Raadsvoorstel Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland

Kern van het raadsvoorstel De acht gemeenten binnen regio Rivierenland hebben de ambitie om intensiever samen te werken op het terrein van jeugdhulp. Voor de gemeente Maasdriel betreft dit alleen specialistische jeugdhulp. Hiervoor hebben de acht gemeenten een ‘Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland’ opgesteld. Hierin wordt geanticipeerd op aanstaande veranderingen in de jeugdhulp. De Regiovisie wordt voor vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd. Gerelateerde raadsstukken Presentatie raadsbijeenkomst Regiovisie Jeugdhulp op 18 september 2023

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland

Zaaknummer

: 882712

Datum collegevergadering

: 23 januari 2024

Datum raadsbesluit

: 14 maart 2024

Datum raadsvergadering

: 14 maart 2024

Portefeuillehouder

: Wethouder Sørensen

Inlichtingen bij

: Gemeente Maasdriel, afdeling Maatschappelijke Ontwikkeling MSD

Voorstel 1. De Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland vast te stellen. Inleiding Op het gebied van jeugdhulp ligt er een grote opgave. Veel gemeenten kampen met financiële tekorten. Ook zijn er bovenregionale (zoals de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming1) en landelijke ontwikkelingen (zoals de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO)2 en de Hervormingsagenda Jeugd3), waar de gemeenten op moeten inspelen. Het vinden van een balans tussen goede én betaalbare zorg is een grote uitdaging. Een goed samenspel met alle (zorg)partners is daarbij cruciaal. De acht gemeenten in de regio Rivierenland (Buren, Culemborg, Maasdriel, NederBetuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal en Zaltbommel) beseffen dat samenwerking nodig is om de omvangrijke uitdagingen het hoofd te kunnen bieden. Door goed samen te werken, wordt de kwetsbaarheid van de afzonderlijke gemeenten verminderd en staan de gemeenten strategisch sterker in het hele krachtenveld van de jeugdhulp. Om de inhoudelijke ambities, governance en strategie van de regio Rivierenland goed vorm te geven, hebben de gemeenten besloten een ‘Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland’ op te stellen.

In de ‘Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland’ staan de strategie, de inhoudelijke ambities en een toelichting op de governance ten aanzien van jeugdhulp binnen de regio:  Strategie: hoe verhouden de gemeenten zich tot (boven)regionale en landelijke ontwikkelingen zoals de Hervormingsagenda Jeugd;  Inhoudelijke ambities: beschreven in de volgende vier actielijnen: o Normaliseren; o Een brede blik; o Zo thuis mogelijk; o Duurzaam en betaalbaar; 1

Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming Norm voor opdrachtgeverschap jeugd (VNG) 3 Hervormingsagenda jeugd 2

2



Governance: de manier waarop de regionale samenwerking wordt vormgeven.

Positie gemeente Maasdriel in de regio Rivierenland op het gebied van jeugdhulp De gemeente Maasdriel onderschrijft de beschreven uitdagingen binnen de jeugdhulp. Het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van complexe en specialistische zorg is in de regel te gering om dat zelf efficiënt in te kunnen kopen. Daarom sluit onze gemeente op het onderdeel specialistische jeugdhulp (te weten pleegzorg, gezinshuizen, verblijf (exclusief GGZ), JeugdzorgPlus en Gecertificeerde Instellingen) aan bij de regio Rivierenland. Dit geldt ook voor de gemeente Zaltbommel. De overige zes gemeenten (Buren, Culemborg, NederBetuwe, Tiel, West Betuwe en West Maas en Waal) kopen gezamenlijk alle vormen van jeugdhulp (zowel intramuraal als extramuraal) in en werken daarom ook beleidsmatig samen op de gehele breedte van de jeugdhulp. Deze Regiovisie geeft dan ook voor een groot deel inkleuring aan de lokale situatie van die gemeenten. Voor de gemeente Maasdriel geldt dat onze lokale ambities op jeugdhulp beschreven staan in de ‘Beleidsnota Samenleven’. De Regiovisie moet dan ook gelezen worden vanuit het perspectief van ‘specialistische jeugdhulp’. Om daarbij te ondersteunen is er een ‘Maasdrielse toelichting’ op de Regiovisie geschreven. Per hoofdstuk geven we aan hoe het geschrevene van toepassing is op de gemeente Maasdriel.

Participatie Er is een intensief traject doorlopen om input op te halen voor de Regiovisie. Daarbij zijn alle betrokkenen binnen de jeugdhulpketen (jeugdigen, ouders, zorgaanbieders, verwijzers en gemeenten) geraadpleegd. Op 18 september 2023 is er een regionale informatiebijeenkomst voor raadsleden georganiseerd en de adviesraden van de acht gemeenten hebben een advies uitgebracht aan hun colleges. Deze adviezen hebben geleid tot diverse aanscherpingen in de teksten. Voor de gemeente Maasdriel hebben de Cliëntenraad Sociaal Domein Bommelerwaard en de Participatieraad Maasdriel een advies uitgebracht op respectievelijk 14 en 28 augustus 2023. Het college heeft kennis genomen van deze adviezen en de vragen beantwoord. De adviezen en de antwoordbrief zijn als bijlagen aan dit voorstel toegevoegd. Argumenten 1.1 De ‘Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland’ draagt bij aan een bereikbare, goede en betaalbare jeugdhulp. De vier actielijnen beschrijven de inhoudelijke koers voor de komende jaren. In de gemeente Maasdriel wordt op het gebied van specialistische jeugdhulp ingezet op twee actielijnen: 1. Zo thuis mogelijk: het terugdringen van het aantal uithuisplaatsingen en de uithuisplaatsingen die noodzakelijk zijn zo kleinschalig en gezinsgericht als mogelijk inrichten. 2.

Duurzaam en betaalbaar: samen leren en sturen door gezamenlijke inzichten op basis van gedeelde kwalitatieve en kwantitatieve data. Een belangrijk onderdeel hiervan is datagericht werken.

1.2 Met de ‘Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland’ wordt voldaan aan de eisen van de Norm van Opdrachtgeverschap.

3

De Norm van Opdrachtgeverschap stelt dat regionale en bovenregionale samenwerking noodzakelijk is om de beschikbaarheid van benodigde zorgfuncties te borgen, bureaucratie te verminderen en een transformatie van het zorglandschap te stimuleren. In de Norm van Opdrachtgeverschap staat daarom dat elke jeugdhulpregio een regiovisie moet opstellen met daarin onder andere de gewenste ontwikkeling van het zorglandschap, een uitwerking van de niet vrijblijvende governance en de vormgeving van de bovenregionale samenwerking. Met de ‘Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland’ voldoen wij als jeugdhulpregio aan de eisen vanuit de Norm van Opdrachtgeverschap. 1.3 Met de ‘Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland’ wordt vooruitgelopen op de verwachte eisen aan de jeugdhulpregio’s vanuit de Hervormingsagenda Jeugd. In de Hervormingsagenda Jeugd staat dat specialistische zorgvormen regionaal ingekocht moeten gaan worden om ervoor te zorgen dat de inkoop en organisatie verbeterd wordt, de administratie geharmoniseerd wordt en de jeugdhulpregio’s robuust zijn. Hiermee gepaard gaat ook een verplichte samenwerking in regionaal verband. Op het moment van vaststellen van de ‘Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland’ is nog niet precies duidelijk wat er verstaan wordt onder specialistische zorgvormen.

Het tijdspad van de Hervormingsagenda Jeugd al is ingegaan (te weten 2023 – 2028), waardoor wachten op de kaders een vertraging zou opleveren. Vanwege de forse uitdagingen is het zaak om zo snel mogelijk aan de slag te gaan. Tevens is de verwachting dat de Regiovisie voldoet aan de verwachte eisen aan de jeugdhulpregio’s vanuit de Hervormingsagenda Jeugd. 1.4 De Regiovisie houdt ruimte voor lokale kleur en biedt een regionaal lerend netwerk. Binnen de regionale samenwerking behouden de afzonderlijke gemeenten ruimte en autonomie om te bouwen aan sterke lokale teams en andere benodigde voorzieningen. Daartoe wordt ingezet op samen leren en ontwikkelen. Gemeenten kunnen samenwerken in steeds wisselende, flexibele coalities, afhankelijk van lokale behoeften per onderwerp. 2.1 In de antwoordbrief aan de adviesraden worden hun vragen beantwoord. De Cliëntenraad Sociaal Domein Bommelerwaard en de Participatieraad Maasdriel hebben op verzoek van het college advies uitgebracht over de Regiovisie. Hun opmerkingen en vragen worden beantwoord in bijgevoegde brief. Kanttekeningen/risico’s 1.1. Het is niet zeker dat deze visie voldoet aan de ‘robuustheidseisen’ vanuit de Hervormingsagenda Jeugd. De kaders voor de Hervormingsagenda Jeugd zijn nog in ontwikkeling. De verwachting is dat het proces rondom robuustheidseisen voor het zomerreces van 2024 is afgerond.

Met de Regiovisie wordt een voorschot genomen op de ontwikkeling van een robuuste regio. 1.2. Er is onzekerheid over de toekomstige wijzigingen van de Jeugdwet. Op het moment van vaststellen van de ‘Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland’ is de exacte inhoud van de wetswijziging nog niet bekend. 1.3. Er zijn financiële risico’s als het gebruik van de (specialistische) jeugdzorg niet aanzienlijk vermindert.

4

Met het realiseren van de doelen uit de Hervormingsagenda Jeugd wordt ook een bezuiniging beoogd. Dit heeft als risico dat gemeenten minder te besteden hebben aan jeugdhulp en daarmee de gestelde doelen niet kunnen realiseren. Voor de specialistische jeugdhulp wordt samen met de regio Rivierenland aan het behalen van de doelen gewerkt, maar voor de doelen op het gebied van de overige jeugdhulp werkt de gemeente Maasdriel lokaal. 1.4. Door diverse uitvoeringsrisico’s kan de uitvoering van de Regiovisie vertraging oplopen of slechts gedeeltelijk worden gerealiseerd. Er zijn diverse uitvoeringsrisico’s, bijvoorbeeld krapte op de arbeidsmarkt, het tekort aan vrijwilligers in de informele zorg, te weinig grip hebben op het verwijsgedrag van verwijzers en te weinig financiële middelen om de hervorming te realiseren. Inclusie Een goede regionale samenwerking vanuit een eenduidige visie draagt bij aan een bereikbare, goede en betaalbare toegankelijke jeugdhulp. Programma duurzaamheid Niet van toepassing. Financiën (incl. BTW-effect) De vaststelling van de visie heeft geen directe financiële consequenties. De visie levert sturingsinstrumenten om de specialistische jeugdhulp ook in de toekomst betaalbaar te houden. De sturingsinstrumenten worden jaarlijks uitgewerkt in een regionaal uitvoeringsprogramma. In het regionale uitvoeringsprogramma wordt een financiële paragraaf opgenomen.

Bedrijfsvoering Personeel en organisatie De uitvoering van de Regiovisie vraagt ambtelijke capaciteit vanuit de gemeente Maasdriel. Dit wordt meegenomen in de Samenwerkingsovereenkomst die in ontwikkeling is bij de gemeenten in Rivierenland. De verwachting is dat de samenwerkingsovereenkomst in het eerste kwartaal van 2024 gereed is voor bestuurlijke besluitvorming. Uitvoering Planning De verwachting is dat alle acht gemeenten begin 2024 de ‘Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland’ hebben vastgesteld. Begin 2024 zal er gestart worden met de uitwerking van het regionaal uitvoeringsprogramma. De verwachting is dat het regionaal uitvoeringsprogramma in het tweede kwartaal van 2024 gereed is voor bestuurlijke besluitvorming. Handhaving Niet van toepassing. Communicatie Niet van toepassing. Evaluatie / controle

5

Monitoring van de Regiovisie en de impact hiervan op het beleid vindt plaats binnen de overlegstructuur van de regio Rivierenland beschreven in de Samenwerkingsovereenkomst. Nota van wijzigingen

Bijlagen  Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland  Regiovisie Jeugdhulp, regio Rivierenland Maasdrielse toelichting  Advies Participatieraad Sociaal Domein Maasdriel  Antwoordbrief advies Participatieraad Sociaal Domein Maasdriel  Advies Cliëntenraad Sociaal Domein Bommelerwaard  Antwoordbrief advies Cliëntenraad Sociaal Domein Bommelerwaard

6