CConstaterende datNissewaard
Koppel je AI →
Document · PDF

Perspectiefnota 2026

Commissie Bestuur 30 juni 2025, gemeente NissewaardBij agendapunt: Perspectiefnota 202636.865 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

17 alinea's met “openstaande”: 9 18 265 291 346 386 387 465 497 498 1121 1180 1239 1315 1317 1327 1328

PM

PM

PM

Overzichten

Onderuitputting BCF op 100% begroten Kosten ICT Nieuwe werkplek, eigen tennant en Microsoft 365 Beperking dienstverlening e.d. Implementatie kosten nieuw financieel pakket ERPx Implementatie kosten nieuw belastingpakket Indexatie contracten facilitaire diensten Vrijval budget afwassen koffiebekers Doorbelasting verhoging lasten facilitair Toetreding Voorne aan Zee tot Reinis Dividend

-400 -108 19 38 -200 472

In bijlage II wordt een nadere uiteenzetting gegeven van de betreffende knelpunten. Daar zijn ook de knelpunten met betrekking tot het Sociaal Domein terug te vinden. De knelpunten Sociaal Domein kunnen deels gedekt worden door de nog beschikbare stelpost Hoeveelheidsverschillen. Gezien de achtergrond van deze stelpost (betreft voornamelijk maatstaven die gerelateerd zijn aan het Sociaal Domein) wordt voorgesteld om deze stelpost volledig te benutten voor het Sociaal Domein. In de onderstaande paragraaf 2.2 Sociaal Domein wordt een en ander nader uiteengezet. Naast de knelpunten is nog een andere post van belang voor het financieel perspectief, de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk. Dit is veelal de voorloper voor wat betreft de te verwachten mutaties in de meicirculaire. De voorlopige inschattingen van de financiële effecten van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk zijn in de onderstaande tabel meegenomen.

20

Daarmee ziet het financieel perspectief er als volgt uit.

Saldo Algemene Dienst Stelpost Sociaal Domein Saldo begroting 2025 – 2028 (A) Technische begroting 2026 – 2029 Knelpunten Algemene Dienst Knelpunten Sociaal Domein Stelpost Hoeveelheidsverschillen Subtotaal (B) Overige Voorjaarsnota 2025 Rijk – extra loon- en prijscompensatie Voorjaarsnota 2025 Rijk – algemene mutaties Voorjaarsnota 2025 Rijk – Jeugdzorg Meicirculaire 2025 (Eind)analyse begroting 2026 – 2029 Septembercirculaire 2025 Subtotaal (C) Totaal (A+B+C)

Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 2025 2026 2027 2028 1.432 -143 -171 -142 -2 -94 -100 -2.747 1.430 -237 -271 -2.889 -1.842 -1.609 -1.701 -752 -348 -243 -235 -454 -3.574 -3.473 -3.482 380 1.180 1.577 2.337 -826 -4.584 -3.748 -3.081

2029 -142 -2.747 -2.889 -1.701 -330 -6.343 2.337 -6.037

1.715

2.121

2.093

2.121

2.121

-544 2.070 PM

2.107 4.860 PM PM PM 9.088 4.267

2.456 4.605 PM PM PM 9.154 5.135

2.334 -505 PM PM PM 3.950 -2.020

2.490 -505 PM PM PM 4.106 -4.820

PM 3.241 3.845

De begroting 2025 laat een positief saldo zien van € 3,8 miljoen. Voor de begroting 2026 – 2029 is sprake van een positief saldo van € 4,3 miljoen in 2026 aflopend tot een negatief saldo van - € 4,8 miljoen in 2029. In paragraaf 2.3 Aanpak sluitende begroting 2025 – 2029 zal nader ingegaan worden op het voorstel hoe hier mee om te gaan voor het opstellen van de begroting 2026 - 2029. Voor de volledigheid zijn in de bovenstaande tabel de meicirculaire 2025, de (eind)analyse van de begroting 2026 – 2029 en de septembercirculaire 2025 toegevoegd aan de tabel. Deze onderwerpen zullen in positieve dan wel negatieve zin van invloed zijn op het financieel perspectief. Omdat de hiermee samenhangende financiële effecten pas in de loop van de zomer duidelijk zullen worden, zal hier bij de programmabegroting 2026 – 2029 nader over geadviseerd worden. De uitzondering hierop betreft de meicirculaire 2025. Deze circulaire was op het moment dat deze perspectiefnota in de collegevergadering werd behandeld nog niet geanalyseerd. Om de informatie rondom de Perspectiefnota 2026 zo compleet en actueel mogelijk te laten zijn, zal getracht worden om voor de gemeenteraadsbehandeling een eerste analyse van de meicirculaire 2025 via een brief toe te zenden.

Afhankelijk van de financiële effecten van de meicirculaire 2025, de (eind)analyse van de begroting 2026 – 2029 en de septembercirculaire 2025 kan het zijn dat opgenomen knelpunten en beschikbaar gestelde middelen voor de realisatie van diverse ambities heroverwogen worden, zodat de gemeenteraad in november 2025 een sluitende (meerjaren)begroting ter besluitvorming kan worden aangeboden.

2.2

Sociaal Domein

Naast de bovengenoemde zaken zijn ook de verwachte ontwikkelingen met betrekking tot het Sociaal Domein van belang voor het financieel perspectief van de gemeente.

21

Hek Sociaal Domein Er is de afgelopen jaren meerdere keren over het (financiële) hek rond het Sociaal Domein gesproken. Met de herverdeling van het Gemeentefonds in 2023 is de in het verleden bepaalde 37%verrekening van algemene financiële mutaties niet meer actueel. Daarnaast hebben de tekorten binnen het Sociaal Domein, met name als gevolg van de opgelopen kosten voor de Jeugdzorg, de handhaving van een hek in feite onmogelijk gemaakt omdat dat tot onverantwoorde maatregelen zou leiden. Tegen deze achtergrond wordt dan ook het volgende voorgesteld. Voor deze raadsperiode blijft de stelpost Sociaal Domein en de reserve Sociaal Domein (en daarmee in feite het hek rond het Sociaal Domein) in stand. De (achterhaalde) 37% wordt echter niet meer gehanteerd en er wordt uit gegaan van integrale (financiële) afweging. Het is vervolgens aan de nieuwe raad om een definitief besluit te nemen over het al dan niet in stand houden van het hek rond het Sociaal Domein. Stelpost Sociaal Domein De stelpost Sociaal Domein vormt een belangrijk indicator voor de financiële stand van zaken op dit terrein. De stand van de stelpost Sociaal Domein1 zag er ten tijde van het opstellen van deze perspectiefnota als volgt uit. Stelpost sociaal domein Stelpost Sociaal Domein na dec.

circulaire 2024 Knelpunten PPN 2026: • Indexering SD • Thema Onderwijs • Thema thuis in Nissewaard • Thema Maatwerk Jeugd • Thema Maatwerk Volwassenen • Thema Werk, inkomen, inburgering en armoedebeleid • Thema gezondheid Subtotaal na knelpunten PPN 2026 Voorjaarsnota 2025 Rijk – Jeugdzorg Stelpost hoeveelheidsverschillen Stand stelpost PPN 2026

Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 2025 2026 2027 2028 2029 -2 -94 -100 -2.747 -2.747

23 19 -1.178 747

-218 -15 0 -2.802 -86

-248 -15 0 -2.818 61

-255 -15 0 -2.820 61

-255 -15 0 -5.836 61

-90

-495

-495

-495

-341

25 -456 2.070 380 1.994

42 -3.668 4.860 1.180 2.372

42 -3.573 4.605 1.577 2.609

42 -6.229 -505 2.337 -4.397

42 -9.090 -505 2.337 -7.258

Onderstaand wordt een nadere uitsplitsing gegeven van de post “Indexering SD” en “overige mutaties PPN 2026 SD per thema”. Knelpunten indexering in PPN 2026 Geen indexering Wmo Open House OVA 2026 Indexering Lokaal ingekochte Jeugdhulp Totaal knelpunt Indexering SD

Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 2025 2026 2027 2028 317 287 280 -306 -306 -306 -229 -229 -229 -218 -248 -255

2029 280 -306 -229 -255

1

Betreft het Sociaal Domein exclusief de centrumtaken Maatschappelijke Opvang, Vrouwenopvang, Beschermd wonen en Brede aanpak dak- en thuislozen (middelen bestemd voor de ZHE-regiogemeenten).

22

Overige mutaties PPN 2026 SD per thema 2025 Onderwijs Schoolzwemmen Peuterspeelzaalwerk Toezicht GGD kinderopvang Thuis in Nissewaard Eenzaamheidsbestrijding Maatwerk Jeugd Ontwerpbegroting GRJR 2026/meerjarenraming 2027 - 2029 (+ GRJR-Begrotingsadvies) Ontwerp begrotingswijziging GRJR 2025 (+ GRJR-Begrotingsadvies) Jeugd woonplaatsbeginsel POH GGZ Jeugd PGB Jeugd Kinderdagcentrum Lokaal ingekochte Jeugdhulp Jeugdwet vervoer Maatwerk Volwassenen Huishoudelijke hulp volumegroei 2026 Aanpassingen aan huis volumegroei 2026 Hulpmiddelen volumegroei 2026 Stelpost volumegroei Wmo PGB Huishoudelijke hulp Begeleiding Wmo Eigen bijdrage Wmo Collectief vervoer Wmo voorzieningen Werk, inkomen, inburgering en armoedebeleid BUIG - lasten Re-integratie Volksgezondheid GGD basistaken Lijkschouwingen Totaal overige mutaties PPN

Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 2026 2027 2028 2029

-23 47

-23 0 8

-23 0 8

-23 0 8

-23 0 8

19

0

0

0

0

0

0

0

0

-3.016

182 -182 -152 75 -183 0 -822 -97

0 0 -204 -927 -1.574 -97

0 0 -204 -927 -1.590 -97

0 0 -204 -927 -1.592 -97

0 0 -204 -927 -1.592 -97

13 438 55 250 -8

-444 -13 -64 374 13 0 55 0 -7

-444 -13 -64 520 13 0 55 0 -7

-444 -13 -64 520 13 0 55 0 -7

-444 -13 -64 520 13 0 55 0 -7

5 -500

5 -500

5 -500

159 -500

13 29 -3.356

13 29 -3.225

13 29 -3.227

13 29 -6.088

-90

25 -454

Voor een nadere toelichting op de afzonderlijke posten wordt verwezen naar bijlage II. Reserve Sociaal Domein Het verloop van de reserve Sociaal Domein ziet er, inclusief het overhevelingsvoorstel, als volgt uit.

Reserve Sociaal Domein Saldo 1 januari Besloten onttrekkingen 2024 conform besluit Besloten stortingen 2024 conform besluit Overheveling 2023/2024

Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 2024 2025 2026 2027 2028 2029 14.333 11.708 7.005 6.044 4.472 4.403 -8.120 2.391 -3.774 23

Reeds besloten onttrekkingen begr 2025-2028 -819 -461 -80 2e turap 2024: Aanvullen tekort stelpost SD -1.311 2e turap 2024: Overheveling 2024/2025 2.942 -2.192 -500 -181 -70 Jaarrekening 2024: resultaat excl. overheveling PPN2026 1.745 PPN2026: Overheveling 2024/2025 1.691 -1.691 Saldo 31 december 11.708 7.005 6.044 4.472 4.403 4.403

2.3

Aanpak sluitende begroting 2025 – 2029

Op basis van het bovenstaande sluiten de jaren 2025 t/m 2027 met positieve saldi en de jaren 2028 en verder met negatieve saldi. Dit laatste is vooral als gevolg van de aanvullende knelpunten ten aanzien van de Jeugdzorg. Om volgens de financiële spelregels te bepalen of sprake is van niet alleen een sluitende, maar ook een structureel en materieel sluitende, begroting is het zaak om rekening te houden met incidentele lasten en baten en (nog) niet bestede stelposten. In de onderstaande tabel is dit verwerkt.

2025

Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 2026 2027 2028 2029 -1.842 -1.609 -1.701 -1.701

Technische begroting 2026 – 2029 Voorjaarsnota 2025 Rijk – extra loon- en prijscompensatie Saldo loon- en prijscompensatie (*)

1.715

2.121

2.093

2.121

2.121

1.715

279

484

420

420

Saldo Algemene Dienst Knelpunten Algemene Dienst Saldo loon- en prijscompensatie (*) Voorjaarsnota 2025 Rijk – algemene mutaties Gedurfder begroten Totaal saldo Algemene Dienst

2025 1.432 -752 1.715 -544 PM 1.851

Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 2026 2027 2028 2029 -143 -171 -142 -142 -348 -243 -235 -330 279 484 377 420 2.107 2.456 52 PM PM PM PM 1.895 2.526 0 0

Saldo stelpost Sociaal Domein Knelpunten Sociaal Domein Stelpost Hoeveelheidsverschillen Voorjaarsnota 2025 Rijk – Jeugdzorg Subtotaal stelpost sociaal domein Saldo loon- en prijscompensatie (*) Voorjaarsnota 2025 Rijk – algemene mutaties Totaal stelpost Sociaal Domein

-2 -454 380 2.070 1.994

-94 -3.574 1.180 4.860 2.372

1.994

2.372

Totaal begrotingssaldo (A)

3.845

0

Correctie posten structureel en materieel sluitende begroting Saldo reservemutaties Inzet surplus Algemene reserve Overige correcties incidentele lasten en baten Te corrigeren openstaande bezuinigingen Subtotaal correcties (B)

-100 -3.473 1.577 4.605 2.609

-2.747 -6.343 2.337 -505 -7.258

2.609

-2.747 -3.482 2.337 -505 -4.397 43 2.334 -2.020

4.267

5.135

-2.020

-4.820

-2.311 PM PM PM -2.311

-2.872 PM PM PM -2.872

-40

-40

PM PM -40

PM PM -40

2.438 -4.820

24

Totaal begrotingssaldo gecorrigeerd (A+B)

3.845

1.956

2.263

-2.060

-4.860

Op basis van de bovenstaande tabel lijkt de begroting voor de jaren 2025 t/m 2027 met een positief saldo te sluiten. Voor de jaren 2028 en 2029 is nog sprake van een tekort van respectievelijk - € 2,1 miljoen en - € 4,9 miljoen. Dit betreffen voor - € 2,7 miljoen in 2028 en voor - € 5,7 miljoen in 2029 additionele knelpunten Jeugdzorg. Vanuit het perspectief dat het Rijk ook structureel z’n verantwoordelijkheid moet nemen voor de kosten voor de Jeugdzorg, worden voor deze jaren op dit moment geen aanvullende bezuinigingen voorgesteld. Dit, mede in het licht van het reeds omvangrijke bezuinigingspakket dat de gemeenteraad vorig jaar heeft vastgesteld bij de Perspectiefnota 2025 en de Programmabegroting 2025 – 2028. Bij de Programmabegroting 2026 – 2029 zal, rekening houdende met de meicirculaire 2025, de eindanalyse van de begroting 2026 – 2029 en de septembercirculaire 2025, nader geadviseerd worden over het financieel perspectief.

2.4

Invulling bezuinigingen Algemene Dienst en Sociaal Domein

Invullingsvoorstellen bezuinigingen Algemene Dienst In deze Perspectiefnota 2026 zijn de volgende invullingsvoorstellen met betrekking tot de openstaande bezuinigingen voor de Algemene Dienst meegenomen. Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig Nr. Omschrijving

8.

Bestuur en dienstverlening Burgerzaken Wet Basisregistratie Personen - geen huisbezoeken meer

Schoon, heel en veilig Openbare orde en veiligheid 13. VRR Beheer openbare ruimte 15. Assetmanagement 24. Groen Duurzaam ontwikkelen en wonen Ruimtelijke ontwikkeling 23. DCMR Ondernemen en ontspannen Recreatie en toerisme Op Voorne-Putten - nader te 41. onderzoeken Afbouw leader en marketingorganisatie 42. en formatie m.i.v. 2028 Overzichten 52. Vakliteratuur - minder abonnementen 56. Korting GR Syntrophos

Lasten/ Baten

2025

2026

2027

2028

Lasten

45

45

45

45

45

435

435

435

435

Lasten

2029

Lasten Lasten

30

514 30

514 30

514 30

514 30

Lasten

55

55

55

55

55

32

32

32

70

70

74 234

74 234

Lasten Lasten

Lasten Lasten

74

74 234

74 234

25

57.

Taakstelling formatie - strategische personeelsplanning

Lasten

100

100

100

100

Totaal ingevulde bezuinigingen AD 204 1.487 1.519 1.589 In de kolom “Nr.” staat het oorspronkelijke volgnummer zoals opgenomen in de begroting 2025 – 2028 in de bijlage Bezuinigingen.

1.589

Invullingsvoorstellen bezuinigingen Sociaal Domein In deze Perspectiefnota 2026 zijn de volgende invullingsvoorstellen met betrekking tot de openstaande bezuinigingen voor het Sociaal Domein meegenomen. Voor de RBOK GRJR en huishoudelijke hulp gaat het om een gedeeltelijke invulling van de bezuinigingstaakstelling. Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig Nr. Omschrijving Leren, participeren en ondersteunen Thuis in Nissewaard 2. Ontwikkelbudget 5. Eenzaamheid 6. Subsidies 2025 Maatwerk Jeugd 11. RBOK GRJR 17. Subsidies 2025 15. Vervoer daginvulling jeugd Maatwerk Volwassenen 19. Huishoudelijke hulp 20. Begeleiding Wmo 27. Collectief vervoer Wmo 23. Complexe trajecten / Wmo maatwerk Werk, inkomen, inburgering & armoedebeleid 34. Adviesraad SD 28. Subsidies preventie armoede 30. Collectieve ziektekostenverzekering 31. Persoonlijk minimabudget 27. Subsidies 2025 Volksgezondheid 36. Korting GR GGD Rotterdam Rijnmond

Lasten/ Baten

Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten

Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten

2025

2026

2027

2028

2029

29 19

29 19

29 19

29 19

38

293

584

584

18

18

18

18

300 414 250 26

300 414 250 26

300 414 250 26

300 414 250 26

10 172 342 295

10 172 342 295

10 172 342 295

10 172 342 295

19

19

19

19

50

42

300

8

Totaal ingevulde bezuinigingen SD 400 1.932 2.187 2.478 2.478 In de kolom “Nr.” staat het oorspronkelijke volgnummer zoals opgenomen in de begroting 2025 – 2028 in de bijlage Bezuinigingen. Daarmee wordt in deze Perspectiefnota 2026 voor een bedrag van € 0,6 miljoen in 2025 oplopend tot € 4 miljoen in 2029 aan bezuinigingen ingevuld. Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig Omschrijving 2025 2026 2027 2028 2029 Ingevulde bezuinigingen Algemene Dienst 204 1.487 1.519 1.589 1.589 Ingevulde bezuinigingen Sociaal Domein 400 1.932 2.187 2.478 2.478 Totaal ingevulde bezuinigingen PPN 2026 604 3.419 3.706 4.067 4.067 26

In bijlage III Bezuinigingen 2025 -2029 wordt een en ander nader toegelicht.

2.5

Openstaande bezuinigingen Algemene Dienst en Sociaal Domein

De volgende taakstellingen zijn, na invulling van bovenstaande taakstellingen, op dit moment nog actueel in de begroting 2025 en de meerjarenbegroting 2026-2029. Daarbij hebben een aantal bezuinigingen meer opgeleverd aan besparing dat was begroot. Deze posten zijn te herkennen aan de “-”-posten. Deze financiële ruimte wordt vooralsnog apart gehouden voor het geval een bezuiniging onverhoopt minder aan besparing blijkt op te leveren. Openstaande bezuinigingen Algemene Dienst Bedragen x € 1.000 “-” = voordelig Nr. Omschrijving

Lasten/ Afgerond 2025 Baten

2026

2027

60 60

60 60

60 60

60 60

5

5

5

5

-274

-274

-274

-274

200 300 -22 500

200 300 -22 500

200 300 -22 500

200 300 -22 500

Baten

125

125

125

125

Lasten

75

75

75

75

Duurzaam ontwikkelen en wonen Bereikbaarheid en mobiliteit 33. Korting GR MRDH Lasten

9

9

9

9

10

10

62

62

62

19

19

19

3. 5. 8.

Bestuur en dienstverlening Burgerzaken Automatische uitgifte documenten Lasten Online verlengen documenten Lasten Wet Basisregistratie Personen Lasten geen huisbezoeken meer

Schoon, heel en veilig Openbare orde en veiligheid 13. VRR Beheer openbare ruimte 16. GEO /data op orde 20. Reinis - niet-DVO-taken 23. Korting GR DCMR 24. Onderhoud groen Kwaliteitsimpuls openbare ruimte 25. (te verwachten subsidie) Accommodaties en parkeren Controle op betalen 28. parkeerbelasting uitvoeren via elektrische scooter.

Ondernemen en ontspannen Cultuur Opvangen onderhoudskosten 37. kunst in de buitenruimte Recreatie en toerisme Dekkingsvoorstellen kostenstijging 39. evenementen 40. Korting GR Recreatieschap Sport

Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten

Lasten Lasten/ Baten Lasten

5

✓

✓

300 -22 500

10

19

2028 2029

27

45. Preventie en Welzijn

Lasten Baten

Overzichten Ondersteuning organisatie Vakliteratuur - minder 52. Lasten abonnementen 55. Harmonisatie softwarepaketten Lasten Taakstelling formatie - strategische 57. Lasten personeelsplanning

✓

-32

100

100

100

100

-21

-21

-21

-21

125

250

250

250

150

400

400

400

Totaal openstaande bezuinigingen 761 1.421 1.858 1.848 1.848 Algemene Dienst In de kolom “Nr.” staat het oorspronkelijke volgnummer zoals opgenomen in de begroting 2025 – 2028 in de bijlage Bezuinigingen. Openstaande bezuinigingen Sociaal Domein Bedragen x € 1.000 “-” = voordelig Nr. Omschrijving Leren, participeren en ondersteunen Thuis in Nissewaard 4. Cliëntondersteuning 7. Subsidies Wmo Maatwerk Jeugd 9. Aanpak 10 duurste gezinnen 10. GR Jeugd en lokale jeugdhulp 12. Maatwerkvoorzieningen jeugd 14. Daginvulling jeugd 18. Subsidie lokale preventie jeugd 13. Minder zware jeugdhulp met verblijf 11. RBOK GRJR 16. Zorg continuïteit KDC Eigen bijdrage Jeugdzorg Maatwerk Volwassenen 19. Huishoudelijke hulp 21. Verhuiskosten Wmo 22. Collectief vervoer Wmo 24. Lokaal Beschermd Thuis 38. Eigen bijdrage Wmo Werk, inkomen, inburgering & armoedebeleid 29. Anti-discriminatie 32. Subsidie minderheden (50% verlagen) 33. Korting GR Voorne-Putten Werkt 34. Adviesraad SD

Lasten/ Baten

2025

Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Baten

100 500

Lasten Lasten Lasten Lasten Baten

75

Lasten Lasten Lasten Lasten

50

2026

2027

2028

2029

103 1.011

103 1.011

103 1.011

103 1.011

210 2.482 130 310 953 105 1.434 532

210 2.482 130 310 953 105 3.391 49

210 2.482 130 310 953 105 5.722

210 2.482 130 310 953 105 5.722

1.300

1.300 1.329 31 60 266 989

21 10 103 5

1.329 31 60

1.329 31 60

994

989

1.329 31 60 196 989

21 10 103 5

21 10 103 5

21 10 103 5

Totaal openstaande taakstellingen SD 725 9.825 11.294 15.072 15.142 In de kolom “Nr.” staat het oorspronkelijke volgnummer zoals opgenomen in de begroting 2025 – 2028 in de bijlage Bezuinigingen. 28

Daarmee staat in 2025 nog een bedrag van € 1,5 miljoen aan nog in te vullen bezuinigingen open oplopend tot € 17 miljoen in 2029. Bedragen x € 1.000 “-” = voordelig Omschrijving 2025 2026 2027 2028 2029 Openstaande bezuinigingen Algemene Dienst 761 1.421 1.858 1.848 1.848 Openstaande bezuinigingen Sociaal Domein 725 9.825 11.294 15.072 15.142 Totaal openstaande bezuinigingen 1.486 11.246 13.152 16.920 16.990 In bijlage III Bezuinigingen 2025 -2029 wordt een en ander nader toegelicht.

2.6

Investeringskredieten

In bijlage VI is een overzicht van de investeringskredieten opgenomen zoals deze voor het lopende jaar beschikbaar zijn gesteld en voor de komende jaren verwacht worden. Zoals is te zien staat er voor 2025 een bedrag van € 93,7 miljoen aan lopende investeringen open. De kapitaallasten die met deze investeringen samenhangen zijn al via eerdere besluitvorming gedekt in de begroting.

2.7

Ontwikkelingen Algemene reserve

Voor een compleet beeld van het financieel perspectief zijn zowel de verwachte ontwikkelingen ten aanzien van de exploitatie als de Algemene reserve van belang. Deze laatste vormt immers de belangrijkste buffer om risico’s op te vangen. Deze risico’s betreffen voornamelijk de grondexploitaties en de algemene uitkering. De verwachte ontwikkeling van de Algemene reserve er als volgt uit.

Verloop Algemene reserve Saldo 1-1 (begroting) Jaarrekening 2024 (voor account. controle) (1) Overheveling 2024 -> 2025 categorie 1 Overheveling 2024 -> 2025 categorie 2 Overheveling 2024 -> 2025 categorie 3 Reeds opgenomen in begroting 2025 – 2028

Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 2025 2026 2027 2028 62.300 57.480 57.163 57.127 9.125 -645 -3.805 -1.605 -36 -52 -7.890 -236

Voorstellen Perspectiefnota 2026 Bliekstraat 81 PM Park Vogelenzang Evenementen -62 -62 Paardenmarkt -19 -19 57.480 57.163 57.127 57.075 Saldo 31-12 (rekening) (1) Deze post is een voorlopige inschatting en nog onder voorbehoud van vaststelling door de gemeenteraad van de betreffende financiële stukken.

-52

57.023

Naast de Algemene reserve beschikt de gemeente Nissewaard ook nog over andere (bestemmings-) reserves. In bijlage V is hiervan het verloop terug te vinden.

2.8

2029 57.075

Verloop weerstandsratio

De gemeentelijke huishouding is zowel beleidsmatig als financieel zeer omvangrijk. Hier zijn onvermijdelijk risico’s mee verbonden. Om het financiële huishoudboekje op orde te houden is het 29

zaak om bewust met deze risico’s bezig te zijn (risicomanagement). Dit begint met het in kaart brengen van potentiële risico’s en de daarmee samenhangende financiële effecten, het (waar) mogelijk reduceren van deze risico’s en zorgen voor voldoende weerstandsvermogen om de financiële effecten die met de risico’s samenhangen op te kunnen vangen. Jaarlijks wordt de gemeenteraad hierover via de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheer in de begroting en jaarrekening geïnformeerd en geadviseerd. Uitgaande van de bij de jaarrekening 2024 bepaalde benodigde weerstandscapaciteit, de reserves welke tot de weerstandscapaciteit worden gerekend en de standen van de reserves zoals vermeld in bijlage V, ziet het verloop van de weerstandsratio er als volgt uit.

1-1-2025

Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 1-1-2026 1-1-2027 1-1-2028

1-1-2029

Benodigde weerstandscapaciteit 90% (ceteris paribus jaarrekening 2024)

23.278

23.278

23.278

23.278

23.278

Algemene reserve Reserve Sociaal Domein Reserve Beheer Totaal weerstandsvermogen

62.300 11.708 7.595 81.603

57.480 7.005 5.774 70.259

57.163 6.044 5.605 68.812

57.127 4.472 5.611 67.210

57.075 4.403 5.617 67.095

3,51

3,02

2,96

2,89

2,88

Weerstandsratio

De streefwaarde van de weerstandsratio bedraagt 1. Op basis van het bovenstaande meerjarenoverzicht beschikt de gemeente Nissewaard over een “uitstekend” weerstandsvermogen.

2.9

Stelpost loon- en prijsstijging

Jaarlijks krijgt de gemeente via de algemene uitkering uit het Gemeentefonds compensatie voor de verwachte loon- en prijsstijgingen. Omdat onze begroting in constante prijzen wordt geraamd, worden de meerjarige loon- en prijsstijging bij de raming van de algemene uitkering buiten beschouwing gelaten. Immers, wanneer de verwachte loon- en prijsstijging voor 2027 reeds als beschikbare ruimte bij de voor de begroting 2026 – 2029 wordt betrokken, is er bij het opstellen van de begroting 2027 – 2030 geen ruimte meer om de loon- en prijsstijging 2027 te kunnen betalen. Dit neemt niet weg dat er wel inzicht gegeven kan worden in de loon- en prijscompensatie welke de komende jaren via de algemene uitkering verwacht wordt. Ten behoeve van dit inzicht wordt de algemene uitkering inclusief de loon- en prijscompensatie voor de komende jaren geraamd. Deze loon- en prijscompensatie wordt vervolgens geparkeerd op een stelpost, ter dekking van de verwachte loon- en prijsstijgingen bij de komende begrotingen. Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig 2026 2027 2028

Onderwerp 2029 Loon- en prijscompensatie Algemene Dienst 2026 t/m 6.087 14.200 20.982 20.982 2029 cumulatief Loon- en prijscompensatie 2026 – reeds verwerkt in 6.087 6.335 6.335 6.335 het saldo van de technische begroting 2026 – 2029 Saldo loon- en prijscompensatie Algemene Dienst 7.865 14.647 14.647* 2026 t/m 2029 cumulatief *Bij de meicirculaire 2025 wordt duidelijk hoeveel loon- en prijscompensatie voor 2029 beschikbaar is. Dit zal vervolgens aan deze stelpost worden toegevoegd. 30

Het saldo van deze stelpost wordt betrokken bij het opstellen van de begrotingen 2027 en verder.

2.10

Stelpost areaalmutaties

Het aantal woningen en inwoners fluctueert van jaar tot jaar. Hoewel dit op het totaal van beperkte omvang is, kan dit wel extra lasten voor de gemeente met zich meebrengen alsook extra baten. Zo zal bijvoorbeeld het bouwen van extra woningen leiden tot een groter gebied dat beheert moet worden. Daar staat dan weer tegenover dat de extra woningen en inwoners leiden tot een hogere algemene uitkering en meer OZB-inkomsten. Een en ander vice versa bij een daling van het aantal woningen en inwoners. Net als de hierboven genoemde meerjarige loon- en prijscompensatie is het de bedoeling om hiermee meer inzicht te creëren in de verwachte toekomstige groei (en krimp) van onze gemeente. De stelpost is momenteel (nog) leeg. Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig Onderwerp 2025 2026 2027 2028 2029 Stelpost Areaalmutaties 229 306 417 629 629 Areaalmutaties OZB 2026 t/m 2029 PM PM PM PM Saldo 229 306 417 629 629 Met het opstellen van de programmabegroting 2026 – 2029 zal deze stelpost worden geactualiseerd.

31

3.

Indeling programmabegroting 2026 – 2029

3.1

Inleiding

In dit hoofdstuk wordt de indeling aangegeven voor de programmabegroting 2026 – 2029. Per programma is, conform de programmabegroting 2025 -2028 een aantal thema’s benoemd welke de (politieke) essentie van het betreffende programma weergeven. Per thema worden vervolgens de volgende punten aangegeven: • Wat willen we bereiken? (doelen en indicatoren) • Wat gaan we daarvoor doen? (activiteiten, inzet, etc.) • Financiën (lasten en baten) • Verbonden partijen Naast de onderstaande programma’s en thema’s zal de programmabegroting, net als in de vorige gemeenteraadsperiode een bestuurlijke samenvatting (hoofdpunten beleid en financiën), paragrafen (specifieke onderwerpen) en de financiële begroting (financieel technische informatie over de opbouw van de begroting) bevatten.

3.2

Programma’s

1. Bestuur en dienstverlening Thema’s 1.1 Bestuur 1.2 Burgerzaken 1.3 Dienstverlening 2. Schoon, heel en veilig Thema’s: 2.1 Openbare orde & veiligheid 2.2 Beheer openbare ruimte 2.3 Accommodaties & parkeren 3. Duurzaam ontwikkelen en wonen Thema’s: 3.1 Ruimtelijke ontwikkeling 3.2 Bereikbaarheid & mobiliteit 3.3 Duurzaamheid 3.4 Wonen 3.5 Bouwprojecten & grondexploitatie 4. Ondernemen en ontspannen Thema’s: 4.1 Economie 4.2 Cultuur 4.3 Recreatie & toerisme 4.4 Cultureel erfgoed 4.5 Sport

32

5. Leren, participeren en ondersteunen Thema’s: 5.1 Onderwijs 5.2 Thuis in Nissewaard 5.3 Maatwerk Jeugd 5.4 Maatwerk volwassenen 5.5 Werk, inkomen, armoedebeleid & emancipatie 5.6 Volksgezondheid 6. Overzichten Thema’s: 6.1 Ondersteuning organisatie 6.2 Treasury 6.3 Vennootschapsbelasting 6.4 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 6.5 Onroerende Zaakbelasting 6.6 Overige belastingen 6.7 Overige baten en lasten

3.3

Paragrafen

Lokale Heffingen Weerstandsvermogen en risicobeheer Onderhoud kapitaalgoederen Financiering Bedrijfsvoering Verbonden partijen Grondbeleid Openbaarheid (Woo)

33

4.

Bijlage I Indexatie

De meerjarenraming van Nissewaard wordt in constante prijzen geraamd, dat wil zeggen de baten en lasten worden meerjarig niet geïndexeerd. Deze indexatie wordt op jaarbasis gedaan bij het opstellen van de nieuwe (technische) begroting voor het komende dienstjaar en vastgelegd in de perspectiefnota. Het uitgangspunt voor deze indexatie is dat de baten en lasten met de inflatie meebewegen. Bij het indexeren zijn er vier mogelijkheden: • Geen indexatie • Alleen loonindexatie • Alleen prijsindexatie • Gemengde indexatie Op basis van de soort kosten is per lasten- en baten categorie bepaald welke indexatie van toepassing is. Voor de indexatie van de begroting 2026 wordt teruggekeken naar eerdere indexatie prognoses op basis van de realisatiecijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) hiervoor afgeeft. Voor de prognoses van indexatie maken we gebruik van de informatie van het Centraal Planbureau (CPB) de Macro Economische Verkenning (MEV) en het Centraal Economisch Plan (CEP).

4.1

Prijzen

Deze indexatie wordt gebruikt voor de materiële budgetten. Herberekening 2024 In de Perspectiefnota 2025 is uitgegaan van 3,8% als stijgingspercentage materiële kosten 2024. Op basis van het CBS is het inflatiepercentage 2024 op 3,3% uitgekomen. In de Perspectiefnota 2026 vindt er dan ook een correctie plaats van -0,5%. Inschatting 2025 In de Perspectiefnota 2025 is 3% opgenomen als stijgingspercentage materiële kosten 2025. Op basis van de prognose van het CPB september 2024 wordt voor 2025 een stijgingspercentage van 3,2% voorspeld. In de Perspectiefnota 2026 vindt er dan ook een correctie plaats van 0,2%. Inschatting 2026 De prognose voor 2026 wordt geschat op 3%. Dit, gegeven de inschatting voor 2025 en het streefpercentage van de Europese Centrale Bank van 2%. Ten opzichte van de begroting 2025 vindt daarmee een prijsindexatie plaats van 2,7% (-0,5% nacalculatie 2024 + 0,2% bijstelling inschatting 2025 + 3% inschatting 2026). Conclusie: Indexatie prijzen 2026 +2,7 %

4.2

Lonen

De huidige CAO loopt van 1 januari 2024 tot 1 april 2025. Voor de berekening van het stijgingspercentage voor personele kosten in 2026 worden de volgende componenten meegenomen: 34

a. Gevolgen van CAO-ontwikkelingen. b. Wijzigingen in de werkgeverspremies, zoals pensioen-, WAO- en ziektekostenpremies. c. Reguliere jaarlijkse periodieke verhogingen van individuele loonkostenontwikkelingen. Herberekening 2024 In de Perspectiefnota 2025 is 5,56% opgenomen als stijgingspercentage loonkosten 2024. Hierop vindt geen verdere correctie plaats. Inschatting 2025 In de Perspectiefnota 2025 is 4,44% opgenomen als stijgingspercentage loonkosten 2025. In de Perspectiefnota 2026 wordt dit percentage 4,08%, derhalve een correctie van -0,36%. Dit betreft een correctie op de raming van de werkgeverslastenstijging. Inschatting 2026 Voor 2026 wordt een stijging van de loonkosten geraamd van 4,5%. Dit bestaat uit 3% verwachte stijging van het CAO gerelateerd loon, 1% doorwerking CAO 2025 en 0,5% als verwachte stijging werkgeverslasten. Herberekening 2024 CAO ontwikkelingen Werkgeverspremies

5,06% 0,50%

5,06% 0,50%

0,00% 0,00% 0,00%*

Inschatting 2025 CAO ontwikkelingen Doorwerking CAO 2024 Werkgeverspremies

3,00% 0,94% 0,50%

3,00% 0,94% 0,14%

0,00% 0,00% -0,36% -0,36%*

Inschatting 2026 CAO ontwikkelingen Doorwerking CAO 2025 Werkgeverspremies

0,00% 0,00% 0,00%

3,00% 1,00% 0,50%

3,00% 1,00% 0,50% 4,50%*

*De periodieken en loonontwikkeling wordt met ingang van de begroting 2022 – 2025 niet langer als percentage in de technische begroting verwerkt, maar als bedrag. De effecten 2024, 2025 en 2026 bij elkaar geteld geven een indexatie voor lonen van 4,14% ten opzicht van de begroting 2025. Conclusie : Indexatie lonen 2026 +4,14% Er is ondertussen een principe-akkoord over de CAO 2025 – 2027. Bij de begroting 2026 – 2029 zal hier nader over geadviseerd worden. Zie ook de post CAO gemeenten 2025 – 2027 in bijlage II.

4.3

Samengesteld percentage

Bepaalde budgetten in de begroting bestaan zowel uit prijs- als looncomponenten. Bijvoorbeeld subsidies aan instellingen. Voor de indexatie van deze budgetten wordt uitgegaan van een 35

samengesteld percentage van het geraamde prijs- en loonstijgingspercentage op basis van een verhouding van 50% materiële en 50% personele kosten. De berekening hiervan ziet er als volgt uit: 50% x stijging personele kosten 50% x prijsstijging + stijging samengestelde budgetten

: : :

50% x 4,14% 50% x 2,70%

= 2,07% = 1,35% + 3,42%

Conclusie : Indexatie samengestelde budgetten 2026 +3,42% De indexatie van de samengestelde budgetten is tevens de basis voor de indexatie van de belastingen en tarieven. Conclusie : Indexatie belastingen en tarieven 2026 +3,42%

4.4

Toelichting berekeningswijze belastingen (OZB) en tarieven (riolering)

Hierboven is aangegeven dat het indexatiepercentage voor de gemeentelijke belastingen en tarieven voor 2026 3,42% bedraagt. Houdt dat nu ook in dat daarmee het stijgingspercentage van de belastingen en tarieven voor 2026 automatisch 3,42% bedraagt? Nee, het uiteindelijke stijgingspercentage kan afwijken. Dit kan geïllustreerd worden aan de hand van een drietal voorbeelden: de OZB-tarieven, het rioolrecht en de afvalstoffenheffing. OZB Voor de OZB-tarieven zijn er naast het indexatiepercentage diverse andere factoren van invloed op de hoogte van het stijgingspercentage. Gedacht kan worden aan de waarde-ontwikkeling van woningen. Wanneer woningen meer waard worden, daalt het OZB-tarief. Wanneer woningen minder waard worden, stijgt dit tarief. Hierdoor wordt een door de tijd heen zo gelijkmatig mogelijke belastingdruk bewerkstelligd. Wanneer deze correctie niet zou plaatsvinden, zou dat flinke schommelingen veroorzaken in het bedrag dat inwoners jaarlijks aan OZB moeten betalen, maar ook wat de gemeente jaarlijks aan OZB ontvangt. Dit is voor onze inwoners niet wenselijk, maar ook niet voor de gemeente. Hiermee zouden flinke schommelingen in de begroting kunnen ontstaan, wat het moeilijker maakt om een stabiel gemeentelijk beleid te voeren. Daarnaast wordt in de hoogte van de tarieven rekening gehouden met bijvoorbeeld ‘oninvorderbare aanslagen’.

Waarom gebeurt dat? Het is de bedoeling dat de in de (technische) begroting geraamde OZB-inkomsten worden binnen gehaald, in dit geval vermeerderd met 3,42%. Wanneer geen rekening gehouden zou worden met ‘oninvorderbaar’ zou de geraamde belastingopbrengst nooit gehaald worden met als gevolg een tekort in de begroting en een nadeel bij de jaarrekening. Bij het bepalen van de OZB-tarieven voor 2026 wordt gekeken naar de in de begroting 2025 geraamde opbrengst. Deze wordt vermenigvuldigd met 3,42%. Daarmee is de te innen OZBopbrengst bepaald. Vervolgens wordt rekening gehouden met oninvorderbaar, leegstand (bij nietwoningen) en waardemutaties. Ter illustratie: Opbrengst OZB begroting 2025 + 3,42% inflatiestijging = te realiseren opbrengst OZB 2026. Te realiseren opbrengst OZB 2026 = totale waarde onroerend goed x OZB-tarief 2026 Om het tarief 2026 te bepalen wordt dus de te realiseren opbrengst OZB 2025 als uitgangspunt genomen. Vervolgens wordt in de tariefsbepaling rekening gehouden met (mutaties ten aanzien van) waardeontwikkeling als gevolg van bezwaarschriften, oninvorderbaar en leegstand. 36

Rioolrecht Het tarief voor het rioolrecht is naast de hoogte van het inflatiepercentage afhankelijk van de kosten welke de gemeente moet maken om de afvoer van (afval)water te regelen. Zo leiden meer investeringen (kosten) tot een hoger tarief. Afvalstoffenheffing Ook voor dit tarief geldt dat er meer aspecten van invloed zijn dan alleen het inflatiepercentage. In dit geval zijn vooral de hoeveelheid aangeboden afval en de verwerkingskosten van dat afval bepalende factoren. De belastingtarieven worden in concept berekend bij de begroting 2026 waarna in december 2025 de tarieven ter definitieve vaststelling aan de gemeenteraad worden voorgelegd.

37

5.

Bijlage II Overzicht knelpunten 2025 – 2029

Onderstaand wordt een overzicht inclusief bijbehorende toelichting weergegeven van de geïnventariseerde knelpunten voor 2025 – 2029. Bedragen x € 1.000 “-” = nadelig Nr. Omschrijving

Lasten/ Baten

Bestuur en dienstverlening Bestuur New Town Alliantie Lasten New Towns Alliantie - DT-budget Lasten Indexering diensten Ombudsman Lasten Rotterdam Totaal Bestuur en dienstverlening Schoon, heel en veilig Openbare orde en veiligheid Kosten cameratoezicht Bijplaatsingen afval (buiten DVO Reinis) Afvalstoffenheffing Wegslepen voertuigen zonder eigenaar Beheer openbare ruimte Stelpost vervangingsopgave beheer openbare ruimte Watergangen en oevers Watergangen en oevers - IGWP Inhuur kinderboerderij Dierenopvang Areaaluitbreidingen beheer openbare ruimte Kreken van Nibbeland en De Elementen Stelpost Areaalmutaties Kwaliteitsniveau A Metrobusstation Afvalstoffenheffing Reserve Afvalstoffenheffing Beheer Reserve Beheer GO Beheer - speelplaatsen Reserve Groot Onderhoud beheer GO Beheer - groenprojecten Reserve Groot Onderhoud beheer GO Beheer - beleidsplan Groen Reserve Groot Onderhoud beheer GO Beheer - uitvoeringsplan Spelen

2025

2026

2027

-15 15

-15

-15

-2

-2

-2

Lasten

2028

2029

-2

-2

-2

-17

-17

-2

-2

PM

PM

PM

PM

Lasten

-9

-9

-9

-9

-9

Baten

9

9

9

9

9

Lasten

-9

-9

-9

-9

-9

Lasten

-100

Lasten Lasten / Baten Lasten Lasten

-148

-135

-135

-135

-135

148

135

135

135

135

-47 -2

-49 -2

PM -46

PM -60

PM -60

Lasten

PM

PM

PM

PM

PM

Lasten

PM

PM

PM

PM

PM

Lasten

-30

-60

-60

-60

-60

Baten Baten Lasten Baten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten Lasten

-19 19 -74 74 -700 700 -525 525 -100 100 -437

-437

-437

-437

Lasten

38

Reserve Groot Onderhoud beheer GO Beheer - baggeren Reserve Groot Onderhoud beheer Wijk aanpak De Akkers Reserve Herstructurering wijken Wijk aanpak Waterland Reserve Herstructurering wijken Park Vogelenzang Algemene reserve Accommodaties en parkeren Onderhoud sportterreinen Kosten energielabels Reserve Verduurzaming gemeentelijke gebouwen Contracten correctief en preventief onderhoud gemeentelijk vastgoed Capaciteit voetbalverenigingen VV Spijkenisse en VV Hekelingen Aankoop/verbouwing v.m. Bristol Huuropbrengsten Kapitaallastereserve Totaal Schoon, heel en veilig Duurzaam ontwikkelen en wonen Ruimtelijke ontwikkeling Periodiek onderhoud omgevingsplan Opstellen initieel omgevingsplan Bliekstraat - verkoop blote eigendom Bliekstraat - afboeken boekwaarde Bliekstraat - storting Algemene reserve Bliekstraat - verkoop extra grond Bliekstraat - vergoeding ambtelijke kosten Bliekstraat - storting reserve Projecten Bliekstraat - vergoeding watercompensatie Watercompensatie Goed verhuurderschap - inhuur Budget Goed verhuurderschap + middelen wet Betaalbare huur Verhuur Totaal Duurzaam ontwikkelen en wonen

Lasten Lasten Lasten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

437 -119 119

437 -119 119

437 -119 119

437

-44

-44

-1.000 1.000 -500 500 PM PM

Lasten Lasten

-43 -107

Baten

107

Lasten

PM

PM

PM

PM

PM

Lasten

PM

PM

PM

PM

PM

-131

-120 90 30 -164

-120 90 30 -159

-120 90 30 -173

-120 90 30 -273

Lasten

PM

PM

PM

PM

PM

Lasten

PM 159

PM

PM

PM

PM

106

99

81

76

76

-4

-4

-4

-4

-4

112

95

77

72

72

Lasten Baten Baten

Baten Lasten Lasten Baten Baten Lasten Baten Lasten Lasten Lasten / Baten Baten

-44

-44 -30 30

-78 -81 116 65 -65 170 -170 -106

39

Ondernemen en ontspannen Recreatie & toerisme Recreatieschap Cultureel erfgoed Monumenten Sport Blaashal hockeyvereniging Beweegpark Heenvliet/Geervliet Totaal Ondernemen en ontspannen

Lasten

PM

PM

PM

PM

PM

Lasten

-29

-18

Lasten Lasten

PM PM

PM PM

PM PM

PM PM

PM PM

-29

-18

0

0

0

-18

-18

PM

PM

PM

18

18

PM

PM

PM

PM

PM

PM

PM

PM

PM

PM

PM

PM

PM

PM

PM

PM

PM

PM

-26

-26

-26

-26

-26

26

26

44 -44

75 -73

24 -73

24 -73

24 -73

0

2

-75

-75

-75

Lasten

PM

PM

PM

PM

PM

Baten

44

661

682

694

699

Lasten

-386

-386

-386

-386

-386

Lasten

-180

-180

-180

-180

-180

Lasten

PM

PM

PM

PM

PM

Lasten

-400

-19

-19

-19

Leren, participeren en ondersteunen Onderwijs Uitbreiding brede school de Lasten Vlasbloem Stelpost Onderwijshuisvesting Lasten Noodvoorziening stroom bij Lasten nieuwbouw Integraal Huisvestingsplan Lasten Voortgezet Onderwijs Internationale Schakelklas (ISK) Lasten De Klinker - huren ruimtes van Lasten Partou Stelpost Onderwijshuisvesting Lasten Werk, inkomen, inburgering en armoedebeleid Garantiebanen Garantiebanen Totaal Leren, participeren en ondersteunen Overzichten Ondersteuning organisatie CAO gemeenten 2025 - 2027 Onderuitputting BCF op 100% begroten Kosten ICT Nieuwe werkplek, eigen tennant en Microsoft 365 Beperking dienstverlening e.d. Implementatie kosten nieuw financieel pakket ERPx Implementatiekosten nieuw belastingpakket Streekarchief Evenementen Algemene reserve Paardenmarkt Algemene reserve

Lasten Baten

Lasten Lasten Lasten Baten Lasten Baten

-175 PM -62 62 -19 19

-62 62 -19 19

40

Indexatie contracten facilitaire diensten Vrijval budget afwassen koffiebekers Doorbelasting verhoging lasten Vrijvallende kapitaallasten Treasury Toetreding Voorne aan Zee tot Reinis Dividend Algemene uitkering Verrekening mutaties sept.cir. 2022 en dec.cir. 2022 met begrotingssaldo Ingroei suppletie-uitkering herverdeling Onroerende zaakbelasting Afdoen bezwaren - extra lasten a.g.v. NCNP-bureaus OZB Stelpost Areaalmutaties Overige belastingen Perceptiekosten Meer invordering Toeristenbelasting Totaal Overzichten Totaal knelpunten Alg. Dienst 53. Sociaal Domein - knelpunten

Lasten

-108

-108

-108

-108

-108

Lasten

19

19

19

19

19

Lasten Lasten

38 82

39

39

39

39

Lasten

-200

Baten

472

PM

PM

PM

PM

Baten

-81

-82

-82

-82

-82

PM

PM

PM

-38

-38

-38

-38

PM PM

PM PM

PM PM

PM PM

Baten

Lasten

-39

Baten Lasten Lasten Baten Baten

-20 24 33 -702

-19 23

-19 23

-19 23

-19 23

-246

-69

-57

-52

-752

-348

-243

-235

-330

-454 -3.574

-3.473

-3.482

-6.343

Toelichting knelpunten

5.1

Bestuur en dienstverlening

Bestuur New Town Alliantie In 2022 heeft een aantal gemeenten met het ministerie van BZK een intentieverklaring ondertekent om met elkaar te verkennen wat de oorzaken en opgaven zijn van New Towns en vervolgens met elkaar te verkennen welke stappen er nodig zijn om de specifieke uitdagingen het hoofd te bieden. Met het onderzoek ‘Zorgen voor New Towns’ is duidelijk geworden dat New Towns specifieke opgaven kennen. De minister van VRO heeft toegezegd in 2025 een verdiepend onderzoek met de New Towns te willen gaan doen dat resulteert in een concreet maatregelenpakket per gemeente. De New Town Alliantie versterkt in 2025 haar lobby richting het rijk. De zeven deelnemende gemeenten zetten bijvoorbeeld in op het uitnodigen van kamerleden om hen mee te nemen in de opgaven van de New Towns, het versterken van de banden met het rijk en de onderlinge samenwerking. Van elke gemeente wordt een minimale inzet 0,2 fte verwacht. In de praktijk is dat vaak meer. Daarnaast willen we als Alliantie voor 0,4 fte externe ondersteuning inhuren, die zorgt voor voortgang en continuïteit en die kansen signaleert en benut en dan vooral in het Haagse. Voor 2025 kan dit incidenteel uit bestaand budget worden betaald. 41

Indexering diensten Ombudsman Rotterdam Vanuit de Ombudsman Rotterdam is aangegeven dat zij voor 2025 een index van 9% zullen hanteren ter compensatie van het niet indexeren van de bijdragen in voorgaande jaren. Voorgesteld wordt om de indexatie van de gemeenschappelijke regelingen toe te passen ad 5,2%.

5.2

Schoon, heel en veilig

Openbare orde en veiligheid Kosten cameratoezicht Per 1 januari 2026 worden de kosten voor het uitkijken van de camera’s door de gemeente Rotterdam verhoogd naar € 16.203 per camera. Gezien deze kostenstijging wordt momenteel onderzocht wat de alternatieven zijn. Bijplaatsingen afval (buiten DVO Reinis) / Afvalstoffenheffing Bij het handhaven van zaken op grond van de Afvalstoffenverordening is het niet altijd mogelijk om de gemaakte kosten te verhalen. Het gaat dan om het opruimen van bijplaatsingen waar geen dader bij te vinden is. Dit zijn zaken die buiten de dienstverleningsovereenkomst met Reinis vallen en dus apart gefactureerd worden. Deze kosten lopen in principe mee in de bepaling van de Afvalstoffenheffing. Daar waar de mogelijkheid bestaat, worden de kosten zoveel mogelijk verhaald. Wegslepen voertuigen zonder eigenaar Bij het handhaven van zaken op grond van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) is het niet altijd mogelijk om de gemaakte kosten te verhalen. Het gaat dan om het wegslepen van voertuigen, waarbij geen eigenaar te achterhalen is (bv: voertuigen vanuit andere landen die zijn achtergelaten) of waarbij de kosten niet meer te verhalen zijn i.v.m. het gebrek aan draagkracht. Het wegslepen is noodzakelijk i.v.m. de veiligheid in de wijken en om verloedering en daarmee een gevoel van onveiligheid tegen te gaan.

Daar waar de mogelijkheid bestaat, worden de kosten zoveel mogelijk verhaald. Beheer openbare ruimte Stelpost vervangingsopgave beheer openbare ruimte De stelpost Beheer wordt ingezet om kapitaallasten te dekken van de vervangingsinvesteringen van wegen, openbare verlichting, beschoeiingen, verkeersregelinstallaties, sportvoorzieningen en civieltechnische kunstwerken. Hieronder vallen de verdere reconstructies in Noord en Waterland, vervanging van bruggen en sportvoorzieningen. Voorgesteld wordt om deze stelpost met ingang van 2029 € 100.000 per jaar aan te vullen. Watergangen en oevers / IGWP Voor onderhoud van het stedelijk water wordt momenteel een beleids-beheerplan Integraal Waterplan (IGWP) opgesteld voor het onderhoud van sloten, duikers, fonteinen, beschoeiingen en peilbuizen. De extra lasten kunnen voor 1/3e deel worden toegerekend aan riolering. Door een gunstige aanbesteding voor het maaien van watergangen is het restant van het knelpunt op te lossen binnen het op te stellen Integraal Watertakenplan (IGWP 2026-2030). Inhuur kinderboerderij De personele bezetting van de kinderboerderij moet dagelijks uit minimaal 2 professionals bestaan om de kinderboerderij veilig en verantwoord te exploiteren. Er zijn veel vrijwilligers, maar deze moeten wel worden aangestuurd.

Daarnaast gaat het voor de zorg voor de dieren niet alleen om de locatie van de kinderboerderij, maar ook om de grote runderen die grazen in diverse natuurgebieden in Nissewaard. 42

Er zijn 3 fte vaste medewerkers en hiermee is een minimale bezetting van 2 professionals, 7 dagen per week, niet mogelijk. Daarom worden al jaren gespecialiseerde medewerkers ingehuurd om de dagelijkse bezetting van minimaal 2 personen rond te krijgen. Voorgesteld wordt om hier voor 2025 en 2026 extra geld voor beschikbaar te stellen. Voor 2027 zal nader bekeken worden welke alternatieven mogelijk zijn. Dierenopvang Door de Dierenbescherming is aan de door bij hen aangesloten gemeenten (ca 160) waarvoor zij de dierenopvang verzorgt, een voorstel gedaan om op basis van ervaring cijfers een kostendekkend tarief in rekening te brengen, wat nodig is om hun kwaliteit van dienstverlening voor de toekomst te waarborgen. Hierdoor zullen de kosten voor onze gemeente gaan stijgen. Areaaluitbreidingen beheer openbare ruimte Kreken van Nibbeland en De Elementen / Stelpost Areaalmutaties De komende jaren gaat het beheer van de openbare ruimte van de Kreken van Nibbeland fase 5 en verder en onderdelen van de Elementen over naar team Assetmanagement voor het beheer van de openbare ruimte. Dit knelpunt kan gedekt worden door de stelpost Areaaluitbreiding. Over de exacte lasten wordt nog nader geadviseerd. Kwaliteitsniveau A Metrobusstation Na renovatie van het metrobusstation is afgesproken om het gebied rondom het metrobusstation te onderhouden op kwaliteitsniveau A.

Voor de renovatie werd het gebied onderhouden op kwaliteitsniveau B. Afvalstoffenheffing / Afvalstoffenheffing Door een aantal uithuizingen vanwege sloop in Molenwei en Sterrenkwartier verwachten wij minder opbrengsten van de Afvalstoffenheffing. Deze mutatie wordt verrekend met de reserve Afvalstoffenheffing. Beheer / Reserve Beheer Een aantal stroomkasten is aan vervanging toe. De kosten hiervoor zijn nog niet in de begroting opgenomen. De kosten kunnen gedekt worden via de reserve Beheer. GO Beheer - speelplaatsen Bij de Perspectiefnota 2021 is een meerjaren uitvoeringsplan voor speelplaatsen opgesteld. In 2025 moeten nog een aantal speelplaatsen extra worden opgepakt die niet in het uitvoeringsplan waren opgenomen. De kosten hiervoor worden gedekt uit de reserve Groot Onderhoud. De benodigde middelen zijn in de begroting opgenomen op een stelpost en worden nu nader toegewezen aan de specifieke budgetten. GO Beheer - groenprojecten De kosten voor de groenprojecten van groot onderhoud zijn gereserveerd in reserve Groot Onderhoud Beheer. Het gaat om de herinrichting van de A. van Nootstraat, het vervangen van de knotwilgen in Landgoed en vervangen van de oevers en groen aan o.a. het Bonnetpad, het Dupresen Rousselpad. De benodigde middelen zijn in de begroting opgenomen op een stelpost en worden nu nader toegewezen aan de specifieke budgetten.

GO Beheer - beleidsplan Groen Conform het vastgestelde beleidsplan groen worden in 2025 de groenstructuurvisies verder uitgewerkt en wordt invulling gegeven aan de aanpak van ecologie in de wijken. Hiervoor is budget beschikbaar in de reserve Groot Onderhoud Beheer. De benodigde middelen zijn in de begroting opgenomen op een stelpost en worden nu nader toegewezen aan de specifieke budgetten. 43

GO Beheer - uitvoeringsplan Spelen Voor de realisatie van het uitvoeringsplan spelen 2026-2029 zijn extra middelen nodig welke zijn gereserveerd in de reserve Groot Onderhoud. De benodigde middelen zijn in de begroting opgenomen op een stelpost en worden nu nader toegewezen aan de specifieke budgetten. GO Beheer - baggeren Voor het baggeren van de watergangen zijn in 2026 extra middelen nodig welke zijn gereserveerd in de reserve Groot Onderhoud. De benodigde middelen zijn in de begroting opgenomen op een stelpost en worden nu nader toegewezen aan de specifieke budgetten. Wijk aanpak De Akkers / Reserve Herstructurering wijken Met de middelen van de wijkaanpak Akkers wordt geïnvesteerd in de omgeving metrobaan Akkers – Heemraadlaan, Park Bessengaard, Dilledonk en Buurttuin de Vlinderkreek. Dit gebeurt door fysieke ingreep te doen met sociale activiteiten en betrokkenheid van partners. De kosten worden gedekt door een onttrekking uit de reserve wijkaanpak Akkers. Wijk aanpak Waterland / Reserve Herstructurering wijken Met de middelen van de wijkaanpak Waterland wordt gewerkt aan het vergroenen van winkelplein Vlinderveen, brengen we streetart aan op gevels in de thema’s van de venen en wordt gewerkt aan een verbeterd Park met meer sportmogelijkheden (Fitness), vernieuwde sportvelden en meer ommetjes).

Naast fysieke ontwikkelingen wordt gezorgd voor meer activiteiten in waterland voor jeugd en jongeren. De kosten worden gedekt door een onttrekking uit de reserve wijkaanpak Waterland. Park Vogelenzang / Algemene reserve Voor het opknappen van park Vogelenzang is naar verwachting een bedrag nodig uit de Algemene reserve. Hierover zal nog nader geadviseerd worden. Accommodaties en parkeren Onderhoud sportterreinen Recent zijn de meeste onderhoudswerkzaamheden op de sportterreinen in contracten opgenomen. Hierdoor zijn de kosten van het onderhoud nauwkeuriger te prognosticeren. De budgetten voor het onderhoud aan de sportterreinen blijken structureel te laag te zijn. Kosten energielabels - Reserve Verduurzaming gemeentelijke gebouwen Onlangs heeft een aanbesteding plaatsgevonden voor de wettelijk verplichte energielabels. De grote hoeveelheid objecten waarvan in 2025 het label vernieuwd dient te worden, leidt in 2025 tot een knelpunt. Ook in 2027 moet voor veel objecten het label vernieuwd worden. Voorgesteld wordt om deze lasten te dekken via de reserve Duurzaamheid (Accommodaties). Contracten correctief en preventief onderhoud gemeentelijk vastgoed Diverse onderhoudscontracten voor gemeentelijke objecten (zoals het Stadhuis en de Boekenberg) zijn in 2025 opnieuw aanbesteed.

De contracten vallen aanzienlijk duurder uit dan voorheen, waardoor budgetten voor correctief en preventief onderhoud voor diverse objecten niet toereikend zullen zijn. Capaciteit voetbalverenigingen VV Spijkenisse en VV Hekelingen De voetbalverenigingen VV Spijkenisse en VV Hekelingen hebben te kampen met een gebrek aan capaciteit met wachtlijsten tot gevolg. Met name de capaciteit van de velden is ontoereikend, dit is onder andere bevestigd door een extern onderzoeksbureau. Er wordt gezocht naar mogelijkheden om de capaciteit uit te breiden, de financiële consequenties daarvan zijn nog niet inzichtelijk en zijn afhankelijk van nog te maken keuzes. 44

Aankoop/verbouwing v.m. Bristol / Huuropbrengsten / Kapitaallastereserve In het verlengde van de verbouwing van Werkgebouw B wordt de winkelruimte van de voormalige Bristol aangekocht en getransformeerd tot kantoorruimte. Hiermee wordt de ontsluiting van Werkgebouw B op de tweede verdieping geoptimaliseerd door de realisatie van een nieuwe entree. Daarnaast wordt tegemoetgekomen aan de wens van bewoners om de bestaande portiek aan de Uitstraat minder intensief te gebruiken. De totale investering op de sluitende business case bedraagt € 2,2 miljoen. De totale jaarlijkse lasten bedragen € 120.000. Deze worden gedekt door de huuropbrengsten ad € 90.000 per jaar. Ter dekking van de resterende € 30.000 per jaar wordt voorgesteld om ten laste van de reserve Onderhoud Accommodatie een kapitaallastenreserve in te stellen van € 300.000. Hiermee kunnen de kapitaallasten ad € 30.000 van de investering in de tussenwanden worden gedekt.

5.3

Duurzaam ontwikkelen en wonen

Ruimtelijke ontwikkeling Periodiek onderhoud omgevingsplan Tot 2018 hadden gemeenten de verplichting om hun bestemmingsplannen elke 10 jaar te actualiseren. Met het afschaffen van die verplichting verviel de legessanctie voor bestemmingsplannen en beheerverordeningen die ouder dan 10 jaar waren. De achterliggende gedachte hiervan was dat gemeenten al eerder konden beginnen met het opstellen van een Omgevingsplan. Gemeente Nissewaard telt na circa 105 bestemmingsplannen en beheerverordeningen, die in een cyclus van 10 jaar geactualiseerd moesten worden. Hiervoor is een structureel budget beschikbaar van € 28.000 per jaar. Voorgesteld wordt om voor de opgave om een integraal Omgevingsplan op te stellen die niet elke 10 jaar maar continu up to date wordt gehouden. Op dit moment wordt binnen de eenheid RO een aantal scenario’s uitgewerkt op welke wijze voldaan kan worden aan deze wettelijke taken. Aangezien thans nog geen zicht is op de financiële consequenties van deze scenario’s, wordt in deze Perspectiefnota een PM-post opgenomen. Opstellen initieel omgevingsplan Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Het Omgevingsplan is vanaf deze datum de plek waar inwoners en ondernemers regels over de fysieke leefomgeving kunnen terugvinden.

Nieuwe gebiedsontwikkelingen, zoals woningbouw, duurzaamheidsprojecten, nieuwe infrastructurele werken en bedrijventerreinen moeten gefaciliteerd worden via een wijziging van het omgevingsplan. Naast het inpassen van nieuwe ontwikkelingen hebben gemeenten ook de wettelijke taak om alle bestaande wetten en regels op het gebied van de fysieke leefomgeving over te hevelen van de huidige regelgeving naar het Omgevingsplan. Gemeenten hebben hiervoor tot 31-12-2031 de tijd. De gemeente zal meer tijd kwijt zijn aan het zelf opstellen van regels en deze op de juiste manier plaatsen in de software zodat deze op de wettelijk voorgeschreven wijze kunnen worden ontsloten. Via het programma Omgevingswet is incidenteel € 350.000 beschikbaar voor het omzetten van de huidige regelgeving naar het omgevingsplan. Gezien de omvang van de opgave en het aantal onderzoeken dat de gemeente moet verrichten om te voldoen aan het wettelijke motiveringsvereiste alsmede dat de aanbesteding om een extern bureau te vinden voor het opstellen van het initiële omgevingsplan mislukt is, is het aannemelijk dat de beschikbare gelden onvoldoende zijn. Op dit moment wordt een aantal scenario’s uitgewerkt op welke wijze voldaan kan worden aan deze wettelijke taken. Aangezien thans nog geen zicht is op de financiële consequenties van deze scenario’s, wordt in deze perspectiefnota een PM-post opgenomen.

Bliekstraat De ontwikkeling van Bliekstraat 5 betreft de sloop van het bestaande pand en aankoop en verkoop van gronden om te komen tot een nieuwbouwplan waarin 121 woningen worden gerealiseerd. De gemeente verkoopt het blote eigendom voor € 159.158. De ontwikkelaar wordt daarmee de volle eigenaar van het bestaande perceel. De grondprijs is bepaald aan de hand van de waarde van het 45

huidige perceel, welke in een door de gemeenteraad vastgestelde formule wordt verdisconteerd tot een afkoopsom. De afkoopsom van het blote eigendom wordt conform vigerend beleid gebruikt om de boekwaarde van het perceel per 1-1-2025 à € 78.094 af te boeken. Het positieve verschil tussen de verkoopopbrengst en de boekwaarde ad € 81.064 wordt, volgens vastgesteld beleid, gestort in de Algemene reserve. De gemeente ruilt gronden met de ontwikkelaar om een goede stedenbouwkundige inpassing mogelijk te maken. Hierdoor wordt het perceel groter en schuift dit op richting het Schepenpad. Voor de extra grond betaalt de ontwikkelaar de gemeente € 115.815. Op deze grond rust geen gemeentelijke boekwaarde. De ontwikkelaar betaalt aan de gemeente een bedrag van € 65.350 voor de kosten van ambtelijke inzet. Deze bijdrage wordt , volgens vastgesteld beleid, gestort in de reserve Projecten. Tenslotte betaalt de ontwikkelaar aan de gemeente een bedrag van € 170.000 voor de kosten van de door de gemeente te realiseren watercompensatie voor dit bouwplan. Goed verhuurderschap – inhuur / Budget Goed verhuurderschap + middelen wet Betaalbare huur Het budget voor goed verhuurderschap en middelen voor de wet Betaalbare huur worden ingezet ter dekking van de inhuur met betrekking op dit onderwerp te kunnen bekostigen. Meerjarig kan dit budget vrijvallen.

Verhuur Het pand aan de Voorstraat 18 is verkocht. De geraamde huurinkomsten komen te vervallen.

5.4

Ondernemen en ontspannen

Recreatie & toerisme Recreatieschap Bij de uittreding van de provincie Zuid-Holland uit het Recreatieschap Voorne Putten zijn financieringsafspraken gemaakt die lopen tot en met 2025. In de destijds afgesloten financieringsovereenkomst is het uitgangspunt opgenomen dat de provincie ook na 2025 haar medeverantwoordelijkheid voor recreatiebeheer behoudt en daartoe middelen beschikbaar stelt. De provincie zal dit met ingang van 2026 vormgeven door toepassing van de Subsidieregeling beheer recreatiegebieden. Over de verdeling van de subsidiegelden is nog geen duidelijkheid en hier wordt een financieel knelpunt voorzien. Cultureel erfgoed Monumenten Dit betreft eenmalige kosten van groot onderhoud van de monumenten brugportaal Spijkenisse en de elektriciteitsmast Dorpsplein Geervliet welke niet in de begroting zijn geraamd. Sport Blaashal hockeyvereniging De hockeyvereniging is voornemens om een blaashal te realiseren. Dit draagt bij aan een vitale vereniging en levert de gemeente ruimte op in de sporthal waar veel behoefte aan is. De scenario’s om de blaashal te realiseren worden onderzocht. Als grondeigenaar is de investering in de fundering voor de hal in één van de scenario’s voor de gemeente. Hierover wordt nog nader geadviseerd. Beweegpark Heenvliet/Geervliet De gemeente heeft een breed gedragen petitie ontvangen voor een beweegpark in Heenvliet/Geervliet.

Dit sluit aan op de ambities vanuit sport- en speelbeleid. Er worden scenario’s verkend om in deze omgeving beweegvoorzieningen te realiseren. Hierover wordt nog nader geadviseerd. 46

5.5

Leren, participeren en ondersteunen

Onderwijs Uitbreiding brede school de Vlasbloem / Stelpost Onderwijshuisvesting In het Integraal Huisvestingplan (IHP) voor het primair onderwijs 2018 - 2022 is door de Raad vastgelegd dat de brede school de Vlasbloem zal worden uitgebreid. De gemeente huurt het gebouw echter van woonstichting de Zes Kernen. De ontvangen huurovereenkomst valt hoger uit dan hetgeen begroot is. Voorgesteld wordt om dit te dekken ten laste van de stelpost Onderwijshuisvesting. Noodvoorziening stroom bij nieuwbouw Aan de Heijwegenlaan wordt nieuwbouw gepleegd voor MY College en voor Scala Rietvelden/Charles de Foucauld (Penta Mavo) gezamenlijk. Op de grens tussen de Elementen en de Schenkel wordt IKC Elementen-Schenkel gebouwd. Voor deze nieuwbouwprojecten is het vanwege de netcongestie onzeker of er stroom kan worden geleverd. Zonder aansluiting zullen er tijdelijke alternatieven moeten worden gerealiseerd. Integraal Huisvestingsplan Voortgezet Onderwijs In 2023 is het Integraal Huisvestingplan (IHP) voor het primair onderwijs 2023-2042 vastgesteld. Het voorgaande IHP dateerde uit 2018. Ook voor het voortgezet onderwijs is in 2018 een bestuurlijk akkoord vastgelegd. Deze is aan herziening toe. Er is nieuwe wetgeving aanstaande waarin het IHP verplicht wordt gesteld. Over de mogelijke financiële consequenties wordt nog nadere geadviseerd.

Internationale Schakelklas (ISK) De internationale schakelklas (ISK) is een onderwijsvoorziening voor kinderen in het voortgezet onderwijs die vanuit het buitenland in Nederland komen wonen en nog onvoldoende Nederlands spreken. Door een toegenomen vluchtelingeninstroom is het aantal ISK-leerlingen verdrievoudigd. Daarmee is een ruimtetekort ontstaan voor de huisvesting. Over de mogelijke financiële consequenties wordt nog nadere geadviseerd. De Klinker - huren ruimtes van Partou / Stelpost Onderwijshuisvesting De gemeente heeft een zorgplicht te voorzien in adequate onderwijshuisvesting, inclusief bewegingsonderwijs. Het aantal rechtens verkregen vierkante meters is gebaseerd op het aantal leerlingen. De kwaliteit van een gebouw is gebonden aan het bouwbesluit en heeft relatie met de klimaatdoelen van Parijs. De lasten kunnen voor 2025 en 2026 gedekt worden uit de stelpost Onderwijshuisvesting. Werk, inkomen, inburgering en armoedebeleid Garantiebanen De gemeente Nissewaard heeft op dit moment 23,5 fte aan garantiebanen (incl. gedetacheerde vanuit Voorne-Putten Werkt). Ten opzichte van boekjaar 2023 is het aantal garantiebanen verder afgebouwd. Indien het aantal fte vanaf 2026 wordt teruggebracht naar het minimale quotum van 21,14 fte (-10%) kan de taakstelling deels worden ingevuld.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15691874/2