07. Bijlage 2c - Reactiebrief Platform Achterdiep e.o. 3 mei 2023

Sappemeer, 3 mei 2023

Aanleiding Dank voor de toezending van conceptstuk herziening zonneparkenbeleid Midden Groningen. De afgelopen jaren hebben wij (verontruste bewoners van Sappemeer-Noord) tijdens diverse gesprekken met wethouders, burgemeester, raadsleden en beleidsmedewerkers meermaals onze zorgen kenbaar gemaakt over mogelijke ontwikkelingen in onze woonomgeving. Er zijn diverse brieven zowel naar het college, de raad en de raadsfracties verzonden. In uw mail van 18 april 2023 verzoekt u ons feedback op de voorgelegde herziening van het zonneparkenbeleid van Midden-Groningen. Feedback Hieronder vindt u onze opmerkingen, aanvullingen en suggesties. Cultuurhistorisch gebied Veel veenkoloniale wijken en diepen in de gemeente zijn inmiddels gedempt, het Achterdiep is er nog. Het Achterdiep en de Jagerswijk werden in 1630 gegraven voor het turfvervoer uit de Sappemeerstervenen. Het veenkoloniale landschap rond het Achterdiep is om die reden van historisch geografische waarde. Het is de meest noordelijke representant van het afgegraven hoogveengebied dat in het noorden overgaat naar het laagveengebied waar het veen is uitgebaggerd, de Baggerputten bij Slochteren. Een dergelijk karakteristiek overgangsgebied heeft een hoge landschappelijke waarde en moet om die reden al behouden blijven.

Daarnaast heeft het Achterdiep nog het karakteristieke verkavelingspatroon dat na afgraving vanuit de stad Groningen is gerealiseerd. Wijlen, de heer Heike van Dam heeft hierover een boek gepubliceerd (“Achterdiep Sappemeer; Boerderijenboek; ruim 300 jaar activiteit van ontvening tot ruilverkaveling”, maart 2018). Het boek is zelfs met financiële ondersteuning door o.a. het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Midden-Groningen tot stand gekomen.

1

Het Achterdiep kenmerkt zich als een doorgaande weg met aan weerzijden (noordzijde en zuidzijde) verspreid liggende, overwegend vrijstaande lintbebouwing, met belangrijke doorzichten op het lint vanaf de A7. Er staan verschillende beeldbepalende huizen en (oude) boerderijen langs het Achterdiep met cultuurhistorische waarde. Tevens staan er beeldbepalende houtsingels. Zo zijn vele bomen langs het Achterdiep opgenomen in de lijst waardevolle en monumentale houtopstanden van de gemeente Midden Groningen. Gedeputeerde Staten van Groningen waren, aan het eind van de vorige eeuw, van mening dat deze unieke veenkoloniale streek behouden moest blijven. Er is toen flink geïnvesteerd in riolering, bermbeschoeiing, een nieuw hoogholtje en verdere aankleding. Als blijvende herinnering en bekroning van al deze werkzaamheden is er een kunstwerk geplaatst in het Achterdiep. Er is in de omgeving al een gigantisch zonnepark gerealiseerd dat ook achter het begin van het Achterdiep ligt. Zonde. Hier is duidelijk zichtbaar hoe open landschap verloren gaat en de omgeving wordt ontsierd en aangetast. We kunnen ons niet voorstellen dat de gemeente nog meer van het open landschap in Sappemeer-Noord opoffert voor zonne-industrie, waardoor het landschap nog verder wordt aangetast.

Beleidsplan 2019 De bewoners van Sappemeer-Noord zijn niet op de juiste manier betrokken bij de totstandkoming van het Beleidsplan uit 2019. Zij zijn niet direct betrokken geweest bij de plannen en hebben derhalve geen juiste mogelijkheid tot inspraak gehad, waardoor het cultuurhistorisch gebied Sappemeer-Noord abusievelijk in het Beleidsplan is opgenomen. Dit is een juridische onjuistheid in het besluitvormingsproces geweest. We hebben het gemeentebestuur hier al veelvuldig op geattendeerd zo ook op 3 maart 2021 aan voormalig wethouder Jaap Borg, die nadien publiekelijk de fouten heeft erkend. Helaas, is deze fout tot op heden niet hersteld. In een gesprek met Erik Drenth (september 2022) is dit verzoek nogmaals neergelegd. Voor de juridische tekst en uitleg verwijzen wij naar de bijlage “Tijdslijn Maatschappelijke Onrust Zonneparken Sappemeer-Noord”. Met dit voorliggend gewijzigd beleidsplan 2023, is nu het moment om de fout te herstellen en het zoekgebied, conform afspraken en eerder toezegging vanuit het gemeentebestuur, het zoekgebied C te schrappen. Toetsingscriteria Beleidsplan 2019 In het beleidsplan zijn toetsingscriteria opgenomen. Zo valt in paragraaf 3.4 van het beleidsplan te lezen dat de gemeente terughoudend is in het gebruik van landbouwgrond voor grote zonneparken.

Eveneens valt er te lezen dat de grootschalige, open, groene ruimtes het visitekaartje van de gemeente zijn en dat zij de grootschalige openheid van het landshap wil behouden. Grootschalige zonneparken passen niet in het buitengebied. In de paragrafen 4.3.1 en 4.3.2 zijn algemene en aanvullende toetsingscriteria opgenomen. Als we deze criteria toetsen aan de bestaande praktijk, zou er nimmer een zonne-industriepark in de omgeving van het Achterdiep/Siepweg gerealiseerd kunnen worden. Een plan zou de toetsingscriteria niet doorstaan. We verwijzen hiervoor expliciet naar de paragraaf “Cultuurhistorisch gebied” waarmee we onze feedback zijn begonnen.

2

Voor verdere tekst en uitleg verwijzen wij naar de bijlage “Tijdslijn Maatschappelijke Onrust Zonneparken Sappemeer-Noord”. Maatschappelijke Onrust en draagvlak Berichtgeving en mogelijke ontwikkelingen rond zon- en windindustrie zorgen sindsdien voor veel maatschappelijk onrust. Er is al veel landschappelijke schade en planschade hierdoor ontstaan. Het uitsmeren van nog meer zonne-industrie langs de Siepweg en Laveiweg, zal veel materiële en immateriële schade tot gevolg hebben. Dit gedurende de periode –vaak voor 30 jaar- waarvoor toestemming is verleend. Uit eerste berekeningen blijkt zal de schade voor de periode van 30 jaar enkele miljoenen zal bedragen. Draagvlak voor nog meer zonne-industrie in Sappemeer-Noord is er niet. We verwijzen o.a. naar • • •

Regiokrant van 1 juli 2020: pagina 8: “Gemeente is duidelijk: Omwonenden tegen: dan geen tweede Zonnepark Sappemeer”; Regiokrant van 9 september 2020: Voorpagina “Petitie tegen zonnepark” Regiokrant van 23 juni 2021: pagina 11: ‘Niet nóg een zonnepark’ waar de “Gemeente Midden-Groningen liet eerder weten dat er geen tweede zonnepark komt in SappemeerNoord, als omwonenden tegen zijn".

Voor verdere tekst en uitleg verwijzen wij naar de bijlage “Tijdslijn Maatschappelijke Onrust Zonneparken Sappemeer- Noord”. Ook uit het later gehouden draagvlak onderzoek van 2022, blijkt dat er geen draagvlak is voor nog meer zonne-industrie rondom het Achterdiep / Siepweg. Van een betrouwbare overheid mogen we verwachten dat zij zich aan haar afspraken en eerdere uitspraken zal houden. Immers de Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur wegen zwaar. We doen hierbij dan ook expliciet een beroep op het vertrouwensbeginsel. Tot slot verwijzen wij u ook naar de uitspraak van de Rechtbank Noord-Nederland (ECLI:NL:RBNNE:2021:1832) en uitspraak Raad van State (ECLI:NL:RVS:2020:1639) inzake het zonnepark bij Finsterwolde met betrekking tot –maar niet enkel alleen- het draagvlak en de effecten op leefbaarheid, cultuurhistorie en ruimtelijke kwaliteit op gemeentelijk niveau. Hectares versus Twh Zonne-industrie is volgens het beleid van de gemeente, zonder dat verder toe te lichten, broodnodig. Klaarblijkelijk is een herziening van het zonneparkenbeleid nodig. Zonnepanelen hebben nu een veel hogere opbrengst dan bij het opstellen van het beleidsplan in 2019. Dit betekent dat er met een geringere omvang een (veel) hogere opbrengst kan worden gerealiseerd. Voor de duidelijkheid van de wijzigingen en doelstellingen moet de taakstelling in Twh aangegeven worden i.p.v.

het beoogde oppervlak van 600 ha. De in de RES geformuleerde taakstelling van de Gemeente, 600 ha zonne-industrie, kan worden verminderd terwijl het vermogen zoals vastgelegd in de RES 1.0 nog wel wordt gerealiseerd. Een aanvulling met een overzicht van de huidige zonneparken met de inmiddels Twh is een wenselijke aanvulling. Hierdoor krijgt een lezer een duidelijk beeld van de beoogde doelstellingen en plannen. Uit het RES 1.0 (pagina 9) blijkt dat het Groningse bod van 5.7 Twh in werkelijkheid mogelijk uitkomt op 6.39 Twh. Het bod van de gemeente Midden-Groningen is 0.95 Twh. Gelet op het voorgaande zou dat bod wellicht al bereikt kunnen zijn met de huidige gerealiseerde zon- en windindustrie. In 3

onze optiek zou het maximum van 600 ha niet leidend moeten zijn. Met minder ha wordt het doel immers al bereikt. Ten noorden van de A7 tussen de afritten 41 en 43 (zoekgebied C) zijn momenteel twee grootschalige zonne-industrieparken en 1 kleine in werking (resp. 117 ha, 30 ha en 1 ha). Dit zal uitgebreid worden met 10 ha –plan Buitenhuizen- dat grens aan het 117 ha gebied. Onze woonomgeving is hierdoor al ernstig aangetast. Ook zonne-industriepark Eekerpolder circa 160 hectare- is in voorbereiding. Met betrekking tot de motivering om zoekgebieden G, H en I uit het herziene beleidsplan te halen, merken wij het volgende op. Voor ons gaat hetzelfde argument gelden als voor de zoekgebieden G, H en I, ‘Nog meer ontwikkelingen in dit gebied doen de landschappelijke kwaliteit geen goed. Het maximaal aanvaardbare is daar bereikt.’ Op basis van dit argument worden deze zoekgebieden echter wel geschrapt. We zijn hoogst verbaasd dat het zoekgebied c niet is geschrapt, terwijl daarvoor minimaal dezelfde motivering van toepassing is. Daarnaast hebben we last (horizon vervuiling en storende rode lichten) van de windmolenparken in Meeden en rond Delfzijl. Het is meer dan genoeg voor Sappemeer-Noord. We vragen u nadrukkelijk om een maximum aan zonnepark ha inclusief Twh voor de zoekgebieden aan te geven en het zoekgebied C uit het gewijzigde beleidsplan te halen.

Hiermee worden de eerdere gemaakte juridische fouten herstelt en eerdere toezeggingen en afspraken door het gemeentebestuur tot uitvoering gebracht. Alternatieven Er zijn plannen in ontwikkeling voor de verduurzaming van kassentuinbouwbedrijven in SappemeerNoord. Behoud van werkgelegenheid is voor de gemeente een belangrijk argument om deze plannen te ondersteunen. Hiervoor is een nieuw zonne-industriepark niet nodig. Er zijn ontwikkelingen in de kassentuinbouw waarbij zonnepanelen op de kassen worden aangebracht. Een onderzoek naar deze mogelijkheden lijkt ons een noodzaak. Volledigheidshalve, de plannen van Smit Kwekerijen, -zoals ze nu bekend zijn bij ons en de gemeente- voldoen immers niet aan de toetsingscriteria en eerdere afspraken met het gemeentebestuur. Ook uit een tweede draagvlak onderzoek blijkt dat er geen draagvlak is voor deze plannen. In het uiterste geval zou een koppeling met het al goedgekeurde “Plan Buitenhuizen” een goede en goed passende oplossing zijn. Daarmee wordt de zonne-industrie geconcentreerd tot de huidige locatie en wordt het niet verder over Sappemeer Noord uitgesmeerd. Bovenstaande alternatieven zijn ook uitvoerig door ons besproken met Smit Kwekerijen. Uit het draagvlak onderzoek van 2022 is daar –relatief gezien- ook draagvlak voor. Bijkomstigheid is dat alle voorzieningen al voorhanden zijn.

Uit gesprekken met Smit Kwekerijen blijkt dat zij –indien het net te zwaar belast wordt- het boventallige stroom kunnen afnemen (peak shaving). Kortom, met de alternatieve voorstellen zou een win-win situatie bereikt kunnen worden. Zo kan het nog resterende historisch waardevolle veenkoloniale landschap behouden blijven.

4

Commissievergadering 27 mei 2021 Tijdens de commissievergadering van donderdag 27 mei 2021 stond het onderwerp "Afhandelen initiatieven zonnepark (Raadsbrief 264)" op de agenda. Het agendapunt ging niet door naar de raadsvergadering, omdat er vanuit de raad een aantal aanbevelingen werden gedaan. Er werd een brede oproep gedaan voor draagvlak voor zonneparken. Zo bleek ook, dat een meerderheid van de fracties niet voor uitbreiding is buiten de grenzen van de zoekgebieden. Daarnaast bleek dat er verschil van mening is over het in behandeling nemen van nieuwe aanvragen voor zonneparken. Bovendien werd aangegeven dat zonneparken, groter dan 5 hectare, niet meer in behandeling mogen worden genomen. Het agendapunt ging niet door naar de raadsvergadering, omdat er vanuit de raad een brede oproep wordt gedaan voor draagvlak voor zonneparken, dat een meerderheid van de fracties niet voor uitbreiding is van randgevallen van het zoekgebied en dat er verschil van mening is over het in behandeling nemen van nieuwe aanvragen voor zonneparken en of zonneparken groter dan 5 hectare niet meer in behandeling moeten worden genomen.

We hebben een paar belangrijke statements uit de commissievergadering op een rijtje gezet: • “Er is veel maatschappelijke onrust” • “Genoeg is genoeg, wij hebben als gemeente Midden-Groningen genoeg bijgedragen” • “Geen draagvlak , geen zonnepark!” • “Er is een enorme impact op het Groninger landschap! Uitgangspunt in de RES is dat dit landschap juist beschermd wordt” • “Men dient in te zetten op zon op daken. Dit ontlast de noodzaak tot zonneparken op land” Wij voelen ons gesterkt en gehoord door datgene wat er tijdens commissie door de fracties is geuit en besproken. Echter, het is erg opmerkelijk dat in 2021 is vastgesteld dat in een groot deel van de gemeente onder voorwaarden ruimte wordt geboden aan kleinschalige lokale initiatieven (< 5 hectare). Grootschalige zonneparken (> 5 hectare) zijn in een beperkt deel van de gemeente onder voorwaarden toegestaan. In het gewijzigd beleidsplan staat (pagina 5) dat de definitie van een klein zonnepark nu opgerekt wordt van 5 hectare naar maar liefst 10 hectare. Dat is zeer opmerkelijk en onverenigbaar met het eerder vastgesteld besluit. We verwijzen ook naar de bijlage “Tijdslijn Maatschappelijke Onrust Zonneparken SappemeerNoord” en de standpunten die al eerder zijn besproken. Tot slot De gaswinning heeft in de provincie Groningen veel schade aangericht aan het landschap, leefomgeving en de bewoners.

De problemen zijn nog lang niet opgelost. Groningen was jarenlang wingewest en wij –bewoners van Sappemeer Noord- , dragen nu opnieuw een onevenredig deel van de nadelige gevolgen van de energietransitie. Dit kan en mag het gemeente- en provinciaal bestuur toch niet accepteren? Wij, de bewoners van Groningen, zijn al voldoende gedupeerd. Gelet op al het voorgaande, kunnen wij niet anders concluderen dan dat Sappemeer-Noord en de betreffende zoekgebied C uit het betreffende herziene beleidsplan moet worden gehaald. We citeren burgemeester Adriaan Hoogedoorn: “ Verduurzaming gaat niet over de rug van de bewoners”.

5

Wij vertrouwen erop dat u onze zienswijze deelt met ons Gemeentebestuur en met de Gemeenteraadsleden en hebben er vertrouwen in dat onze zienswijzen worden vertaald in het herziene beleidsplan. Voordat besluitvorming plaatsvindt, geven wij graag nog mondeling of schriftelijk een verdere toelichting op ons standpunt. Wij nodigen alle betrokkenen daartoe van harte uit.

Met vriendelijke groet, Stichting Sappemeer Noord-Oost Platform Achterdiep en omgeving

6