Presentatie klimaatadaptatieplan raad Midden Groningen V2

Toelichting raad 13 oktober 2022

Voorstellen

Ruben Keizer

Joren Zwaan

Adviseur klimaatadaptatie

Adviseur klimaatadaptatie

Andries van der Laan Beleidsuitvoering en projecten (IBOR)

Dennis van der Haar

Adviseur Duurzaamheid (EPO) Adviseur ruimtelijke plannen (RO)

2.

Klimaatadaptatie is niet nieuw Momenten waarop het bestuur betrokken is geweest in de afgelopen jaren • November 2018: gemeenteraad en college geïnformeerd over het opzetten van de stresstesten en de gevolgen van klimaatverandering; • April 2019: stresstest wateroverlast presentatie raad n.a.v. wateroverlast situaties door J&L – domeinbeheerder riolering; • Juli 2019: vaststellen afvalwaterbeleidsplan 2020-2024; • 2020: uitkomsten stresstesten ter informatie gedeeld; • Maart 2022: college en raad geïnformeerd over het vaststellen van RAS.

3.

Doel van dit overleg en agenda Doel overleg • Inhoudelijke toelichting op het klimaatadaptatieplan

Agenda • Wat is klimaatadaptatie

• Aanpak • Resultaten tot dusver • Vervolg

4.

Adaptatie = aanpassen

5.

Het klimaat verandert

6.

Delta Programma Ruimtelijke Adaptatie In 2014 landelijk afgesproken: per 2020 wegen we klimaatadaptatie mee bij ingrepen in de leefomgeving, per 2050 zijn we klimaatbestendig ingericht.

Weten – stresstesten Wat gebeurt er bij bepaalde weersextremen?

Willen - risicodialogen Wat vinden we van de gevolgen? Bepalen ambitieniveau

Werken uitvoeringsagenda Hoe pakken we de gevolgen aan die we niet willen accepteren?

7.

Regionaal en lokaal proces RAS: Werkregio Groningen – Noord Drenthe

LAS: Lokale proces

• • • •

•

Kwetsbare locaties in beeld

•

Risico’s bespreken

•

Strategie opstellen

•

Uitvoeringsagenda ontwikkelen

Kwetsbare locaties in beeld Risico’s bespreken Strategie opstellen Uitvoeringsplan ontwikkelen (2023)

Gericht op opgaven die het gemeentelijk niveau overstijgen, en/of waar een gezamenlijke aanpak efficiënter is (22 partijen)

Gericht op de lokale opgaven en uitdagingen.

Looptijd 4 jaar. Dan evalueren en zo nodig strategie bijstellen. Want: ontwikkelingen gaan snel en er ontstaan geregeld nieuwe inzichten (zoals: klimaatscenario’s) 8.

Klimaatverandering in Midden-Groningen zomer 2017

Effect: vaker nat Flinke onweersbuien leiden tot wateroverlast Gepubliceerd op: 29 mei 2018 Zondag 13 mei was Sappemeer ook weer één van de natste plekken in Nederland. Door de extreme buien hebben verschillende inwoners in Midden-Groningen hier overlast door gehad. Dat komt helaas vaker voor en dat is begrijpelijk geen prettige ervaring. Waarom hebben we in onze gemeente overlast na hevige regenbuien? En wat doet de gemeente eraan? Wat kunt u zelf doen?

Deze zomer is een echte Hollandse zomer, niet te warm en bij periodes extreem nat. Gemiddeld valt er in Nederland zo’n 225 mm regen in de zomer. In Sappemeer viel alleen al in de maand juli 226 mm regen. Hiermee is Sappemeer een van de natste plaatsen van Nederland met deze zomer al 365 mm regen. (Bron: www.weeronline.nl) 9.

Klimaatverandering in Midden-Groningen Risico’s op wateroverlast

10.

Klimaatverandering in Midden-Groningen Effect: vaker droog Bij zonnig weer met wind en hoge temperaturen kan er veel vocht verdampen. Ook planten hebben (zeker in het groeiseizoen) veel vocht nodig. Wanneer de vraag naar water het natuurlijke aanbod overstijgt, spreken we van waterschaarste.

11.

Klimaatverandering in Midden-Groningen Voorbeeld droogte: risico’s waterkwaliteit door droogte (en hitte)

12.

Klimaatverandering in Midden-Groningen Effect: vaker heet

13.

Klimaatverandering in Midden-Groningen Voorbeeld hitte: gezondheidsrisico’s door hitte bij kwetsbare inwoners

14.

Klimaatverandering in Midden-Groningen Voorbeeld hitte: zout strooien bij hitte om smeltend asfalt te voorkomen

15.

Aanpak: Kwetsbaarheden in beeld • Analyse gedaan om kwetsbare locaties voor droogte, hitte, wateroverlast en overstromingsrisico in beeld te brengen. • Daarna: modelresultaten besproken met collega’s en externe partijen: -

Kwetsbare locaties op de kaart valideren

-

Besproken: hoe erg vinden we dat?

Weten – stresstesten Wat gebeurt er bij bepaalde weersextremen?

16.

Voorbeeld: wateroverlast in Siddeburen Model: bui van 70mm in een uur

• Riolering ontworpen op verwerken 20mm regen per uur. • In de praktijk 2021: 113 mm regen in 24u. = ~13% jaarlijkse hoeveelheid! • Zoveel regenwater past niet in de rioolbuizen.

17.

Extreme weersgebeurtenissen vragen om andere omgang Voorbeeld extreme bui •

Verwerken in rioolbuizen is niet realistisch.

•

Andere oplossingen zijn nodig:

•

-

Acceptatie overlast

-

Maatregelen bovengronds

-

Maatregelen particulieren

Rol van de gemeente hangt af van het risico (kans x effect) -

Hinder: accepteren. Inzetten op communicatie en maatregelen door bewoners

-

Onwenselijk: meekoppelen bij onderhoud

-

Urgent: op korte termijn aanpak

Dit sluit aan op werkwijze zorgplicht hemelwater (afvalwaterbeleidsplan)

18.

Wat vinden we daarvan? Gesproken: Interne collega’s, waterschap, dorpsraden, provincie, VR, GGD, natuurorganisaties Belangrijke resultaten:

Willen - risicodialogen Wat vinden we van de gevolgen? Bepalen ambitieniveau

-

Grote betrokkenheid en urgentie bij collega’s uit interne organisaties.

-

Oplossen problemen lokaal watersysteem in afstemming met waterschap.

-

Dorpsraden zien urgentie. Willen ‘boodschapper’ zijn richting achterban.

-

Opgaven in het buitengebied samen met gebiedspartners via RAS oppakken.

-

7 knelpuntlocaties voor wateroverlast waar in planperiode ook sprake is van herstructurering / onderhoud: kans om werk met werk te maken.

-

Focus op creëren bewustwording: ontstenen, hitte en waterverbruik. Bijvoorbeeld via operatie Steenbreek.

19.

Opgaven op basis van de gesprekken tot zover Op basis van de onderzoeken en gespreksresultaten zien we acht

Werken uitvoeringsagenda

hoofdopgaven om mee aan de slag te gaan: •

Wateroverlast bij extreme neerslag;

•

Watertekort in de zomerperiode door hitte en droogte;

•

Gezondheidsrisico’s en ongemak door hitte;

•

Druk op recreatieve voorzieningen neemt toe bij hitte;

•

Schade en sterfte aan groen door hitte en droogte;

•

Bodemdaling en schade aan infrastructuur door inklinking in het veenweidegebied wordt versterkt door droogte;

•

Gevoeligheid lager gelegen delen voor overstromingen vanuit zee of rivieren;

•

Vitale en kwetsbare functies moeten blijven functioneren bij weersextremen. 20.

Klimaatadaptatie is een integrale opgave Uitvoering hangt samen met verschillende beleidsthema’s Groen Soortenkeuze Beheer

Sociaal domein Ouderen Kwetsbaren Hitteplannen

Energietransitie Isolatie Rioleringsbeleid Groen Soortenkeuze Zorgplicht hemelwater Beheer grondwater Zorgplicht

Woningbouw, recreatie, economie

Wegen Infrastructuurschade

21.

Klimaatadaptatie is een integrale opgave Oplossingen hebben met elkaar te maken •

Water naar plekken leiden waar we het willen hebben.

•

Water de bodem in laten zakken

•

Meer groen creëren en behouden (verkoeling, droogte, en wateroverlast)

22.

Klimaatadaptatie is een integrale opgave We doen al veel. Voorbeelden van meer water vasthouden/bergen: • Afkoppelen verharding • Ruimte zoeken voor water • Regenwaterstructuur plannen

• Aanleg bergingsriolen

23.

Uitvoeringsagenda Verschillende ‘typen’ acties:

Werken uitvoeringsagenda

• Fysieke uitvoeringsmaatregelen. • Acties met de bedoeling om klimaatadaptatie in de standaard werkwijze en beleid op te nemen (wegen, groen, energie, riolering, sociaal domein, etc.). Tijdelijke inzet. • Doorlopende acties gericht op bewoners. Subsidieregeling, bewustwordingsacties. • Acties met regionaal karakter. Samen met gebiedspartners via de RAS.

24.

Vervolg

• Afronden klimaatadaptatieplan • Plan voorleggen bij DT • Besluitvormingsprocedure (planning: besluitvorming in de gemeenteraad op 22 december 2022)

25.

Joren Zwaan 06 505 893 32 Joren.Zwaan@TAUW.com