2021-56 Raadsvoorstel Voorkeursalternatief studie Leefbaarheid en bereikbaarheid Bundelroutes

RAADSVOORSTEL Datum raadsvergadering: Datum B&W-besluit: Afdeling: Behandelend ambtenaar: Portefeuillehouder: Zaaknummer:

4 november 2021 28 september 2021 OH-Projecten R. Godtschalk / T. Bröcheler C. van Brakel 309731

Onderwerp Studie (verkeers)leefbaarheid en bereikbaarheid Bundelroutes Nuenen Beslispunten 1. Adviesrapportage Voorkeursalternatief (TAUW d.d. 23 september 2021 met bijlagen) vast te stellen; 2. Het beschreven Voorkeursalternatief (VKA) vast te stellen. Inleiding Voorkeursscenario In en rond Nuenen zorgt het toenemende gemotoriseerd verkeer de komende jaren voor verslechtering van leefbaarheid en bereikbaarheid als we niets doen. In de voorafgaande fase van de Nuenense deelstudie is het vergroten van de capaciteit van de Bundelroute Smits van Oyenlaan (scenario 1B) niet de beste oplossing gebleken. Er zou meer extern en doorgaand verkeer ontstaan, dat weer voor nieuwe stremmingen zorgt. De aanleg van een oostelijke randweg (scenario 2) is ook afgevallen omdat dit een zwaar middel is dat de natuur flink aantast. Er ontstaan dan nieuwe vertragingen voor of op de A270. Er is een voorkeursscenario (VKS) vastgesteld, gebaseerd op scenario 1A: multimodaliteit. Hiermee vlakken we het autogebruik af door alternatieven aan te bieden in de vorm van beter openbaar vervoer en goede fietsvoorzieningen (raadsbesluit van 8 juli jl.). Voorkeursalternatief Het VKS zoals vastgesteld (dus inclusief wijzigingen uit het amendement) is opnieuw doorgerekend en verder uitgewerkt tot voorkeursalternatief (VKA).

In het VKA zijn die maatregelen opgenomen en uitgewerkt, die behoren tot de scope van de studie Bundelroutes. Maatregelen waarover al eerder is besloten (bijvoorbeeld snelfietsroute Deurne-Eindhoven) en aanvullende maatregelen (bijvoorbeeld fietsverbinding Nuenen-Geldrop), zijn als onderdeel van het VKS wel doorgerekend. In het VKA beperken we ons echter tot die maatregelen die we tot 2030 in het kader van de Bundelroutes willen realiseren. Voor dat maatregelenpakket is een globale kostenraming opgesteld. Voor de maatregelen met ruimtelijke impact én op Nuenens grondgebied is een schetsontwerp gemaakt. Er zijn extra onderzoeken (gevoeligheidsanalyses) uitgevoerd naar wegverkeersgeluid en luchtkwaliteit. Wat voorligt is een concrete uitwerking op grond van het onderbouwde advies van bureau Tauw. Het VKA bevat:  De realisatie van enkele onmisbare schakels in het regionale fietsnetwerk die door Nuenen lopen, zoals de route tussen Gemert en Eindhoven en de routes tussen Helmond-Noord en Eindhoven;  Daarbij de toepassing van enkele fietstunnels voor verbetering van de verkeersveiligheid en de doorstroming van gemotoriseerd verkeer, zoals bij de Papenvoortsedijk-Smits van Oyenlaan en de Wolvendijk – N270 (Eindhoven); 216655 Pagina 1 van 8

     

Prioriteit voor openbaar vervoer in de verkeerslichtenregeling samen met een P&R in Gerwen met de potentie voor een lokale Hub; Smart Mobility door het inzetten op een werkgeversbenadering. De doorgroei van een Smart Hub ten noorden van Gerwen is een optie na 2030; Maatregelen voor gemotoriseerd verkeer waaronder een kortere verbinding tussen Eindhoven en Nuenen via de N270 door openstelling van de busbanen Geldropsedijk (uitvoeringsvariant met afslagverboden). Aanpassen Smits van Oyenlaan zodat de weginrichting beter past bij de maximum snelheid van 50 km/u. De uitbreiding van verkeerslichten met C-ITS als een meer technisch-innovatieve optie voor of na 2030. Geluidsschermen van ca 4.00 meter hoog (exacte hoogte te bepalen in volgende fase) bij de A270 met behoud van het huidige snelheidsregime op de A270.

Raadsbesluit De raad beslist over het VKA dus over die maatregelen die we in het kader van de Bundelroutes verder willen uitwerken in deelprojecten met het oog op realisatie tot 2030. Regionale afstemming is nog noodzakelijk. Dit besluit is de Nuenense inzet bij die regionale afstemming. Wat willen we bereiken De drie doelstellingen van de studie Bundelroutes zijn: - Borgen van de bereikbaarheid door doorstroming op de Bundelroutes - Leefbaarheid in de kom van Nuenen; behouden en waar mogelijk verbeteren - Omgevingskwaliteit verbeteren. Het samenhangende pakket VKA zorgt voor een robuust verkeerssysteem met het oog op 2030. Het uiteindelijke doel is de (verkeers)leefbaarheid en bereikbaarheid binnen de gemeente in stand te houden en waar mogelijk te verbeteren. Door het VKA vast te stellen geeft de raad richting aan de verdere uitwerking in deelprojecten. Argumenten 1.1 De rapportage Voorkeursalternatief bevat breed, integraal onderzoek en advies. Deze rapportage is gebaseerd op het vastgestelde Voorkeursscenario, inclusief de probleemanalyse voor het toekomstjaar 2030, objectieve beoordelingscriteria, berekeningen, bureauonderzoek en is mede gebaseerd op de inbreng van belanghebbenden. De kansen voor een landschappelijk inpassing zijn in beeld gebracht.

Nadere analyses zijn uitgevoerd naar mitigerende maatregelen (onderzoek lucht en geluid), bij een eventuele ongelijkvloerse spoorkruising evenals bij een eventuele snelheidsverlaging op de A270, de combinatie van beide en de effecten van een geluidscherm langs de A270 zijn in beeld gebracht. 2.1 Het VKA zorgt voor een betere bereikbaarheid Dit VKA is gebaseerd op het eerder vastgestelde VKS. We bieden een alternatief (mobiliteitstransitie) door goede fiets- en ov-verbindingen te realiseren. Die multimodale maatregelen remmen de groei van het autoverkeer af. Hierdoor is er relatief meer doorstroming. 2.2 Het VKA zorgt voor een verbetering van de leefbaarheid Doel van de studie is onder andere om de leefbaarheid te behouden en waar mogelijk te verbeteren. Vanuit de participatie (o.a. enquête) werd deze wens ook door de inwoners nog bevestigd. Ten aanzien van geluidhinder worden de Bundelroutes als een bron van hinder ervaren. Voor de A270, als grootste bron van hinder, zijn in de studie gevoeligheidsanalyses Pagina 2 van 8

309731

uitgevoerd om de maximale snelheid te verlagen. Dit heeft een ongewenst effect op verkeer (paragraaf 3.3 van het rapport) en stikstof (paragraaf 4.3 van het rapport). Bovendien is geen waarneembaar, positief effect op geluid te verwachten (paragraaf 4.1 van het rapport). Een geluidsscherm geeft een geluidsreductie van circa 5dB op. Dat is wel een aanzienlijk, waarneembaar effect. Door deze op te nemen in het VKA verbetert de leefbaarheid rondom de A270. Uit onderzoeken is daarnaast gebleken dat de effecten van verkeer op de luchtkwaliteit beperkt zijn. De luchtkwaliteit voldoet nu en in de toekomst aan de wettelijke normen en de WHOgrenswaarde. Er is een autonome verbetering gaande. 2.3 Het VKA zorgt voor een betere omgevingskwaliteit rondom de Bundelroutes Onderdeel van het VKA is de ruimtelijke en landschappelijke inpassing. In het rapport is een landschapsvisie opgenomen. Er zijn randvoorwaarden gesteld en maatregelen opgenomen die de omgevingskwaliteit verbeteren. Denk daarbij aan biodiversiteit langs de bundelroutes en behouden en versterken van groenstructuren. 2.4

Het VKA past binnen het Bereikbaarheidsakkoord, het gemeentelijk beleid en de toekomstvisie van de regio. Het VKA zet in op multimodaliteit en daarmee op de mobiliteitstransitie. Dit past binnen het gemeentelijk beleid (mobiliteitsvisie en beleidsmodules) en het regionale bereikbaarheidsakkoord. Het sluit ook aan bij de uitkomsten van het MIRT, waar ook voor de periode tot 2040 uitgegaan wordt van binnenstedelijke oplossingen. Het multimodale VKA sluit aan bij de veranderende mobiliteitsvraag. Tegelijkertijd staat het VKA een eventuele hernieuwde regionale discussie in de toekomst over binnen- of buitenstedelijke oplossingen niet in de weg. 2.5 De meeste aspecten van het amendement en de motie zijn opgenomen in het VKA Op 8 juli heeft de raad het VKS behandeld.

Ten opzichte van het VKS zoals voorgesteld door het college zijn wijzigingen doorgevoerd in het VKS naar aanleiding van een amendement en een motie: - Bouwsteen 001 “afsluiting viaduct” is vervallen; - Bouwsteen 006 “versterken HOV-as” is opgenomen door middel van voorrang in plaats van vrijliggende busbanen; - Bouwsteen 009 “regionale HUB” is afgeschaald naar een P&R, met een doorkijk naar een HUB als nut en noodzaak zijn aangetoond; - Bouwsteen 007 “opwaarderen busstation” wordt uitgewerkt na een negatief besluit over de P&R in Gerwen; - De Oostelijke randweg heeft geen deel meer uitgemaakt van de uitwerking tot VKA; - De inrichting van de Smits van Oyenlaan in het schetsontwerp is dusdanig dat qua geluid en fijnstof wordt voldaan aan wettelijke normen voor de aanpalende wijken; - Bij de nieuwe aansluiting A270-Geldropsedijk is een afslagverbod onderzocht en afgezet tegen de optie met een doseersysteem (motie). In het VKA is het voorstel zoals opgenomen in de motie overgenomen (zie paragraaf 3.2 van het rapport). Het VKS is opnieuw doorgerekend, onderzocht en uitgewerkt tot VKA. 2.6 Met vaststelling van het VKA kunnen we financiële afspraken maken met de provincie. Het is uitzonderlijk dat de provincie deelneemt aan een dergelijke studie.

Dit VKA vergroot de kans dat de provincie ook financieel deelgenoot wil zijn in de oplossingen die Nuenen -mede voor de regio- kan realiseren. Voor de maatregelen die gekoppeld zijn aan de realisatie van de snelfietsroutes en een doorstroom-as voor openbaar vervoer op ditzelfde traject kan dan een Pagina 3 van 8

309731

onderbouwd beroep worden gedaan op een bijdrage vanuit de bijdrageregeling van de provincie (zie ook financiële paragraaf van dit raadsvoorstel). Kanttekeningen en alternatieven 2.1 De resultaten van de totale doorrekening van de 5 regionale deelstudies zijn nog niet bekend. De regionale stuurgroep Bundelroutes heeft opdracht gegeven voor een doorrekening van alle momenteel voorgenomen maatregelen van de vijf deelprojecten in één pakket, zodat duidelijk wordt of deze in z’n totaliteit voldoen aan de uitgangspunten en randvoorwaarden van de Bundelroutes. Deze doorrekening is naar verwachting eind dit jaar gereed. Daarnaast is gemeente Eindhoven bezig met het doorrekenen en uitwerken van het pakket M. De doorstroming vanaf de Wolvendijk-A270 (bij de huidige groene golf Eisenhowerlaan-Ring) is van belang voor het welslagen van de Bundelroutes en voor Nuenen in het bijzonder. Het regionale beleid ten aanzien van de Bundelroutes is echter ook adaptief. Dus door vaststelling van het VKA geeft de gemeenteraad wel een onderbouwde richting aan de hoofdlijn waarop de regionale discussies plaatsvinden. 2.2 Er is nog geen regionale overeenstemming Nadat de totale doorrekening heeft plaatsgevonden vindt regionale afstemming plaats. Voor sommige maatregelen is dit voorwaardelijk. Dit geldt in ieder geval voor de openstelling van de busbanen.

Gemeente en provincie zetten, bij vaststelling van het VKA, beide in op openstelling van de busbanen. Een goede doorstroming in Eindhoven is voor Nuenen van groot belang, maar zeker ook in relatie tot de openstelling van de busbanen. De provincie erkent het belang voor Nuenen en is als wegbeheerder bereid hierop in te zetten. Maar een voorbehoud voor regionale afstemming en overeenstemming bij de vaststelling van dit VKA is op zijn plaats. 2.3 De kostenraming is op hoofdlijnen De kostenraming is een verdere uitwerking van de kostenraming bij het VKS. Inmiddels is er een schetsontwerp die beter inzicht geeft in de kosten. Toch blijft er ook in dit stadium nog sprake van een kostenraming op hoofdlijnen op basis van globale ramingen. Hoe verder de plannen uitgewerkt worden in de deelprojecten, hoe nauwkeurig de kostenramingen. De raad wordt voor uitvoering gevraagd investeringsbudgetten vast te stellen (zie ook financiële paragraaf). 2.4 Er zijn nog geen financiële afspraken Gemeente en provincie staan achter het VKA. Beide zien met het VKA de mogelijkheid om de bereikbaarheid én leefbaarheid te verbeteren. Een deel van de investeringen wordt gesubsidieerd. Over het resterende deel moeten gemeente en provincie nog nadere afspraken maken. Dat maakt dat we op dit moment nog niet kunnen vaststellen wat het VKA de gemeente gaat kosten.

Een door partijen vastgesteld VKA is juist de basis waarop gesprekken gevoerd worden tussen gemeente en provincie. 2.5 Niet overal sprake van een verbetering Het onderzoek toont aan dat het VKA voor een verbetering van de bereikbaarheid en leefbaarheid zorgt en daarmee voldoet aan de doelstelling van de studie. Daarbij is gekeken naar het totale effect voor Nuenen. Op sommige plekken neemt het verkeer toe bijvoorbeeld bij een deel van de Geldropsedijk. Daarbij wordt voldaan aan wettelijke normen, maar dat neemt niet weg dat dit een aandachtspunt is bij verdere uitwerking in deelprojecten. 2.6 Een geluidsscherm is wettelijk niet nodig Als wegbeheerder van de A270 hanteert de provincie een geluidsnorm van 60dB, bij wegaanpassingen. Zonder reconstructie geldt dus de saneringswaarde van 63dB die “Brabant Pagina 4 van 8

309731

breed” bij alle provinciale wegen wordt toegepast. Uit onderzoek blijkt dat aan deze geluidsnorm wordt voldaan. De gemeente hanteert ‘stand still’ als beleidsmatig maximum, per saldo voor heel Nuenen. Die ambitie is vastgelegd in de Omgevingsvisie en Mobiliteitsvisie. Uit het onderzoek blijkt dat dit geluidsniveau (per saldo) bij uitvoering van het VKA niet wordt overschreden. Een scherm is wettelijk, maar ook beleidsmatig dan ook niet nodig. Anderzijds is de A270 een bron van hinder, vooral voor Nuenen-Zuid, zoals blijkt uit de uitgevoerde enquête. Vanwege de leefbaarheidsdoelstelling is daarom in het VKA toch een geluidsscherm opgenomen bij de A270. Dit levert een grote, waarneembare geluidsreductie op. De kosten voor een geluidsscherm bedragen naar schatting echter wel € 5,2 miljoen (excl. BTW). Deze zijn opgenomen in de kostenraming. Uit het geluidsonderzoek blijkt dat ook voor de overige wegen geen geluidswerende voorzieningen wettelijk gezien niet nodig. In 2022 start een gemeente brede nadere afweging van doelmatigheid van geluidsmaatregelen (Europees geluidsbeleid). Op grond van dat onderzoek kan bij uitvoering van het VKA, ook gedacht worden aan toepassing van stiller asfalt, ophogen van geluidwallen en plaatsen van schermen.

2.7 De maximale snelheid op de A270 blijft 100 km/u Er is extra onderzoek gedaan naar de effecten van een snelheidsverlaging naar 80km/u op de A270. Uit die onderzoeken blijkt dat het verkeer minder bundelt (bereikbaarheidsdoelstelling studie), er een hogere stikstofpercentage is bij gevoelige natuur door verschuiving van verkeer (wettelijk beperking) én de geluidsreductie niet waarneembaar is (leefbaarheidsdoelstelling studie). De geluidsreductie is “slechts” 1 tot 1,5 dB. Vanaf 2 dB is het waarneembaar. Met het huidige snelheidsregime én geluidscherm behoud je het bundelend effect én is er wel sprake van een aanzienlijke, waarneembare geluidsreductie. De snelheidsverlaging is daardoor niet opgenomen in het VKA. De gemeente heeft echter al langer de wens om de snelheid te verlagen. Ook vanuit de kernkwaliteiten van de Omgevingsvisie geredeneerd blijft de wens om de snelheid op termijn te verlagen naar 80 km/u bestaan. De provincie is in deze bevoegd gezag 2.8 Niet alle aspecten van het amendement zijn opgenomen De raad heeft door middel van het amendement een fietstunnel bij de Beekstraat toegevoegd aan het VKS. Conform het raadsbesluit is er een ontwerpanalyse gemaakt. Hieruit komt naar voren dat een fietstunnel niet in te passen is door de benodigde hellingbanen.

Bovendien zijn nut en noodzaak in relatie tot de investering beperkt gelet op de volledige fietsstructuur (zie paragraaf 5.2 van het rapport) Daarom is deze maatregel niet opgenomen in het VKA. Wat gaan we daarvoor doen Randvoorwaarden De gemeenteraad van Nuenen is bevoegd gezag om richtinggevende besluiten te nemen en (later) per deelproject (op Nuenens grondgebied) tot realisatie over te gaan. Dit VKA-besluit is een inhoudelijke basis voor de regionale samenwerking. In onze regio is die samenwerking al georganiseerd met een samenwerkingsovereenkomst Bereikbaarheidsakkoord, projectfiches, subsidieregeling, projecttrekkers en rapportage-systematiek. Regionale afstemming is nodig om te beoordelen of alle lokale maatregelen, ook regionaal het gewenste effect hebben. Voor sommige maatregelen (gemotoriseerd verkeer) is dit een randvoorwaarde, mede omdat de provincie wegbeheerder is van de A270. Nadat er regionaal overeenstemming is, moet bij de uitwerking mogelijk e.e.a. nog geformaliseerd worden in overeenkomsten (snelfietsroutes) tussen buurgemeenten om het totale tracé te borgen voordat er investeringen worden gedaan. Het schetsontwerp geeft randvoorwaarden voor de nadere uitwerking. Pagina 5 van 8

309731

Planning Na vaststelling van het VKA volgt regionale afstemming. Vervolgens worden de uitwerkingen per deelprojecten gepland en gefaseerd. Aard en omvang van mitigerende maatregelen worden bij uitwerking bepaald, door toetsing aan wettelijke eisen en beleidsmatige uitgangspunten. Waar nodig worden overeenkomsten gesloten met buurgemeenten. Bij ieder deelproject wordt de (mate van) participatie overwogen. Dit is maatwerk en kan per deelproject anders zijn. De gemeenteraad wordt te zijner tijd gevraagd per deelproject de benodigde kredieten te voteren. De reconstructie van de Smits van Oyenlaan is voorzien in 2024. Communicatie en Participatie Bij de totstandkoming van het VKS zijn inwoners en partijen geraadpleegd. Het participatieniveau bleef beperkt tot “raadplegen” vanwege de (beperkte) mate van invloed, de complexiteit en de concurrerende belangen. Er zijn enquêtes gehouden en er is een werkgroep geraadpleegd. De werkgroep was opgericht voor de eerste fase. Dit was bij deelnemers bekend voordat ze zich opgaven voor deelname. In dat stadium zijn veel wensen, zorgen en suggesties in beeld gebracht. Bovendien liepen de scenario’s sterk uiteen waardoor er ook daadwerkelijk iets te “kiezen” viel. De leden van de voormalige werkgroep zijn wel geïnformeerd over de voortgang. In de afgelopen maanden is het VKS verder uitgewerkt. Bouwstenen zijn nader onderzocht en ook geschetst.

Er is veel opgehaald in de eerste fase van het project, wat we mee konden nemen. Voor deze fase was daardoor weinig aanvullende informatie nodig van omwonenden. We hebben hun wensen, zorgen en suggesties goed in beeld. Bovendien gebeurde de uitwerking in de vakantieperiode, om te kunnen voldoen aan de planning die regionaal is afgesproken. In deze fase is geparticipeerd met partijen die voor dit onderwerp ook een formele status en/ of een gebruikelijke adviesrol hebben voor de gemeenten, zoals de dorpsraad Gerwen, wijkraad Eeneind, VVN en fietsersbond. Voor de inhoud van de ontwerpsessies wordt verwezen naar de rapportage. Wat mag het kosten De kostenberekeningen van scenario’s kwamen eerder uit op bedragen tussen € 35 miljoen en € 40 miljoen. Het VKA geeft meer inzicht in de realisatiekosten. De totale kosten van alle maatregelen uit het VKA worden door adviesbureau Tauw geraamd op ruim € 26,7 miljoen excl. BTW (zie paragraaf 5.4 en bijlage 4 van het rapport). Voor routegebonden projecten uit het Bereikbaarheidsagenda (zoals de verkeersmaatregelen op de Bundelroute Smits van Oyenlaan) is de regionale bijdrage 25% over de subsidiabele kosten. Provincie is voornemens daar bovenop nog een bijdrage te doen voor de multimodale maatregelen.

Het gaat dan om de volgende maatregelen uit het VKA: snelfietsroute, doorstroming (OV)-as, bushaltes, en de eventuele openstelling van busbanen. Daarnaast komen wellicht ook de P&R/HUB bij Gerwen in aanmerking voor een bijdrage. De gesprekken over kostenverdeling starten na vaststelling van het VKA en de regionale afstemming. In de tabel met investeringen bij de meerjarenbegroting 2022-2025 zijn bedragen opgenomen voor de nadere uitwerking en realisatie (o.a. Smits van Oyenlaan). Op grond van deze studie, nadere uitwerking, de regionale en eventuele provinciale bijdrage kunnen de bruto en netto Pagina 6 van 8

309731

investeringen aangepast en verwerkt worden in de successievelijke meerjarenbegrotingen. De komende jaren zal de raad per deelproject te voteren investeringskredieten voorgelegd krijgen. Evaluatie Het resultaat van deze studie is een afgerond VKA (schetsontwerp). Dit proces kan intern geëvalueerd worden. Monitoring van effecten valt buiten dit project. Bijlagen Rapportage Voorkeursalternatief TAUW Burgemeester en wethouders van Nuenen, de secretaris,

de burgemeester,

drs. M. Arents

M.J. Houben MBA

Pagina 7 van 8

309731

Onderwerp: Project Studie (verkeers)leefbaarheid en bereikbaarheid Bundelroutes Nuenen

De raad van de gemeente Nuenen c.a.; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 september 2021 gelet op de desbetreffende bepalingen in de Gemeentewet; BESLUIT: 1. Adviesrapportage Voorkeursalternatief (TAUW d.d. 23 september 2021 met bijlagen) vast te stellen; 2. Het beschreven Voorkeursalternatief (VKA) vast te stellen;

Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 4 november 2021 DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

M.C.P. Laurenssen Msc

M.J. Houben MBA

Pagina 8 van 8

309731