Regionale raadsavond 15 januari 2024
Tekst van het document
De Wgr en de nieuwe instrumenten in de Wgr Regionale raadsavond 15 januari 2024
Florian Theissen Maarten Waleboer
Programma ▪ Wgr en gemeenschappelijke regelingen – een korte introductie ▪ Gewijzigde Wgr en haar nieuwe instrumenten ▪ Zienswijze en reactie ▪ Afwegingskader ▪ Regionale Proces
16-1-2024
PROOF Adviseurs bv
2
Overzicht gemeenten en GR'en in de Regio Rivierenland AVRI
BSR
BVEB
BWB
GGD
ODR
RAR
RR
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
UBR
VRGZ
Werkza ak
Aantal GR'en
X
X
7
X
X
X
10
X
X
X
X
10
X
X
X
X
X
8
Buren
X
Culemborg
X
X
Maasdriel
X
X
NederBetuwe
X
Tiel
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
10
WestBetuwe
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
10
West Maas en Waal
X
X
X
X
X
X
X
X
8
Zaltbomme l
X
X
X
X
X
X
X
9
16-1-2024
X X
X
X
PROOF Adviseurs bv
3
1. Gemeenschappelijke regeling: altijd een samenwerking! Verschillende kenmerken gemeenschappelijke regelingen – Organen; – Mogelijkheden tot deelnemen • Raden • Colleges • Gemengde regeling – Mogelijkheden tot bevoegdheidstoedeling • Delegatie • Mandaat
16-1-2024
PROOF Adviseurs bv
4
Gemeenschappelijk openbaar lichaam: Governance Raad of College
Art. 13 Wgr
Algemeen bestuur Raad of College Art. 14 Wgr
Raad of College
NB: • Gemengde regeling: o AB-leden gekozen door de raad (uit college of raad) • Collegeregeling: o AB-leden gekozen door en uit het college
Art. 13 lid 9 Wgr
Dagelijks bestuur
Voorzitter
Directie / Organisatie
Gemeenschappelijk openbaar lichaam
Gemeenschappelijk openbaar lichaam: verantwoording
Kaderstelling bij Gemeenschappelijke Regelingen Kadernota Ontwerpbegroting
Algemene financiële en Concrete beleidsmatige uitgangspunten invulling
Zienswijzen Beïnvloeding door raad
Begroting Bindend voor gemeente
Jaarrekening Verslaglegging
Aanleiding en doel wijziging Wgr •
De Wgr is op 1 juli 2022 gewijzigd.
•
Doel van de wetswijziging is om de democratische legitimiteit van gemeenschappelijke regelingen en de kaderstellende en controlerende rol van raden te versterken.
•
Alle regelingen moeten worden gewijzigd voor 1 juli 2024.
•
Sommige bepalingen uit de Wgr treden direct in werking.
– Bijvoorbeeld de zienswijzeprocedure bij wijziging van een GR: raden geven niet alleen toestemming bij wijziging van een collegeregeling, maar kunnen in een eerdere procedure reageren met een zienswijze. •
De wetwijziging verplicht tot aanpassing van of nieuwe bepalingen in bestaande GR-en – Gegeven door wetgever: wijziging in termijnen P&C-cyclus en zienswijze treffen/toetreden/uittreden wijzigen regeling → geen keuzemogelijkheden. – Eigen maatwerk: zienswijze raden bij belangrijke besluiten, participatie inwoners en belanghebbenden, gemeenschappelijke adviescommissie, evaluatie en uittreding → wel keuzemogelijkheden.
16-1-2024
8
Wijzigingen per 1 juli 2022 De nieuwe instrumenten ❑ Wettelijk bepaald zonder keuze • Zienswijze < 8 weken over ontwerp of wijziging, toetreden tot en uittreden uit een regeling waar raad niet in deelneemt (art. 1 Wgr)
• Reactie van (dagelijks) bestuur op zienswijze begroting (art 35 Wgr) • Aanpassing termijn begrotingscyclus (art. 34, 34b, 35 Wgr) • Gezamenlijke enquête: onderzoek naar het gevoerde bestuur van het samenwerkingsverband, waar raad geen partij bij is (artikel 155g Gemeentewet) • Uitbreiding bevoegdheid rekenkamer tot bestuur van het samenwerkingsverband (art.184 Gemeentewet) 16-1-2024
PROOF Adviseurs bv
9
Wijzigingen per 1 juli 2022 De nieuwe instrumenten (vervolg) ❑ Wettelijk bepaald en regelen in de GR met keuze • Actieve informatieplicht door bestuur (art. 17 Wgr) • Participatie inwoners en belanghebbenden (art. 10 lid 7 en 8 Wgr) • Gemeenschappelijke adviescommissie (art. 24a Wgr) • Zienswijze over specifieke besluiten van bestuur en reactie erop (art. 10 lid 6 Wgr) • Evaluatie (art. 11 Wgr) • Gevolgen uittreding, waaronder gevolgen voor het vermogen van de rechtspersoon en voor het vermogen van de deelnemende gemeenten/provincies (art. 9 Wgr)
16-1-2024
PROOF Adviseurs bv
10
Afwegingskader met varianten • Een specifieke variant, die helemaal gedetailleerd uitwerkt hoe men te werk gaat in toekomstige situaties. Voordeel is, alles is meteen toetsbaar vastgelegd. Nadeel is, niemand kan in de toekomst kijken, en men legt zich toch vast voor de toekomst. • Een dynamische variant, die juist per geval mogelijk maakt om een eigen dynamiek te creëren. Voordeel is, men maakt dynamiek mogelijk. Nadeel is op voorhand staat niet onomstotelijk vast hoe in toekomstige gevallen wordt gehandeld. • Een minimale variant. Met deze variant wordt voldaan aan het wettelijk vereiste, zonder daar specifieke of dynamische elementen toe te passen. De invulling van die elementen kan op een later moment plaatsvinden. Er wordt uitgegaan van de huidige, goed werkende praktijken.
16-1-2024
PROOF Adviseurs bv
11
Zienswijze en reactie • • • •
De gewijzigde Wgr maakt het mogelijk voor de raden om zienswijze te geven over een wijzigingsvoorstel van een GR: Wat vindt u van de voorgestelde invulling van de nieuwe instrumenten? Deze zienswijze is vanuit alle AB van de gemeenschappelijke regelingen gezamenlijk aan alle raden aangeboden. Het is niet verplicht om zienswijze te geven. Voor de AVRI wordt geen zienswijze gevraagd, maar reactie. De AVRI is namelijk een regeling waaraan u als raad deelneemt.
16-1-2024
PROOF Adviseurs bv
12
Vereiste meerderheid Meerderheid
AVRI
BSR
BVEB
BWB
GGD
ODR
RAR
RR
UBR
VRGZ
Werkzaak
2/3 van de gemeen ten
Unaniem
Unaniem
Gewone meerderheid
2/3 van de gemeenten
2/3 van de deelnemers
2/3 van de deelnemers
2/3 van de gemeenten
Unaniem
2/3 van de gemeenten
Unaniem
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
Buren
X
Culemborg
X
X
Maasdriel
X
X
Neder-Betuwe
X
Tiel
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
West-Betuwe
X
X
X
X
X
X
X
X
X
X
West Maas en Waal
X
X
X
X
X
X
X
X
Zaltbommel
X
X
X
X
X
X
X
X
Aantal deelnemers
8
8+6
8+1
7
10
7
8+6
8
16-1-2024
X X
X 5+5
2
3
PROOF Adviseurs bv
13
Proces besluitvorming en planning ZIENSWIJZE RAAD 8 WEKEN
REACTIE OP ZIENSWIJZE AANPASSEN GR (INDIEN NODIG)
15-12-2023 december 2022
TOESTEMMING RADEN 12 WEKEN 13 WEKEN
16-02-2024
Meer dan 8 weken ivm vakantie
DEFINITIEF BESLUIT COLLEGES
26-03-2024
PUBLICATIE GEWIJZIGDE GR
25-6-2024
1-7-2024 juli 2024
Verwerkingstijd - Aangepast voorstel - Nieuw AB besluit
PROOF Adviseurs bv
14
Beoogde Resultaten • Vanaf de wijziging is de democratische legitimiteit van de gemeenschappelijke regelingen versterkt: ❖ Door de eenduidige regionale afwegingen worden raad, college en bestuur van een gemeenschappelijke regeling beter in positie gebracht. • Raden zijn in gehele proces, inhoudelijk tijdig en goed in positie gebracht. • Voor alle betrokkenen is duidelijk waarom welke (optionele) keuzes per gemeenschappelijke regeling zijn gemaakt bij het implementeren van de gewijzigde Wgr.
• Voor elke gemeenschappelijke regeling is maatwerk toegepast, maar gezamenlijkheid waar mogelijk. • De regelingen zijn voor de gestelde overgangstermijn van 1 juli 2024 gewijzigd. 16-1-2024
PROOF Adviseurs bv
15
•
Bijlage
16-1-2024
PROOF Adviseurs bv
16
Afwegingskader met varianten • Een specifieke variant, die helemaal gedetailleerd uitwerkt hoe men te werk gaat in toekomstige situaties. Voordeel is, alles is meteen toetsbaar vastgelegd. Nadeel is, niemand kan in de toekomst kijken, en men legt zich toch vast voor de toekomst. • Een dynamische variant, die juist per geval mogelijk maakt om een eigen dynamiek te creëren. Voordeel is, men maakt dynamiek mogelijk. Nadeel is op voorhand staat niet onomstotelijk vast hoe in toekomstige gevallen wordt gehandeld. • Een minimale variant. Met deze variant wordt voldaan aan het wettelijk vereiste, zonder daar specifieke of dynamische elementen toe te passen. De invulling van die elementen kan op een later moment plaatsvinden. Er wordt uitgegaan van de huidige, goed werkende praktijken.
16-1-2024
PROOF Adviseurs bv
17
Actieve informatieplicht Toelichting Specifieke variant Dynamische variant Minimale variant
Regionale raadsavond
Actieve informatieplicht Gekozen variant In een GR moet opgenomen worden op welke wijze inlichtingen door het bestuur van een GR worden verstrekt aan de raden van gemeenten. In de GR expliciteren welke informatie in ieder geval op welke wijze gedeeld wordt en details (of eventuele aanvullingen) opnemen in een (door het (algemeen) bestuur) vast te stellen informatieprotocol. In de GR vastleggen dat het (algemeen) bestuur in een informatieprotocol vastlegt welke • VRGZ informatie op welke wijze wordt gedeeld (al dan niet met zienswijze voorafgaand aan het vaststellen van het informatieprotocol) Er wordt volstaan met de algemene bepaling dat het bestuur (algemeen en dagelijks) gevraagd • • (passief) en ongevraagd (actief) aan de raden alle inlichtingen verstrekt door toezending die • nodig zijn voor een juiste beoordeling van het door het bestuur gevoerde en te voeren beleid. • • • •
Dynamische variant. Periodiek kunnen raden worden meegenomen bij actualisatie van het informatieprotocol
• •
AVRI BSR BWB GGD ODR RAR Regio Rivierenland UBR Werkzaak 18
Participatie inwoners en belanghebbenden Specifieke variant
Participatie inwoners en belanghebbenden In een GR moet opgenomen worden op welke wijze ingezetenen (van de deelnemers) en belanghebbenden betrokken worden bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid. Het is niet mogelijk om op te nemen dat er geen ruimte is voor participatie. In de GR specifiek benoemen bij welke besluiten participatie van belanghebbenden en ingezetenen plaats vindt en op welke manier.
Dynamische variant
In de GR opnemen dat het algemeen bestuur besluit wanneer en op welke onderwerpen een bijeenkomst voor ingezetenen en belanghebbenden wordt gehouden.
Minimale variant
In de GR opnemen dat ingezetenen en belanghebbenden inbreng kunnen hebben op de voorbereiding, uitvoeringen evaluatie van beleid via de gebruikelijke mogelijkheden bij de gemeenten waar de bestuursorganen van deelnemen aan de GR.
Toelichting
Gekozen variant
-
• • • • • • • • • •
Regionale Dynamische variant. De raden worden voorafgaand bij de keuze voor inzet van participatie raadsavond 16-1-2024 betrokken. PROOF Adviseurs bv
AVRI BSR UBR Werkzaak BWB GGD ODR RAR (i.c.m. 2) Regio Rivierenland VRGZ
19
Gemeenschappelijke adviescommissie Toelichting
Specifieke variant
Dynamische variant Minimale variant
Gemeenschappelijke adviescommissie Bij een openbaar lichaam kan een gemeenschappelijke adviescommissie worden ingesteld met raadsleden van de deelnemers. De commissie kan 1) adviseren van het algemeen bestuur, 2) besluitvorming van de raden m.b.t. de GR voorbereiden, 3) de raden van advies voorzien. Per GR bepalen of een gemeenschappelijke adviescommissie gewenst is en in de GR expliciteren wat het doel is en de wijze waarop de adviescommissie ingezet wordt.
Gekozen variant
-
Eén regionale gemeenschappelijke adviescommissie voor meerdere GR-en formeren.
-
Huidige situatie laten voortbestaan (informatieprotocol en afhankelijk van uitkomst traject van de griffiers).
• • • • • • • • •
Regionale Minimale variant. Er is uitgesproken vertrouwen in het traject van de Kring van Griffiers. 16-1-2024 PROOF Adviseurs bv raadsavond
AVRI BSR GGD ODR RAR Regio Rivierenland UBR VRGZ Werkzaak 20
Zienswijze
Specifieke variant
Zienswijze over specifieke besluiten In een GR moet worden opgenomen welke bestuursbesluiten, voorafgaand aan het nemen ervan, voor het geven van een zienswijze moeten worden voorgelegd aan de raden van de gemeenten. Naast de wettelijk verplichte zienswijze-procedures, is het verplicht om iets op te nemen over de bestuursbesluiten die voor zienswijze aan de raden voorgelegd worden. Dit betekent dat ook mag worden opgenomen dat naast de wettelijke verplichte besluiten geen andere besluiten ter zienswijze worden voorgelegd. In de GR expliciet vastleggen op welke besluiten (naast de wettelijk verplichte, zoals bijvoorbeeld de conceptbegroting) zienswijze gegeven moet worden.
Dynamische variant Minimale variant
In de GR bepalen dat alle besluiten die aanzienlijk politiek of financieel belang hebben door het (algemeen) bestuur ter zienswijze aan de raden moeten worden voorgelegd. In de GR opnemen dat buiten de wettelijk verplichte, er geen aanvullende besluiten ter zienswijze aan de raden worden voorgelegd.
Regionale raadsavond
Dynamische variant: Het is op voorhand niet altijd duidelijk ten aanzien van welke besluiten het vragen van een zienswijze toegevoegde waarde heeft.
Toelichting
16-1-2024
PROOF Adviseurs bv
21
Zienswijze Algemeen bestuur Specifieke • AVRI variant • VRGZ (i.c.m. 2) • GGD Dynamische • BSR variant • BWB • ODR • Regio Rivierenland • UBR • Werkzaak • RAR Minimale variant
16-1-2024
Dagelijks bestuur Specifieke variant
Specifieke variant
Dynamische variant
Dynamische variant
-
Minimale variant
•
Minimale variant
•
Alle
PROOF Adviseurs bv
Voorzitter -
Alle
22
Evaluatie
Toelichting
Specifieke variant Dynamische variant
Minimale variant Regionale raadsavond 16-1-2024
Evaluatie Gekozen variant In een GR moeten bepalingen over de evaluatie van de regeling worden opgenomen. Het is verplicht om in elke regeling iets op te nemen over evaluatie. Er mag worden opgenomen dat er geen evaluatie plaats zal vinden of dat er op voorhand geen afspraken over worden gemaakt. In de GR een vaste cyclus van evaluatie opnemen (passend bij de cyclus van de betreffende GR) • BWB waarbij ook wordt vastgelegd op welke punten in ieder geval geëvalueerd wordt. • GGD Opnemen dat op verzoek van één of meer van de deelnemers evaluatie gestart kan worden en dat het (algemeen) bestuur beslist over het wel of niet en over de onderzoeksopdracht. Ook kan een maximum worden opgenomen en dat een besluit om te evalueren of de onderzoeksopdracht ter zienswijze aan de raden wordt voorgelegd.
• • • • • •
BSR ODR Regio Rivierenland UBR VRGZ Werkzaak
In de GR opnemen dat op voorhand geen afspraken gemaakt worden over evaluatie, of waar al een evaluatiebepaling bestaat deze ongewijzigd laten. Dynamische variant. Bij voorkeur vindt de evaluatie plaats in het midden van een raadsperiode.
• •
AVRI RAR
PROOF Adviseurs bv
23
Uittreding Toelichting
Specifieke variant Dynamische variant
Uittreding Het is verplicht om de bepalingen omtrent uitreding uit te breiden. Er moet duidelijk worden welke gevolgen uittreding heeft voor het vermogen van de rechtspersoon en voor het vermogen van de gemeenten waarvan de bestuursorganen deelnemen in de GR. In de GR alle afspraken precies vastleggen, waarbij zowel het proces als de wijze van het bepalen van de uittreedsom in de GR wordt vastgelegd. De procedure en de wijze van het bepalen van de uittreedsom vastleggen, tenzij het algemeen bestuur bij unanimiteit bepaalt dat afgeweken wordt van de betreffende uittreedregeling. Het unanieme besluit van het algemeen bestuur kan eventueel ook ter zienswijze aan de raden voorgelegd dient te worden.
Gekozen variant
•
AVRI
• • • • • •
BSR BWB GGD ODR RAR Regio Rivierenland UBR VRGZ Werkzaak
• • • Minimale Opnemen welke kaders gelden voor het proces en bepaling van de uittreedsom. Op basis hiervan variant het AB een uittredingsrichtlijn laten vaststellen, evt. na zienswijze van de raden. Regionale Dynamische variant. Bij meer specifieke uittredingsregeling in de GR dan kan met het inzetten van raadsavond in hoeverre en uittredingsregeling nog voldoet 16-1-2024 het instrument van evaluatie worden meegenomen PROOF Adviseurs bv aan de actualiteit.
-
24