16.2 Memo ADDENDUM meicirculaire 2026.pdf

MEMO aan Raad (addendum op de Perspectiefnota Lite 2027-2030) Aan:

de raad van gemeente Noordoostpolder

Van:

college van Burgemeester en Wethouders

Namens:

portefeuillehouder Financiën; T. van Steen

Datum:

23 juni 2026

Onderwerp:

meicirculaire 2026

Inleiding Jaarlijks verschijnen meestal drie circulaires voor het Gemeentefonds. De meicirculaire geeft de vertaling van de Voorjaarsnota van de rijksoverheid, septembercirculaire de vertaling van de Miljoenennota, en de decembercirculaire is op basis van de Najaarsnota en rondt het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De meicirculaire is op 8 juni 2026 inclusief hierbij behorende rekenmodellen gepubliceerd. Deze meicirculaire bevat informatie over de verdeling gemeentefonds over de periode 2026 tot en met 2030. Over de inhoud van de meicirculaire 2026 wordt u via deze memo geïnformeerd. Deze memo is bedoeld als addendum op de Perspectiefnota Lite 20272030.

Samenvatting In de Perspectiefnota Lite 2027-2030 (“Het Perspectief 2027-2030”) is de financiële startpositie gebaseerd op onder andere de informatie uit de Voorjaarsnota van het Rijk. Nu inmiddels de meicirculaire 2026 gewijzigd gepubliceerd is op 8 juni jl. worden de eerste contouren en uitkomsten van de voorlopige omvang en verdeling van de algemene uitkering als onderdeel van het gemeentefonds zichtbaar. In de Perspectiefnota Lite 2027-2030 zijn -naast de actualisaties op basis van de genomen raadsbesluiten in de periode september 2025 tot en met maart 2026 en onontkoombare ontwikkelingen- schattingen gemaakt op basis van de Voorjaarsnota van het Rijk over de ontwikkeling van de algemene uitkering van het gemeentefonds. De aan de algemene uitkering gelieerde relevante onderdelen van het gemeentefonds in de Perspectiefnota Lite betre en de navolgende zaken:

Netto uitkomsten september-/decembercirculaire 2025 € Verwachte loon- en prijs accres 2027-2030 € Verwachte groei Gemeentefonds (inwoneraantal) € € OZB-tariefstijging +3,0% €

2027

2028

2029

2030

120.000 € 2.800.000 € 500.000 € 500.000 € 3.920.000 €

102.000 € 2.800.000 € 500.000 € 500.000 € 3.902.000 €

86.000 € 2.800.000 € 500.000 € 500.000 € 3.886.000 €

86.000 2.800.000 500.000 500.000 3.886.000

De uitkomsten van de informatie ontleend aan de meicirculaire 2026 zijn: Loon- en prijsontwikkeling 2026 met doorwerking 2027 e.v. Volume accres op basis historisch Bbp met doorwerking 2027 e.v. Loon- en prijsaccres 2027-2030 Nominale ontwikkeling Ontwikkeling uitkeringsbasis WOZ-waardenmutaties (OZB) Verwachte groei Gemeentefonds (met name inwoneraantal)

€ € € € € € € €

2027 511.012 € 85.169 € 2.980.905 € € 511.012 € -552.357 € 523.946 € 4.059.688 €

2028 738.809 164.180 2.791.057 -328.360 738.809 -551.017 618.435 4.171.913

€ € € € € € € €

2029 566.373 € -80.910 € 2.750.954 € -161.821 € 728.194 € -548.784 € 634.154 € 3.888.159 €

2030 810.330 -81.033 2.755.121 -405.165 891.363 -544.764 634.247 4.060.099

Ten opzichte van hetgeen in de Perspectiefnota Lite gepresenteerd is, geeft dit het volgende beeld: Mutatie ten opzichte van Perspectiefnota Lite €

2027 139.688 €

2028 269.913 €

2029 2.159 €

2030 174.099

De mutaties ten opzichte van hetgeen is gepresenteerd in de Perspectiefnota Lite 2027-2030 zijn relatief beschouwd klein. Deze verwachte aanvullende middelen vanuit de meicirculaire 2026 zijn onder meer nodig om de rentelast die voortvloeit uit de onontkoombare ontwikkelingen uit de Perspectiefnota Lite 2027-2030 en het Coalitieakkoord 2026-2030 op te kunnen vangen. Voor de overige ontwikkelingen en (taak) mutaties in integratie-, decentralisatie-, en algemene uitkering wordt verwezen naar de bij deze memo (addendum) behorende bijlage.

College van Burgemeester en Wethouders Gemeente Noordoostpolder.

Meicirculaire 2026 in één oogopslag (bedragen x € 1.000)

2026 Stand primitieve begroting 2026-2029 Accresontwikkeling 1 LPO accres prijs Bbp 2 Volume accres (historisch Bbp) 3 Nominale ontwikkeling in de meicirculaire 2026 (verleggen basisjaar) 4 Nominale ontwikkeling in de meicirculaire 2026

2027

2028

2029

2030

€

122.774

€

120.696

€

116.793

€

117.772

€

118.997

€ € € €

509 -

€ € € €

511 85 2.981 -

€ € € €

739 164 2.791 -328

€ € € €

566 -81 2.751 -162

€ € € €

810 -81 2.755 -405

€

170

€

511

€

739

€

728

€

891

€ € € €

85 -594 -85 -

€ € € €

85 85

€ € € €

82 -

€ € € €

-

€ € € €

-81 -

Uitkeringsbasis 5 Ontwikkeling uitkeringsbasis in meicirculaire 2026

Overige mutaties uitkeringsfactor 6 Uitkeringsfactor 2026, uitkeren verdeelreserve

Afrekening ruimte onder BCF-plafond 2025 8 Overige ontwikkelingen uitkeringsfactor (o.a. afronding) 9 Incidentele compensatie (uitstel vervanging abonnementstarief Wmo) 7

WOZ WOZ-waarden mutaties 11 WOZ-waardering en aanpassing rekentarieven

€

-75 -

€ €

-671 119

€ €

-671 120

€ €

-671 122

€ €

-671 126

Decentralisatie-uitkeringen (DU) Alleenverdienersproblematiek 13 Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp 14 IBO Problematische schulden 15 Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren 16 Ondersteuning lokale politieke partijen

€ € € € €

66 44 53 32 20

€ € € € €

32 -

€ € € € €

32 -

€ € € € €

32 -

€ € € € €

40 -

Taakmutaties Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo 18 Huishoudelijke hulp uit de Wmo 19 Vangnetregeling huishoudelijke hulp uit de Wmo

€ € €

-

€ € €

487 -

€ € €

-

€ € €

-2.909 868

€ € €

-2.943 879

Integratie-uitkering (IU) Participatie WSW 20 Participatie Beschut Werk 20 Participatie Sociale Infrastructuur

€ € €

244 12 2

€ € €

259 201 2

€ € €

255 335 2

€ € €

263 528 2

€ € €

274 563 2

21

Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (DU) €

10

€

-

€

-

€

-

€

-

22

Hoeveelheidsverschillen Hoeveelheidsverschillen

€

523

€

524

€

618

€

634

€

634

23

Wet handhaving sociale zekerheid Wet handhaving sociale zekerheid

€

15

€

4

€

4

€

4

€

4

€ € €

-180 -30 31

€ € €

-31 36

€

-30 -15

€ € €

-30 -14

€

€ €

€ €

-31 -15

Totaal verschil

€

851

€

5.220

€

4.837

€

2.633

€

2.752

Berekening eindstand

€

123.626

120.404

€

121.749

10

12

€

17

20

Overige mutaties 24 Compensatieregeling niet-beoogde kosten jeugdzorg 25 ‘Weeffout’ Jeugdzorg 26 Overige mutaties

€

125.916

€

121.630

€

Bijlage Hieronder worden de mutaties ten opzichte van de septembercirculaire 2025 toegelicht die als basis heeft gediend voor het opstellen van de primitieve programmabegroting 2026-2029. De mutaties voor het jaar 2026 worden in de derde kwartaalbegrotingswijziging van 2026 verwerkt, de jaren 2027-2030 worden opgenomen in de primitieve programmabegroting 2027-2030. Accresontwikkeling De meicirculaire 2026 actualiseert de accresramingen van het gemeentefonds op basis van de meest recente prognoses van het Centraal Planbureau (CPB) uit het Centraal Economisch Plan (CEP). Dit heeft invloed op de omvang van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Voor 2026 is een hogere prijsontwikkeling voorzien dan in eerdere circulaires. Dit heeft ook een structurele doorwerking naar de jaren 2027 en verder. Daarnaast is er sprake van een kleine aanpassing in het zogenoemde volumeaccres. Gemeente Noordoostpolder raamt zoals 75%-80% van alle gemeenten tegen constante prijzen. Gemeenten die tegen constante prijzen ramen zullen bij hun begroting 2027 tegen lopende prijzen moeten ramen om de budgethouders/kredietbeheerders in de gelegenheid te stellen uitgaven te doen inclusief inflatie. Via het gemeentefonds vallen in 2027 hiervoor middelen vrij.

Uitkeringsbasis De uitkeringsbasis stijgt als gevolg van ontwikkeling van de omvang van maatstaven waaronder de stijging van het aantal bijstandsontvangers, taakmutaties en OZB. Actualisatie van maatstaven hebben een e ect op de uitkeringsfactor hetgeen resulteert in een hogere algemene uitkering van € 169.703 in 2026, € 511.012 in 2027, € 738.809 in 2028, € 728.194 in 2029 en € 891.363 in 2030.

Overige mutaties uitkeringsfactor Het meest in het oog springende item is de éénmalige afrekening van het btw-compensatiefonds. Jaarlijks wordt bij de septembercirculaire een schatting gemaakt van de declaraties door gemeenten bij het BTW Compensatie Fonds. De definitieve afrekening 2025 blijkt hoger te zijn. Voor Noordoostpolder betekent dit een uitname uit de algemene uitkering van € 593.962. WOZ De aanpassing van de rekentarieven van de verdeelmaatstaf OZB is afgestemd op de WOZ tijdvakken. Op 1 januari 2026 begint een nieuw WOZtijdvak met waardepeildatum 1 januari 2025. De maatstaf groeit alleen met de inflatie mee (prijs Nationale Bestedingen, pNB). De inflatie (pNB) in die periode bedraagt volgens de ramingen van het CPB +3%. De begrotingsrichtlijnen 2027 van gemeente Noordoostpolder geven aan de tarieven voor OZB 2027 met ten minste + 3,0% te laten stijgen om de stijging van de inkomstenmaatstaf OZB vanuit het gemeentefonds te compenseren. In deze stijging is niet begrepen de correctie van inflatie 2027 welke wordt geschat op + 2,5%. Decentralisatie-uitkeringen Alleenverdienersproblematiek (DU) Gemeenten kunnen huishoudens die getro en zijn door de alleenverdienersproblematiek individuele bijzondere bijstand bieden. Deze decentralisatie-uitkering maakt dit mogelijk. Er is in totaal landelijk € 33,5 miljoen beschikbaar.

Voor Noordoostpolder betreft dit incidenteel voor 2026 een bedrag van € 65.565. Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp (DU) Het doel van deze decentralisatie-uitkering is om gemeenten de mogelijkheid te bieden om de bestaande lokale aanpak van energiearmoede te intensiveren. Voor Noordoostpolder betreft dit incidenteel voor 2026 een bedrag van € 44.344. IBO Problematische schulden (DU) Het kabinet heeft een pakket aan maatregelen ingevoerd om problematische schulden fundamenteel aan te pakken. In 2026 wordt

beoogd bestuurlijke afspraken te tekenen tussen alle branches van vastelastenpartners, Divosa, Nederlandse Vereniging voor Veiligheidskunde (NVVK) en de VNG en het ministerie van SZW. Deze afspraken hebben tot doel om de vroegsignalering van schuldenproblematiek een impuls te geven. Voor Noordoostpolder betreft dit incidenteel voor 2026 een bedrag van € 52.723. Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren (DU) Er wordt structureel extra budget beschikbaar gesteld gericht op de arbeidsinschakeling van jongeren tot 27 jaar. In totaal gaat het landelijk om € 12,5 miljoen in 2026 oplopend tot € 44,3 miljoen structureel vanaf 2033. Voor Noordoostpolder betreft dit vanaf 2026 structureel een bedrag van € 32.311. Ondersteuning lokale politieke partijen (DU) Op de huidige begroting van het ministerie van BZK is € 8,2 miljoen in 2026 beschikbaar voor de subsidiëring van decentrale politieke partijen. Dit is onderdeel van het wetsvoorstel Wet op de politieke partijen (Wpp). Met verstrekking van deze middelen aan gemeenten middels een decentralisatie-uitkering, worden gemeenten in de gelegenheid gesteld om politieke partijen die een zetel hebben in de gemeenteraad te ondersteunen. Gemeente Noordoostpolder ontvangt incidenteel voor 2026 een bedrag van € 19.654.

Taakmutaties Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo (ter vervanging van het abonnementstarief) is uitgesteld van 1 januari 2027 naar 1 januari 2028. Voor Noordoostpolder betekent dit incidenteel voor 2027 een toevoeging van € 487.338. Voor het begrotingsjaar 2028 wordt de verwachten additionele opbrengst Wmo budgettair neutraal verwerkt in de meerjarenraming 2028-2030. Huishoudelijke hulp uit de Wmo met vangnet Het kabinet heeft besloten dat huishoudelijke hulp niet langer via de Wmo wordt vergoed voor mensen die dit zelf kunnen betalen. Deze maatregel gaat in op 1 januari 2029. Hierdoor stopt huishoudelijke hulp als

maatwerkvoorziening binnen de Wmo. Het gevolg is dat gemeenten minder kosten hebben voor deze voorziening. Omdat gemeenten minder hoeven uit te geven, wordt er juist geld uit het gemeentefonds gehaald. Voor Noordoostpolder is dat € 2.908.643 in 2029 en vanaf 2030 € 2.943.201. Vangnetregeling huishoudelijke hulp uit de Wmo Hoewel huishoudelijke hulp grotendeels uit de Wmo verdwijnt, blijft de gemeente verantwoordelijk voor mensen die niet in staat zijn om dit zelf te regelen of te betalen. Voor deze groep wordt een vangnet ingericht. Hiervoor ontvangen gemeenten vanaf 2029 jaarlijks € 430 miljoen via het gemeentefonds. Voor Noordoostpolder is dit een bedrag van € 868.292. Integratie-uitkering (IU) Participatiebudget De integratie-uitkering Participatie is ten opzichte van de septembercirculaire 2025 bijgesteld en geïndexeerd. De uitgavebudgetten in de begroting 2026 worden analoog hieraan bijgesteld in de derde kwartaalbegrotingswijziging 2026. Voor de jaren 2027-2030 geldt dat deze worden opgenomen in de ramingen voor de begroting 2027-2030. Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Gemeenten spelen een belangrijke rol in de uitvoering van de klimaat- en energieplannen. Het kabinet ondersteunt gemeenten hierbij met geld uit de CDOKE-regeling. Voor 2026 zijn de beschikbare CDOKE-middelen met € 9.901 verhoogd.

Hoeveelheidsverschillen De algemene uitkering als onderdeel van het gemeentefonds wordt verdeeld via een aantal maatstaven zoals het aantal inwoners, aantal bedrijven, het aantal kernen, oppervlakte land, aantal woonruimten etc. Het berekende aantal eenheden per maatstaf bepaalt de totale omvang van het gemeentefonds. De gepresenteerde hoeveelheidsverschillen worden met name bepaald door de verwachte toename van het aantal inwoners in Noordoostpolder, per 1 januari 2027 gesteld op 52.300 (zie hiervoor de begrotingsrichtlijnen 2027 in de Perspectiefnota Lite 2027-2030).

Wet handhaving sociale zekerheid De nieuwe Wet handhaving sociale zekerheid gaat in op 1 januari 2027. De uitvoeringsconsequenties voor gemeenten zijn inzichtelijk gemaakt met twee artikel 2 (Fvw 1997) onderzoeken. Mede op basis van de uitkomsten van deze onderzoeken ontvangen gemeenten een bijdrage in de uitvoeringskosten van het wetsvoorstel handhaving sociale zekerheid. Overige mutaties Compensatieregeling niet-beoogde kosten Jeugdzorg Op 16 juni 2025 is de SPUK “Niet beoogde jeugdzorgkosten vanwege verblijf” verlengd voor de zorgkosten over de jaren 2024 en 2025, met een aanpassing die op 24 november 2025 is gepubliceerd. Ten behoeve van deze regeling is in 2026 een bedrag van € 60 miljoen beschikbaar gesteld op de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), afkomstig uit de algemene uitkering van het gemeentefonds. De uitname uit het gemeentefonds bedraagt voor Noordoostpolder € 179.641. Wee out Jeugdzorg Bij de decentralisatie van de jeugdzorg in 2015 is geld overgeheveld van het provinciefonds naar het gemeentefonds. Daarbij is een fout gemaakt: er is toen structureel te veel middelen naar gemeenten gegaan. Dit kwam doordat geen rekening werd gehouden met het feit dat grote steden zoals Amsterdam, Rotterdam en Den Haag al zelf verantwoordelijk waren voor jeugdzorg. Deze fout wordt nu hersteld.

Vanaf 2026 wordt deze correctie structureel doorgezet. Voor gemeente Noordoostpolder betekent dit ruim € 30.000 structureel lagere algemene uitkering uit het gemeentefonds. Overige mutaties Een verzameling kleinere mutaties leidt tot een aanpassing van de algemene uitkering voor de jaren 2026-2030.