26-096 Bijlage 3. Ingekomen stukken AB
Tekst van het document
Als betrokken Zeeuwen én als belanghebbenden voelen wij ons mede verantwoordelijk voor het realiseren van Brede Welvaart in Zeeland, zodat ook onze kinderen en kleinkinderen daarvan de vruchten kunnen plukken. Hoogachtend,
C
O
N
C
E
P
T
1
Spoor 2050 Zeeuwen voor Brede Welvaart en Duurzaamheid www.spoor2050.nl
4
Zeeuwen voor Brede Welvaart en Duurzaamheid
Persbericht Strategische Agenda Zeeland 2050 : de grootste verbouwing van Zeeland Middelburg, 19 mei 2026 Beste mevrouw, heer, In november 2025 stuurden wij een openbrief aan Hugo de Jonge, voorzitter van het Overleg Zeeuwse Overheden. Met bijgaande tweede openbrief richten wij ons op de bestuurders en volksvertegenwoordigers van de Zeeuwse gemeenten, van de Provincie Zeeland en van het Waterschap Scheldestromen. Via het burgerinitiatief “Spoor 2050” hebben wij als betrokken Zeeuwen de “Strategische Agenda Zeeland 2050” onderzocht. De ambitie van de ‘Strategische Agenda’ is ingrijpend en valt te beschouwen als de “grootste verbouwing van Zeeland” sinds de jaren ‘50. Maar dit besef is onvoldoende in de Agenda uitgewerkt. Onderstaand enkele punten uit onze tweede openbrief. -
Maak werk van een echte opvolger van het historische Deltaplan. De meest bepalende vraagstukken voor onze toekomst raken ons Zeeuwse fundament hard: zeespiegelstijging, overstromings-veiligheid, verzilting, ecologie en landbouw. Ingrepen, keuzes en oplossingen in deze thema’s kunnen alleen in hun samenhang een meerwaarde voor het geheel opleveren. Deltawerken 2.0: Een plan dat op deze thema’s geïntegreerde oplossingen toont, scenario’s schetst en de basis vormt voor het toewerken naar een Brede Welvaart.
-
Een sterke bevolkingsgroei moet geen zelfstandig doel zijn. Dat is de wereld op zijn kop: Mensen komen niet in Zeeland wonen omdat de overheid het zegt, maar omdat Zeeland mooi is, er werkgelegenheid is en er voorzieningen zijn, mede dankzij het toerisme. Geef prioriteit aan versterking van werkgelegenheid, onderwijs, woon- en leefklimaat, voorzieningen. De ontwikkeling van het inwoneraantal zal bepaald worden door de kwaliteit van de Zeeuwse kernwaarden.
-
Geef inzicht in de ruimteclaims: De ambities voor infrastructuur, kerncentrales en woningbouw, vragen véél ruimte. Dit gaat onvermijdelijk ten koste van de oppervlakte en de kwaliteit van het agrarische landelijk gebied. Immers zal Zeeland niet groter worden. Hoeveel ruimte moeten andere sectoren zoals landbouw, recreatie en/of natuur hiervoor inleveren?
1
-
De werkgelegenheid in de industrie staat onder druk. Wij bepleiten om actief nieuwe bedrijfstakken te werven voor Zeeland. Bedrijven die werk maken van bijvoorbeeld de circulaire economie, onderhoud van Noordzee-infrastructuur, productie van duurzame brandstoffen en industrie die waterstof als grondstof gebruikt.
-
De bouw van 2 à 4 grote kerncentrales betekent een fors ruimtebeslag dat concurreert met andere functies zoals industrie en landbouw. Ook zal de bouw gepaard gaan met een decenniumlange verstoring van de arbeids- en woningmarkt. Nog afgezien van meer fundamentele vragen over kernenergie is de kans dat er in Zeeland geen kerncentrales gebouwd worden reëel. Daarom pleiten wij voor het parallel ontwikkelen van een tweede scenario: een scenario zonder kernenergie.
-
Goed onderwijs en educatie moeten voor alle inwoners gericht zijn op bewustwording en kennisdeling rond de grote, en in elkaar vervlochten thema’s klimaat, ecologie, nieuwe economie en welzijn. Dit is de basis voor een zelfbewust, weerbaar en toekomstgericht Zeeland.
-
Elk dorp moet beschikken over een basisschool/IKC óf deze moet op redelijke afstand met specifiek openbaar vervoer bereikbaar zijn. Alleen met zo’n voorziening is een dorp een aantrekkelijke plek voor jonge gezinnen. Het MBO moet structureel worden versterkt. Met hun vakmanschap vormen MBO’ers de ruggengraat van de samenleving en dus van het Zeeland van de toekomst.
-
De impact van de agenda op welzijn en cultuur is groot; het wordt de ‘grootste verbouwing van Zeeland na de ramp’. Richt ook beleid op deze (sociaal-)culturele omslag door versterking van de vitaliteit, ‘samenredzaamheid’ en sociale cohesie van de Zeeuwse samenleving.
-
Er is meer, veel meer, betrokkenheid nodig van de Zeeuwen bij deze verstrekkende plannen. Maak serieus werk van educatie en participatie. Een beproefde methode is de door de TU Delft ontwikkelde ‘Participatieve Waarden Evaluatie’. Het betrekken van de Zeeuwse bevolking kost wat. Ongeïnteresseerdheid en achteloosheid kost meer.
Spoor 2050 Zeeuwen voor Brede Welvaart en Duurzaamheid Spoor 2050 is een initiatiefgroep van mensen die zich nauw betrokken voelen bij een positief en samenhangend toekomstbeeld van Zeeland. Onafhankelijk, ongebonden en zonder commerciële belangen.
Informatie: Thom van Riet, 06-36122901 / www.spoor2050.nl
2
secretariaat ibisstraat 12 3815 TL Amersfoort
website website https://nieuwsociaalengroen.nl
https://nieuwsociaalengroen.nl
email nieuwsociaalengroen@gmail.com bank NL56 TRIO 0320 4209 73
kenmerk
idealen.visie.samen. datum 4 mei 2026 aan alle raadsleden
Geacht raadslid, Voor zover u nieuw in de raad bent gekomen: gefeliciteerd met uw verkiezing! U treedt aan in een periode waarin de druk op de lokale democratie zichtbaar toeneemt. In verschillende gemeenten lopen spanningen rond ingrijpende besluiten op en voelen inwoners zich onvoldoende gehoord. Dat raakt direct aan draagvlak, vertrouwen en bestuurbaarheid. Tegen die achtergrond is het versterken van structurele burgerbetrokkenheid geen wens, maar een noodzaak. Graag brengen wij daarom een concrete en innovatieve aanvulling onder uw aandacht: de Burgerkamer (landelijk: de Derde Kamer). Dit is een structureel ingericht, representatief samengesteld orgaan van inwoners dat: * zelf onderwerpen kan agenderen, * in dialoog tot afgewogen voorstellen komt (eventueel met deskundige input), * en in dialoog gaat met de gemeenteraad. De gemeenteraad behoudt haar beslissende rol, maar krijgt hiermee aanzienlijk beter onderbouwde en maatschappelijk gedragen voorstellen. Het model voorziet in zowel een representativiteits- als een diversiteitsgarantie. In de praktijk blijkt dat dit niet alleen de kwaliteit van besluitvorming verhoogt, maar ook spanningen aanzienlijk vermindert en escalatie helpt voorkomen. De Burgerkamer dicht de vertrouwenskloof.
Niet te verwarren met allerlei participatievormen en variaties, zoals bijvoorbeeld G1000 of burgerberaden, die, ondanks goede bedoelingen, eerder averechts blijken te werken (prof. Paul Frissen, drs. Jan Schrijver, dr. Michiel Stapper, dr. Julien van Ostaaijen, dr. Bert Bakker, dr. Mariken van der Velden, dr. Gijs Schumacher, etc.) In onder meer België en Frankrijk wordt deze aanpak al met positieve resultaten toegepast. Het biedt een concreet antwoord op de groeiende afstand tussen bestuur en samenleving. Onze vraag aan u: staat u open voor het verkennen van een pilot of nadere uitwerking van een Burgerkamer binnen uw gemeente? Wij lichten dit graag toe in een gesprek. Ter voorbereiding kunnen wij u het boekje “De Burgerkamer & De Derde Kamer” van onze denktank Sociaal & Groen aanbevelen, (https://www.managementboek.nl/bestellijst/burgerkamer) waarin het concept helder en praktisch wordt uitgewerkt. U kunt hiervoor contact opnemen via: info@sociaalengroen.eu of 06 40165600. Met vriendelijke groet, Team Sociaal & Groen
drs. Bert Schouten bestuurskundige
_____________________________________________________________________________________ Kamer van Koophandel nr. 84752327
ANBI vereniging
tel.: 06 40165600
Position Paper Overdrachtsdossier Arbeidsmarktregio Zeeland 28 april 2026
INHOUDSOPGAVE 1
2
AANLEIDING EN DOEL ............................................................................................. 3 1.1
Aanleiding.................................................................................................................... 3
1.2
Doel .............................................................................................................................. 3
1.3
Context: waarom het thema arbeidsmarkt belangrijk is ......................................... 3
CONTEXT ARBEIDSMARKTREGIO .......................................................................... 4 2.1
Wettelijke basis: Wet SUWI........................................................................................ 4
2.2
Bestuurlijke Organisatie ............................................................................................ 4 Regionaal Beraad........................................................................................................ 4 Doelstellingen ............................................................................................................. 5 Dienstverlening en verantwoordelijkheden ............................................................. 5 Vergaderstructuur en terugkoppeling in de regio ................................................... 5
2.3
Ambtelijke Organisatie ............................................................................................... 6 Kernteam ..................................................................................................................... 6 Thematafels ................................................................................................................. 6
2.4
Financiën ..................................................................................................................... 7
3
WAT BETEKENT DIT VOOR UW GEMEENTE? ....................................................... 8
4
CONCLUSIE................................................................................................................ 8
5
VISUELE SAMENVATTING VAN HET DOSSIER ...................................................... 9
2
1
Aanleiding en doel
1.1 Aanleiding In maart 2026 vonden de gemeenteraadsverkiezingen plaats, gevolgd door de formatie van nieuwe colleges van Burgemeester en Wethouders. Nieuwe colleges en gemeenteraden krijgen te maken met een breed scala aan regionale samenwerkingen. Eén belangrijk netwerk is de Arbeidsmarktregio Zeeland. Omdat arbeidsmarktbeleid steeds meer regionaal wordt georganiseerd, is het essentieel dat nieuwe bestuurders snel begrijpen wat de Arbeidsmarktregio doet, hoe de governance werkt en welke middelen beschikbaar zijn. En niet in de laatste plaats: Wat dit betekent voor inwoners en werkgevers in uw gemeente
1.2 Doel • • • • •
Nieuwe bestuurders informeren over de stand van zaken De inwerkperiode verkorten Inzicht geven in urgente beslismomenten Duidelijkheid geven over bestuurlijke en ambtelijke rollen Zorgen voor continuïteit in lopende trajecten
1.3 Context: waarom het thema arbeidsmarkt belangrijk is De Nederlandse economie bevindt zich in een fundamentele verschuiving. Waar arbeidsmarktontwikkelingen vroeger het gevolg waren van economische conjunctuur, is dit nu omgekeerd: de beschikbaarheid van arbeid bepaalt steeds vaker of bedrijven kunnen groeien en innoveren, of transities kunnen slagen en of gemeenten, zorginstellingen en scholen hun taken en maatschappelijke functies naar behoren kunnen uitvoeren. De schaarste aan arbeid is geen tijdelijk fenomeen, maar een structurele realiteit. De Zeeuwse economie staat voor grote uitdagingen: • • • • •
Structurele arbeidsschaarste Vergrijzing en ontgroening Transities in energie, zorg, techniek en onderwijs Druk op voorzieningen en leefbaarheid Toenemende mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt
Voor gemeenten betekent dit dat economische ontwikkeling, onderwijs en arbeidsmarkt steeds meer één samenhangend domein vormen.
3
2
Context Arbeidsmarktregio
Zeeland is één van de 35 arbeidsmarktregio’s van Nederland. De Arbeidsmarktregio Zeeland valt volledig samen met de provinciegrenzen. Aan de arbeidsmarktregio’s zijn de afgelopen jaren regionaal overkoepelende taken toebedeeld. De verantwoordelijkheid voor voorbereiding en uitvoering van deze taken is belegd bij gemeente Goes als zogenaamde centrumgemeente1.
2.1 Wettelijke basis: Wet SUWI De samenwerking is gebaseerd op de Wet Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (SUWI). De SUWI-wijziging (beoogde ingang 2027) verplicht elke regio tot: • één Regionaal Beraad • één Werkcentrum voor de ontsluiting van de dienstverlening • structurele publiek-private samenwerking De centrumgemeente Goes organiseert en faciliteert het Regionaal Beraad, beheert de regionale middelen en bewaakt de Meerjarenagenda en Uitvoeringsagenda. Verder zorgt zij voor het voor procesmanagement, programmabewaking en communicatie over de projecten en behaalde resultaten. Verder coördineert zij het Werkcentrum en vertegenwoordigt zij Zeeland in landelijke overleggen. Het team Arbeidsmarktregio Zeeland (AMRZ), werkzaam voor de centrumgemeente Goes, bestaat uit 7 medewerkers en ondersteunt alle partners van het Regionaal Beraad op basis van gelijkwaardigheid.
2.2 Bestuurlijke Organisatie De Arbeidsmarktregio is géén rechtspersoon. Het is een netwerk, waarin partners hun eigen wettelijke verantwoordelijkheden behouden.
Regionaal Beraad Het Regionaal Beraad is het strategisch bestuurlijk overlegorgaan van de Arbeidsmarktregio Zeeland, waar besluitvorming volgens het principe van consensus plaatsvindt. Het Regionaal Beraad bestaat uit bestuurlijke vertegenwoordigers van de volgende kernpartners: • Een wethouder vanuit Oosterschelderegio (gemeente Tholen, gemeente Reimerswaal, gemeente Schouwen-Duiveland, gemeente Goes, gemeente Kapelle, gemeente Noord-Beveland, gemeente Borsele, Zuidhoek, Betho en GR de Bevelanden); • Een wethouder vanuit Zeeuws-Vlaanderen (gemeente Sluis, gemeente Hulst, gemeente Terneuzen en Dethon); • Een wethouder vanuit Walcheren (gemeente Vlissingen, gemeente Veere, gemeente Middelburg en Orionis Walcheren); • Een bestuurder van het UWV; • Een bestuurder van het SBB; • Een bestuurder namens de werkgeverspartij VNO-NCW; • Een bestuurder namens de werknemerspartij FNV; • Een bestuurder namens de werknemerspartij CNV; • Een bestuurder namens de onderwijspartijen: een bestuurder van Scalda. • Een bestuurder als agendalid namens de Provincie Zeeland.
1
Binnen elke arbeidsmarktregio is een centrumgemeente, die bij ministeriële regeling per arbeidsmarktregio wordt vastgelegd. In artikel 1.8 van de Regeling SUWI is bepaald dat met de centrumgemeente, bedoeld in artikel 2.4, tweede lid, van het Besluit SUWI, de gemeente Goes is aangewezen voor de Arbeidsmarktregio Zeeland.
4
Doelstellingen • • • • • • • • • •
Strategisch overleg en besluitvorming over regionaal arbeidsmarktbeleid; Besluitvorming over de inzet van financiële middelen (het impulsbudget) van de Rijksoverheid; Vaststellen van de Regionale Meerjarenagenda en Uitvoeringsagenda; Toegankelijk maken van publieke en private werkgevers- en werkzoekendendienstverlening; Het bieden van mogelijkheden aan de inwoners om zich te blijven ontwikkelen/ kansrijk op te leiden om de arbeidspositie te versterken; Het bevorderen van een inclusieve arbeidsmarkt en inclusief werkgeverschap; Het versterken van het werk naar werk stelsel; Het bevorderen van duurzaam aan het werk helpen van inwoners; Het bevorderen van een ontwikkelklimaat bij werkgevers; Het bevorderen van de harmonisatie van arbeidsmarktinstrumenten in de arbeidsmarktregio.
Dienstverlening en verantwoordelijkheden Colleges en gemeenteraden van de 13 Zeeuwse gemeenten hebben en behouden de wettelijke verantwoordelijkheid over de uitvoering van de Participatiewet. Sommige gemeenten voeren de Participatiewet (werk en inkomen) vrij zelfstandig uit (bv Schouwen-Duiveland, Tholen en Z-Vlaamse gemeenten), anderen via een uitvoeringsorganisatie (bv GR de Bevelanden, Orionis Walcheren). Gemeenten staan aan de lat voor dienstverlening aan bijstandsgerechtigden en nietbijstandsgerechtigden (NUG). Het UWV verzorgt dienstverlening voor WW en WIAuitkeringsgerechtigden en de vakbeweging (FNV/CNV) voor werkenden. De onderwijspartners zijn er voor dienstverlening op het gebied van leren en Leven Lang Ontwikkelen (LLO). SBB (Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven) is de partner voor (erkende) leerbedrijven, zij verbinden het beroepsonderwijs met het bedrijfsleven. Het bedrijfsleven wordt vertegenwoordigd door VNO-NCW. Iedere partner uit het netwerk van de Arbeidsmarktregio blijft de eigen dienstverlening leveren, maar voor de inwoners en werkgevers in Zeeland is het werkcentrum het centrale punt van de ontsluiting van deze dienstverlening. Via het Werkcentrum Zeeland wordt de toegang tot de dienstverlening ontsloten volgens het principe van ‘no wrong door’: iedereen wordt geholpen, met elke mogelijke vraag op het gebied van werken of leren.
Het ophalen van werkgeversbehoeften, in beeld brengen en ondersteunen in kraptesectoren en het verbinden (matchen) van arbeidspotentieel is wat plaatsvindt via het werkcentrum in de Arbeidsmarktregio. De werkgeversdienstverlening via het Werkcentrum bestaat minimaal uit de gezamenlijke dienstverlening aan werkgevers waarvoor UWV en gemeenten volgens de SUWIwetgeving opdracht hebben gekregen. Deze publieke dienstverlening blijft de basis voor de werkgeversdienstverlening via het Werkcentrum. Deze dienstverlening wordt verbonden met de werkgeversdienstverlening van SBB (wettelijk opdracht via de WEB) en die van de werkgeversorganisaties, vakbonden en andere partijen uit het Regionaal Beraad. Door de publieke en private dienstverlening met elkaar te verbinden wordt de vraag van de werkgever beter beantwoord.
Vergaderstructuur en terugkoppeling in de regio Het Regionaal Beraad werkt volgens een vastgestelde Governance, bekrachtigd door een samenwerkingsconvenant. Conform artikel 5 lid 5 van het samenwerkingsconvenant wordt het onafhankelijk voorzitterschap van het Regionaal Beraad ingenomen door de portefeuillehouder arbeidsmarktbeleid van de centrumgemeente Goes2. De vicevoorzitter wordt bepaald in samenspraak met de leden van Regionaal Beraad. 2
De gemeente Goes wordt in het Regionaal Beraad vertegenwoordigd door de aangewezen bestuurder van de Oosterschelderegio.
5
Het Regionaal Beraad vergadert volgens een vastgestelde planning (minimaal 4x per jaar) op het stadskantoor van Goes. De agenda en stukken zijn vooraf besproken in het kernteam3. Bijlagen ter toelichting op de agendapunten bevatten een advies van het kernteam en een oplegger, notitie en/of voorstel door team Arbeidsmarktregio Zeeland. Elke deelnemer van het Regionaal Beraad beschikt over een vooraf bij de achterban afgestemd standpunt. Iedere deelnemer is verantwoordelijk hoe en wanneer de achterban wordt geïnformeerd en tot welk beslisniveau deze afstemming reikt. Bestuurlijke terugkoppeling over de genomen besluiten en de bereikte voortgang op de Uitvoeringsagenda van de Arbeidsmarktregio vindt plaats in de eigen regio (via de sub-regionale vertegenwoordiger van het Regionaal Beraad), maar ook informerend via het themaoverleg Arbeidsmarkt & Participatie van het OZO (Overleg Zeeuwse Overheden). Vergaderdata Regionaal Beraad 2026: 16 april, 25 juni, 24 sept, 26 nov. Vergaderdata OZO – thema overleg Arbeidsmarkt & Participatie: 2 juni, 8 sept, 3 nov
2.3 Ambtelijke Organisatie Kernteam De leden van het kernteam zijn o.a. het management en ambtelijke vertegenwoordigers van de kernpartners uit het Regionaal Beraad. Het voorzitterschap en de coördinatie is in handen van een programmamanager uit team Arbeidsmarktregio Zeeland. Het kernteam adviseert het Regionaal Beraad over de voorstellen die zijn ingediend, maar is niet beslissingsbevoegd. Het Regionaal Beraad neemt besluiten over de voorstellen en het daarbij behorende advies van het kernteam.
Thematafels Samenwerkingsvraagstukken kunnen, wanneer dat gewenst is, op thematafels of in gezamenlijke werkgroepen worden besproken. Het werken met thematafels, een werkgroep, een ambtelijk overleg of een ander overleggremium wordt aangeraden vanuit het Landelijk Beraad, om zo andere samenwerkingspartners in de regio aan het Regionaal Beraad te verbinden. Voorbeelden van deze partijen zijn uitzendorganisaties, sociaal ontwikkelbedrijven, de Provincie en brancheorganisaties. Thematafels worden voor een afgebakende tijdsperiode en met een duidelijk doel ingesteld. Een aantal van de huidige thema’s in de Arbeidsmarktregio zijn: • • • • • •
Laaggeletterdheid/Basisvaardigheden Regionaal Programma van school naar duurzaam werk (voorheen VSV) Kerngroep Inburgering & Integratie Asielzoekers aan het werk Impuls Banenafspraak IPS (psychische kwetsbaarheid & werk)
3
NB De stukken van de Arbeidmarktregio Zeeland gaan niet rechtstreeks naar de individuele gemeenteraden, immers het Regionaal Beraad is het besluitvormend orgaan.
6
2.4 Financiën De belangrijkste inkomsten voor de Arbeidsmarktregio Zeeland zijn:
MIDDELEN
A. Impulsbudget arbeidsmarktinfrastructuur (Rijksbudget)
OMSCHRIJVING
BEDRAG 2026
Tijdelijk aflopend budget voor gezamenlijke € 923.890 dienstverlening en samenwerking (2025-2030)
Voor regierol B. Structurele decentralisatiecentrumgemeente, uitkering versterken ondersteuning Regionaal € 648.545 Arbeidsmarktregio Beraad, coördinatie (Rijksbudget) Werkcentrum en gidsfunctie
BESTUURLIJKE BELISSINGSBEVOEGDHEID Regionaal Beraad adviseert over verdeling en inzet van middelen binnen de regio
Centrumgemeente
Centrumgemeente (penvoerder) legt verantwoording af; subregio’s (uitvoering) hebben autonomie in besteding
C. Europees Sociaal Fonds Plus (ESF+)
Subsidies voor investeringen in werkgelegenheid, scholing en sociale inclusie
D. Uitkeringen Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB), Rijksbudget.
Centrumgemeente Specifieke uitkeringen voor DU: € 126.206 verantwoordelijk voor volwasseneneducatie en SPUK: uitvoering en aanpak laaggeletterdheid €1.492.785 verantwoording
Voor coördinatie in E. Van school naar duurzaam governance structuur van werk (Rijksbudget, Regionaal Programma decentralisatieuitkering) kwetsbare jongeren (voorheen VSV) F. Regionale aanpak specifieke doelgroepen (Rijksbudget, decentralisatieuitkering)
Voor Regionale Verbinder Statushouders
G. Overige subsidies en impulsgelden
Regionale, provinciale, nationale en Europese subsidies voor specifieke projecten (bijv. AMIF, Regiodeal, Work in NL)
divers
€ 72.000
Centrumgemeente verantwoordelijk voor uitvoering en verantwoording
€ 136.660
Centrumgemeente (penvoerder) legt verantwoording af; subregio’s (uitvoering) hebben autonomie in besteding.
Divers, ook meerjarig
Besluitvorming over inzet via Regionaal Beraad en projectafspraken
Cofinanciering vindt voornamelijk plaats door (bestaande) personele inzet vanuit de subregio’s en de centrumgemeente.
7
3
Wat betekent dit voor uw gemeente?
Uw gemeente wordt in het Regionaal Beraad vertegenwoordigd door een wethouder uit uw subregio. De Arbeidsmarktregio Zeeland werkt voor uw inwoners, zij ondersteunt: • werkzoekenden • jongeren in overgang van school naar werk • statushouders en asielzoekers • mensen met psychische kwetsbaarheid (IPS) • laaggeletterden • werkgevers met personeelstekorten De regionale aanpak versterkt uw lokale opgaven: • Werkcentrum Zeeland als regionaal loket voor inwoners en werkgevers • Gezamenlijke aanpak van personeelstekorten in kraptesectoren zoals zorg, techniek, onderwijs • Regionale scholingsprojecten • Draagt bij aan brede welvaart, economische ontwikkelingen en de diverse maatschappelijke opgaven zoals woningbouw en voorzieningenbehoud • Harmonisatie van instrumenten (minder verschillen tussen gemeenten) • Betere aansluiting onderwijs–arbeidsmarkt
4
Conclusie
De Arbeidsmarktregio Zeeland is een strategisch belangrijk samenwerkingsverband dat direct invloed heeft op: • de economische vitaliteit van uw gemeente • de kansen van uw inwoners • de beschikbaarheid van personeel voor lokale werkgevers • de uitvoering van wettelijke taken (Participatiewet, Inburgering, VSV) Het is een netwerksamenwerking, gebaseerd op de Wet SUWI, met een coördinerende rol voor de centrumgemeente Goes. Het Regionaal Beraad bepaalt de inzet van regionale middelen, terwijl Goes de uitvoering organiseert. Voor nieuwe colleges en raden is het essentieel om: • de structuur te begrijpen • de financiële stromen te kennen • de betekenis voor inwoners te zien • de regionale vertegenwoordiger goed te positioneren
8
5
Visuele samenvatting van het dossier
9
N.B. De meerjarenagenda 2026-2030 en uitvoeringsagenda 2026-2028 zijn onderhanden, geplande vaststellingddatum: 25 juni 2026
Arbeidsmarktregio Zeeland Tel. 088-4259500, keuzeoptie 3 www.aandeslaginzeeland.nl E-mail: info@aandeslaginzeeland.nl
Werkcentrum Zeeland Tel. 088-4259500, keuzeoptie 1 of 2 www.werkcentrumzeeland.nl E-mail: info@werkcentrumzeeland.nl
10
Abdij 6 4331BK Middelburg Postbus 6001 4330 LA Middelburg +31 118631011 IBAN NL08 BNGH 0285010557
Gedeputeerde Staten
Aan de gemeenteraden in Zeeland en in afschrift aan de colleges van B&W
Onderwerp
Zaaknummer
Behandeld door
Aanvulling begrotingscirculaire 2027
818796
S.L. Schot +31 6 55484498
Verzonden
Middelburg, 5 mei 2026
Geachte raad en college, In onze brief Begrotingscirculaire 2027 van 31 maart j.l. hebben wij u geïnformeerd over de ontwikkeling van een landelijk kader voor de beoordeling van specifieke stelposten voor onderuitputting. Daarbij is aangekondigd dat deze kaders, zullen worden toegepast bij de beoordeling van de begroting 2027 en nader worden uitgewerkt in het Gemeenschappelijk Toezichtkader (GTK). Met deze brief informeren wij u over de concrete uitwerking van deze kaders. De hieronder opgenomen aanpassingen zullen worden verwerkt in de eerstvolgende actualisatie van het GTK die dit jaar verschijnt. Aanpassing tekst GTK Artikel 7.8 Taakstellingen, bezuinigingen en ombuigingen, onderuitputting Taakstellingen, bezuinigingen, ombuigingen, onderuitputting en daarmee gemoeide stelposten beoordeelt de toezichthouder op hardheid en haalbaarheid. Ook wordt beoordeeld of deze binnen de termijn van de raming gerealiseerd worden. Het is noodzakelijk dat de ramingen hiervan reëel zijn onderbouwd en dat het proces dat bij het concretiseren wordt gevolgd, is vastgelegd. Bezuinigingen en ombuigingen moeten concreet en ten minste op programmaniveau zijn ingevuld. In deze aanpassing zijn de door de Commissie BBV in de notitie Structurele en incidentele baten en lasten opgenomen specifieke stelposten voor loonkosten en kapitaallasten nader uitgewerkt.
Een algemene stelpost is naar het oordeel van de toezichthouder niet reëel. Het toestaan van een stelpost is altijd ter beoordeling van de toezichthouder. Stelpost onderuitputting loonkosten: Uitgangspunt is reële loonkosten, bij uitzondering kan onderuitputting loonkosten worden begroot. In het geval dat de gemeente de stelpost onderuitputting loonkosten wil ramen moet de gemeente deze goed onderbouwen (op basis van de bestaande formatie) en laten aansluiten bij reële verwachtingen. Hierbij wordt tevens het verband met de raming van externe inhuur en de historische realisatie betrokken. In de laatste jaarschijf van de meerjarenraming moet de stelpost zijn afgebouwd. Voor het opnemen van een stelpost onderuitputting loonkosten in de begroting is voorafgaande afstemming met de toezichthouder noodzakelijk. Stelpost onderuitputting kapitaallasten: Uitgangspunt blijft realistisch begroten. De stelpost kan alleen betrekking hebben op nieuwe investeringen waarvan de kapitaallasten ten laste van de exploitatie komen. Voor de investeringen waarvan de kapitaallasten worden gedekt uit een dekkingsreserve kapitaallasten of via een kostendekkende exploitatie riool en afval is geen stelpost mogelijk.
Naar het oordeel van de toezichthouder is een stelpost onderuitputting kapitaallasten uitsluitend reëel op basis van historische realisatiegegevens van de laatste twee vastgestelde jaarrekeningen en bedraagt maximaal 20% van de geraamde kapitaallasten. Als een gemeente de stelpost onderuitputting wil ramen moet de gemeente deze goed onderbouwen en laten aansluiten bij reële verwachtingen. Hierbij moet ook het verband met de investeringsplanning en historie worden meegenomen. Bij de beoordeling betrekt de toezichthouder een eventueel negatief structureel rekeningsaldo. Om een stelpost onderuitputting kapitaallasten op te nemen in de begroting is afstemming vooraf met de toezichthouder noodzakelijk. Als naar het oordeel van de toezichthouder de taakstellingen, bezuinigingen, ombuigingen of onderuitputting en daarmee gemoeide stelposten onvoldoende reëel zijn ingevuld, worden de begrotingssaldi hierop negatief bijgesteld. Ook ervaringen met eerdere bezuinigingsmaatregelen worden in de beoordeling betrokken. Deze bijstelling kan tot gevolg hebben dat de begroting en meerjarenraming naar het oordeel van GS niet structureel en reëel in evenwicht zijn. Opname begrip onderuitputting Er is sprake van onderuitputting wanneer er minder lasten worden gerealiseerd dan begroot. Dit wordt ook wel onderschrijding van de begroting genoemd.
Artikel 189, lid 2, van de Gemeentewet bepaalt dat de begroting structureel en reëel sluitend hoort te zijn. Vanuit dit uitgangspunt wordt het opnemen van een algemene stelpost voor onderuitputting niet wenselijk geacht, omdat dit kan wijzen op een te weinig realistische raming. Specifieke stelposten onderuitputting kunnen daarentegen passend zijn, mits zij goed zijn onderbouwd en aansluiten bij reële verwachtingen. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van historische patronen ter ondersteuning van de onderbouwing. De norm van de maximale toegestane onderuitputting kapitaallasten van 20% is afgeleid van de macro IV3-rapportage voor de kostensoort afschrijvingen over de jaarrekening 2024 van de gemeenten. Deze is aangevuld met de rentecomponent en de inschatting van de investeringen in rioleringswerken en investeringen gedekt door reserve kapitaallasten. Rekenvoorbeeld Voor de berekening van de onderuitputting kapitaallasten gaan we uit van nieuwe investeringen van het begrotingsjaar t-1. Aangenomen mag worden dat eerdere investeringen zijn gerealiseerd of opnieuw zijn gepland. De totale kapitaallasten worden gecorrigeerd voor de bijdrage uit de reserve kapitaallasten en voor afwijkingen in kapitaallasten van riool- en afvalinvesteringen die indirect via egalisatievoorzieningen worden gedekt.
Afhankelijk van het gekozen startmoment van afschrijving (de meeste gemeenten hanteren de methodiek waarbij de afschrijving start in het eerstvolgende begrotingsjaar na de investering), zijn de kapitaallasten in begrotingsjaar t gebaseerd op de investeringen in begrotingsjaar t-1. Door vertraging in de uitvoering van investeringen in begrotingsjaar t-1 kan onderuitputting ontstaan in de kapitaallasten van begrotingsjaar t. Het is niet aannemelijk dat deze onderuitputting zich ook in latere jaren voordoet en daarmee een structureel karakter krijgt. Dit ligt anders voor investeringen in begrotingsjaar t: vertraging in de uitvoering daarvan kan leiden tot onderuitputting van kapitaallasten in begrotingsjaar t+1. Hetzelfde geldt voor latere investeringsjaren.
Behoort bij brief met zaaknummer: 818796
2
Uitwerking rekenvoorbeeld
Toelichting: De investeringen 2026 (netto 16 mln) leiden tot kapitaallasten 2027 van € 1.475.000. De investeringen 2027 (netto 13 mln) leiden tot kapitaallasten 2028 van € 1.392.500. De investeringen 2028 (netto 23,5 mln) leiden tot kapitaallasten 2029 van € 2.142.500. De investeringen 2029 (netto 17,5 mln) leiden tot kapitaallasten 2030 van € 1.902.500. De toegestane onderuitputting bedraagt maximaal 20% van de nieuwe investeringen van het vorige boekjaar en werkt niet cumulatief door en moet worden aangetoond met de historie van de laatste 2 jaarrekeningen. Indien uw gemeente behoefte heeft aan een nadere toelichting, kunt u hiervoor altijd contact opnemen met de toezichthouder. Met vriendelijke groet, Gedeputeerde Staten van Zeeland,
H.M. de Jonge Voorzitter
drs. M.C.J. Franken Secretaris-algemeen directeur
Noem in uw contact met ons steeds het zaaknummer. Dit staat bovenaan deze brief.
Behoort bij brief met zaaknummer: 818796
3
Geachte raads- en Statenleden, Het artikel achter de weblink | <iframe src="FTM - Bezemer & Schubad" height="538" width="504" frameborder="0" allowfullscreen="" title="Ingevoegde bijdrage"></iframe> | ziet ook op de voormalige regionale Zeeuwse Ombudsman die destijds door alle raden van de 13 Zeeuwse gemeenten niet conform de Gemeentewet werd (her)benoemd. Mede gelet op de doelstellingen van de voormalige stichting de Zeeuwse Ombudsman hadden de raden van de 13 Zeeuwse gemeenten veel persoonlijk leed kunnen voorkomen als alle van toepassing zijnde wettelijke voorschriften wél bij de her)benoemingprocedure waren betrokken. Een ombudsman met een nevenfunctie van senior onderzoeker binnen de integriteitsindustrie vind ik sowieso uiterst onwenselijk. Openbaar Ministerie en politie Rotterdam Van het Openbaar Ministerie en van de politie Rotterdam heb ik vernomen dat er niet eerder dan op 30 juni 2023 een vergunning op grond van de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus (Wpbr) aan het Rotterdamse bureau Bezemer & Schubad is verleend. Begin dit jaar heeft de politie Rotterdam echter tijdens een controle geconstateerd dat deze 'recherchevergunning' al is overtreden. In december 2026 wacht het Rotterdamse bureau Bezemer & Schubad zodoende een hercontrole vanuit het Rotterdamse team Korpscheftaken.
Verzoek @griffie@middelburg.nl en @Statengriffier wilt u dit e-mailbericht op de lijst ingekomen stukken (LIS) plaatsen? Tot slot Ik ben van oordeel dat alle klachten die de voormalige regionale Zeeuwse Ombudsman heeft behandeld procedureel ongeldig zijn en er onder meer sprake kan zijn van vertrouwensschade richting inwoners, omdat deze ombudsman een rol had in het toezicht op de gemeentelijke zorgvuldigheid binnen de provincie Zeeland. De raden van de 13 Zeeuwse gemeenten zijn in de hoedanigheid van volksvertegenwoordiging politiek en juridisch verantwoordelijk voor herstel!
Met vriendelijke groet,
Zwolle
#vzg Aan de colleges van B & W Raadsleden
Griffiers Ge meentesecreta rissen
M idde I bu rg, 28 april 2026
Onderwe rp: lede nbrief VZG 2O26-OOL/
Vacatures VNG-bestuur en VNG-commissies 2026
Geachte leden, Onlangs ontving u van de VNG een ledenbrief over de openstelling van vrijwel alle vacatures in het VNG-bestuur en de VNG-commissies. De betreffende informatie vindt u via:
https://vng.nl/brieven/openstelling-vacatures-vng-bestuur-en-comm
issies-4
De leden van het VNG-bestuur en de VNG-commissies worden benoemd door de Algemene Vergadering van de VNG. De benoeming vindt plaats op basis van een enkelvoudige voordracht door de VNG-voordrachtscommissie. Voor deze functies kunnen burgemeesters, wethouders, raadsleden, gemeentesecretarissen en griffiers worden voorgedragen'
Kandidaten kunnen zich uitsluitend rechtstreeks bij de VNG aanmelden. Op de website van de VNG staat de procedure toegelicht: https://vns.nl/artikelen/openstelling-vacatures-bestuur-encommissies-vng Het bestuur van de Vereniging van Zeeuwse Gemeenten (VZG) kan kandidaten uit Zeeland bij de VNG-voordrachtscommissie onder de aandacht brengen. Wij verzoeken u daarom, indien u zich kandidaat stelt, uw kandidatuur niet alleen bij de VNG kenbaar te maken, maar ook bij de VZG. Daarmee kan de VZG tevens nagaan of uw aanmelding bij de VNG in goede orde is ontvangen. Bij de beoordeling van kandidaten hanteert de VZG de uitgangspunten en aandachtspunten van de VNG-voordrachtscommissie, zoals opgenomen in de ledenbrief van de VNG' Uw kandidatuur kunt u tot 19 augustus 2026,t2.0O uur indienen bij de VNG. Een afschrift van uw
@ somenzeelond.nl
g oaqa46t7lo
I
Regiobureou Zeelond Konoolweg 1 4337 Pe Middelburg
oao
aanmelding kunt u sturen aan de secretaris van de VZG, mevrouw S. Hoogerheide-Jakobsen, via s.hoogerheide@zeeuwsegemeenten.nl. Van voorgedragen kandidaten verwachten wij een actieve betrokkenheid bij de VNG en een heldere inbreng van de Zeeuwse gemeenschappelijke belangen. Daarnaast verwachten wij dat u, waar relevant, terugkoppeling geeft in het VZG-bestuur of tijdens het betreffende OZO-
themaoverleg. Vanuit de VZG streven wij naar een zo adequaat mogelijke ondersteuning van kandidaten, veelal door een ambtenaar uit de eigen gemeente. lndien dit niet mogelijk is, zoeken wij binnen ons netwerk naar een passende oplossing. Uw kandidatu ur za I va nzelfsprekend vertrouwelijk worden behandeld. Met vriendelijke groet, Het dagelijks bestuur van de VZG, namens deze, de am btelijk secretaris,
S. Hoogerheide-Ja kobsen
@ somenzeelond.nl
g oaaz46iTto
I
Regiobureou Zeelond Konoolweg 1 4337 PÊ Middelburg
Jaaroverzicht 2025
Veilig Thuis Zeeland is het advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling. Veilig Thuis levert een bijdrage aan het doorbreken van onveilige situaties en het stoppen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Veilig Thuis geeft advies, biedt ondersteuning en doet onderzoek. De uitvoerende tak van de organisatie bestaat uit twee teams, het Advies en Meldingen Team (hierna: AMT) en het Ondersteuning en Onderzoek Team (hierna: OOT). Samen voeren zij de Veilig Thuis toebedeelde wettelijke taken uit zoals vastgelegd in de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (art 4.) en de Jeugdwet (art. 7).
Advies
4693*
Veilig Thuis ontvangt adviesvragen van professionals (o.a. medewerkers van hulpverleningsorganisaties en scholen) en van burgers. Deze vragen worden telefonisch ontvangen, of via de chat op de website van Veilig Thuis Zeeland. De meeste adviezen die 2025 gegeven zijn gingen over kindermishandeling (34%), andere problematiek dan huiselijk geweld of kindermishandeling1 (28%) en (ex-)partnergeweld (11%).
2024: 3466 *Inclusief chat
(%)
(%)
Professional 2024: 47%
Niet professional 2024: 53%
Meldingen
2503
Iedereen die een vermoeden heeft van huiselijk geweld of kindermishandeling kan een melding doen bij Veilig Thuis. In 2025 hebben de meeste meldingen betrekking op kindermishandeling (20%), andere problematiek dan huiselijk geweld of kindermishandeling1 (13%) en (ex)partnergeweld (16%).
2024: 2513 (%)
(%)
Niet professional 2024: 9%
Professional 2024: 91%
Wachtlijst
Ondanks het aantal toegenomen adviesvragen zijn de wachtlijsten van het AMT en OOT gedaald ten opzichte van 2024. De wachtlijsten worden altijd gemonitord en meldingen worden bij binnenkomst gescreend op crisis. Acute crisissituaties worden altijd direct opgepakt. Aangezien de wachtlijst dagelijks fluctueert, wordt hieronder het gemiddelde aantal casussen op de wachtlijsten weergegeven.
Gemiddelde wachtlijst AMT
Gemiddelde wachtlijst OOT
41 casussen
126 meldingen
2
2024: 141
2024: 51
Doorlooptijd
Wettelijk gezien dient Veilig Thuis binnen 5 werkdagen een triagebesluit te nemen over de binnengekomen meldingen. Veilig Thuis heeft vanaf het triagebesluit max. 10 weken de tijd de actieve bemoeienis af te ronden. Veilig Thuis Zeeland monitort de doorlooptijden op verschillende momenten.
Voorwaarden & Vervolg
39%
34
2024: 39 %
45
2024:34
Aantal diensten Voorwaarden en Vervolg (V&V)
Trainingen en voorlichtingen
Externe voorlichtingen
Interne trainingen
2024: 37
2024: 7
32
10
1 Indien (nog) niet duidelijk is of de gemelde zorgen betrekking hebben op huiselijk geweld of kindermishandeling.
Een casus kan bestaan uit meerdere meldingen.
3Inclusief het tijdelijk opvangen van de landelijke chat oktober 2025
162
2024: 211
Aantal onderzoeken
191
2024: 168
In 2025…. • • •
Vanuit de rol van ambassadeur en kennisexpert verzorgt Veilig Thuis diverse trainingen en voorlichtingen. Dit is belangrijk om zowel intern als richting ketenpartners te zorgen voor doorlopende deskundigheidsbevordering.
2
Na het besluit ‘vervolgstappen te beleggen bij Veilig Thuis’ wordt een vervolgdienst gestart door het OOT. De aantallen betreffen de gestarte vervolgdiensten (casussen).
Onderzoek
2024: 45
45
Actieve bemoeienis (OOT)
Gemiddeld aantal dagen vanaf start dienst (OOT)
Percentage doorlooptijd gestarte veiligheidsbeoordeling binnen 5 werkdagen
Medewerkers
• • • • •
zijn de adviezen 35% gestegen en meldingen 0.4% gedaald ten opzichte van 2024. zijn de wachtlijsten afgenomen, ondanks het hogere aantal adviesvragen. wordt Veilig Thuis Zeeland door zowel burgers als professionals in een eerder stadium betrokken en om advies gevraagd. worden wekelijks de instroom, wachtlijst en de doorlooptijden gemonitord. Waar nodig wordt bijgestuurd. zijn twee ervaren medewerkers, na een interne sollicitatieprocedure, gestart in de functie van werkbegeleider. is de uniforme overdracht vanuit Veilig Thuis naar alle Zeeuwse gemeentes geïmplementeerd. is het wekelijkse casuïstiekoverleg in vorm en inhoud aangepast. zijn alle neventaken nog steeds neergelegd in verband met de wachtlijstbeheersing.
Cijfers gemeenten Regio
Gemeente
Adviezen 2024
Adviezen 2025
Meldingen 2024
Meldingen 2025
V&V 2024
V&V 2025
Onderzoek 2024
Onderzoek 2025
Oosterschelde
Borsele
165
187
129
130
7
10
5
9
Goes
391
466
301
252
20
25
22
21
Kapelle
72
102
96
49
6
5
4
5
Noord-Beveland
35
53
44
35
2
3
2
3
Reimerswaal
98
176
117
141
18
10
7
14
SchouwenDuiveland
186
216
164
148
12
11
12
14
Tholen
154
203
152
153
9
7
7
8
Middelburg
389
503
364
331
35
23
20
16
Veere
71
76
65
62
7
3
3
3
Vlissingen
338
415
366
403
39
24
26
34
Hulst
174
228
168
201
7
10
14
19
Sluis
134
138
146
127
16
7
10
10
Terneuzen
410
578
393
462
33
24
34
34
Onbekend
786
1072
1
2
--
--
--
--
Overig1
63
280
7
7
--
--
2
1
3.466
4.693
2.513
2.503
211
162
168
191
Walcheren
Zeeuws Vlaanderen
Overige
Totaal
1 Gemeenten buiten Zeeland.
Van: Thomas Schouten on behalf of "Thomas Schouten (thschouten@hotmail.com)" <thschouten@hotmail.com> Verstuurd: Wed, 29 Apr 2026 13:55:44 +0200 Aan: info@middelburg.nl; Thomas Schouten Onderwerp: Park toorenvliedt
U ontvangt niet vaak e-mail van thschouten@hotmail.com. Ontdek waarom dit belangrijk is
Aan college van B&W en de gemeenteraad van de gemeente Middelburg, Graag wil ik u allen wijzen op de zeer bijzondere status van Toorenvliedt. Als gemeente heeft u iets unieks in de wereld! En ik heb de indruk dat u dat zelf niet goed beseft. Toorenvliedt is het nog enige overgebleven Duits Divisie hoofdkwartier in de wereld! In de tweede wereld oorlog heeft de Duitse bezetter in de door haar bezette gebieden divisie hoofdkwartieren gebouwd, o.a. in Oostburg Zeeuws Vlaanderen en in Middelburg maar ook in Frankrijk, België, Rusland, Polen, Denemarken enz. Overal zijn deze hoofdkwartieren HQ geheel of gedeeltelijk afgebroken alleen Toorenvliedt in Middelburg is nog in originele en goede staat! Een enorme toeristische attractie als je deze goed inzet, zeker met de toenemende interesse in de slag om de Schelde, u heeft werkelijk een parel in handen. Het landhuis Toorenvliedt waar de generaal Daser zijn intrek in heeft gehad leent zich uitstekend voor een museum zetting met horeca, en het park met de vele bunkers is uitstekend geschikt voor rondleidingen en thema evenementen, kortom mogelijkheden genoeg voor een toeristische activiteit van wereldklasse. Zonder overdrijven zou een UNESCO werelderfgoed status aangevraagd moeten worden.
Onze vereniging wil zeker bijdragen om een en ander te realiseren en te adviseren dan wel het inrichten van een museum of organiseren van evenementen op het terrein, alsmede de stichting bunkerbehoud waarvan ik ook verwacht dat zij positief zullen reageren op initiatieven over een verhoogde exposie van het park. Ik hoop de gemeente enig inzicht te hebben gegeven en ben bereid om dit mondeling toe te lichten, Met hoogachting, Drs.T.Schouten Secretaris WarWheels Eindhovenseweg 56 5662AB Geldrop Verzonden vanuit Outlook voor iOS
ZEEUwsAnclg-IEF Hoíplein 16 . Postbus 7o, 433o AB Middelburg . [orr8J o7 sl oo info@zeeuws archief.nl' www.zeeuwsaróiefnl
Gemeente Middelburg t.a.v. Gemeenteraad Middelburg Postbus 5000 4330 LA Middelburg
Datum
:22april2O26
: jaarverantwoording Zeeuws Archief 2025 Onderwerp : A-079/2O26 kenmerk Ons Behandeld door :A. Groenewegen
Geachte raad, Namens het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling Zeeuws Archief 2025 doe ik u hierbij conform artikel 21 lid 1- en lid 3 van de regeling, de jaarverantwoording 2025 van het Zeeuws Archief toekomen. Deze jaarverantwoording bestaat uit een jaarverslag en een jaarrekening en is voorzien van een goedkeurende controleverklaring van onze externe accountant. De algemene bestuursvergadering waarin de jaarverantwoording zal worden vastgesteld is gepland op 1-3 juli a.s. De jaarverantwoording 2025 is qua presentatie gelijk aan de jaarverantwoordingen zoals die in voorgaande jaren aan de drie partners in de regeling is aangeboden. Met de
toetreding van vijf nieuwe partners sinds februari2026 zal de schrijfwijze en de mate van gedetailleerdheid worden aangepast. Dit zal een groeiproces zíjn dat in overleg met de diverse partijen tot stand zal komen. Met vriendelijke groet, namens het dagelijks bestuur,
l'L,r(ntc,nb<'fu'' dr. J.C. Luscombe-Serlie ;
directeur
Zeeuws Archief Jaarverantwoording 2025
Middelburg, 13 april 2026
Inhoud Jaarverslag 2025 ...................................................................................................................................... 3 Inleiding ................................................................................................................................................... 4 Programma Beheer ................................................................................................................................. 6 Programma Informatie en Kennis ......................................................................................................... 16 Programma Publieksbereik ................................................................................................................... 28 Overzicht algemene dekkingsmiddelen ................................................................................................ 38 Overzicht overhead ............................................................................................................................... 39 Overzicht vennootschapsbelasting ....................................................................................................... 39 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing ...........................................................................
40 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................... 42 Paragraaf Verbonden partijen ............................................................................................................... 44 Paragraaf financiering ........................................................................................................................... 45 Paragraaf bedrijfsvoering ...................................................................................................................... 46 Jaarrekening 2025 ................................................................................................................................. 48 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant ......................................................................... 74
2
Jaarverslag 2025
3
Inleiding 2025 was een bijzonder jaar voor het Zeeuws Archief omdat de organisatie officieel 25 jaar bestond. In het jaar 2000 zijn het Rijksarchief Zeeland en de archiefdiensten van de gemeentes Middelburg en Veere samengegaan als Zeeuws Archief. In de afgelopen kwart eeuw heeft het Zeeuws Archief dienstverleningsovereenkomsten met meerdere Zeeuwse overheden afgesloten om hun archieven te bewaren, beheren en beschikbaar te stellen voor zowel analoog (papieren) als digitaal archief (via het Zeeuwse e-Depot). Er werd op verschillende manieren stil gestaan bij het jubileum, waaronder met de publicatie van het tijdschrift ‘Een Zee van Tijd. Bewaren, beheren en beschikbaar stellen.’ dat in november 2025 werd gepresenteerd. In het magazine staan de archieven en collecties van het Zeeuws Archief en het doen van onderzoek centraal. In april 2025 besloot Unesco de archieven van de Deltadienst en haar voorgangers op te nemen in het internationale Memory of the World Register. De archieven, die beheerd worden door het Zeeuws Archief, documenteren de geschiedenis van de internationaal baanbrekende Deltawerken, Nederlands grootste revolutionaire waterbouwkundige werken uit de 20e eeuw. Het Zeeuws Archief is gestart met de digitalisering van delen van dit archief, dankzij financiering vanuit het Metamorfoze programma van de KB.
In 2025 werd ook een tweede aanvraag voor het conserveren en digitaliseren van dit archief gehonoreerd. Er is hard gewerkt aan de herinrichting van een van de depots om meer ruimte te creëren voor inkomende archieven. Hiervoor zijn ook extra verpakwerkzaamheden verricht. Zoals elk jaar hebben medewerkers kwalitatief en kwantitatief veel werk verricht in het kader van digitalisering, (nader) toegankelijk maken, acquisitie, het op orde brengen van collecties, restauratie en behoud van stukken, lopende en nieuwe e-Depotaansluitingen en dienstverlening via het infocentrum. Zo is er in 2025 140,5 meter archieven en collecties gedigitaliseerd, een totaal van meer dan een half miljoen scans. Daar komt het scannen op verzoek en het digitaliseren van beeldmateriaal nog bij. Het eDepot blijft groeien: in 2025 zijn er meer dan 5,1 miljoen bestanden aan toegevoegd. Het op orde brengen voor duurzame toegankelijkheid van born digital archieven vraagt om nieuwe methoden en technieken. Er is daarom gestart met het ontwerpen van applicaties om deze werkzaamheden te automatiseren. Het Zeeuws Archief bereikte ook dit jaar weer een breed publiek door een scala aan activiteiten en communicatie-uitingen. De open dag van het Zeeuws Archief in november, gewijd aan het beleidsthema klimaat en water, trok veel belangstellenden.
Ook waren er veel mensen die als onderdeel van Open Monumentendag in september een kijkje kwamen nemen in het historische stadspaleis. De Gemeente Kapelle (die al sinds 2016 een DVO voor archiefbeheer en -toezicht heeft met het Zeeuws Archief) is per 1 oktober 2025 een DVO aangegaan voor de aansluiting op het Zeeuwse eDepot . De Gemeente Sluis is per 1 oktober 2025 een DVO aangegaan voor aansluiting op het Zeeuws e-Depot en per 1 november 2025 voor archiefbeheer en –toezicht. De gesprekken met overheden in het kader van het voornemen van het Rijk om uit de gemeenschappelijke regeling te treden duurden voort in het jaar 2025. De uittreding is onderdeel van de voorgestelde nieuwe Archiefwet die in februari 2025 met algemene stemmen is aangenomen in de Tweede Kamer en nu bij de Eerste Kamer ligt ter behandeling. Het wetsvoorstel strekt tot 4
modernisering van de Archiefwet 1995 zodat deze beter aansluit bij de praktijk van het digitale informatiebeheer en levert een bijdrage aan de verbetering van de informatiehuishouding van de rijksoverheid. De verwachting is dat de Archiefwet per 1 januari 2027 in werking zal treden en dat het Rijk per die datum uit de gemeenschappelijke regeling treedt. Het bestuur van het Zeeuws Archief heeft ervoor gekozen om de gemeenschappelijke regeling uit te breiden met een aantal nieuwe overheden, om de bestuurlijke basis van het Zeeuws Archief te versterken. De provincie Zeeland, het Waterschap en de gemeenten Schouwen-Duiveland, Terneuzen en Vlissingen hebben eind 2025 allemaal ingestemd met toetreding en de wijziging in de regeling is van kracht vanaf 20 februari 2026. Het algemeen bestuur bestond in 2025 uit de heren drs. F.W. Weisglas (Rijk en voorzitter), mevrouw mr. M. Vermue-Vermue (Rijk), de heer mr. E. Smit (Rijk), mevrouw drs. F. Schouwenaar (Veere), mevrouw C.J. Doorn-Roosenburg (Middelburg) en de heer mr. ing. R. Schonis (Middelburg). Het dagelijks bestuur bestond in 2025 uit de heer Weisglas, en mevrouw Doorn-Roosenburg en mevrouw Schouwenaar.
5
Programma Beheer Wat was het doel? Onder het programma Beheer vallen alle werkzaamheden rond het fysieke en digitale beheer van de archieven en collecties, de conservering en restauratie van de archieven en collecties, de werkzaamheden in het kader van het e-Depot en het beheer van de stadhuiscollecties van de gemeenten Middelburg en Veere. Ook in 2025 was het doel om de archieven en collecties zo te behouden en beheren, dat alle informatie vind- en raadpleegbaar is.
Wat hebben we ervoor gedaan? Inrichting depot en klimaatbeheersing De depots van het Zeeuws Archief bevinden zich in Middelburg, Vlissingen, Zierikzee en Terneuzen. Dit jaar zijn als gebruikelijk voor ieder depot van het Zeeuws Archief kiemgetalmetingen uitgevoerd en is actie ondernomen indien dit nodig was. Naar aanleiding hiervan is eind 2025 besloten de archieven van het Waterschap Scheldestromen die in Terneuzen staan in januari 2026 te verhuizen naar de depots in Middelburg. Elk kwartaal zijn de depots schoongemaakt, heeft er regelmatig een visuele controle plaatsgevonden en worden alle depots gemonitord op ongedierte. Nieuw binnengekomen archieven werden bemonsterd, waarbij nergens schimmelgroei is gevonden. Wel is er handmatig het nodige schimmelresidu verwijderd. Vanwege de afgesloten dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Sluis was het noodzakelijk om meer depotruimte voor dozenberging te creëren. Hiervoor is in het onderste depotruimte gemaakt door ladekasten te stapelen, verschuiven of verwijderen. Een erg intensieve logistieke inspanning die goed is verlopen zonder incidenten met medewerkers of met de archiefstukken. Alle archiefstukken zijn tijdens en ook na het project vindbaar gebleven. In het laatste kwartaal van 2025 zijn stellingkasten geplaatst in het betreffende depot. Hiervoor moesten sleuven in het beton worden geslepen.
Samen met het bedrijf dat de stellingkasten heeft geleverd, is voor een goede oplossing gezorgd om te voorkomen dat het stof zich in de rest van het depot zou verspreiden. Restauratie en behoud In 2025 is een tweede coördinator opgeleid in het kader van collectiehulpverlening (CHV). Met het CHV-team is een table topoefening gedaan (zowel droog als in een nagebootste situatie). Daarnaast zijn de eerste medewerkers getraind door de medewerkers van restauratie en behoud in het Omgaan met Originelen (OMO). Dit wordt in 2026 stapsgewijs voortgezet. Dit heeft gezorgd voor meer bewustzijn voor wat betreft de veiligheid van de stukken. Om de diverse werkzaamheden op het gebied van conservering uit te kunnen voeren zijn in het eerste halfjaar extra medewerkers ingehuurd. Samen met de restaurator, de twee behoudsmedewerkers en twee medewerkers eerstelijnsconservering is gewerkt aan onderstaande zaken. De populariteit van het scannen op verzoek blijft ook bij restauratie en behoud te bemerken. Via de Archiefbank komen veel digitaliseringsverzoeken binnen. Hiervoor is het nodige conserveringswerk gedaan om de aangevraagde stukken gereed te maken voor digitalisering. In totaal zijn hiervoor in 2025 150 stukken gerestaureerd of geconserveerd.
6
In 2025 is er in totaal 884 m1 verpakt. Bij het verpakken hoort ook het zeer bewerkelijke verwijderen van schimmelresidu en het herinrichten van kasten. Voor Waterschap Scheldestromen is verdergegaan met de verpakking van de archieven van de polders Walcheren en de Braakmanpolder. Voor de gemeente Middelburg is doorgegaan met het verpakken van het archief van gemeentewerken 1940-1991. Voor de gemeente Veere is verder gewerkt aan het verpakken van het archief van de gemeente Meliskerke en de gemeente Biggekerke. Gestart is met het verpakken van het archief van de gemeente Zoutelande en het verpakken van het archief van de Heeren van Veere is afgerond. Voor de gemeente Schouwen-Duiveland is verdergegaan met het verpakken van de handschriften. Voor de gemeente Terneuzen is verdergegaan met het verpakken van het archief van de gemeente Koewacht en is gestart met het archief van de gemeente Zuiddorpe. Voor de gemeente Vlissingen zijn de negatieven uit het fotoarchief van J.F. Dellaert verpakt. De planning voor 2025 van het verpakwerk is voor een deel aangepast door de herinrichting van depot 3. Hiervoor zijn extra verpakwerkzaamheden verricht. Zo zijn de kadasterkaarten verpakt en verplaatst naar het depot Vlissingen. Ook zijn de rolberging van XL-kaarten gereedgemaakt zodat ze verplaatst konden worden naar depot Vlissingen.
Daarnaast is veel tijd gaan zitten in laden van de kasten leeghalen en verplaatsen en ook het schoonmaken van de laden. Verder werd tijd besteed aan eerstelijnsconservering van de digitaliseringsprojecten Staten van Zeeland, Arrondissementsrechtbank Goes, Verzameling Handschriften Zeeuws Archief. Daarnaast werden eerstelijnsconserveringswerkzaamheden die door een externe partij zijn uitgevoerd begeleid. Ook werd in 2025 gewerkt aan de eerstelijnsconservering van de Metamorfozeprojecten Delta Archieven, deel 1 en Delta Archieven, deel 2. En aan het herverpakken van de archieven van het Metamorfozeproject Zeeuwse Ambachtsheerlijkheden. Metamorfozeprojecten In 2023 is het Zeeuws Archief begonnen met het Metamorfozeproject Zeeuwse Ambachtsheerlijkheden 1350-2003. Het doel van dit project is het conserveren en digitaliseren van 25 archieven van ambachtsheerlijkheden in Zeeland. Ook in 2025 is hier verder aan gewerkt. Het project wordt in 2026 afgerond. In 2024 is gestart met de werkzaamheden voor het conserveren en digitaliseren van een eerste deel van de archieven van de Deltadienst en aanverwante archieven zoals de Dienst Dijkherstel Zeeland. Het project loopt tot eind 2027. In 2025 is een aanvraag voor het conserveren en digitaliseren van het tweede deel van de archieven van de Deltadienst gehonoreerd en is de planning en begroting opgesteld.
Dit project loopt naar verwachting t/m 2028. Ondersteuning Metamorfozeproject Streekarchief Goeree-Overflakkee Het Streekarchief Goeree-Overflakkee is in 2023 begonnen aan het Metamorfozeproject heerlijkheidsarchieven Goeree-Overflakkee (1259-1984). Het Zeeuws Archief heeft hierin een adviserende rol. Het project liep tot eind 2025. Zie ook paragraaf Zakelijke dienstverlening bij programma Informatie en Kennis.
Stadhuiscollecties en relatiebeheer Veere en Middelburg Stadhuiscollecties Veere en Middelburg Het beheer en gebruik van de verzamelingen van de gemeenten Middelburg en Veere heeft in 2025 in algemene zin geresulteerd in: • Het uitoefenen van toezicht op het beheer van de verzamelingen van de gemeenten Middelburg en Veere; • Registratie van de objecten en het doen van onderzoek in en naar de collectie; 7
• • • •
Het verzorgen van rondleidingen, lezingen en exposities; Het adviseren betreffende conservering, aankoop en bruikleen van voorwerpen uit de collectie; Het fungeren als in- en extern contactpersoon ten aanzien van de collecties; Het onderhouden van contact met de Vereniging van Musea in Zeeland, de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland en Walcherse musea en erfgoedinstellingen.
Er is regelmatig overleg gevoerd met bestuurders en beleidsmedewerkers cultuur en erfgoed van de gemeenten Middelburg en Veere. Toezicht op het beheer Toezicht wordt uitgeoefend op het beheer van objecten die zijn opgesteld in de locaties: • Stadhuis aan de Markt in Veere • ‘De Schotse Huizen’ in Veere • Grote en de Kleine kerk in Veere • Oudheidkamer en dorpskerk in Oostkapelle • Gemeentehuis in Domburg • Museum ‘Het Polderhuis’ in Westkapelle • Streekmuseum in IJzendijke • Verenigingsgebouw in Koudekerke • Verenigingsgebouw in Vrouwenpolder • Museum Brandspuithuis in Serooskerke • Stadhuis aan de Markt in Middelburg • Zeeuws Archief in Middelburg • Zeeuws Museum in Middelburg • Vleeshal in Middelburg • Stadskantoor/gemeentehuis in Middelburg • Stadhuismuseum in Arnemuiden • Kerktoren in Arnemuiden • Dorpshuis in Nieuw- en Sint Joosland Incidenteel werd overleg gevoerd met de beheerders van deze locaties over bewaarcondities. Objecten die in 2025 niet geëxposeerd werden, berusten in depots in de oude stadhuizen van Veere en Middelburg. Registratie, documentatie en plaatsing Registratie is een continu proces. In 2025 zijn in het beheerssysteem nieuwe taxatiebedragen, veranderende standplaatsen en nieuwe kennis over herkomst van objecten ingevoerd.
Publieksbereik In 2025 is in samenwerking met Museum Veere de expositie 'Wilhelmus - Veere, Valerius en het Volkslied' samengesteld en ingericht. Dit in het kader van de herdenking van de 450ste sterfdag van de Adriaen Valerius (Middelburg ca. 1570-Veere 1625), de samensteller van de 'Nederlandsche Gedenckclanck (1625). Hiervoor is onderzoek verricht in literatuur en diverse archieven, teksten gemaakt, illustraties uitgekozen en suggesties voor liedteksten gedaan. Bruiklenen zijn ontvangen van particulieren te Middelburg en Veere. Ten behoeve van het Valerius-nummer van het Zeeuws Tijdschrift is een artikel geschreven. Bij de opening op 27 juni 2025 is een voordracht gehouden. In samenwerking met het Centrum Beeldende Kunst te Middelburg is in het gemeentehuis in Domburg een expositie ingericht met als titel 'stuk en gemaakt' met voorbeelden van objecten uit de collectie van de gemeente Veere, beheerd door het Zeeuws Archief en in de loop der jaren zijn