Raadsvoorstel Programmabegroting 2025 01 10 2024

Samenvatting raadsvoorstel

Onderwerp

: Programmabegroting 2025

Kern van het raadsvoorstel Hierbij ontvangt u de Programmabegroting 2025-2028 van de gemeente Maasdriel.

Gerelateerde raadsstukken N.v.t.

Raadsvoorstel

Onderwerp

: Vaststelling van de Programmabegroting 2025-2028 van de gemeente Maasdriel

Zaaknummer

: 1067920

Datum collegevergadering

: 1 oktober 2024

Datum raadsbesluit

: 7 november 2024

Datum raadsvergadering

: 7 november 2024

Portefeuillehouder

: Wethouder De Raaf

Voorstel 1. De Programmabegroting 2025-2028 vast te stellen. 2. De bestemmingsreserve Oekraïne qua naam en duiding te verbreden naar bestemmingsreserve (Huisvesting) Aandachtgroepen 3. Een bestemmingsreserve De Woerd in te stellen en deze te voeden met € 2.500.000 uit de Bestemmingsreserve (Huisvesting) Aandachtgroepen. 4. De algemene reserve te voeden met € 1.000.000 uit de bestemmingsreserve (Huisvesting) Aandachtgroepen en dit als dekking gebruiken voor de onderdelen 25 en 28 uit de beleidsinitiatieven.

Inleiding Het college biedt de Programmabegroting 2025-2028 aan de gemeenteraad aan. De gemeente Maasdriel stelt jaarlijks de programmabegroting op, waarin staat welke plannen zij voor een jaar hebben, wat die plannen kosten en welke inkomsten zij verwachten. Door het vaststellen van de Programmabegroting 2025-2028 worden de budgetten beschikbaar gesteld voor uitvoering van de gemeentelijke taken, projecten en investeringen. In het geamendeerde raadbesluit van 4 juli 2024 (Kadernota 2025) is vastgelegd dat het college als uitgangspunt heeft meegekregen te streven naar een begroting met vier opeenvolgende sluitende begrotingsjaren (de jaren 2025 t/m 2028). In datzelfde besluit is tevens verzocht om een concreet voorstel voor prioritering en/of temporisering in de investerings- en projectenportfolio (ambitieniveau lokale projecten), evenals een door het college op te stellen discussienota over de mogelijkheden om structurele en wettelijke taken eventueel op een lager pitje te zetten. De voorstellen en discussienota’s voor deze onderdelen zijn echter nog niet gereed. Hierdoor is de focus op de korte termijn komen te liggen op het sluitend maken van het begrotingsjaar 2025.

Tegen de tijd dat de Kadernota 2026 verschijnt, zullen de uitkomsten van het onderzoek naar structurele en wettelijke taken bekend zijn, zal er een scherpe analyse van de investerings- en projectenportfolio zijn uitgevoerd, en zal duiding worden gegeven aan ‘Het Verhaal van Maasdriel’. Zodra uw raad de maatschappelijke opgave heeft geformuleerd waaraan wij ons als

2

gemeente committeren, kunnen wij keuzes maken om toe te werken naar een sluitend meerjarenperspectief. In de Programmabegroting 2025 ziet u enkele verschuivingen binnen onze gemeentelijke reserves. De nota reserves en voorzieningen wordt periodiek herzien en staat gepland voor eind 2024/begin 2025. Participatie Niet van toepassing. Argumenten 1.1 Zie de toelichtingen die opgenomen zijn in de Programmabegroting 2025-2028. 2.1 Omzetting Bestemmingsreserve Oekraïne naar Bestemmingsreserve (Huisvesting) Aandachtgroepen De oorlog in Oekraïne heeft geleid tot een aanzienlijke instroom van vluchtelingen, waarvoor we in Maasdriel de verantwoordelijkheid hebben genomen om adequate opvang en ondersteuning te bieden. Echter, het is belangrijk om te erkennen dat de behoefte aan o.a. huisvesting en ondersteuning zich ook uitstrekt tot andere aandachtgroepen. Dit betreft o.a. spoedzoekers, starters en kwetsbare groepen, zoals asielzoekers, statushouders en mensen met een zorgvraag. In het licht van de voortdurende behoeften en de uitdagingen rondom onder andere de huisvesting van andere aandachtgroepen, stellen wij voor om de huidige bestemmingsreserve Oekraïne om te zetten naar een bredere bestemmingsreserve. De reserve kan worden ingezet voor de huisvesting en ondersteuning van verschillende aandachtgroepen, waardoor we flexibeler kunnen inspelen op de actuele behoeften.

Door ondersteuning te bieden aan meerdere groepen creëren we een inclusievere benadering en bevorderen we sociale cohesie in onze gemeente. De omzetting van de reserve stelt ons in staat om bestaande middelen effectiever te benutten, zonder extra druk op de gemeentelijke begroting. 3.1 Sparen voor de realisatie van de Woerd via een Bestemmingsreserve De Woerd Maatschappelijk cluster De Woerd is een plan waarin verschillende maatschappelijke voorzieningen worden gehuisvest; zoals onder andere scholen, huisartsenpraktijk, bibliotheek. Vanwege de investering is het financieel raadzaam om hiervoor te sparen, zodat structurele lasten in de toekomst lager zijn. Bestuurlijk gezien is het nu al sparen voor realisatie een belangrijke blijk van inzet vanuit de gemeente aan de ketenpartners. Dankzij de effectieve en efficiënte manier van opvang van Oekraïense vluchtelingen heeft Maasdriel een landelijke voorbeeldstatus gekregen. Daardoor is het mogelijk om de bestemmingsreserve af te romen en hieruit een spaarimpuls te geven voor De Woerd. Zodoende kan Maasdriel vanuit het bieden van zorg en onderwijs aan Oekraïners onze onderwijs- en zorgvoorzieningen verbeteren. 4.1 De algemene reserve wordt ingezet voor het BKO versterken bestuurskracht (2023 t/m 2025) en het vervangen van de installatie in de raadszaal Incidentele, eenmalige kosten kunnen worden bekostigd met incidentele middelen.

De algemene reserve wordt gevoed met € 1.000.000 van waaruit het BKO (€ 900.000) en de installatie van de raadszaal (€ 100.000) worden bekostigd.

3

Kanttekeningen/risico’s Het college biedt de raad jaarlijks een ontwerp van de begroting en een meerjarenraming aan, met toelichting voor minimaal drie jaar na het begrotingsjaar. De raad stelt de begroting vast in het jaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient. Het college zendt de door de raad vastgestelde begroting binnen twee weken na de vaststelling, doch in ieder geval vóór 15 november van het jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, aan gedeputeerde staten (GS). Zij beoordelen vervolgens of de begroting voldoet. De gemeenten krijgen de uitkomst van deze beoordeling in een brief. Is de uitkomst hiervan 'repressief toezicht', het normale toezicht, dan kan de gemeente de begroting uitvoeren. Wordt de termijn van 15 november niet gehaald dan valt de gemeente per definitie onder ‘preventief toezicht’. Dit betekent dat de begroting en de daarop volgende wijzigingen eerst moeten worden goedgekeurd door GS, voordat deze kunnen worden uitgevoerd. Zolang de begroting niet is goedgekeurd, mag de gemeente geen verplichtingen aangaan of uitgaven doen, zonder voorafgaande toestemming van GS. Programma duurzaamheid Niet van toepassing.

Financiën (incl. BTW-effect) De Programmabegroting 2025 toont een positief begrotingsresultaat à € 94.000 voor het jaar 2025. Meerjarig is het begrotingssaldo negatief. Bedragen x € 1.000 Begrotingssaldo

2025 94

2026 2027 -2.307 -2.490

2028 -2.714

Kale begroting Uw raad stelde op 4 juli 2024 de Kadernota 2025 met een geamendeerd raadsbesluit vast. Dat heeft geleid tot een begroting die in kale vorm is opgesteld. Dat wil zeggen dat de begroting 2024 is aangevuld met loon- en prijsstijgingen. Ook de bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen (op basis van hun programmabegrotingen) zijn toegevoegd. De bijstelling van de bijdrage uit het gemeentefonds (meicirculaire 2024) is toegevoegd aan de begroting.

Ontwikkelingen in ontwerpbegroting 2025-2028 Bestuursrapportage 2024

4

De meerjarige autonome ontwikkelingen voortkomend uit de bestuursrapportage 2024 zijn ingeschat op € 1,5 miljoen. De analyse van de bestuursrapportage is toegevoegd aan de stukken. Hervormingsagenda jeugd De Hervormingsagenda Jeugd is recentelijk vastgesteld en vormt een belangrijke stap in de verbetering en een duurzame oplossing voor een financieel houdbaar stelsel van de Jeugdzorg op landelijk niveau. De agenda bevat een pakket afspraken dat gemeenten onder andere verplicht om specialistische zorg regionaal in te kopen. Dit heeft als doel de beschikbaarheid en continuïteit van zorg te waarborgen, terwijl tegelijkertijd de administratieve lasten worden verminderd. Voor de minder specialistische zorg ligt de nadruk vooral op het inrichten van een toekomstbestendige toegang. De uitgaven voor Jeugdzorg zijn de afgelopen jaren aanzienlijk gestegen, mede door hoge administratieve lasten. Dit geldt ook voor de Wmo. Om deze trend te keren, is de Hervormingsagenda ontworpen om landelijk het stelsel aan te passen en de kosten te verlagen. Echter, om gemeenten onder druk te zetten deze hervormingen snel te implementeren, zijn er structurele bezuinigingen aangekondigd. Het Rijk heeft een bezuinigingsopgave van 1 miljard euro per jaar op de jeugdhulp vastgesteld. De bezuinigingsopgave vanuit de Hervormingsagenda Jeugd conflicteert met ons beleid van realistisch begroten.

Het Rijk heeft ons, op basis van de veronderstelling dat de Hervormingsagenda financiële voordelen zal opleveren, gekort op de algemene uitkering gemeentefonds. In dat kader hebben wij in de meerjarenbegroting 2024-2027 een stelpost ingeboekt als bezuinigingsopgave. Momenteel werken we aan (de voorbereiding van) de inhoudelijke opgaven van de Hervormingsagenda Jeugd. Echter, we beschikken, net als vele andere gemeenten in Nederland, nog niet over een concreet plan en hebben geen duidelijk inzicht in welke keuzes er in Maasdriel gemaakt moeten worden. Wat ook een rol speelt is dat de onafhankelijke deskundigencommissie voor de Hervormingsagenda Jeugd 20232028 nu toetst of op de lange termijn de Hervormingsagenda het gewenste effect heeft op de uitgaven en zo niet, hoe daarmee om te gaan. Het eerste advies van deze commissie is een tussentijdse evaluatie van de uitvoering van de Hervormingsagenda en volgt begin 2025. We kunnen op dit moment ook nog niet voorspellen wat de daadwerkelijke effecten van de gewenste hervormingen zullen zijn. Gelet op de huidige situatie en de onduidelijkheid over de impact van de Hervormingsagenda Jeugd, kunnen wij op dit moment niet anders dan de stelpost voor de bezuinigingsopdracht laten vervallen. Het is van groot belang dat we eerst de inhoudelijke en financiële opgaven grondig in kaart brengen voordat we definitieve besluiten nemen.

Wij adviseren de raad om deze situatie te erkennen en ons de tijd te geven om een weloverwogen plan te ontwikkelen, dat zowel de kwaliteit van zorg waarborgt als financieel houdbaar is. Mutaties op weg naar de begroting De programmabegroting bestaat uit een veelvoud aan lasten en baten. De personeelsbegroting, de staat van investeringen en de staat van reserves en voorzieningen zijn bijgewerkt. Dit leidt tot kleine aanpassingen van de begroting.

5

Verhogen inkomsten van de gemeente Uw college stelt aan uw raad voor om een aantal opbrengsten te verhogen, waardoor de totale inkomsten van de gemeente toenemen. 1. Verhogen kostendekkendheid Het uitgangspunt in het bestuursakkoord is kostendekkendheid van de leges, waarbij alle toerekenbare kosten worden doorberekend. Op deze manier betaalt de aanvrager alle kosten die samenhangen met de dienstverlening, en komen deze kosten niet ten laste van de algemene middelen van de gemeente. Met name hoofdstuk 2 (dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving/omgevingsvergunningentitel) is hierin belangrijk. In de begroting 2024 is de kostendekkendheid hiervan begroot op 76,9%. Door de opbrengsten binnen dit hoofdstuk met € 100.000 te vergroten stijgt de kostendekkendheid richting de afgesproken ambitie voor de raad. De leges stijgen met 10%. De omgevingswet startte per 1 januari jongstleden. Er is nog niet voldoende data beschikbaar om de aantallen aanvragen vergunningen exact in te schatten. De effecten van de omgevingswet kunnen we dus nog niet meten. De komende jaren kunnen we, rekening houdend met de effecten van de Omgevingswet, een betere schatting verwerken in de begrotingen en toerwerken naar volledige kostendekkendheid. 2.

Bijstellen intern uurtarief Door een bijgesteld intern gehanteerde uurtarief ontvangt de gemeente meer opbrengsten uit declarabele activiteiten die voor derden worden verricht. 3. Onroerende zaakbelasting De tarieven voor 2025 worden verhoogd. Dit bestaat uit een reguliere indexatie voor het jaar 2025 van 3,4% en een extra verhoging van de tarieven van 5%.

4. Verblijfsbelasting ↵ De circa 250.000 overnachtingen per jaar, 150 seizoensplaatsen (camping) en 700 ligplaatsen zorgen via Watertoeristen- en verblijfsbelasting voor opbrengsten van de gemeente. Het tarief van de gemeente voor een overnachting ligt ruim onder het gemiddelde in Gelderland. In Gelderland bedraagt de toeristenbelasting in 2024 gemiddeld €1,83 per persoon per nacht tegenover € 1,58 in de gemeente Maasdriel. Door de tarieven voor het jaar 2025 op het gemiddelde van Gelderland in 2024 te zetten levert dat extra inkomsten op in 2025. De seizoensplaatsen en ligplaatsen worden evenredig hiermee verhoogd.

6

Beleidsinitiatieven 2025 De financiële ruimte in de begroting is ingevuld met taken die een relatie hebben met het bestuursakkoord, een wettelijke grondslag hebben of waar inkomsten (bijdragen derden of het inzetten van een reserve) tegenover staan. De nummering bij de beleidsinitiatieven komt overeen met de nummer in de kadernota 2025. E. Beleidsinitiatieven (nummering correspondeert met de nummering in de Kadernota 2025)

2025

2026

2027

2028

(1a) Formatie duurzaamheid (2,5 FTE)

-270

-270

-270

-270

(1b) Energieloket

-90

-90

-90

-90

(1c) Ondersteuning ondernemers energietransitie (bijv. DOE)

-40

-40

-40

-40

(1d) Dekking via specifieke uitkering (CDOKE-middelen)

400

400

400

400

(2a) Samenwerkende Netwerken Rivierenland

-35

-35

-35

-35

(2b) Dekking vanuit de rioolheffing

35

35

35

35

(3a) Gezinsaanpak

-40

-40

-40

-40

(3b) Dekking vanuit specifieke uitkering (taakstellend)

40

40

40

(4a) Maatschappelijk cluster De Woerd - vormen bestemmingsreseve (4b) Maatschappelijk cluster De Woerd - inzetten bestemmingsreserve (Huisvesting) ontheemden en aandachtsgroepen

-2.500

40

-

-

-

2.500

-

-

-

(7) Formatie projectleider huisvesting arbeidsmigranten en Coördinator verblijfsbelasting (1 functie)

-90

-90

-90

-90

(8) Bestuurskrachtonderzoek versterken organisatie (strategisch personeelsbudget)

-200

-200

-200

-200

(10) Kerngericht werken / Krachtige Kernen

-200

-100

-100

-100

(12) Onderhoud De Zandmeren

-80

-80

-80

-80

(14a) Formatie Administratief/financieel medewerker (team RO en behandelaar duurzaamheidsleningen)

-90

-90

-90

-90

(14b) Dekking projecten en anterieure overeenkomsten

90

90

90

90

(17) Uitbreiding formatie of inhuurbudget tijdeljk vanwege de paspoortenpiek

-14

-53

-87

-63

(18) Verduurzamen gemeentelijk (investeringskrediet)

-

-16

-16

-16

(19) Cultuurhistorische inventarisatie

-58

-

-

-

(20a) Soorten Management Plan tbv uitrol

-200

-150

-

-

(20b) Dekking via specifieke uitkering

200

150

-

-

(22) Opstelling/uitwerking en implementatie van het in de Woonvisie voorgenomen woonbeleid

-40

-

-

-

(25a) BKO Versterken organisatie

-500

-300

-100

-

(25b) Dekking uit algemene reserve

500

300

100

-

(28a) Vervangen installatie raadszaal (bijdrage aan de GR BVEB voor de uitvoering)

-100

-

-

-

(28b) Dekking uit algemene reserve

100

-

-

-

(33) Beleidsplan grote kernen (kernenvisies)

-125

-120

-

-

Totaal noodzakelijke voorstellen voor aanvullende activiteiten en beleid

-807

-659

-573

-549

94

-2.307

-2.490

-2.714

Begrotingssaldo 2025-2028

7

Financieel resultaat begroting 2025-2028 De Programmabegroting 2025 toont een positief begrotingsresultaat à € 94.000 voor het jaar 2025. Meerjarig is het begrotingssaldo negatief. Paragrafen In het kader van de BBV-verplichtingen zijn gemeenten verplicht om naast de reguliere programma's minimaal zeven programmaoverstijgende paragrafen op te nemen in hun begroting. Deze paragrafen dienen als afzonderlijke secties waarin de beleidslijnen worden vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten die invloed hebben op meerdere programma's. De informatie in deze paragrafen is cruciaal voor raadsleden, aangezien zij hiermee inzicht krijgen in de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de daarmee samenhangende risico's. Door deze transparantie kunnen raadsleden beter gefundeerde beslissingen nemen en hun toezichtsfunctie effectief vervullen. Het is van belang dat de inhoud van deze paragrafen duidelijk en toegankelijk is, zodat alle betrokkenen in staat zijn om de complexe materie te doorgronden en de gevolgen voor de gemeentelijke financiën te begrijpen. Hierdoor bevorderen we niet alleen de verantwoording, maar ook de samenwerking en het draagvlak binnen de gemeente. Bedrijfsvoering Niet van toepassing.

Uitvoering Planning Het college zendt de door de raad vastgestelde begroting binnen twee weken na de vaststelling, doch in ieder geval vóór 15 november van het jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, aan gedeputeerde staten. Handhaving Niet van toepassing. Communicatie Niet van toepassing. Evaluatie / controle De gemeenteraad besluit op 7 november over de programmabegroting. De begroting wordt in 2025 uitgevoerd door het college B&W. Het college legt middels de jaarstukken van 2025 verantwoording af over de uitvoering van de begroting. Nota van wijzigingen Niet van toepassing. Bijlagen Niet van toepassing.

8