Raadsinformatiebrief over het vergroten structurele inkomsten

Aan: de gemeenteraad

Onderwerp

: Vergroten structurele inkomsten van de gemeente

Datum

: 2 juli 2024

Zaaknummer

: 982514

Geachte raadsleden,

De kadernota is aangeboden aan de raad. Uw raad is toegezegd dat bij de behandeling van de kadernota bij de raadsvergadering van 4 juli 2024 inzicht wordt gegeven in de mogelijkheden om de structurele inkomsten van de gemeente te vergroten. De kadernota 2025 laat een l perspectief zien dat financieel niet sluitend is. Door het vergroten van structurele inkomsten kan het financieel perspectief worden verbeterd. U kunt de informatie uit deze raadsinformatiebrief ter overweging meenemen bij de voorbereiding van uw besluitvorming ten aanzien van de begroting

Bij de uitwerking zijn vier belastingen uitgewerkt: - Onroerende zaakbelasting - Verblijfsbelasting/(water)toeristenbelasting - Hondenbelasting - Precariobelasting - Leges titel 2 Uw college heeft de volgende belastingen/leges uitgewerkt: Onroerende zaakbelasting, verblijfsbelasting/(water)toeristenbelasting, hondenbelasting, precariobelasting en kostendekkendheid van de leges binnen titel 2. De gemeente heeft meer lokale heffingen. De uitgewerkte lokale heffingen zijn degenen die (na aftrek van kosten) het grootste opbrengstpotentieel hebben. Een disclaimer is dat deze raadsinformatiebrief is opgesteld in het korte tijdsbestek tussen de beeldvormende en oordeelsvormende bijeenkomst over de kadernota. Het geeft echter een goed beeld van de knoppen aan de inkomstenkant van onze begroting. Er moet altijd goed gekeken worden naar de effectiviteit van belastingen en belastingverhogingen, Op basis van de uitkomsten van de besluitvormende bijeenkomst op 4 juli 2024 worden de lokale heffingen uitgewerkt in onze Programmabegroting 2024. Deze begroting wordt behandeld in de begrotingsraad van november. In Nederland hebben gemeenten de bevoegdheid om verschillende lokale belastingen en heffingen op te leggen om hun inkomsten te genereren, die belangrijk zijn voor het bekostigen van de uitgaven die de gemeente doet.

De belastingplichtigen maken gebruik van de voorzieningen van de gemeente. Onder deze belastingen valt de Onroerende Zaakbelasting (OZB), een belasting die wordt geheven op de waarde van onroerende zaken en betaald moet worden door zowel eigenaren als gebruikers van deze eigendommen. Hondenbelasting wordt opgelegd aan eigenaren van honden en bezitters van kennels. Precariobelasting is een heffing op het gebruik van gemeentegrond of -ruimte voor het plaatsen van voorwerpen zoals terrassen, uithangborden of bouwmaterialen. Ten slotte is er de verblijfsbelasting/(water)toeristenbelasting, die wordt geïnd als gevolg van verblijvers in

de gemeente. De opgelegde belastingen zijn algemene belastingen. De opbrengsten uit deze belastingen zijn niet gebonden aan een specifiek bestedingsdoel en kunnen gebruikt worden voor uiteenlopende gemeentelijke uitgaven en diensten. Daarnaast legt de gemeente leges op binnen titel 1, 2 en 3 van het burgerlijk wetboek. Leges binnen Titel 2 zoals opgelegd door Nederlandse gemeenten, zijn kosten die in rekening worden gebracht voor diensten die de gemeente levert in verband met de behandeling van aanvragen voor vergunningen, zoals bouwvergunningen, bestemmingsplannen, en andere gerelateerde diensten die betrekking hebben op de fysieke ruimtelijke ordening. Om inzicht te geven in de omvang van de opbrengsten is gekeken naar de werkelijke opbrengsten in het jaar 2023 en de begroting 2025 plus de structurele effecten uit Kadernota 2025 zonder extra verhoging van de tarieven.

Type inkomsten

Werkelijk 2023

Begroting 2025

OZB Verblijfsbelasting Hondenbelasting Leges titel 2 (*)

€ 6.010.813 € 170.978 € 90.316

€ 6.231.940 € 328.678 € 86.726

Effect 10% verhoging € 785.442 € 87.500 € 10.316

€ 1.025.335

€ 1.061.375

€ 400.000

Precariobelasting

€ 6.500

€ 24.000

€ 2.400

(*) Titel 2 betreft omgevingsvergunningen. Onroerende zaakbelasting (OZB) De onroerende zaakbelasting van Maasdriel kent drie tarieven, voor:   

gebruikers van niet-woningen eigenaren van woningen eigenaren van niet-woningen.

Het algemene beleidsuitgangspunt bij de OZB van Maasdriel is: als de WOZwaarden stijgen dan dalen de tarieven recht evenredig. Omgekeerd uiteraard ook. De verhoging van de opbrengst bovenop indexering is dus alleen van toepassing op de autonome groei van het aantal objecten, dus de nieuwe panden die erbij gekomen zijn en verbouwingen die tot waardestijgingen leiden. Hieronder willen wij u de effecten laten zien wanneer de OZB-tarieven naast de reguliere indexatie procentueel extra zouden worden verhoogd. Het betreft een rekenexercitie om u inzicht te geven; de genoemde getallen zijn geen “waarheden”. Als uitgangspunten bij deze indicatieve cijfers hebben wij gehanteerd: 

Jaarlijks geeft de BSR een voorlopige en later in het jaar een definitieve waardeontwikkeling voor het komend jaar aan ons door. De waardeontwikkeling voor 2025 is nog niet bekend en daarom zijn wij uitgegaan van de waardeontwikkeling 2024.

2





We zijn uitgegaan van dezelfde gemiddelde woningwaarde die ook in 2024 is gebruikt bij het rekenvoorbeeld van het raadsvoorstel d.d. 14 december 2023 inzake belasting en legesverordeningen 2024. Er is uitgegaan van 3% indexatie; dit bestaat uit 2,3% indexatie jaarschijf 2025 uit de meicirculaire 2024 en een stukje inhaalindexatie over 2024 van 0,70%

De tarieven voor 2025 zijn als volgt berekend. Tarief 2024 Niet-woningen gebruikers Woningen eigenaren Niet-woningen eigenaren

Waardeontwikkeling 1,5% 4% 1,5%

0,2371% 0,0882% 0,3018%

Index

Tarief 2025

3% 3% 3%

0,2406% 0,0874% 0,3063%

De onroerend zaakbelasting bestaat uit: woningwaarde X het tarief. De woningwaarde staat vast en is een gegeven. Voor het genereren van meer structurele opbrengsten zal het tarief naast de normale indexatie verhoogd moeten worden. Hieronder wordt per categorie OZB aangegeven wat een eventuele stijging van het tarief aan extra opbrengsten kan genereren.

Niet woningen gebruikers Stijging Woningwaarde totaal 0% € 405.688.395 1% € 405.688.395 5% € 405.688.395 10% € 405.688.395 15% € 405.688.395 20% € 405.688.395

tarief 0,24060% 0,24301% 0,25263% 0,26466% 0,27669% 0,28872%

Woningen eigenaren Stijging Woningwaarde totaal 0% € 4.459.094.640 1% € 4.459.094.640 5% € 4.459.094.640 10% € 4.459.094.640 15% € 4.459.094.640 20% € 4.459.094.640

0,08735% 0,08823% 0,09172% 0,09609% 0,10045% 0,10482%

Niet-woningen eigenaren Stijging Woningwaarde

tarief

tarief

Begroot Netto opbrengst opbrengst 2025 € 951.559 € 968.391 € 951.559 € 978.075 € 951.559 €1.016.811 € 951.559 €1.065.230 € 951.559 €1.113.650 € 951.559 €1.162.069

Effect/extra opbrengst € 16.832 € 26.516 €65.252 €113.671 €162.091 €210.510

Begroot Netto opbrengst opbrengst 2025 € 3.785.342 € 3.891.031 € 3.785.342 € 3.929.941 € 3.785.342 €4.085.582 € 3.785.342 €4.280.134 € 3.785.342 €4.474.685 € 3.785.342 €4.669.237

Effect/extra opbrengst € 105.689 € 144.599 € 300.240 € 494.792 € 689.343 € 883.895

Begroot

3

Netto opbrengst

Effect/extra

0% 1% 5% 10% 15% 20%

totaal € 500.066.140 € 500.066.140 € 500.066.140 € 500.066.140 € 500.066.140 € 500.066.140

0,30626% 0,30932% 0,32157% 0,33689% 0,35220% 0,36751%

opbrengst 2025 €1.495.039 €1.495.039 €1.495.039 €1.495.039 €1.495.039 €1.495.039

€1.520.017 €1.535.217 €1.596.018 €1.672.018 €1.748.019 €1.824.020

opbrengst €24.978 €40.178 €100.979 €176.979 €252.980 €328.981

Hieronder volgt een voorbeeldberekening voor de categorie OZB woningen eigenaren. Bij een gemiddelde woningwaarde van €427.255 is te analyseren wat de effecten zijn voor een eigenaar van een woning wanneer het tarief naast de indexatie ook stijgt met een X percentage.

Stijging Gemiddelde tarief Gemiddelde (m.u.v. Woningwaarde Woningwaard indexatie) 2024 e 2025 0% € 410.822 0,08735% € 427.255 1% € 410.822 0,08823% € 427.255 5% € 410.822 0,09172% € 427.255 10% € 410.822 0,09609% € 427.255 15% € 410.822 0,10045% € 427.255 20% € 410.822 0,10482% € 427.255

OZB 2024

OZB Stijging Percentage 2025 t.o.v. 2024

€362 €362 €362 €362 €362 €362

€373 €377 €392 €411 €429 €448

€11 €15 €30 €48 €67 €85

3% 4% 8% 13% 18% 23%

Als de onroerende zaakbelasting stijgt, dan stijgen de woonlasten binnen de gemeente. Hieronder de situatie wat het betekent als de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting met 10% stijgt met daarnaast de tarieven rioolheffing (op basis van het vigerende water- en rioleringsplan) en afvalstoffenheffing (op basis van de Programmabegroting 2025 van de AVRI) voor 2025. De woonlasten stijgen met 8,45%.

Type woonlast

Woonlaste n 2024

Woonlaste n 2025

Verschi l

OZB woning eigenaren

€ 362

€ 411

€ 48

Rioolheffing

€ 277

€ 288

€ 11

€ 343

€ 366

€ 23

€ 982

€ 1.065

€ 82

Afvalstoffenheffin g Totaal

Verblijfsbelasting/(water)toeristenbelasting Sinds februari 2019 kent de gemeente verblijfsbelasting. Deze belasting wordt niet alleen geheven voor het houden van recreatief nachtverblijf, maar ook voor het verblijf van internationale arbeidskrachten en anderen die niet in de Basisregistratie Personen (BRP) van Maasdriel zijn ingeschreven. Bij de Bestuursrapportage 2022 is een budget van €200.000,- vrijgemaakt om de basis voor het opleggen van verblijfsbelasting op orde te

4

brengen. Onder andere door het tijdelijk inzetten van extra capaciteit heeft de gemeente nu een goed inzicht in welke belastingobjecten (volume) er binnen de gemeente zijn. Vanaf belastingjaar 2023 ligt de uitvoering bij de BSR. Opbrengsten uit eerdere jaren 2020, 2021 en 2022 De gemeente heeft met terugwerkende kracht de jaren 2020, 2021 en 2022 belast. Deze jaren zijn ook als uitgangspunt genomen om het begrotingseffect te berekenen. Kaderbrief 2025 inzetten opbrengsten aan formatie Door het succes van het project ‘verblijfsbelasting op orde’ worden er extra inkomsten behaald uit de verblijfsbelasting. Bij de kadernota 2025 is het volgend voorgesteld om de volgende bestemmingen te geven aan de extra verblijfbelastingen: Formatie projectleider huisvesting arbeidsmigranten en coördinator verblijfsbelasting (1 functie) Het project 'verblijfsbelasting' heeft laten zien, dat het goed heffen en innen staat of valt bij een goede coördinatie. Iemand moet bewaken dat alle processen rond de verblijfsbelasting goed verlopen. Iemand die het geheel kan overzien en kan coördineren en afstemmen tussen de verschillende teams, de BSR en externe partijen. Dit is geen fulltime functie. Daarnaast blijkt uit het 213a onderzoek naar het beleid huisvesting arbeidsmigranten dat een dergelijke coördinatie ook ontbreekt binnen dat project en dat er sprake is van capaciteitstekort.

Om die reden wordt voorgesteld een projectleider voor dit project aan te nemen (extra capaciteit). Ook dit is geen fulltime functie. Omdat verblijfsbelasting voor een groot deel ook wordt binnengehaald vanwege arbeidsmigranten en de coördinatie/samenwerking deels met dezelfde medewerkers plaatsvindt, is het logisch om beide rollen bij dezelfde functionaris neer te leggen. De dekking kan, mits akkoord, volledig gevonden worden in de opbrengst verblijfsbelasting. Deze is met een coördinator immers structureel fors hoger. Kanttekening bij het volume: de gemeente heeft nog te weinig data om een goede inschatting te kunnen maken van wat het gemiddelde volume is. Het volume-effect wordt door de gemeente als stabiel beschouwd en deze structureel hogere opbrengst is benoemd in de kadernota 2025. Tarief Uw raad stelt het tarief vast. evens is als uitgangspunt genomen dat het succes bij het innen van de verblijfsbelastingen valt of staat met goede coördinatie en handhaving. Ook hiervoor is bij de kadernota 2025 al een voorstel ingediend. Er worden beheerskosten gemaakt om de heffing op orde te houden. Deze kosten bedragen bij inschatting € 81.000 per jaar. Deze kosten zijn niet in onderstaande tabel verwerkt. In de uitwerking wordt geen rekening gehouden met volumestijgingen (stijgingen van aantallen).

De Raad heeft in april 2024 een verordening verblijfbelasting en waterbelastingen vastgesteld en daarmee de tarieven voor 2024. De raad kan de tarieven al met ingang van het jaar 2025 aanpassen. Gezien het korte tijdsbestek tussen vaststellen van de belastingen legesverordening en de start van het jaar 2025 wordt geadviseerd het tarief pas vanaf 2026 aan te passen als uw raad voor verhoging kiest.

5

De tariefsontwikkeling is als volgt:

Vergelijkende cijfers Tarief per nacht 2024

1) Bron: Begrotingsscan Maasdriel,Je Consultancy, maart 2024

opmerking

Landelijk tarief Provincie Gelderland

2,34 1,83

vergelijkbar gemeente (1) Sint-Michielsgestel Drimmelen Tubbergen Buren Wijk bij duurstede

2,05 Voor camping 1,75 1,05 Voor camping 1,29 Voor camping 3,00 Voor camping

1,5 grote groepen variabel tarief 0,7 1,25 1,5

Hondenbelasting Voor wat betreft de hondenbelasting kent de Gemeente Maasdriel twee variabelen namelijk: 1) Het aantal honden en kennels = Q 2) De tarieven voor een hond en een kennel = P. Het aantal honden en kennels staat nagenoeg vast namelijk 1: o Honden: 2399 o Kennels: 6 Gemeente Maasdriel kent een vast tarief per hond en een vast tarief voor een kennel. Voor 2024 zijn de tarieven € 43 respectievelijk € 115. De opbrengst van de hondenbelasting behoort tot de algemene middelen en betreft dus een vrij besteedbare inkomstensoort. Vergelijking landelijk Van de 342 gemeenten kent iets meer dan een derde (35 procent, 120 gemeenten) een hondenbelasting in 2024. In 2010 was dat nog 72 procent. In 2024 schaffen 18 gemeenten de hondenbelasting af, waarbij opgemerkt dat in geen enkele gemeente in Groningen en 1

Bron: Opgave BSR

6

Drenthe nog sprake is van hondenbelasting. Gemiddeld betaalt de eigenaar van één hond in Nederland in 2024 ongeveer € 80. Hierbij zijn de gemeenten zonder hondenbelasting buiten beschouwing gelaten. Vergelijking omliggende gemeenten De omliggende gemeenten kennen een differentiatie in het tarief bij het bezit van meerdere honden, waarbij het tarief voor een tweede, derde, etc. hond hoger is dan het tarief voor één hond. Voor het bezit van één hond ligt het gemiddelde tarief in de 6-tal 2 omliggende gemeenten op € 81. Voor een 2de hond ligt het gemiddelde tarief in de 6-talomliggende gemeenten op € 118. Voor een 3de hond ligt het gemiddelde tarief in de 6-talomliggende gemeenten op € 126 Voor een kennel ligt het gemiddelde tarief in de 6-tal omliggende gemeenten op € 417. Mogelijke meeropbrengst Hieronder een tabel met de berekening van een mogelijke meeropbrengst indien de tarieven worden aangepast naar het gemiddelde referentietarief en waarbij sprake is van een differentiatie in het aantal honden per bezitter. De meeropbrengst uit onderstaande tabel van € 115.764 vloeit voort uit enerzijds aanpassing van het tarief in het tarief van de omliggende gemeenten en anderzijds het invoeren van een differentiatie zoals in de omliggende gemeenten wordt toegepast.

Soort* 1 2 >=3 Kennels

Gem. Referentie Meer opbrengst € 81 € 57.046 € 118 € 43.764 € 126 € 13.142 € 417 € 1.812 € 115.764

Aantal 1.809 470 120 6

*Aantal honden per bezitter. Precariobelasting Context Precariobelasting is een directe belasting die geheven wordt voor het hebben van voorwerpen onder, op of boven gemeentegrond die bestemd is voor openbare dienst. Op 8 december 2022 heeft de gemeente Maasdriel via een raadsbesluit besloten om, naast het heffen van precariobelasting op kabels en leidingen, ook belasting te heffen voor terrassen op gemeentegrond. Hiervoor heeft de Raad een aangepaste verordening precariobelastingen 2023 vastgesteld. In de verordening wordt onderscheid gemaakt tussen A-gebieden en B-gebieden. - A-gebieden zijn centrum- en toeristische locaties. - De overige gebieden gelden als B-gebied. Voor het A-gebied geldt een hoger tarief dan voor het B-gebied. Het tarief wordt berekend over het aantal vierkante meters. Vrijstelling geldt voor terrassen van plaatselijke instellingen zonder winstoogmerk (bestemd voor activiteiten op cultuur en maatschappelijke terrein). Uitbreiding van de aantallen (volumes) 2

Betreft: Beuningen, Druten, Heumen, Wijchen, Culemborg, Zaltbommel

7

De mogelijkheden voor uitbreiding van het volume zijn beperkt. De mogelijkheden om extra precariobelasting te heffen beperken zich tot de gemeentelijke gronden volgens de huidige verordening. Verhoging van het tarief Het tarief kan worden verhoogd. Het onderstaande overzicht geeft weer wat het financieel effect is van het verhogen van het tarief met 5% en 10% Tabel:

Tarief Huidig Huidig +5% Huidig +10%

Oppervlakte (M2)* MeerGebied A Gebied B Gebied A Gebied B Opbrengst A Opbrengst B Opbrengst 46,12 19,78 370 400 € 17.064,40 € 7.912,00 € 48,43 20,77 370 400 € 853,22 € 395,60 € 1.248,82 50,73 21,76 370 400 € 1.706,44 € 791,20 € 2.497,64

*Betreft alleen zomertarief, wintertarief wordt niet geheven. Referentiekader Er is een grote diversiteit in de manier waarop gemeenten omgaan met precariobelasting. Dat maakt landelijke of provinciale vergelijking onmogelijk. Veel gemeenten gebruiken de term precariobelasting voor het heffen van standplaatsen op markten of evenementen. Leges titel II (omgevingsvergunningen) Hoofdstuk 2 betreft dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgeving / omgevingsvergunningen. Het uitgangspunt in het bestuursakkoord ‘Samen Doen’ is kostendekkendheid van de leges, waarbij we alle toerekenbare kosten doorberekenen. Op deze manier betaalt de aanvrager alle kosten die samenhangen met de dienstverlening en komen deze kosten niet ten laste van onze algemene middelen. Op basis van de begroting mag de kostendekkendheid niet meer zijn dan 100%. Volgens artikel 229b Gemeentewet is het niet toegestaan dat de geraamde baten van de heffing de geraamde lasten overstijgen.Bij de begroting 2024 kwam de kostendekkendheid uit op 76,9%. Het verhogen van de kostendekkendheid naar 100% betekent meeropbrengsten voor de begroting van circa € 400.000. Dit is bij benadering het verschil in de lopende begroting tussen de opbrengsten en kosten binnen titel 2. De gemeente maakt € 400.000 meer kosten dan aan opbrengsten worden gegenereerd voor deze activiteiten.

Wij hopen hiermee voldoende inzicht te hebben verschaft in de mogelijkheden om bij de besluitvorming bij de programmabegroting 2025 via moties één of meerdere structurele inkomsten te verhogen.

Het college van Maasdriel,

de secretaris,

de burgemeester,

P.U.L.M. Coesmans

A. Walraven

8

9