Presentatie rekenkamer introductieprogramma en prestatieafspraken
Tekst van het document
Introductieprogramma nieuwe raad: Kennismaking rekenkamer 23 april 2026 Marcel Poorthuis Marjolein Zwerver Menno Visser Jesper Stap
Programma Deel 1 – Marcel Poorthuis • Informatie over positie, rol en werkwijze rekenkamer • Voorstellen leden rekenkamer
Deel 2 – Marjolein Zwerver • Uitkomsten rekenkameronderzoek prestatieafspraken woonbeleid
2
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Ontstaan en positie Rekenkamer (RK) • Ontstaan rekenkamer: invoering Wet dualisering gemeentebestuur in 2002; • Ontvlechting tussen raad en wethouders: • Raad: kaderstellend- en controlerend; • College van B&W: bestuurlijk en uitvoerend; • RK is ingevoerd als instrument ter versterking controlerende rol raad; • RK is een zelfstandig onafhankelijk orgaan dat rapporteert aan de raad; • Wet Versterking decentrale rekenkamer 2022 + Verordening rekenkamer gemeente Midden-Groningen 2024.
3
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Opdracht van de Rekenkamer • De rekenkamer voert onafhankelijk onderzoek uit naar: • de (maatschappelijke) effecten van gemeentelijk beleid;
• doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het gevoerde bestuur; • Onderwerp van onderzoek: organisatie, gemeentebestuur, bekostigde instellingen.
4
Rekenkamer Midden-Groningen
Doeltreffendheid • Wordt het beoogde maatschappelijke doel bereikt? Doelmatigheid • Met een verantwoorde inzet van (financiële) middelen? Rechtmatigheid • In overeenstemming met de geldende regels?
23 april 2026
Onze missie • Kaderstellende en controlerende rol van de raad ondersteunen en versterken; • Geen controleur en geen ‘afrekenkamer’, wel spiegel voorhouden; • Bijdragen aan leren en verbeteren.
5
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Even voorstellen… • De rekenkamer bestaat uit drie externe leden, van links naar rechts: • Marjolein Zwerver (lid) • Menno Visser (lid) • Marcel Poorthuis (voorzitter) • De rekenkamer wordt ondersteund door een ambtelijk secretaris vanuit de griffie: • Jesper Stap
6
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Verloop van een rekenkameronderzoek Vooronderzoek
Vraagstelling en onderzoeksopzet
Onderzoek
Selecteren onderzoeksbureau of uitvoering in eigen beheer Startbijeenkomst Interviews en analyse documenten
Wederhoor
Ambtelijk wederhoor Bestuurlijke reactie
Gemeenteraad
Aanbiedingsbrief, onderzoeksrapport, bestuurlijke reactie en raadsvoorstel Presentatie rekenkamer Vaststelling door raad
7
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Onderzoeksvormen Quick Scan: een snel, verkennend onderzoek om in korte tijd een beeld te krijgen van een onderwerp om te bepalen of uitgebreider onderzoek nodig is. Verdiepend onderzoek: uitgebreid onderzoek naar een specifiek onderwerp, veelal uitgevoerd door een onderzoeksbureau. DoeMee-onderzoek: vaak landelijk of provinciaal gecoördineerd onderzoek waar meerdere rekenkamers aan meedoen. Opvolgingsonderzoek: onderzoek dat nagaat in hoeverre aanbevelingen uit een eerder rekenkameronderzoek zijn uitgevoerd.
8
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Verordening RK 2024 • Er is een rekenkamer die bestaat uit drie onafhankelijke leden; • Leden worden benoeming door de gemeenteraad voor de duur van zes jaren; • De benoeming van de huidige leden loopt van 2022 tot en met 2027; • De raad kan leden herbenoemen; • De RK wordt ondersteund door een ambtelijk secretaris in dienst van de griffie; • De RK heeft voert de onderzoeksopdracht uit en heeft onderzoeksbevoegdheden; • Budget rekenkamer gebaseerd op een normbedrag van 1,30 per inwoner; • Budget is voor inhuur onderzoekers, vergoedingen leden en inzet secretaris.
9
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Totstandkoming onderzoekskalender • Rekenkamer verzamelt onderwerpen op een groslijst; • Raad, college en burgers kunnen suggesties geven; • Rekenkamer en Auditcommissie bespreken jaarlijks de groslijst • Op basis daarvan stelt de rekenkamer de onderzoekskalender vast; • De onderzoekskalender is doorlopend.
10
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Meerjarige onderzoekskalender 2026-2027 • Zorgfraude • P&C-cyclus 2026 • Zorg voor mondzorg 2025-2026 • • • •
DoeMee-onderzoek RES 1.0 Prestatieafspraken woonbeleid Financieel evenwicht/begroting 2026 Vergunningverlening, toezicht en handhaving
2019-2024 Algoritmen, Energiebesparingsplicht, Inkoop jeugdhulp, Economisch beleid, Ouderenbeleid (+ opvolgingsonderzoek), Beheer en onderhoud civiele kunstwerken, Jeugdzorg, Duurzaamheid, Omgevingswet, Armoedebeleid Gemeentelijk vastgoed en vastgoedbeleid, Communicatie van de gemeenteraad, Kostendekking rioolheffing, Uitvoering WOZ, Opvolgingsonderzoek ICT, dienstverlening
11
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Uitkomsten enquête gemeenteraad • Enquête afgenomen in februari 2026. Respons: 55% (18 van de 33 raadsleden); • Vragen over ervaringen met onderzoeken, presentaties, communicatie en mogelijke suggesties; • Nuttige aandachtspunten, zoals:
• Doe eens een onderzoek naar een onderwerp in de actualiteit; • Probeer rapporten in eenvoudig taalgebruik te formuleren; • Algemene conclusie: brede waardering door de raad dat de raad op onafhankelijke wijze wordt ondersteund met kritisch verdiepend onderzoek, waar de raad in dagelijkse werk niet aan toekomt.
12
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Programma Deel 1 – Marcel Poorthuis • Informatie over positie, rol en werkwijze Rekenkamer • Voorstellen leden Rekenkamer Deel 2 – Marjolein Zwerver • Uitkomsten rekenkameronderzoek prestatieafspraken woonbeleid
13
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
14
Rekenkameronderzoek Woonbeleid Effectiviteit van prestatieafspraken in Midden-Groningen Gemeenteraad Midden-Groningen
23 april 2026
Aanleiding onderzoek woonbeleid • De woonopgave in Midden-Groningen is groot en verandert snel • Recente herziening van het woonbeleid • Wonen hangt steeds sterker samen met zorg, leefbaarheid en duurzaamheid • Prestatieafspraken zijn een belangrijk middel om samen met corporaties en huurders op wonen te sturen • Daarom is onderzocht of dit instrument in de praktijk voldoende effectief wordt ingezet
15
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Waarom is dit relevant voor de raad? • De raad stelt de kaders voor het woonbeleid • De raad moet kunnen zien of ambities worden omgezet in concrete afspraken • De raad moet kunnen volgen wat is afgesproken, wat is gerealiseerd en waar bijsturing nodig is
16
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Centrale vraag van het onderzoek Maakt de gemeente Midden-Groningen optimaal gebruik van prestatieafspraken?
Hoe hebben we gekeken? • Hoofdvraag–Deelvragen-Normenkader-Bevinding-Conclusie-Aanbeveling • Inhoudelijk onderzoek: Van Nimwegen (Amsterdam) • Bestudering van documenten en beleidsstukken • Gesprekken met betrokken partijen • Beoordeling aan de hand van een normenkader
17
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Waar hebben we op gelet? • Hoe verloopt de samenwerking tussen gemeente, corporaties en huurders? • Zijn woonambities concreet vertaald naar afspraken? • Is er voldoende monitoring en evaluatie? • Is er samenhang met andere wooninstrumenten? • Wordt de raad tijdig en goed geïnformeerd?
18
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Kernconclusie Prestatieafspraken werken goed als samenwerkingsinstrument, maar nog niet scherp genoeg als sturingsinstrument • De samenwerking tussen partijen is positief en constructief • De inhoud ontwikkelt zich in strategische richting • Doorvertaling, monitoring en samenhang kunnen scherper
19
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Bevinding 1: De samenwerking is een sterke basis Samenwerking tussen gemeente, corporaties en huurdersorganisaties wordt positief ervaren. • Gemeente, corporaties en huurders werken constructief samen • Overleg en onderlinge verhoudingen functioneren goed • Dat is een belangrijke basis voor verdere verbetering
20
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Bevinding 2: De afspraken worden inhoudelijk breder en strategischer Prestatieafspraken ontwikkelen zich van uitvoeringsinstrument naar strategischer instrument • Prestatieafspraken gaan niet meer alleen over uitvoering • Er is meer aandacht voor duurzaamheid, leefbaarheid en wonen met zorg • Dat laat zien dat het instrument zich inhoudelijk ontwikkelt
21
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Bevinding 3: Ambities zijn er, maar afspraken zijn nog te algemeen De vertaling van woonambities naar concrete, toetsbare afspraken is nog onvoldoende scherp • De woonambities zijn herkenbaar aanwezig • Maar ze worden nog niet altijd concreet en toetsbaar uitgewerkt • Daardoor is het lastig om te beoordelen of doelen echt worden gehaald • Dat maakt sturen en controleren voor de raad moeilijker
22
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Bevinding 4: Er is nog te weinig structurele monitoring Monitoring en evaluatie zijn nog niet structureel ingericht • Er is geen vaste, systematische manier om voortgang te volgen • Daardoor is er beperkt zicht op resultaten en effecten • Tijdige bijsturing is daardoor lastiger • En de raad houdt minder grip op de uitvoering
23
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Bevinding 5: Prestatieafspraken staan nog te los van andere wooninstrumenten De samenhang met andere gemeentelijke beleidsinstrumenten kan sterker • De koppeling met grondbeleid kan sterker • De samenhang met ruimtelijke keuzes kan duidelijker • Ook de verbinding met toekomstige woonprogrammering verdient aandacht • Juist daar kan de gemeente haar regierol versterken
24
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Wat kan de raad hiermee doen? 1. Vraag om concretere prestatieafspraken Laat ambities vertalen naar duidelijke en toetsbare afspraken 2. Vraag om jaarlijkse monitoring Laat inzichtelijk maken wat is afgesproken, wat is gerealiseerd en waar bijsturing nodig is
3. Vraag om betere samenhang in het woonbeleid Laat expliciet zien wat via prestatieafspraken gebeurt en wat via andere instrumenten 4. Vraag om actieve betrokkenheid van de raad Zorg dat de raad eerder en periodiek wordt meegenomen in voortgang en keuzes
25
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Bestuurlijke reactie: herkenning én vervolgstappen • Het college herkent de hoofdlijn van het onderzoek en onderschrijft de positieve samenwerking • Het college deelt de analyse dat prestatieafspraken verder moeten meegroeien met de veranderde woonopgave • Voor 2026–2030 wordt gewerkt met meerjarige kaderafspraken en jaarlijkse “jaarschijven” voor concretisering • Het college geeft aan dat monitoring, evaluatie en de verbinding met wonen-zorgwelzijn verder worden versterkt • Het college onderzoekt hoe de raad periodiek beter geïnformeerd kan worden over voortgang en resultaten
26
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026
Einde presentatie
27
Rekenkamer Midden-Groningen
23 april 2026