… Wat een dikke, wollige documenten……wat gaat er nu gebeuren?

Wantrouwen burgers en volksvertegenwoordigers = juridisering

Idem bij het Rijk en veel provincies!!

Gemeente Oudewater - 22

Wat ontzettend veel nota’s met allerlei namen……maar wat is de status?

Sleutelprojecten, Kernprojecten, Kaders, Agenda, Duurzaamheidsprojecten, Nieuwe projecten, Speerpunten, Global goals, Actiepunten, Fundamenten, Plusprojecten Spelregels…

….maar beleidsregels of maatregelen????

Beleid op orde!!

Concreet maken met vroege participatie!!!

Omgevingsplan + AMvB’s in DSO

Liefst geen ‘buitenwettelijk beleid meer!

Omgevingsvisie hele gemeente (beperkt aantal) thematische omgevingsprogramma’s met maatregelen

overheid

Gemeente Oudewater - 23

!!!

(beperkt aantal) integrale gebiedsprogramma’s

gebruiker

Keuze instrument = sturingsfilosofie bepaalt! • Gebied waar (her)ontwikkeling nodig is: • Actief sturen of uitnodigingsplanologie:

• Omgevingsprogramma voor gebied • Omgevingsvergunning Bopa/wijziging omgevingsplan

• Gebied waar behoud/bescherming nodig is: • Passief/faciliterend sturen of bijsturen

• Juridisch (beleidsregels/regels omgevingsplan) • Inhoudelijk (participatie, intake/omgevingstafel) • Toezicht en handhaving belangrijk

• Waar het niet uitmaakt? Samenleving aan zet

• Eventueel omgevingsprogramma thematisch • Omgevingsvisie + algemene regels omgevingsplan + open normen • Participatieverordening burgerinitiatief

Gemeente Oudewater - 24

Valkuil: teveel sectorale programma’s!

Hoe? ‘Beleidshuis’ bouwen Strategie (domein overschrijdend)

Omgevingsprogramma (‘s) voor een thema sectoraal/multi-sectoraal beleid Meestal: korte en middellange termijn

Omgevingsvisie:

beleidsregels

a. beschrijving hoofdlijnen kwaliteit fysieke leefomgeving, b. hoofdlijnen voorgenomen ontwikkeling, gebruik, beheer, bescherming en behoud gemeente c. hoofdzaken voor fysieke leefomgeving te voeren integrale beleid.

Omgevingsprogramma’s gebieden =

beleidsregels Operationeel beleid + Maatregelen: afspraken, overeenkomsten en andere ondersteunende instrumenten

Meestal: lange termijn (artikel 3.2 Ow) beleidsregels

Gemeente Oudewater - 25

Beoordeling initiatieven Toezicht en handhaving Contacten met externen

Omzetten tijdelijk omgevingsplan naar nieuw omgevingsplan beleidsregels

Goed idee, die OW…. Het komt niet vanzelf goed! 3 sporen: 1. Ruimte voor burgerperspectief/initiatief 2. Beleid op orde (bestaand beleid saneren, nieuw beleid regisseren) 3. Regels op orde

Tip: maak voor de gemeente een ‘beleidshuis’ Gemeenteraad: pak je rol (hoofdlijnen, hoofdzaken: niet bevoegd wil niet zeggen, er niet overgaan!) - Maak afspraken over betrokkenheid en snelheid - Breng griffie in positie Gemeente Oudewater - 26

Vervolg Beleid niet in één dag op orde •

Uitwerken in welke thematische en gebiedsgerichte omgevingsprogramma’s de omgevingsvisie wordt uitgewerkt

•

Overgangsfase inrichten

•

Samenwerkingsafspraken raad en college bij nieuwe omgevingsprogramma’s •

Voorstel ligt klaar, hoe wil gemeenteraad daarbij verder betrokken worden?

Gemeente Oudewater - 27

Achtergrondinformatie Concept voorstel voor samenwerkingsafspraken raad en college bij nieuwe omgevingsprogramma’s

Werkwijze

Gemeente Oudewater - 29

21-05-2025

Nota van uitgangspunten • Doel: •

Afwegen en omzetten van strategische doelen, ambities en opgaven uit de omgevingsvisie

•

Leidraad voor de verdere ontwikkeling en uitvoering van het omgevingsprogramma

•

Basis voor participatie

• Inhoud •

Inventarisatie bestaand beleid en wet- en regelgeving

•

Uitwerken van begrippen, • Zoals ‘duurzaam verblijfstoerisme’ of ‘klimaatbesteding natuurinclusief’

• Omschrijving doelen, ambitie en opgave • Beschrijving thematische uitgangspunten • → Kaders uit Omgevingsvisie zijn leidend

Gemeente Oudewater - 30

21-05-2025

Wensen en bedenkingen • College stelt ontwerp vast en stuurt naar raad voor wensen en bedenkingen • Raad mag reageren middels moties, geen amendementen • College verwerkt moties in document

• Informeert raad middels RIB over besluitvorming en wat het met moties heeft gedaan • Raad kan middels bestaande instrumentarium reageren

Gemeente Oudewater - 31

21-05-2025

Gemeente Oudewater - 32