12. Raadsbrief maatschappelijke onrust Noord-Nederland bij overheidsbeslissingen

Raadsbrief

Datum:

5 april 2022

Verzenddatum:

Behandeld door:

Femia Wortelboer

Mailadres:

Femia.wortelboer@midden-groningen.nl

Zaak:

822622

Portefeuillehouder:

Adriaan Hoogendoorn

Onderwerp:

Casusonderzoek maatschappelijke onrust Noord-Nederland bij overheidsbeslissingen

Geachte leden van de raad, Maatschappelijke onrust is een groeiende zorg voor lokale overheden en veiligheidsinstanties in Noord-Nederland. Er spelen in Groningen, Drenthe en Fryslân veel kwesties die de relaties tussen burgers en overheid compliceren: windmolens, aardbevingen, zonneparken, zout- en gaswinning, hoogspanningsleidingen, etc. Dit leidt soms tot onenigheid en incidenteel tot verstoring van openbare orde en veiligheid. Het Regionaal Bestuurlijk Politie Overleg (RBPO) wilde graag meer inzicht krijgen in dit fenomeen. Daarom heeft het Verwey-Jonker Instituut in samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen een verdiepende analyse gemaakt van maatschappelijke onrust, om daarmee een handelingsperspectief voor lokale en regionale bestuurders te vinden, met als centraal doel: hoe kunnen we voorkomen dat protest escaleert? Op basis van een inventarisatie van casussen in Noord-Nederland waarin sprake was van maatschappelijke onrust, zijn in overleg met het RBPO twee casussen geselecteerd voor nader onderzoek: de zoutwinning onder de Waddenzee bij Harlingen en de bouw van windmolenparken langs de N33 (met overigens een doorkijk naar de ervaringen met het windmolenpark in de Drentse Veenkoloniën). Tijdens een Webinar op 22 maart jl. hebben de onderzoekers hun bevindingen toegelicht.

Ook is met hen en met de portefeuillehouder burgemeester Hoogendoorn en (regio)burgemeester Schuiling gesproken over het aangereikte handelingsperspectief voor het openbaar bestuur. Na afloop hebben de leden van het RBPO de onderliggende rapporten ontvangen en is er berichtgeving in de media over verschenen. Ook het ministerie van BZK heeft de beide rapporten ontvangen, evenals de Commissarissen van de Koning en de gedeputeerden van de provincies Drenthe, Fryslân en Groningen. We hebben uw raad via de dagmail op 23 maart hierover geïnformeerd en u de rapporten met de aanbiedingsbrief toegezonden, met de toezegging dat uw raad na bespreking in het RBPO op 1 april nader geïnformeerd wordt met een raadsbrief. Volledigheidshalve is deze informatie nogmaals als bijlage bijgevoegd.

Pagina:

2 van 3

Datum:

5 april 2022

Zaak:

822622

Het fenomeen maatschappelijke onrust ter bespreking Het fenomeen ‘maatschappelijke onrust’ is, helaas, iets wat ons als overheden verbindt, dwars door alle overheidslagen heen. Gezien de opgave die er ligt rondom de energietransitie zijn de uitkomsten en het handelingsperspectief voor de toekomst van Noord-Nederland relevant. Naast de energietransitie kunnen ook andere beleidsterreinen aanleiding geven tot maatschappelijke onrust en daarmee ook ‘in het veiligheidsdomein’ terecht komen. Denk hierbij aan de (langdurige) huisvesting van Oekraïners en andere vluchtelingen, maar ook aan de woningnood en de stikstofcrisis. Onderwerpen waarbij een Rijksopgave c.q. landelijk en lokaal beleid aan de orde (kan) zijn en waar het voorstelbaar is dat het leidt tot maatschappelijke onrust. Het voorkomen van maatschappelijke onrust is daarbij één van de vier pijlers van het Integraal Veiligheidsbeleid 20222024. En zo zijn er allicht meer onderwerpen te benoemen waarbij de kans aanwezig is dat burgers onrechtvaardigheid of ongelijkheid ervaren en dit (gaan) uiten op enige wijze. Onrust hoeft op zich geen probleem te zijn, sterker nog deze heeft ook een signaleringsfunctie. Het wordt echter problematisch wanneer het escaleert. En zoals het voorgaande kort schetst, staan we voor een aantal opgaven die ertoe kunnen leiden dat de tegenstellingen in de samenleving vergroot worden.

Er is een voedingsbodem aanwezig om de onrust te zien ombuigen in een destructieve vorm. Als overheid zouden we als opgave moeten zien om steeds te analyseren wat er aan de hand is. Het is dan ook van belang om over dit thema met elkaar te blijven spreken. Als gemeente en in de lokale driehoek, als RBPO Noord-Nederland, maar ook met het provincie en het Rijk. Wat nemen we waar en hoe gaan we er mee om? Wat moet ons antwoord hierop zijn? Kortom: het is van belang om als verschillende betrokken overheidslagen in de driehoek burger-bestuur-bedrijfsleven oog te hebben voor de balans in deze driehoek. De inzet is om op lokaal niveau, maar ook in de samenwerking met het Rijk en de provincies het rapport te benutten om het gesprek aan te gaan over de wijze waarop verbeterslagen gemaakt kunnen worden. Daarom is tijdens het RBPO op 1 april 2022 het volgende afgesproken. I.

De uitkomsten van de rapporten en het geboden handelingsperspectief met uw gemeenteraad te bespreken, met daarbij de vraag: Zijn er meer onderwerpen te onderkennen die mogelijk onderbelicht blijven en waarbij de lessen uit het rapport kunnen worden benut op het niveau van besluitvormingsbevoegdheid van de raad.

II.

In gesprek te gaan met de afzonderlijke provincies in Drenthe, Fryslân en Groningen om, met het oog op bovengenoemde opgaven, met hen te spreken over het samenspel met elkaar, de samenleving en het bedrijfsleven. Per provincie zal het gesprek gevoerd worden met de Commissaris van de Koning, de gedeputeerde en enkele burgemeesters.

III.

Het ministerie van Buitenlandse zaken heeft een coördinerende rol in de samenwerking van lokale overheden met allerlei ministeries en verschillend overheidslagen, zeker in het geval van landelijke opgaven. Daarom zal ook in gesprek gegaan worden met het Rijk (ministerie BZK) om, met het oog op bovengenoemde opgaven, met hen te spreken over het samenspel

Pagina:

3 van 3

Datum:

5 april 2022

Zaak:

822622

met elkaar, de samenleving en het bedrijfsleven. Het RBPO heeft burgemeester Hoogendoorn als bestuurlijk trekker van dit thema gevraagd om uitvoering te geven aan de afspraken zoals genoemd onder punt II en III.

Deze afspraken sluiten aan bij de ambities zoals verwoord in het Regionaal Beleidsplan NoordNederland en in de strategische agenda van de Regioburgemeesters. Hiermee wordt een concrete opvolging gegeven aan de uitkomsten van de casusanalyse.

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van de gemeente Midden-Groningen

A. Hoogendoorn Burgemeester

H.J.W. Mulder Gemeentesecretaris