302. Raadsbrief wijzigingen kaders batch 1588

Raadsbrief

Datum:

3 augustus 2021

Verzenddatum:

18 augustus 2021

Behandeld door:

Nico Beukema

Mailadres:

nico.beukema@midden-groningen.nl

Zaak:

656691

Portefeuillehouder:

José van Schie

Onderwerp:

Wijzigingen kaders batch 1.588

Geachte leden van de raad, De gemeente draagt verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de versterkingsopgave binnen de zogenoemde batch 1.588. Het gaat om 1.588 panden in de gemeenten Midden-Groningen, Groningen en (nu) Eemsdelta. Voor Midden-Groningen gaat het om 89 woningen in Overschild.Om de benodigde middelen op een juiste manier bij de betrokken eigenaren en bewoners te krijgen is in 2019 een subsidieverordening vastgesteld in uw raad. Het betreft de subsidieverordening Batch 1.588 Versterkingsopgave voor de gemeente Midden-Groningen 2019. De financiële kaders van batch 1.588 staan onder druk. De oorspronkelijke €420 miljoen voor de uitvoering van de hele batch is niet toereikend gebleken vanwege externe ontwikkelingen. Met het rijk zijn daarom nieuwe afspraken gemaakt, die er in de praktijk op neer komen, dat de het risicofonds van €30 miljoen wordt opgehoogd met €38 miljoen. De extra middelen zijn nodig voor extra tegenvallers, waarvan de stijgende bouwkosten, de invoering van BENG (Bijna Energie Neutraal Gebouw) in het Bouwbesluit en een aangenomen amendement bij de Tijdelijke wet Groningen de belangrijksten zijn. In deze raadsbrief willen wij u informeren over de afspraken tussen rijk en regiogemeenten. De betrokken eigenaren in Overschild zijn al eerder over de afspraken geïnformeerd via een bewonersavond (d.d. 2 juni 2021) en een brief (d.d. 24 juni 2021).

Historie Batch 1.588 is een vreemde eend in de bijt van de versterkingsopgave. In het voorjaar van 2018 besloot toenmalig minister Wiebes tot het versneld terugdringen van de gasproductie. En passant besloot hij ook tot een "pauze" in de versterkingsoperatie. Daarbij werd een bureaucratische grens getrokken tussen de batch 1.467 en batch 1.588. Op meerdere plekken in de regio, waaronder Overschild, leidde dit tot onuitlegbare situaties. Na publieke en bestuurlijke druk is daarna een akkoord gesloten, die het mogelijk maakte dat batch 1.588 toch zou worden uitgevoerd. Batch 1.588 werd daarmee echter wel een publieke zaak en is uiteindelijk onder verantwoordelijkheid van de betrokken gemeenten gekomen. De rest van de versterkingsoperatie was op dat moment nog privaat

Pagina:

2 van 5

Datum:

2 augustus 2021

Zaak:

656691

georganiseerd (via het Centrum Veilig Wonen). De gemeenten (Groningen, Midden-Groningen en Eemsdelta) en het rijk hebben samen invulling gegeven aan de regels voor batch 1.588. Zo is een totaal eigen kader ontstaan met een budget van €420 miljoen. Binnen dat budget gaat €390 miljoen rechtstreeks naar de versterking van de huizen en de organisatie daaromheen. Er is een risicofonds van €30 miljoen. Het risicofonds is niet toereikend gebleken en is nu dus aangevuld. De Stuurgroep batch 1.588 besluit over de besteding van het risicofonds. De gemeente waarop het besluit betrekking heeft, dient het besluit van de Stuurgroep vervolgens te bekrachtigen aan de hand van de hardheidsclausule in de subsidieverordening (art. 14). De aanvullende afspraken De afspraken voor aanpassing van de financiële kaders van batch 1.588 omvatten de volgende drie onderdelen: 1. Compensatie BENG BENG staat voor Bijna Energie Neutraal Gebouw. Het gaat om voorwaarden voor energiebesparing in nieuwe woningen, die onderdeel zijn van het Bouwbesluit. Per 1 januari 2021 dienen nieuwbouwwoningen aan deze regels te voldoen. Hiermee is binnen het bouwbudget geen rekening gehouden. Eigenaren die na 1 januari 2021 hun omgevingsvergunning hebben aangevraagd hebben daarom recht op een aanvulling. In Overschild gaat het om twee categorieën: • •

Woningen tot en met 600 m3 inhoud: +4,1% Woningen vanaf 600 m3 inhoud: +3,6%

Het percentage wordt toegepast op de onderdelen 3 en 4 van de prijslijst en geldt alleen voor de situatie sloop-nieuwbouw. 2. Toepassing indexering vanwege prijsstijgingen in de bouw De kosten van bouwmaterialen veranderen. De kostenberekeningen voor de batch zijn gebaseerd op het prijspeil van september 2020. Besloten is om vanaf dat moment correcties toe te passen op de prijsontwikkeling (indexering). Deze wordt per kwartaal berekend en gecommuniceerd. De landelijk erkende BDB-index wordt daarbij gevolgd. Bepalend is het moment dat de aannemersovereenkomst wordt getekend. Aan de hand van deze overeenkomst kunnen de eigenaren een aanvulling op hun bouwbudget (subsidie) ontvangen. De index wordt toegepast op de onderdelen 3 en 4 van de prijslijst in het geval van sloop-nieuwbouw. Bij bouwkundig versterken geldt de index voor de directe bouwkosten binnen het versterkingsadvies. 3. Amendement Tijdelijke Wet Groningen Bij de behandeling van de Tijdelijke Wet Groningen in de Tweede Kamer is een amendement aangenomen die speciaal betrekking heeft op batch 1.588. De Tijdelijke Wet Groningen moet nog door de Eerste Kamer worden vastgesteld. Toch is al besloten op te anticiperen op de wijziging. De

Pagina:

3 van 5

Datum:

2 augustus 2021

Zaak:

656691

prijslijst hanteert het aantal kubieke meter (m3) in de oude woning als rekeneenheid. Moderne bouwregels zorgen ervoor, dat de ruimten in de woningen hoger worden. Dit vraagt extra m3. Daarom is in de prijslijst een standaard correctie toegepast van 10%. Het gaat hier alleen om sloop/nieuwbouw-situaties. De wetswijziging zegt nu nadrukkelijk dat eigenaren recht hebben op een nieuwe woning met ten minste een vergelijkbare gebruiksoppervlakte. De correctie van 10% werkt goed voor standaard woningen. In Overschild staan echter veel afwijkende woningen, die een correctie met meer dan 10% noodzakelijk maken. Afgesproken is nu dat wanneer een eigenaar niet uitkomt met zijn/haar budget en deze bouwt wel een functioneel vergelijkbare woning, dat dan een correctie op basis van het amendement tot de mogelijkheden behoort. Het is aan de Stuurgroep batch 1.588 om daarover als eerste te besluiten. Een besluit van de Stuurgroep batch 1.588 wordt in de eigen gemeente vervolgens nog bekrachtigd. Naast deze 3 generieke afspraken zijn er ook nog andere afspraken gemaakt, die tot aanpassing van bouwbudgetten kunnen leiden: a. Extra kosten voor heien en asbest Het was al vanaf het begin duidelijk dat de kosten van heien moeilijk in de prijslijst te vangen zijn. Daarom is gecommuniceerd dat de extra kosten hiervoor vanuit het risicofonds worden vergoed. Hetzelfde geldt voor asbest.

Wanneer asbest wordt aangetroffen, dan dient deze eerst te worden gesaneerd. De kosten hiervoor vallen buiten de prijslijst en worden extra vergoed. b. Overige extra kosten De prijslijst en soms ook het versterkingsadvies houden geen rekening met bijzondere omstandigheden. Dan is een maatwerkoplossing nodig. Als voorbeeld: een adressen in Overschild staat verderop in het veld en heeft een lange oprijlaan. Deze laan kan tijdens de bouw schade oplopen. Deze schade moet worden vergoed, maar de prijslijst houdt hiermee geen rekening. Het is aan de gemeenten en de Stuurgroep om deze bijzonderheden te erkennen en van een vergoeding te voorzien vanuit het risicofonds. Dit wordt alleen overwogen wanneer een tekort op de begroting dreigt voor een functioneel vergelijkbare woning. c. Tijdelijke huisvesting Tenslotte komen hier de kosten van tijdelijke huisvesting bij wanneer deze wordt verzorgd door NCG. Lange tijd is onduidelijk geweest hoe de financiering hiervan precies moest verlopen. Afgelopen maand is een besluit gevallen in de gesprekken met NCG en het Ministerie van Binnenlandse Zaken met als uitkomst, dat eigenaren die een NCG-woning nodig hebben hun vergoeding voor tijdelijke huisvesting volledig inleveren. Dit ongeacht de tijdsduur waarin gebruik wordt gemaakt van de NCG-woning. De toewijzing en de verrekening wordt een gemeentelijke verantwoordelijkheid.

Pagina:

4 van 5

Datum:

2 augustus 2021

Zaak:

656691

Het doorvoeren van de afspraken De eigenaren in batch 1.588 maken zich terecht zorgen over de hoogte van de budgetten binnen batch 1.588. Met de afspraken is hieraan in belangrijke mate tegemoet gekomen. Daarom zijn de nieuwe afspraken ook per direct in het dorp Overschild gecommuniceerd. Er vinden inmiddels gesprekken plaats over het toepassen van de afspraken op individueel niveau. Daarnaast wordt het doorvoeren van de generieke aanpassingen (zoals de correctie BENG) ook voorbereid. Eind augustus krijgen de eigenaren hierover een brief. Gesprekken over complexe casussen vragen veel tijd en creativiteit. Het is voor de projectleiding in Overschild erg moeilijk gebleken om zowel de kaders te bewaken als de gesprekken in harmonie te laten verlopen. De emoties zijn hoog. Daarom is de hulp van een onafhankelijk gespreksleider ingezet om in deze gesprekken de leiding te nemen en waar nodig als een bemiddelaar op te treden. De onafhankelijk gespreksleider adviseert waar nodig de wethouder. Voor deze taak is Hilde van Ree bereid gevonden. Zij is oud directeur-bestuurder van woningcorporatie Groninger Huis. Daarnaast is het duidelijk dat de kaders van batch 1.588 een grote verantwoordelijkheid bij de eigenaren legt. Dit is voor iedereen een complexe opgave. Er is veel hulp beschikbaar, maar de constatering is dat nog één schakel ontbreekt. Het gaat om grote bedragen.

Gemeente en NCG merken dat sommige eigenaren het erg lastig vinden om met dit soort bedragen om te gaan. Naar het voorbeeld van de gemeente Groningen is daarom besloten tot het inzetten van een budgetcoach. Deze coach is inzetbaar aan het begin van het proces. Hij helpt met de basisregels van begroten. Het doel is om de eigenaren meer vertrouwen en rust te geven in het omgaan met het budget. De budgetcoach is geen bouwbegeleider. De budgetcoach kan wel helpen om in vertrouwen een goede bouwbegeleider te vinden en hiervoor geld opzij te zetten in het budget. Voor velen is de budgetcoach al een gepasseerd station. Er zijn echter genoeg mensen die nog moeten beginnen en dus baat kunnen hebben bij een budgetcoach. Beperkingen Een belangrijkste kanttekening is dat de gemeente Midden-Groningen beperkte bewegingsvrijheid heeft. Wij zijn gebonden aan afspraken met de andere gemeenten en het ministerie van Binnenlandse Zaken. Daarbij ligt het hele kader gevoelig binnen de gemeenschap van Overschild. Het is dus belangrijk om duidelijk vast te houden aan de afspraken en deze zo objectief mogelijk toe te passen. Het generieke kader van batch 1.588 ligt vast in het convenant dat rijk en regio in 2019 sloten. Er wordt overwogen een annex op dit convenant te maken waarin de nieuwe afspraken een plek krijgen.

Tegelijkertijd heeft de gemeente altijd oog voor de persoonlijke situatie van mensen. Dit betekent dat waar dat nodig wordt geacht maatwerkoplossingen worden geboden. Mits deze zijn te verantwoorden natuurlijk. Het voordeel hiervan is dat hierdoor meer aansluiting kan worden gevonden bij de menselijke maat. In de praktijk zien we dat een maatwerkoplossing voor de één niet zelden leidt tot een claim van een ander voor dezelfde maatwerkoplossing. De ervaring leert dat in de meeste gevallen hieraan niet tegemoet gekomen kan worden. Overschild ligt onder een vergrootglas. Het proces is ook wel heel bijzonder. Met z'n allen proberen we het beste te doen voor iedereen. Niemand heeft om deze situatie gevraagd.

Pagina:

5 van 5

Datum:

2 augustus 2021

Zaak:

656691

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen

A. Hoogendoorn Burgemeester

H.J.W. Mulder Gemeentesecretaris