A04 00 Coalitieakkoord 2026-2030.pdf

Samen vooruit met visie COALITIEAKKOORD 2026-2030

INHOUDSOPGAVE

Visie: Noordoostpolder 2042, waar ruimte de basis is en innovatie de toekomst 4 Voorwoord: Samen vooruit met visie

6

Ambitie 1: Besturen en dienstverlening

10

Ambitie 2: Sociale leefbaarheid

14

Ambitie 3: Een veilige samenleving

16

Ambitie 4: Economie en werk

18

Ambitie 5: Meedoen in de samenleving

20

Ambitie 6: Bouwen, wonen en ruimtelijke ontwikkeling

22

Ambitie 7: Bereikbaarheid en mobiliteit

25

Ambitie 8: Klimaat en energie

26

Ambitie 9: Welzijn, ondersteuning en zorg

28

Ambitie 10: Financiën

30

B&W: Samenstelling college & portefeuilleverdeling

32

3

VISIE

Noordoostpolder 2042, waar ruimte de basis is en innovatie de toekomst We kijken vooruit naar 2042 wanneer de Noordoostpolder 100 jaar bestaat. Dat doen we met een visie die stevig geworteld is. De polder is gebouwd door pioniers die met lef, innovatie en betrokkenheid een nieuw gebied vormgaven. De mentaliteit van samen aanpakken, vooruitdenken en elkaar helpen zit diep in het DNA van Noordoostpolder. Deze waarden wil de coalitie koesteren, versterken en doorgeven aan toekomstige generaties. Zo blijft Noordoostpolder herkenbaar, vooruitstrevend en verbonden, ook bij haar 100-jarig bestaan in 2042. In 2042 is Noordoostpolder een plek waar mensen elkaar vanzelfsprekend ontmoeten. Dorpen en wijken zijn levendig en uitnodigend, met ontmoetingsplekken voor sport én cultuur. Voorzieningen zijn slim georganiseerd en dichtbij. Inwoners voelen zich gezien en betrokken bij hun leefomgeving. Veiligheid is voelbaar in het dagelijks leven. Door vroegtijdige signalering en een stevige aanpak van criminaliteit zijn dorpen, wijken en het buitengebied rustig en vertrouwd. Digitale weerbaarheid is onderdeel van het dagelijks handelen en handhaving beweegt mee. De economie bruist van innovatie en ondernemerschap. De agrarische sector met haar aanverwante bedrijven 4

is nog steeds een krachtig uithangbord en trekt nieuwe bedrijven en talent aan. Vrijgekomen erven zijn veranderd in moderne plekken om te wonen en te werken. Iedereen die op de arbeidsmarkt mee wil doen, kan dat ook. Brede welvaart is zichtbaar in de hele Noordoostpolder. De samenleving is hecht en veerkrachtig. Jongeren vinden hun weg via school, werk en verenigingen; ouderen zijn actief en verbonden. Inwoners ondersteunen elkaar, terwijl professionele zorg dichtbij en betaalbaar is. Door vroeg te signaleren en in te grijpen worden problemen kleiner. Mantelzorgers ontvangen de waardering en steun die ze verdienen. De infrastructuur sluit naadloos aan op de groei van de

regio. Wegen zijn veilig, verbindingen zijn sterk en nieuwe vormen van mobiliteit zijn vanzelfsprekend. Reizen door Noordoostpolder gaat sneller, schoner en slimmer. Het landschap is zichtbaar voorbereid op klimaatverandering. Water, landbouw, natuur en wonen zijn in balans met elkaar. Inwoners en ondernemers vergroenen hun omgeving en nieuwe projecten dragen standaard bij aan een klimaatbestendige Noordoostpolder. Energie wordt lokaal opgewekt en gedeeld, met respect voor het kenmerkende open landschap. Financieel staat de gemeente stevig. Door zorgvuldige keuzes heeft Noordoostpolder een duurzaam sluitende begroting. Ambities zijn behouden, maar slim aangepast aan de realiteit. Noordoostpolder bouwt met vertrouwen verder aan een sterke toekomst.

VOORWOORD

Samen vooruit met visie Voor u ligt het coalitieakkoord voor de periode 2026-2030. Dit akkoord is het resultaat van gesprekken tussen CDA, Politieke Unie, ONS en VVD. Het is een akkoord op hoofdlijnen en beschrijft de accenten die deze coalitie wil leggen. Aan de onderhandelingstafel hebben we elkaar gevonden in onze gezamenlijke ambitie voor de gemeente Noordoostpolder; een gemeente waarin we omzien naar elkaar en die klaar is voor de toekomst. Waar het fijn wonen en werken is, waar we ons veilig voelen en waar samenwerken gewoon is. Een gemeenschap waar we oprecht trots op zijn! We staan voor een bestuur dat transparant, toegankelijk en betrouwbaar is. Een bestuur dat midden in de samenleving staat, luistert naar en in gesprek gaat met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. We werken samen met hen aan verschillende maatschappelijke opgaven. Vanuit onze gezamenlijke visie kijken we met energie en ambitie naar de verschillende beleidsthema’s. Waar mogelijk zetten we nieuwe stappen, bouwen we voort op wat goed gaat en benutten we kansen die zich aandienen. Financiële stabiliteit en uitvoerbaarheid zijn onze leidraad. We nemen de tijd om zorgvuldige afwegingen te maken, met als doel een duurzaam sluitende begroting en heldere afspraken over de dekking. 6

Bovenal doen we dit met trots. Trots op Noordoostpolder, onze gemeenschap en wat we samen met hen bereiken. Met dit akkoord leggen we een stevig fundament. De komende maanden werken we deze koers verder uit in een college-uitvoeringsplan. Om gezamenlijk goed onderbouwde keuzes te kunnen maken, bieden we het college-uitvoeringsplan én de financiële doorwerking aan bij behandeling van de perspectiefnota 2028-2031. De fracties van CDA, Politieke Unie, ONS en VVD hebben vertrouwen in de realisatie van deze plannen. Zij wensen burgemeester en wethouders veel wijsheid en succes. Samen gaan we, de gemeenteraad, het college van B&W en de organisatie, een constructieve periode tegemoet en werken we schouder aan schouder aan een sterk en vitaal Noordoostpolder. Op de foto van links naar rechts: Marien van der Slikke, Bert Jan Aling, Linda Verduin, Toon van Steen, Jasper van Os, Berthoo Lammers, Hennie Bogaards, Alex Tuinenga en John Berends.

CDA

Hennie Bogaards Marien van der Slikke

ONS

Berthoo Lammers Bert Jan Aling

PU

Toon van Steen Alex Tuinenga

VVD

Linda Verduin Jasper van Os

Formateur John Berends

"Onze gezamenlijke ambitie; een gemeente waarin we omzien naar elkaar en die klaar is voor de toekomst. Waar het fijn wonen en werken is, waar we ons veilig voelen en waar samenwerken gewoon is. Een gemeenschap waar we oprecht trots op zijn!"

8

9

AMBITIE 1

Besturen en dienstverlening Bestuurstijl Het bestuur is open, eerlijk en zichtbaar, en legt keuzes duidelijk uit. De gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders (B&W) werken samen vanuit hun eigen rol. Met ruimte voor verschil van mening en ruimte voor overleg. Besluiten worden met de ambtelijke organisatie voorbereid en breed gedragen, met oog op de toekomst. Door goede samenwerking met andere overheden en organisaties worden grote maatschappelijke opgaven gezamenlijk én duurzaam aangepakt. Samen sturen, beslissen en verantwoordelijkheid nemen De komende jaren gaat het college van B&W voortvarend en enthousiast aan de slag met de ambities uit dit coalitieakkoord. Dat doen we niet alleen, maar samen. Samen met de gemeenteraad, onze inwoners, ondernemers en met maatschappelijke partners. Iedere bijdrage telt en is van waarde voor Noordoostpolder. Samen maken we het verschil. Onze manier van werken is open en transparant. Daarbij gaan we uit van vertrouwen en dat iedereen bijdraagt aan 10

het belang van Noordoostpolder. We zijn zichtbaar en aanspreekbaar en leggen keuzes en beslissingen duidelijk uit. We luisteren naar elkaar en zijn eerlijk over wat goed gaat en wat beter kan. Informatie delen we tijdig. Dit zorgt voor een grotere betrokkenheid en breed gedragen besluiten. Een toekomstvisie voor 2042 In de afgelopen decennia is het aantal inwoners gegroeid van 39.000 naar circa 52.000. Omdat ontwikkelen en vernieuwen een blijvende opgave is, maken we samen met de gemeenteraad een toekomstvisie 2042. De Noordoostpolder bestaat dan 100 jaar. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners betrekken we actief bij het vorm geven van de toekomstvisie 2042. Collegiaal bestuur Onze bestuursstijl is collegiaal. Het college van B&W is één team en vult elkaar aan. Wethouders staan actief in verbinding met alle fracties. Er is een heldere rolverdeling richting gemeenteraad en organisatie, met aandacht voor het voeren van een goede dialoog. Een professionele en dienende houding staat centraal. Er is een evenwichtige taakverdeling met oog voor ieders kwaliteiten.

Als college van B&W voeren we het vastgestelde beleid uit binnen de kaders van de gemeenteraad. Verantwoordelijkheid voor genomen besluiten dragen we gezamenlijk en we ondersteunen elkaar waar nodig. We kijken goed naar de effecten van ons beleid voor onze inwoners en ondernemers en sturen bij als dat nodig is. Zo zorgen we voor breed draagvlak bij de gemeenteraad, onze inwoners en onze ondernemers. De kracht van samenwerkingsverbanden bij grote opgaven Regels en omstandigheden veranderen voortdurend. Vraagstukken hangen met elkaar samen en kunnen grote gevolgen hebben voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Wij zijn ons bewust van de dynamische omgeving waarin wij werken. Vraagstukken rondom economie, woningbouw, jeugdzorg, mobiliteit, veiligheid en klimaatadaptatie kunnen we niet alleen oplossen. Daarom werken we samen met andere gemeenten, organisaties, de provincie en de Rijksoverheid. We benutten deze samenwerkingen zo goed mogelijk en investeren regionaal, landelijk en Europees als dat goed is

voor Noordoostpolder. Deze investeringen moeten uiteraard resultaten opleveren. We weten dat samenwerken tijd kost, goede afstemming vraagt en dat effecten vaak pas op langere termijn zichtbaar zijn. Binnen de samenwerkingsverbanden laten we nog beter zien wat de kracht is van Noordoostpolder en welke kansen en mogelijkheden er zijn. Zo versterken we onze positie en vergroten we onze invloed. Door vanuit zelfbewustzijn samen op te trekken staan we sterker en kunnen we gerichter lobbyen voor onze speerpunten, zoals infrastructuur, voorzieningen en landbouw.

Inwonersparticipatie Ideeën uit de samenleving krijgen ruimte en ondersteunen we actief. We maken duidelijke afspraken over ieders rol. Participatie is helder en eerlijk georganiseerd, zodat inwoners weten wanneer ze worden geïnformeerd, mogen meedenken of meebeslissen. Het college van B&W en de organisatie zijn zichtbaar in dorpen en wijken en blijven in gesprek over wat er leeft. Medewerkers denken mee en zorgen dat kansrijke initiatieven verder komen, met oog voor het gezamenlijk belang. Duidelijk over participatie We houden actief contact met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners. Hun ideeën en initiatieven zijn 12

belangrijk voor onze samenleving. We behouden wat goed werkt en nodigen hen uit om mee te denken en mee te doen, vooral bij belangrijke ontwikkelingen. Dit doen we bewust en weloverwogen, zodat mensen niet worden overvraagd. We blijven zichtbaar in dorpen en wijken, onder andere via bezoeken, de ideeënmarkt, dorps- en wijkwethouders. Via het integraal gebiedsgericht werken helpen we kansrijke initiatieven verder en zorgen we dat goede ideeën vooruitkomen. We zijn duidelijk over hoe participatie werkt. We geven aan wanneer we luisteren, wanneer we om inbreng vragen en hoe zwaar deze meeweegt. Voor iedereen is helder welke rol en invloed zij hebben. We ondersteunen initiatieven waar mogelijk, zonder de verantwoordelijkheid over te nemen. Soms maken we andere keuzes, bijvoorbeeld omdat wetgeving dat vraagt of voor het bredere belang van Noordoostpolder. We leggen dit duidelijk uit, om meer begrip te krijgen voor de gemaakte keuzes.

Dienstverlening en bedrijfsvoering Onze dienstverlening is toegankelijk. De organisatie werkt samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners, denkt in oplossingen en gebruikt digitale mogelijkheden slim. We maken heldere keuzes en houden grip op middelen en uitvoering.

Toekomstgerichte dienstverlening In de toekomst willen we dat onze dienstverlening meegroeit met de digitale ontwikkelingen. Medewerkers zijn dienstverlenend, oplossingsgericht en denken actief mee. Ja-mits kenmerkt de grondhouding. Dit samenspel tussen inwoners en organisatie vertaalt zich in de kwaliteit van onze dienstverlening in brede zin. Bedrijfsvoering goed voor elkaar We zijn zuinig op de organisatie en koesteren haar kernwaarden, ambitie, ondernemerschap en creativiteit. Goede samenwerking en afstemming zijn essentieel voor de uitvoering van dit coalitieakkoord. We houden scherp zicht op de financiële, organisatorische en planningtechnische gevolgen van nieuwe ambities. Zo is duidelijk wat haalbaar is en wat niet. Daarmee brengen we de gemeenteraad goed in positie en kunnen we gerichte keuzes voorleggen.

13

AMBITIE 2

Sociale leefbaarheid Noordoostpolder is een plek waar mensen verbonden, actief en gezond samenleven. Inwoners zijn actief betrokken bij hun leefomgeving. Vrijwilligers dragen bij aan de leefbaarheid en zijn onmisbaar. We zien een samenleving waarin mensen met respect met elkaar omgaan en waar ruimte is voor verschillen. In dorpen en wijken zijn voldoende ontmoetingsplekken. Er zijn sterke, toekomstbestendige voorzieningen; slim georganiseerd én goed bereikbaar. Sport en cultuur zijn voor iedereen toegankelijk en dragen bij aan ontmoeting, ontwikkeling en welzijn. Sport draagt bij aan gezondheid en ontmoeting Sport is van grote waarde. Het maakt mensen gezonder, geeft energie en helpt om mee te doen in de samenleving. In Noordoostpolder zijn veel mensen actief in een sport. De gemeente faciliteert dit met sportvelden, sporthallen en een mooi zwembad. We stimuleren onze inwoners om te sporten en willen dat sporten voor iedereen mogelijk is. Specifieke doelgroep is jongeren. Sporten helpt jongeren om gezond, weerbaar en sociaal actief op te groeien. Via de rijke schooldag en de Meedoenregeling stimuleren we dit. 14

Cultuur helpt bij ontwikkeling en ontplooiing Kunst en cultuur helpt mensen om zich te uiten en om hun identiteit te ontwikkelen. Het stimuleert creativiteit en talentontwikkeling en draagt bij aan welzijn en plezier. We koesteren onze cultuur en de bijzondere identiteit van Noordoostpolder met daarin het prachtige werelderfgoed Schokland. Onze cultuur- en erfgoednota benadrukt dat dit erfgoed niet alleen bewaard moet blijven, maar ook beleefd en doorgegeven aan toekomstige generaties. Het verhaal van Noordoostpolder dragen we actief uit. De realisatie van het Werelderfgoedcentrum Schokland is hierbij belangrijk. De recent gerenoveerde Poldertoren biedt aanvullend hierop ruimte voor een informatiepunt over het ontstaan van Noordoostpolder. Een plek om geïnteresseerden te verwijzen naar onze culturele en toeristische mogelijkheden. We zorgen voor voldoende uitvoeringskracht van ons kunst, cultuur- en erfgoedbeleid. Samen met inwoners zorgen voor ontmoeting Het aantal inwoners in Noordoostpolder neemt toe. Het is belangrijk dat onze maatschappelijke voorzieningen meegroeien. Ontmoeten bevordert de saamhorigheid

in een dorp en wijk. We vinden het wenselijk dat elk dorp en wijk een ontmoetingsplek heeft. Het initiatief hiervoor komt vanuit de gemeenschap en zij dragen zelf bij. Wij hebben oog voor wat er nodig is om de leefbaarheid te bevorderen. We kijken waar clustering van voorzieningen logisch is en hoe we dit toekomstbestendig organiseren. Kleinschalige evenementen in dorpen en wijken ondersteunen We stimuleren onderlinge ontmoetingen en dragen kleinschalige evenementen een warm hart toe. Dit is belangrijk voor de sociale cohesie. Daarom organiseren we extra ondersteuning vanuit de gemeente bij onder andere de aanvraag van een vergunning. Ook kijken we naar mogelijkheden om locaties voor evenementen beschikbaar te stellen. Er komt een nieuw evenementenbeleid waarin we dit opnemen. Extra stimulans voor sociale cohesie in wijken Gezien de goede ervaringen in de dorpen komt er ook voor de wijken van Emmeloord een wijkbudget beschikbaar. Dit is bedoeld voor initiatieven die de leefbaarheid en sociale cohesie van de wijk versterken. 15

AMBITIE 3

Een veilige samenleving In Noordoostpolder willen we dat inwoners zich overal veilig voelen; in de dorpen, de wijken én in het buitengebied. Ondermijnende criminaliteit signaleren we vroeg en wordt stevig en daadkrachtig aangepakt. Inwoners zijn zich bewust van digitale risico’s en weten hoe ze zichzelf kunnen beschermen. Onveilige plekken worden herkend en aangepakt, waardoor overlast en onveiligheid zichtbaar afnemen. Handhaving is flexibel en dichtbij georganiseerd, met goed toegeruste medewerkers. Aanpak van criminaliteit Onze samenleving verandert en de toon in gesprekken is soms harder. Wij vinden het belangrijk dat inwoners zich veilig voelen. Georganiseerde en verborgen criminaliteit zoals ondermijning pakken we stevig aan, ook in het buitengebied. We nemen gerichte maatregelen om dit te voorkomen en terug te dringen. Daarnaast vergroten we de kennis van inwoners over de verschillende vormen van criminaliteit, zodat zij minder snel slachtoffer worden. Bij overtredingen en vernielingen treden we snel, duidelijk en consequent op. Bij schade aan gemeentelijke eigendommen spreken we de daders en eventueel hun ouders aan op hun verantwoordelijkheid. We zetten daarbij nadrukkelijk in op bestuurlijke handhaving en bestuurlijke vervolging naast het strafrecht. 16

Veiligheidsgevoel in de openbare ruimte Voor de veiligheid van meisjes en vrouwen op straat hebben we extra aandacht. De uitkomsten van de veiligheidsmonitor geven ons een duidelijk beeld van wat er speelt in Noordoostpolder. Wij doen aanvullend onderzoek naar plekken in de openbare ruimte waar mensen zich onveilig voelen. Door beter inzicht te krijgen in waar gevoelens van onveiligheid ontstaan, kunnen we daar gericht op inzetten. Daarnaast kijken wij hoe we de veiligheid in het buitengebied kunnen versterken, onder meer door te leren van ervaringen en aanpakken in andere gemeenten. Tijdelijk cameratoezicht We willen tijdelijk cameratoezicht inzetten om de veiligheid te vergroten, bijvoorbeeld op risicoplekken en in het buitengebied. Dat doen we vooral vanwege het preventieve effect. Hiervoor werken we aan een handelingskader en stappenplan.

investeren we extra. Jongeren zijn hierbij een specifieke aandachtsgroep. Het is belangrijk dat jongeren opgroeien in een gezonde en veilige omgeving. Flexibele en gerichte handhaving met boa’s Wij zetten onze buitengewoon opsporingsambtenaren (boa) in voor een leefbare omgeving. Door het nieuwe stelsel voor boa’s (vanaf 2028) verandert hun rol. Boa’s kunnen ingrijpen om strafbare situaties te voorkomen of te stoppen, bijvoorbeeld door mensen uit elkaar te halen of weg te sturen. We zorgen ervoor dat zij passend zijn uitgerust om hun werk veilig uit te voeren. Het is belangrijk dat er, op basis van signalen, flexibiliteit is om gericht te handhaven. We gaan in gesprek met de gemeenteraad over de prioriteiten in het takenpakket. Dat verwerken we in het handhavingsuitvoeringsplan.

Brede preventieve aanpak middelengebruik Drugs- en alcoholgebruik raakt de samenleving. Middelengebruik kan leiden tot criminaliteit, verslavingsproblematiek en gezondheidsrisico’s. We zetten sterk in op een brede preventieve aanpak van middelengebruik en waar nodig 17

AMBITIE 4

Economie en werk Noordoostpolder heeft een sterke lokale economie en draagt zo bij aan brede welvaart. We helpen onze inwoners werk te vinden en aan het werk te blijven. Zo zorgen we ervoor dat iedereen mee doet en dat werken loont. Noordoostpolder heeft een sterke en innovatieve economie waar ondernemers volop ruimte krijgen. Onze gemeente staat bekend als een toonaangevende plek voor de agrarische sector en trekt bedrijven en talent van buiten aan. Vrijkomende erven worden slim benut voor nieuwe vormen van wonen en werken. We werken met minder belemmerende regels. Ruimte voor ondernemerschap en innovatie We bieden ruimte aan ondernemers en zetten in op het versterken van het innovatieve karakter van Noordoostpolder. Onze ambitie is dat Noordoostpolder een sterke koploper is als het gaat om Agritech (Agrofood en de aanverwante maakindustrie) en over slimme mobiliteit. Dit doen we in nauwe samenwerking met onze onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven. Ook regionale samenwerkingsverbanden spelen een belangrijke rol. We laten met onze gebiedsmarketing nog beter zien waarom Noordoostpolder een aantrekkelijk gebied is om te wonen, werken en bezoeken. 18

Ondernemen op erven met behoud van landschapskwaliteit We zoeken naar nieuwe economische dragers om de leefbaarheid van het landelijk gebied in stand te houden. Vrijkomende boerenerven bieden kansen voor nieuwe vormen van ondernemerschap. Binnen de contouren van de erfsingels is ruimte voor bedrijven en die ruimte willen we benutten. We geven ondernemers meer mogelijkheden om erven optimaal te gebruiken. Daarbij is het behoud van de structuur belangrijker dan bijvoorbeeld de afstand van bebouwing tot de sloot. We zorgen voor duidelijke regels en heldere mogelijkheden en we zoeken een goede balans tussen flexibiliteit en kaders. Tegelijk benutten we de kans van vrijkomende erven om de landschappelijke kernwaarden te versterken en te behouden. De provincie is hierin voor ons een belangrijke partner. Werkgelegenheid groeit mee met inwonertal Groei van het aantal inwoners moet samengaan met groei van de werkgelegenheid. We maken uitbreiding van bedrijventerreinen mogelijk wanneer dit nodig is. Daarbij zorgen we voor een zorgvuldige inpassing in het landschap en bewaken we de kwaliteit van de omgeving. We onderzoeken of het bedrijventerrein bij Bant, door

de gunstige ligging naast de A6, een bovenlokale functie kan krijgen. We bieden daarnaast ruimte aan recreatieve ontwikkelingen die passen bij Noordoostpolder. Toerisme en recreatie is een groeiende sector en biedt kansen voor werkgelegenheid. We versterken bestaande recreatieve voorzieningen en we verwelkomen nieuwe initiatieven.

Onderwijs en arbeidsmarkt De aansluiting en de samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt versterken we met het stimuleren van

stagemogelijkheden, leerwerktrajecten en innovatiehubs. Samen met bedrijven zorgen we voor een gevarieerd aanbod van stages en opleidingsmogelijkheden. Het aantrekken van talenten stimuleren we, zeker van studenten die tijdelijk buiten Noordoostpolder hun opleiding hebben gevolgd. Het is van groot belang dat Noordoostpolder goed bereikbaar is via de weg en het spoor.

19

AMBITIE 5

Meedoen in onze samenleving We bouwen verder aan een sterke, betrokken en veerkrachtige samenleving. Iedereen doet mee. Alle inwoners voelen zich thuis in onze samenleving. Onze vrijwilligers zijn een voorbeeld van meedoen in de samenleving. Jongeren doen ook volop mee, via school, werk en verenigingen. Taal, de sleutel tot meedoen De omgeving waarin kinderen opgroeien, heeft grote invloed op de kansen die ze in hun leven krijgen. Zichtbare en onzichtbare omstandigheden bepalen of ze hun talenten ten volle ontwikkelen. In Noordoostpolder heeft een relatief grote groep volwassenen moeite met lezen en schrijven. Goede taalvaardigheid is de sleutel tot meedoen, zelfstandigheid en contact met anderen. Er is extra aandacht nodig om deze groep te bereiken en ze te motiveren om hun taal resultaatgericht te verbeteren. We vinden het belangrijk dat statushouders, ontheemden uit Oekraïne en arbeidsmigranten de Nederlandse taal spreken en begrijpen. Dat helpt hen om mee te doen in onze samenleving. De ontwikkeling van taalvaardigheden 20

van deze groep is een verantwoordelijkheid van deze inwoners zelf, hun werkgevers en de gemeente. Goede opvang en meedoen in de samenleving Asielopvang in Noordoostpolder is goed geregeld. We voldoen ruimschoots aan de spreidingswet. Gemaakte afspraken met de omgeving respecteren we. Bewoners van het AZC betrekken we actief bij de samenleving. Bijvoorbeeld door ze een kans te geven om mee te doen via vrijwilligerswerk en het project ‘Asielzoeker naar werk’. Daar zijn we trots op. We blijven ons met het COA inzetten om asielzoekers die al actief betrokken zijn bij onze samenleving, na het verkrijgen van een verblijfsstatus te behouden voor Noordoostpolder. Dat doen we binnen onze taakstelling. Jongeren doen mee en horen erbij We vinden het belangrijk dat jongeren meedoen in de samenleving. Actief zijn in een vereniging helpt daarbij. Het zorgt voor ontmoeting, ontwikkeling en een gevoel van erbij horen. We willen drempels wegnemen zodat meer jongeren lid zijn van een sport-, cultuur- of andere vereniging. Zo kunnen zij zich ontwikkelen, sociale vaardigheden opbouwen en actief worden in de samenleving. 21

AMBITIE 6

Bouwen, wonen en ruimtelijke ontwikkeling In Noordoostpolder is het goed wonen voor al onze inwoners. In elke levensfase is er een passende en betaalbare woning. Zowel in dorpen en wijken, als in de buitengebieden biedt Noordoostpolder een mix van woningtypen; van starterswoningen tot levensloopbestendige woningen. Inwoners bouwen vaker samen aan een woning en buurt. Dat zorgt voor een sterke sociale samenhang. Door slimme regels en maatwerk zijn woningen beschikbaar voor eigen inwoners. Wonen is meer dan stenen stapelen. Noordoostpolder bouwt met haar inwoners aan samenlevingen. Het voorzieningenniveau groeit daarin mee. Sturen op betaalbare en passende woningen Ook op de woningmarkt in Noordoostpolder is sprake van krapte. Woningprijzen stijgen, terwijl het aanbod van betaalbare woningen achterblijft. We vinden het belangrijk dat onze eigen inwoners in Noordoostpolder een woning vinden en waar mogelijk voorrang krijgen. Daarom onderzoeken we welke instrumenten we kunnen inzetten om beter te sturen op spreiding, maatwerk en betaalbaarheid van woningen. We constateren dat er met collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO) betaalbaar wordt gebouwd. Ook zijn we ervan overtuigd dat CPO positief is voor de sociale cohesie en het gemeenschapsgevoel in de 22

buurt. In onze plannen stimuleren we dit door hier ruimte aan te bieden. Passende en innovatieve woonvormen voor alle doelgroepen Werken aan een toekomstbestendige woningvoorraad betekent voor ons dat we bouwen voor alle doelgroepen afgestemd op de behoefte van onze eigen inwoners. We zorgen voor diversiteit in woonvormen met focus op starters en senioren. Het betekent ook het inzetten op meer creatieve en innovatieve woonvormen. Woonvormen die beter passen bij de huidige woonwensen voor de verschillende doelgroepen en waarbij de sociale cohesie wordt versterkt. De resultaten van het doelgroepenonderzoek helpen om hierin de juiste keuzes te maken. Meer kansen door stimuleren doorstroming op woningmarkt De starterslening is een instrument waar we positieve ervaringen mee hebben. Dit blijft onderdeel van de maatregelen die wij nemen voor starters. Maar er is meer nodig in de huidige woningmarkt. Zowel in de sociale en particuliere huur, als in het aanbod van koopwoningen. We stellen een plan op om meer bewustwording te creëren

over doorstroming. We inspireren en activeren mensen door de mogelijkheden en de voordelen te laten zien. Zo verkleinen we het verschil tussen wat mensen willen en wat realistische kansen zijn op de huidige woningmarkt. Ook willen we een mix aan mogelijkheden realiseren om de in- en doorstroming te bevorderen, zoals huurkoop of een doorstroomlening voor senioren. We zijn eerlijk over wat mogelijk is.

nieuwe en passende woonvormen. We staan positief tegenover kleinschalige ontwikkelingen op erven, zoals initiatieven met vrienden of familie. Voorwaarde is wel dat de initiatieven passen binnen het DNA van Noordoostpolder en rekening houden met de lange termijn. Ruimte voor kleinschalige initiatieven mag niet leiden tot projectmatige ontwikkeling. We zien het experimentenkader als succesvol en willen hier mee verder.

Regie op huisvesting arbeidsmigranten In het kader van de herijking van het arbeidsmigrantenbeleid gaan we in gesprek met relevante partijen in Noordoostpolder over de toekomstige behoefte aan tijdelijke huisvesting. Het economisch belang is groot en daarbij willen we in onze eigen huisvestingsbehoefte voorzien. Bij voorkeur vindt huisvesting plaats op of dichtbij werk, met aandacht voor een goede spreiding en draagvlak. We hebben een positieve grondhouding ten aanzien van de huisvesting van onze eigen arbeidsmigranten en zijn waakzaam voor het waterbedeffect.

Ambitiedocument 'Landelijk gebied’ We ontwikkelen samen met de gemeenteraad, de agrarische sector en inwoners een ambitiedocument ‘Landelijk Gebied’. Dit ambitiedocument brengt afzonderlijke kaders samen zoals wonen op erven en windenergie. Zo brengen we opgaven, kansen en de verschillende belangen in het landelijk gebied bij elkaar, met ruimte voor ontwikkeling. Het is een verdieping van de omgevingsvisie en wordt uitgewerkt in een omgevingsprogramma, en planologisch en juridisch geborgd in het omgevingsplan. Om de uitvoering te versterken stellen we een portefeuillehouder 'Landelijk Gebied' aan.

Kansen voor wonen op erven Een levendig en aantrekkelijk buitengebied is ons uitgangspunt. De landelijke erven bieden mogelijkheden voor

23

AMBITIE 7

Bereikbaarheid en mobiliteit

24

Goede bereikbaarheid en mobiliteit zijn belangrijke voorwaarden voor een gemeente waar het fijn wonen, werken en ondernemen is. Noordoostpolder groeit, dat geldt voor het aantal inwoners, woningen én bedrijven. Onze infrastructuur groeit daarin mee en is veilig. Dat geldt ook voor de provinciale ring- en rondwegen. We continueren de ingezette lijn en stimuleren innovatieve vormen van mobiliteit.

Een veilige N50 ter verbetering van onze bereikbaarheid De N50 is van groot belang voor de bereikbaarheid van Noordoostpolder en is op dit moment te onveilig. Een veilige en betrouwbare N50 is essentieel voor onze inwoners, ondernemers en de verdere economische ontwikkeling van de regio. We blijven actief in de lobby voor een veiligere A50.

Blijvende inzet voor de realisatie van de Lelylijn De Lelylijn biedt kansen voor betere bereikbaarheid en maakt Noordoostpolder aantrekkelijker om te wonen en te werken. Een station in Emmeloord is essentieel. Deze ontwikkeling draagt bij aan economische groei, meer werkgelegenheid en kansen voor woningbouw. Noordoostpolder vormt zo een schakel tussen de Randstad en Noord-Nederland. Ook verbetert het de bereikbaarheid van voorzieningen en versterkt het de verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Wij zetten ons onverminderd in voor de realisatie van de Lelylijn met een station in Emmeloord.

Parkeren in Emmeloord Emmeloord vervult een centrumfunctie voor de hele Noordoostpolder. Voldoende parkeervoorzieningen in het centrum zijn daarom belangrijk, ook met het oog op de toekomstige groei van het aantal inwoners. We verkennen verschillende opties om de beschikbare parkeerruimte beter te benutten of waar nodig en mogelijk uit te breiden. Veilige buitenwegen De afgelopen jaren is al flink geïnvesteerd in het veiliger maken van de buitenwegen. Het gaat daarbij om maatregelen die zijn benoemd in het Mobiliteitsplan 2030. We blijven inzetten op het vergroten van de veiligheid en een betere doorstroming. Dat doen we samen met aanwonenden en de daar gevestigde ondernemers. 25

AMBITIE 8

Klimaat en energie Noordoostpolder is voorbereid op klimaatverandering met een landschap dat water opvangt en vasthoudt. We hebben oog voor haalbaarheid en betaalbaarheid, waarbij water, landbouw, natuur en wonen in balans zijn met elkaar. Samen met partners werken we aan slimme oplossingen. We stimuleren inwoners en ondernemers om hun omgeving groener en klimaatbestendiger te maken. Nieuwe ontwikkelingen dragen hieraan bij. We werken aan een duurzaam, betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem. De energietransitie vraagt om innovatie, samenwerking en duidelijke keuzes, met respect voor het open landschap. Energie wordt steeds vaker lokaal opgewekt en gedeeld. Inwoners en bedrijven werken samen en profiteren mee. Werken aan een water- en klimaatbestendig Noordoostpolder Water- en klimaatadaptatie is belangrijk om ervoor te zorgen dat Noordoostpolder ook voor toekomstige generaties prettig blijft om te wonen en te leven. Samen met partners, zoals het Waterschap en projectontwikkelaars geven we invulling aan deze opgave. 26

We willen het waterbergend vermogen versterken en bespreken met het Waterschap wat acceptabel en haalbaar is voor Noordoostpolder. Daarbij hebben we aandacht voor de effecten op landbouw, natuur en bebouwing. We stimuleren innovatie op het gebied van klimaatadaptatie die bijdraagt aan een toekomstbestendige inrichting. Groen draagt bij Groen draagt bij aan de kwaliteit van ons leven. We willen een hogere kwaliteit en meer beleving halen uit onze groene ruimte. We onderzoeken of we het kwaliteitsniveau van het openbaar groen kunnen verhogen door binnen de kaders het Beleid Openbare Ruimte (BOR) te kijken naar een andere manier van uitvoering. We versterken de biodiversiteit waar mogelijk. Vergroening met oog voor haalbaarheid We stimuleren de vergroening van particulier terrein. Dat vergroening invloed kan hebben op de grondexploitatie en grondprijzen zijn we ons bewust. In onze afwegingen houden we daar rekening mee. Bij toekomstige nieuwbouwprojecten nemen we deze vergroening expliciet mee in onze regels.

Een betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem We staan voor de opgave om te komen tot een duurzaam, betaalbaar en betrouwbaar energiesysteem. De energietransitie wordt alleen bereikt met innovatie. Het vraagt om duidelijke keuzes over de manier waarop. We kijken naar een goede balans tussen verschillende vormen van energieopwekking, zoals zon en wind. Hoe we het aanbod van stroom verbeteren en welke stappen daarvoor nodig zijn, onderzoeken we. Ook verkennen we de kansen van een gemeentelijk energiebedrijf en wat dit bijdraagt aan de warmte- en energieopgave.

Balans in afval: kosten, milieu en dienstverlening Onze inwoners scheiden hun afval goed. Nieuw afvalbeleid is nodig mede door de landelijke belastingverhogingen in 2027 en 2028. Hier nemen we koppelkansen van afvalstromen vanuit het bedrijfsleven in mee. We voorkomen dat andere afvalstromen, zoals GFT, in het restafval eindigen. Zo houden we de kosten lager. We maken een integrale afweging tussen kosten, milieuresultaat en dienstverlening. Mede om grote investeringen in ondergrondse containers te vermijden, kiezen we niet voor restafval op afstand.

Samen met de gemeenteraad stellen we een windvisie op. Daarin leggen we vast hoe we omgaan met energie opwekken en gebruik. Dit doen we vanuit de gedachte lokale collectiviteit en lokaal gebruik. Ook werken we uit welke rol windenergie daarin speelt en wat dit betekent voor het open landschap. We onderzoeken nadrukkelijk welke innovaties bijdragen aan een zorgvuldige inpassing. Betaalbare en slimme energieoplossingen Wij zien kansen in energiehubs en netbewust bouwen. Innovatie en pilots op dit gebied blijven we stimuleren en ondersteunen. Mogelijkheden voor warmte- en energieopslag nemen we al mee in omgevingsplannen en brengen we waar mogelijk tot uitvoering. We onderzoeken hoe we maatschappelijke initiatieven kunnen ondersteunen en hoe we samen met het bedrijfsleven kunnen ontwikkelen en innoveren. Daarbij hebben we nadrukkelijk oog voor betaalbaarheid, zodat de energietransitie haalbaar en toegankelijk blijft voor alle inwoners en ondernemers. 27

AMBITIE 9

Welzijn, ondersteuning en zorg In Noordoostpolder doet iedereen mee. We versterken de zelfredzaamheid van onze inwoners en hun sociaal netwerk. Als iemand professionele zorg nodig heeft, is dat toegankelijk, nabij en betaalbaar. Door in te zetten op preventie, vroeg signaleren en samenwerken, herkennen we problemen vroegtijdig. We houden de zorg menselijk en beheersbaar. Mantelzorgers zijn onmisbaar in ons zorgsysteem; we waarderen hun inzet en zorgen voor goede ondersteuning. Zelfredzaamheid waar dat kan, ondersteuning waar nodig We willen dat onze inwoners voldoende middelen hebben om te leven én mee te doen. Onze ondersteuning is daarop gericht. Zelfredzaamheid is voor ons een belangrijk uitgangspunt. We stimuleren initiatieven die de zelfredzaamheid versterken. Minimaregelingen zijn een vangnet voor inwoners die het tijdelijk niet op eigen kracht redden. We vinden het belangrijk dat onze regelingen goed toegankelijk zijn en ruimte bieden voor maatwerk, zodat mensen die ondersteuning nodig hebben dat krijgen. De huidige structurele minimaregelingen blijven we uitvoeren. 28

We wachten de evaluatie van de tijdelijke regelingen af om te bepalen welke aanvullende inzet nodig is. Daarnaast willen we dat inwoners in dorpen en wijken elkaar kunnen ondersteunen, waardoor we ook de samenredzaamheid vergroten. Een overzichtelijk en betaalbaar zorglandschap De kosten in het sociaal domein lopen op en vragen om gerichte sturing. We zetten waar mogelijk nog meer in op preventie om te voorkomen dat problemen groter worden. Het is belangrijk dat we hierin samen optrekken met ouders, kinderen, het onderwijs, welzijnswerk, andere zorgorganisaties en verenigingen. Met elkaar kunnen we vroegtijdig signaleren, zodat het inzetten van basisvoorzieningen volstaat in plaats van dure maatwerkzorg. We willen investeren in langdurige contracten en partnerschap met zorgaanbieders en een overzichtelijk zorglandschap met een beperkt aantal aanbieders. Sturen op preventie en passende jeugdhulp Door vroeg problemen te signaleren en te helpen, voorkom je zwaardere problemen én hogere kosten in de toekomst. Ook voor onze jongeren willen we meer inzetten op preventie, zelfredzaamheid en waar mogelijk lichte hulp. We bestendigen het huidige beleid dat hier al op inspeelt. We zijn ook kritisch op wie zorg nodig heeft. Niet elk probleem vraagt om zorg, soms hoort het bij het opgroeien. Dit noemen we normaliseren. We blijven scherp op de duur en de effecten van trajecten.

Tegelijkertijd willen we, dat daar waar hulp nodig is en er is een

wachttijd, ter overbrugging hulp organiseren om erger te voorkomen. We onderzoeken hoe we sleutelfiguren in de samenleving, zoals vrijwilligers bij sportverenigingen, scholen en welzijnsorganisaties, beter bereiken en verbinden om signalen over kwetsbare jongeren vroegtijdig op te kunnen pakken. Mantelzorgers zijn onmisbaar Mantelzorgers zijn van essentieel belang bij de groeiende zorgvraag. Dankzij hun tomeloze inzet kunnen bewoners die zorg- en ondersteuning nodig hebben vaker in hun vertrouwde omgeving blijven. Dat koesteren en waarderen we. Erkenning en ondersteuning helpt hen om de zorg vol te houden. We verkennen op welke manier we uiting kunnen geven aan de waardering voor mantelzorgers en hoe we de praktische ondersteuning kunnen verbeteren.

AMBITIE 10

Financiën We zijn ons bewust van de financiële uitdagingen die op ons afkomen. We werken toe naar een duurzaam sluitende meerjarenbegroting. Daarin zoeken we naar een goede balans tussen de onzekerheid in de bijdrage van het Rijk en de toenemende zorgvraag. Onze plannen en ontwikkelingen passen we daarop aan zonder onze ambitie uit het oog te verliezen. Financieel startpunt Noordoostpolder staat voor grote maatschappelijke en financiële opgaven. De laatste jaren is pas laat duidelijk wat de gemeente aan gelden van het Rijk kan verwachten. Dat maakt het proces om te komen tot een sluitende meerjarenbegroting complex. Het vraagt om dynamisch anticiperen op de nieuwste informatie en doorgronden wat dit voor Noordoostpolder betekent. Dit speelt ook bij het opstellen van dit akkoord. We maken een financiële doorrekening van de mei– en septembercirculaire. We laten zien wat dit betekent voor onze financiële positie en we bieden de gemeenteraad een sluitende begroting 2027 aan. Ambities en financiële ruimte in balans We hebben veel ambities voor Noordoostpolder en staan 30

voor grote opgaven in de vervanging van gebouwen en wegen. In de afgelopen raadsperiode zijn veel initiatieven gestart en is besloten te investeren in ontwikkelprojecten. Dat heeft impact op incidentele en structurele middelen. Ruimte voor nieuwe ontwikkelingen ontstaat alleen wanneer er extra financiële ruimte is of wanneer bestaand beleid afloopt. Dit betekent dat we moeten herijken of versoberen, temporiseren, besparen en extra inkomsten genereren. We maken hierin gezamenlijk keuzes. Als het nodig is, komt er een voorstel naar de gemeenteraad voor een evenwichtig pakket van maatregelen. We creëren duidelijkheid bij de behandeling bij de perspectiefnota in 2027. De komende maanden werken we deze koers verder uit in een college-uitvoeringsplan. Dit plan bieden we ter informatie aan bij de behandeling van de begroting 2027–2030. De verdere financiële doorwerking van het coalitieakkoord krijgt een plek in de perspectiefnota. Realisme in projecten Grote projecten zoals de voortgezet onderwijs campus (VO-campus), het Werelderfgoedcentrum Schokland en cultuurhuisvesting vragen grote investeringen. We onderzoeken hoe we hier efficiënt mee om kunnen gaan, ook

in relatie tot bestaand vastgoed. Het is aan de gemeenteraad om keuzes te maken over de cultuurhuisvesting. We vinden het wel belangrijk dat er duidelijkheid komt. Vooral ook voor onze inwoners en de betrokken organisaties. We hebben een grote opgave in de renovatie en nieuwbouw van scholen. We gaan in overleg met de scholen over de geplande en noodzakelijke investeringen in de schoolgebouwen. Dit leggen we vast in het nieuwe Integraal Huisvestingsplan (IHP). Daarbij kijken we ook naar leegstand van en binnen schoolgebouwen. Overzicht financieel Voor een deel van de ambities uit dit coalitieakkoord zijn op korte termijn middelen nodig. Deze zijn verwerkt in onderstaand overzicht en worden met incidentele dekking opgenomen in de begroting 2027. Dit overzicht is niet uitputtend; voor andere ambities uit dit akkoord is nader onderzoek nodig. Nieuw beleid en de verdere financiële doorwerking van dit coalitieakkoord nemen we mee bij de behandeling van de perspectiefnota voor 2028-2031. 31

VERVOLG AMBITIE 10

Financiën Ambities

2027

2028

2029

2030

p.m.

p.m.

p.m.

Uitwerking hulp bij evenementen

€

25.000

Extra leefbaarheidsgelden wijken / wijkbudget

€

30.000

Onderzoek onveiligheid budget maatregelen OR

€

50.000

Lobby Lelylijn voortzetten

€

100.000

€ 100.000

€ 100.000

€ 100.000

Extra inzetten op taalstimulering

€

25.000

€

€

€

Windvisie maken

€

75.000

Cameratoezicht

€

25.000 p.m. p.m. p.m.

€

30.000

p.m.

25.000

Innovatie en samenwerking economisch gebied doorzetten Onderzoek stimulering participatie verenigingsleven jeugd

€

25.000

Project asielzoekers naar werk doorzetten

€

50.000

Starterslening ophogen (initieel)

€ 1.000.000

Veilige buitenwegen doorzetten

€

400.000

Verkenning gemeentelijk energiebedrijf

€

75.000

Overbrugging wachttijden jeugdzorg Totaal 32

€

€ 1.880.000

€

p.m. 50.000

€ 400.000

p.m.

€

€

€

30.000

p.m.

p.m.

25.000

60.000

25.000

€

60.000

p.m.

p.m.

50.000

€ 400.000

p.m.

€ 605.000

30.000

€

€ 400.000

p.m.

€ 665.000

50.000

p.m.

€ 640.000

"We kijken vooruit met een visie die stevig geworteld is. De polder is gebouwd door pioniers die met lef, innovatie en betrokkenheid een nieuw gebied vormgaven. Die mentaliteit van samen aanpakken, vooruitdenken en elkaar helpen zit diep in het DNA van Noordoostpolder." 33

B&W

Burgemeester Roger de Groot

Samenstelling college & portefeuilleverdeling

34

• Algemene, ambtelijke en bestuurlijke aangelegenheden • Openbare orde en veiligheid • Public affairs & (Inter)regionale betrekkingen (waaronder lobby Lelylijn, N50) • Gebiedsmarketing • Project Dienstverlening • UNESCO siteholderschap • AZC

Wethouder Hennie Bogaards

Wethouder Marion van den Brink

• Bouwen en wonen, vergunningen • Jeugdzorg • Participatiewet • Armoede en minimabeleid • Vernieuwing wijken en dorpen • Beheer en onderhoud openbare ruimte • Project Dr. Jansenpark (RO) • Project Polderdokter • Dorpen: Bant, Creil, Rutten, Espel

• WMO, welzijn, volksgezondheid en toegang • Kunst, cultuur en erfgoed (incl. cultuurhuisvesting) • Inburgering en minderhedenbeleid • Sport en bewegen • Energie, duurzaamheid, milieu en afval • Project Schokland (Nieuwe natuur en WEC) • Project 't Vlie (bouwen en zorg) • Project Bosbad • Dorpen: Nagele, Ens, Tollebeek

Wethouder Toon van Steen

Wethouder Linda Verduin

• Financiën • Ruimtelijke Ordening • Landelijk Gebied • Grondzaken • Recreatie en Toerisme • Evenementenbeleid • Toezicht en Handhaving • Project: Stadshart Emmeloord • Dorpen: Kraggenburg, Marknesse, Luttelgeest

• Economie en bedrijvigheid • Mobiliteit en infrastructuur • Onderwijs en kinderopvang en Onderwijshuisvesting • Taalbeleid • Project MITC • Project VO-Campus • Project VIV • Project Voorzien in infra • Wijken Emmeloord

35

Gemeente Noordoostpolder

Opmaak: ComSi.nl Drukwerk: GBU printmedia Fotografie: Pim van der Maden, Sjors Evers, Michel Klooster, Lize Kraan, Jeffrey Korte, Schokker Fotografie, Maxim Ottenvanger

Juni 2026

Harmen Visserplein 1, 8302 BW Emmeloord T: 0527 - 63 39 11 E: info@noordoostpolder.nl I: www.noordoostpolder.nl