Jaarstukken 2025 Maasdriel raad 2 juli 2026

Energie-infrastructuur Samen met Liander is gestart met een buurtgerichte aanpak die gericht is op versnelde verzwaring van het laagspanningsnet in Maasdriel. Deze samenwerking met de netbeheerder om de ruimtelijke inpassing en tijdige uitrol van energie-infrastructuur te regisseren is essentieel voor een robuust, toekomstbestendig energiesysteem dat gericht is op de groei van onze gemeente.

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 50

Wat heeft het gekost? Volksgezondheid en milieu

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2025 na

primitief

wijziging

Rekening 2025

Saldo t.o.v. begroting na wijziging

Lasten Volksgezondheid

1.476

1.540

1.756

1.795

-39 N

Riolering

3.102

3.916

3.856

3.547

309 V

Afval

3.104

3.442

3.456

3.465

-9 N

Milieubeheer

1.208

2.002

4.873

1.993

2.879 V

134

139

211

150

61 V

9.024

11.038

14.151

10.950

3.201 V

Begraafplaatsen en crematoria Totaal lasten Baten Volksgezondheid

137

157

163

305

142 V

Riolering

3.823

4.367

4.307

4.208

-100 N

Afval

3.336

3.670

3.670

3.671

1V

Milieubeheer

599

1.076

3.506

787

-2.719 N

Begraafplaatsen en crematoria

90

65

85

76

-9 N

Totaal baten

7.986

9.335

11.731

9.046

-2.685 N

Saldo baten en lasten

-2.420

-1.904

516 V

-1.039

-1.703

Toevoegingen aan reserves

-

-

-

-

-

Onttrekkingen aan reserves

1

-

389

30

-359 N

Saldo reservemutaties

1

-

389

30

-359 N

-1.037 N

-1.703 N

-2.031 N

-1.874 N

157 V

Resultaat

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 51

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Nota gezondheidsbeleid gemeente Maasdriel 2018-2022 • Water- en rioleringsplan 2022-2026 • Plan van aanpak Klimaatbestendig Maasdriel - Klaar voor extremer weer • Beheersverordening begraafplaatsen 2019 • Integrale nota samenleven 2022 • Bommelerwaards Preventieakkoord (2021) • Visie zon en wind Maasdriel • Integrale Laadvisie en Plaatsingsbeleid • Regionale Energie Strategie Betrokken verbonden partijen • GGD Gelderland-Zuid (GR) • Stadsgewest ’s-Hertogenbosch (1998) • Regio Rivierenland • Avri • Omgevingsdienst Rivierenland (ODR) • Waterschap Rivierenland Beleidsindicatoren

Indicator

Periode

Maasdriel

Nederland

Bron

Omschrijving

kg per inwoner

Omvang huishoudelijk restafval

2024

49

148 CBS

2022

19,10%

32,50% CBS

Hernieuwbare elektriciteit

%

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 52

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 53

9 Volkshuisvesting Taakvelden Ruimtelijke ordening, Grondexploitaties (niet bedrijventerrein), Wonen en bouwen, Beheer overige gebouwen en gronden

Wat wilden we bereiken? 9.1 Een fijne en gezonde leefomgeving, waarin het prettig wonen en werken is voor huidige en toekomstige inwoners; 9.2 Ontwikkelen en in stand houden van een goede omgevingskwaliteit bij de aanpak van maatschappelijke en ruimtelijke opgaven; 9.3 Voldoende, passende en duurzame woningen/woonvormen voor alle doel- en aandachtsgroepen.

Wat hebben we daarvoor gedaan? We zitten in de transitiefase van de Omgevingswet (9.1, 9.2) Voortgang actie

Status tijd

Status financiën

We zitten in de transitiefase van de Omgevingswet (9.1, 9.2)

In 2025 zijn we begonnen met de actualisatie van de omgevingsvisie. De nieuwe omgevingsvisie moet al het strategisch beleid van de fysieke leefomgeving gaan bevatten en wordt dus een vervanging van veel andere beleidsstukken. Er is veel werk gestoken om de kwaliteit van de omgevingsvisie 2.0 te waarborgen, zo zijn er bijvoorbeeld onderzoeken uitgevoerd op het gebied van economie, woningbouw en winkelvoorzieningen. Voor het omgevingsplan lag in 2025 het accent op de 'winkel open houden' onder de Omgevingswet. We blijven plannen faciliteren voor woningbouw en andere ontwikkelingen. Er is geïnvesteerd in kennisopbouw en standaardisering van regels als voorbereiding op de grote transitieplannen.

We werken en voeren kerngerichte projecten en ideeën uit (9.1, 9.2) Voortgang actie

Status tijd

Status financiën

We werken en voeren kerngerichte projecten en ideeën uit (9.1, 9.2)

Eind 2024 werden de kernenvisies voor Ammerzoden, Hedel en Kerkdriel vastgesteld. Deze zullen worden verwerkt als gebiedsgerichte bouwsteen in de Omgevingsvisie 2.0. In 2025 zijn een aantal projecten die voortkomen uit

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 54

het traject van de kernenvisies opgestart. Zo is er begonnen met het onderzoeken van locaties voor jongerenontmoetingsplaatsen in Hedel en Kerkdriel. En er is een projectopdracht opgesteld voor het onderzoeken van de woningbouw- en maatschappelijke ontwikkelingen in de Grote Ingh. Dit laatst genoemde project en de overige projecten uit de kernenvisies worden in 2026 opgepakt.

We ontwikkelen Maatschappelijk cluster De Woerd (9.1, 9.2) Voortgang actie

Status tijd

Status financiën

We ontwikkelen Maatschappelijk cluster De Woerd (9.1, 9.2)

In 2025 hebben personele wijzigingen plaatsgevonden in de ambtelijke organisatie, waarmee we de expertise op het gebied van maatschappelijk vastgoed hebben aangevuld. Vervolgens zijn de verkennende gesprekken met de maatschappelijke partners hervat over de planvorming om onderwijs, kinderopvang, een gymzaal en mogelijk andere maatschappelijke functies te huisvesten in één gebouw. Om commitment te tonen aan onze ketenpartners hebben we in 2025 2,5 miljoen in een bestemmingsreserve gespaard, voortuitlopend op de benodigde totale investering voor de realisatie van het maatschappelijk cluster.

Bij de afweging van ruimtelijke ontwikkelingen nemen we behoud en versterking van de omgevingskwaliteit steeds mee (9.2) Voortgang actie

Status tijd

Status financiën

Bij de afweging van ruimtelijke ontwikkelingen nemen we behoud en versterking van de omgevingskwaliteit steeds mee (9.2)

In 2025 zijn we gestart met het opstellen van een cultuurhistorische waardenkaart. Dit is nodig om te voldoen aan onze wettelijke verplichting op grond van artikel 5.130 van het Besluit kwaliteit, maar het draagt ook bij aan de omgevingskwaliteit. We stellen deze kaart samen met kennishouders en stakeholders uit de gemeente op. In 2025 zijn ook richtlijnen voor landschappelijke inpassing opgesteld die zullen worden opgenomen in het omgevingsprogramma omgevingskwaliteit.

We werken aan de woningopgave (9.3) Voortgang actie

Status tijd

Status financiën

We werken aan de woningopgave (9.3)

Op 16 juni 2025 hebben de 8 gemeenten in de regio Rivierenland, de provincie Gelderland en het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijk Ordening een actualisatie op de regionale Woondeal bekrachtigd. De actualisatie van de Woondeal was nodig om aan te blijven sluiten op de groeiende vraag naar woningen en de veranderende woonbehoeften. Voor gemeente Maasdriel betekent dit dat zij zich inspant om in de periode 2025 t/m 2034 2.353 woningen te bouwen. Verdeeld over 1.644 woningen in de periode 2025 t/m 2030 en 709 in de periode 2031 t/m 2034. Bij woningbouwinitiatieven vormt het vastgestelde addendum op de woonvisie het kader voor de woningdifferentiatie en een juiste mix van woningen. In ieder project stuurt gemeente Maasdriel op

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 55

een realisatie van minimaal 35% sociale huurwoningen, 35% betaalbare koopwoningen en maximaal 30% dure woningen. Hiermee bouwt gemeente Maasdriel aan één van haar belangrijkste doelstellingen: voldoende en passende woningen/ woonvormen voor alle doelgroepen. Aanvullend op de woningdifferentiatie kent gemeente Maasdriel de starterslening voor inwoners die hun eerste woning willen kopen. De lening overbrugt het verschil tussen de maximaal te verkrijgen hypotheek en de prijs van de eerste koopwoning. Van deze mogelijkheid hebben in 2025 26 woonstarters gebruikgemaakt. Nieuwe woningen bouwen we duurzaam, energieneutraal en (waar mogelijk) netbewust en met oog voor een klimaatbestenige woonomgeving. Mogelijkheden voor nieuwe woningbouwlocatie worden continu verkend. Hierbij kijken we naar zowel inbreidings- als uitbreidingslocaties. Met het programma Kansrijk Bouwen! brengen we prioritering aan tussen bestaande en nieuwe initiatieven op basis van scores op ruimtelijke kwaliteit, woningbehoefte (kwantitatief en kwalitatief) en voortgang&haalbaarheid. Hiermee kunnen we gericht ambtelijke capaciteit inzetten en de woningbouw versnellen.

We werken aan voldoende en goede huisvesting van aandachtgroepen (9.3) Voortgang actie

Status tijd

Status financiën

We werken aan voldoende en goede huisvesting van aandachtgroepen (9.3)

Met als doel om voldoende, structurele opvangplekken te realiseren is op 1 februari 2024 de Spreidingswet in werking getreden. De Spreidingswet draagt er aan bij dat de opvang van asielzoekers eerlijk over Nederland wordt verdeeld. De wet vraagt alle gemeenten in Nederland bij te dragen aan de opvang - afhankelijk van het aantal inwoners en hoe welvarend de gemeente is. De opgave voor gemeente Maasdriel in 2025 bedroeg 91 statushouders (taakstelling van 41 plus achterstand van 50 personen), 40 minderjarige asielzoekers (AMV) en 188 Oekraïners. Samen met de in gemeente Maasdriel actieve woningcorporaties, en de gemeenten Zaltbommel en West Maas en Waal is in 2025 gewerkt aan het realiseren van deze taakstelling. De corporaties hebben 60 statushouders gehuisvest in Maasdriel. Daarmee is de taakstelling gehaald en is de achterstand verkleind van 50 tot 31 personen. Naar een opvanglocatie voor AMV's is gezocht, maar nog niet gerealiseerd. De opvang voor Oekraïners in chalets op het Vakantiepark aan de Maas is in 2025 voortgezet. Lopende het jaar is gestart met de uitwerking van een exitstrategie gericht op het einde van de huurovereenkomst in juli 2026. Het aantal Oekraïners is reeds teruggebracht van 387 personen op 1 januari 2025 naar minder dan 300 eind 2025. In februari 2025 heeft de raad het woonwagen- en standplaatsenbeleid vastgesteld.

Aansluitend is een start gemaakt met de inschrijvings- en toewijzingssystematiek samen met gemeente Zaltbommel, het verkoopbeleid voor de standplaatsen en de uitbreiding van het aantal standplaatsen in gemeente Maasdriel. De pilot tijdelijke huisvesting spoedzoekers in de Lindeboom te Ammerzoden is besproken met de betrokken woningcorporatie (De Kernen). Met een aanscherping van de voorwaarden en selectiecriteria krijgt de huisvesting een vervolg in 2026. Voor de aanzienlijke groep arbeidsmigranten zijn we in 2025 gestart met de heroriëntatie van het beleid.

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 56

Vooruitlopend op de invoering van de Wet versterking regie op de volkshuisvesting (Wvrv) is in de regio Rivierenland gestart met het opstellen van een huisvestingsverordening met urgentieregeling. Alle 8 gemeenten in de regio Rivierenland werken samen met de woningcorporaties aan een urgentieregeling op basis van de wettelijk vastgestelde groepen urgenten. Op een later moment kunnen gemeenten afzonderlijk de huisvestingsverordening aanvullingen met regels rondom het beher van de woningvoorraad. Vermoedelijke ingangsdatum van de Wvrv is 1 juli 2026. Dan zal ook de huisvestingsverordening van kracht worden. In het Wetsvoorstel Versterking regie op de volkshuisvesting (Wvrv) wordt de verplichting opgenomen om regionale afspraken te maken over de evenwichtige verdeling van de huisvestingsopgave van wettelijk urgent woningzoekenden en deze laten landen in de nieuwbouwprogrammering (Woondeal), het volkshuisvestingsprogramma en in een huisvestingsverordening (met urgentieregeling). Ook hiermee is in 2025 een start gemaakt.

Gebiedsontwikkeling Alem en St. Andries (9.3) Voortgang actie

Status tijd

Status financiën

Gebiedsontwikkeling Alem en St. Andries (9.3)

Voor wat betreft gebiedsontwikkeling Alem & Sint Andries is door uw raad eind 2024 besloten de grondstoffenwinning als optie uit te sluiten. In 2025 is gekeken hoe de gebiedsontwikkeling zonder de grondstoffenwinning een vervolg kan krijgen. Met Alem is het gesprek aangegaan om de vertrouwensrealatie tussen Maasdriel en de Alemse gemeenschap opnieuw op te bouwen. Het afsluiten van het onderdeel grondstoffenwinning is een gewijzigd uitgangspunt. Een eventueel vervolg van de gebiedsontwikkeling zal worden ingekaderd in PAGW-verband. Zodra er zekerheid is over de toekenning van de PAGW-middelen wordt met partners in de stuurgroep de verdere aanpak van de gebiedsontwikkeling besproken. Er is nog geen zicht op besluitvorming over de PAGW-middelen door het Rijk. Door de koerswijziging en het ontbreken van de PAGW gelden is de planning van de gebiedsontwikkeling in de tijd opgeschoven. Voor 2025 is gebruik gemaakt van het budget dat uw raad in 2023 beschikbaar heeft gesteld. Dat bedrag was vanwege het geringe aantal uren dat is besteed voldoende toereikend.

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 57

Wat heeft het gekost? Volkshuisvesting en ruimtelijke ordening

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2025 na

Rekening 2025

Saldo t.o.v. begroting na

primitief

wijziging

2.966

2.224

3.330

2.697

633 V

697

4.159

341

1.154

-814 N

2.262

1.707

1.634

1.750

-116 N

332

345

340

382

-43 N

6.258

8.434

5.644

5.983

-339 N

wijziging

Lasten Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Wonen en bouwen Beheer overige gebouwen en gronden Totaal lasten Baten Ruimte en leefomgeving

611

91

249

801

553 V

Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen)

365

4.219

350

1.750

1.401 V

1.645

1.164

1.365

1.938

573 V

394

258

477

463

-14 N

Wonen en bouwen Beheer overige gebouwen en gronden Totaal baten

3.014

5.731

2.440

4.953

2.513 V

Saldo baten en lasten

-3.244

-2.703

-3.204

-1.030

2.174 V

Toevoegingen aan reserves

438

-

2.166

3.103

937 V

Onttrekkingen aan reserves

750

50

1.130

393

-737 N

Saldo reservemutaties

312

50

-1.036

-2.710

-1.674 N

Resultaat programma

-2.932 N

-2.653 N

-4.240 N

-3.741 N

500 V

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 58

Relevante informatie Relevante beleidsstukken • Structuurvisie en plan-MER gemeente Maasdriel • Nota bovenwijkse voorzieningen • Nota Grondbeleid • Woonvisie Bommelerwaard 2021-2025 • Duurzaamheidsprogramma 2017-2020 • Programmaplan Omgevingswet Betrokken verbonden partijen • Projectbureau Herstructurering Tuinbouw Bommelerwaard • Regio Rivierenland • Omgevingsdienst Rivierenland • Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland Beleidsindicatoren

Indicator

Periode

Maasdriel

Nederland

Bron

Omschrijving

Gemiddelde WOZ waarde

2025

461

398 CBS

x €1.000

Basisregistraties adressen en gebouwen bewerking Nieuw gebouwde woningen

ABF 2024

7

8,4 Research

per 1.000 woningen

2025

70,40%

eenpersoonshuishouden 2025

1076

957 COELO

een éénpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten.

1111

1050 COELO

een meerpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten.

Demografische druk

70,70% CBS

%

Gemeentelijke woonlasten

Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden2025

Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 59

Paragrafen

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 60

Paragrafen Lokale heffingen In deze paragraaf informeren wij u over het beleid en de ontwikkelingen van de tarieven van lokale heffingen. Hierbij maken we een vergelijking met de buurgemeenten en het gemiddelde van de provincie Gelderland. Ook geven we een overzicht van de belastingopbrengsten, kostendekkendheid van de leges en tot slot vindt u informatie over het kwijtscheldingsbeleid. Beleid ten aanzien van de lokale heffingen Lokale heffingen vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van Maasdriel. De lokale heffingen en vooral de algemene dekkingsmiddelen zijn een belangrijk politiek instrument ter weging van beleidsbeslissingen. Ze maken integraal onderdeel uit van het gemeentelijke beleid. In het kader van het dualisme en het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is de paragraaf lokale heffingen verplicht gesteld. Dit om de afweging tussen een extra euro lastendruk tegenover het nut van een extra euro uitgaven vorm te geven.

Indexering De uitgangspunten voor indexering die worden gebruikt zijn: 1. De tarieven voor de belastingen en leges worden verhoogd met de prijsmutatie Bruto Binnenlands Product (BBP). Deze index wordt weergegeven in de circulaires van het gemeentefonds. De index uit de meicirculaire wordt gebruikt. Deze index wordt vervolgens aangepast met de actuele gegevens uit de septembercirculaire bij de vaststelling van de belastingtarieven; 2. Daarnaast worden mutaties in de waarde van onroerend goed door periodieke herwaardering gecorrigeerd op de tarieven. Ze leiden per saldo niet tot een mutatie in de totale opbrengst van de OZB. De afgelopen jaren zijn de belastingtarieven en leges in Maasdriel als gevolg van inflatie gewijzigd met de volgende percentages: • 2023: verhoogd met 4,90% • 2024: verhoogd met 3,30% • 2025: verhoogd met 3,40%

Rioolheffing Het huidige Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard (WRP) loopt tot en met 2026 en is in 2022 in samenwerking met de gemeente Zaltbommel geactualiseerd. De rioolheffing is geënt op de modelverordening van de VNG. Binnen het WRP 2022-2026 is besloten een basistarief van € 238 te hanteren en een heffing op basis van het werkelijk gebruik (in m3) te hanteren.

Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing wordt vastgesteld door het Algemeen Bestuur van Avri. Hierin hebben alle deelnemende gemeenten zitting.

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 61

Lokale lastendruk inwoners De lokale lastendruk is een indicator voor de mate waarin de inwoners van Maasdriel worden belast met de vastgestelde heffingen. Anderzijds is het een indicator voor de financiële positie van de gemeente in het provinciaal toetsingskader. Voor het bepalen van de lokale lastendruk zijn de heffingen bepalend die onvermijdelijk gepaard gaan met het wonen in Maasdriel. Dit zijn: de onroerende zaakbelastingen (OZB), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. Ondanks het feit dat de afvalstoffenheffing in Maasdriel wordt opgelegd door Avri, moet die heffing toch worden betrokken bij de bepaling van de lokale lastendruk. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de lokale lastendruk per woonruimte voor een eigenaar/bewoner. De hierbij gehanteerde uitgangspunten zijn: • Een huishouden, bestaande uit 3 personen; • De gemidelde OZB lasten conform de Atlas van de lokale lasten van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van Lagere Overheden (Coelo); • Een waterverbruik als basis voor rioolrecht van 50 m3 per persoon; • Een standaardtarief afvalstoffenheffing. Deze uitgangspunten sluiten aan bij de gegevens die de provincie Gelderland gebruikt in provinciale databank en de jaarlijkse Atlas van de lokale lasten van het Centrum voor Onderzoek van de Economie van Lagere Overheden (COELO). Werkelijk 2023

Werkelijk 2024

Werkelijk 2025

OZB

396

415

448

Rioolrecht

275

260

278

Afvalstoffenheffing (Avri)

330

329

385

1.001

1.004

1.111

247

223

250

Gelderland

Lastendruk specifiek meerpersoonshuishouden - eigenaar/bewoner

Totaal Rangnummer

Buurgemeenten Hieronder ziet u een vergelijking van tarieven met buurgemeenten: Maasdriel

Zaltbommel

West Betuwe

Culemborg

Eénpersoonshuishouden

1.076

1.164

1.384

1.148

983

Meerpersoonshuishouden

1.111

1.189

1.403

1.172

1.056

250

287

333

278

Tarief woningen (%)

0,0871

0,0887

0,0998

0,1010

0,1064

Tarief eigenaar niet-woningen (%)

0,3260

0,3009

0,3155

0,3616

0,3144

Tarief gebruiker niet-woningen (%)

0,2561

0,2559

0,2644

0,3832

0,2240

368

375

370

374

253

Vergelijking buurgemeenten (uit Coelo-atlas 2025*) Woonlasten

Rangnummer (nr. 1 heeft de laagste woonlasten, nr. 342 de hoogste) OZB

Reinigingsheffing Eénpersoonshuishouden

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 62

Vergelijking buurgemeenten (uit Coelo-atlas 2025*)

Maasdriel

Zaltbommel

West Betuwe

Culemborg

Gelderland

385

400

389

398

298

Eénpersoonshuishouden

260

373

491

280

220

Meerpersoonshuishouden

278

373

491

280

249

Meerpersoonshuishouden Rioolheffing woningen

Overzicht op hoofdlijnen van de lokale heffingen De gemeentelijke heffingen zijn te verdelen in de volgende twee categorieën: • Heffingen waarvan de opbrengst is gebonden (retributies en leges); • Heffingen waarvoor de opbrengst vrij besteedbaar is. De onderstaande tabel geeft de totaalopbrengst van de diverse gemeentelijke heffingen weer: Overzicht lokale heffingen 2025

Begroting primitief

Begroting na wijziging

Rekening 2025

Verschil

389

476

545

69

Rioolheffing

3.564

3.699

3.240

-459

Baatbelasting

0

0

0

0

Milieuvergunningen

0

0

0

0

Begraafrechten

65

85

74

-11

Gebonden heffingen Bevolkingsleges

0

61

86

25

Bouw- en welstandleges

1.161

1.250

1.460

210

Afvalstoffenheffing

3.670

3.670

3.671

1

131

178

177

-1

8.980

9.419

9.253

-166

Onroerende-zaakbelastingen

6.529

6.756

6.764

8

(water) en verblijfsbelasting

541

541

572

31

Hondenbelasting

87

104

112

8

Precariobelasting

24

24

-3

-27

Marktgelden

53

17

19

2

Leges ruimtelijke ordening

Overige leges Totaal gebonden heffingen

Vrij besteedbaar

Staangelden kermis

65

69

69

0

Totaal vrij besteedbaar

7.299

7.511

7.533

22

Totaal

16.279

16.930

16.786

-144

Kostendekkendheid legesverordening In 2020 is door Involon een onderzoek gedaan naar de kostendekkendheid van de leges. Vanuit de verdeling die hieruit volgt, is een verdeling gemaakt over de verschillendehoofdstukken binnen de legesverordening 2025. Uit onderstaande tabel blijkt dat de totale kostendekkendheid van de leges 83% is.

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 63

Kostendekkendheid

Lasten begroting

Lasten realisatie

Baten begroting

Baten Kostendekking Kostendekking realisatie begroting (%) realisatie (%)

Hoofdstuk 1 Algemene

733

858

533

706

73%

82%

1.510

1.729

1.112

1.460

74%

84%

41

41

18

14

45%

35%

2.284

2.628

1.664

2.180

73%

83%

Afvalstoffen realisatie

Riolering realisatie

Begraven realisatie

3.371

3.547

147

dienstverlening Hoofdstuk 2 Dienstverlening leefomgeving Hoofdstuk 3 Dienstverlening Europese richtlijnen Totale kostendekkendheid

Overige heffingen Kostendekkendheid Lasten taakveld(en), incl. (omslag)rente Baten taakveld(en), excl. heffingen Netto lasten taakveld(en)

-

-24

-2

3.371

3.523

145

68

320

67

Toe te rekenen lasten: Overhead incl. (omslag)rente BCF-BTW

699

341

-

Totale lasten

4.138

4.184

212

Opbrengsten heffingen

3.671

3.240

74

Dekkingspercentage

89%

77%

35%

Afvalstoffenheffing Avri verzorgt de inzameling van afval. Binnen de begroting van Avri is de maximale kostendekkendheid geborgd. Uit de jaarcijfers blijkt dat er binnen de afvalstoffenheffing een kostendekkendheid van 89% was. Riolering Uitgangspunt voor de riolering is 100% kostendekkendheid. De overschotten van de afgelopen jaren zijn gestort in de voorziening riolering. Deze bedragen worden in de toekomst weer benut voor uitvoering van het water- en rioleringsplan. Hiermee is de werkelijke kostendekkendheid ieder jaar 100%. In 2025 is er voor riolering € 944.000 meer uitgegeven dan aan heffingen is ontvangen. Deze € 943.000 wordt onttrokken uit de voorziening riolering, waarna het saldo van de voorziening eind 2025 €4,06 miljoen is. Begraven Bij de begraafplaatsen is sprake van een stuk algemeen belang. Hierin is de keuze gemaakt dat de begraafplaatsen niet kostendekkend worden geëxploiteerd. Kwijtscheldingsbeleid De gemeente is op grond van de Gemeentewet bevoegd om kwijtschelding van gemeentelijke heffingen te verlenen. In Maasdriel is het al jaren gebruikelijk dat slechts kwijtschelding kan worden aangevraagd voor de hondenbelasting. Dit geldt uitsluitend voor particuliere belastingplichtigen en alleen voor de eerste hond.

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 64

Paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen vormt een belangrijk onderdeel van risicomanagement en wordt gedefinieerd als de mate waarin de gemeente in staat is onvoorziene tegenvallers op te vangen.

Risicomanagement Op basis van risicomanagement wil de gemeente inzicht krijgen in de risico’s die zij loopt en daarmee eventuele risico’s afdekken. Risicomanagement wordt omschreven als het identificeren en kwantificeren van risico’s en het bepalen van activiteiten die de kans van optreden en/of de gevolgen van risico’s beheersbaar houdt. Om de risico’s inzichtelijk te krijgen, is het van belang dat er periodiek inzicht bestaat in de omvang, aard en ontwikkeling van de belangrijkste risico’s en de risicogebieden. Dit inzicht vormt de eerste aanzet om concrete beheersmaatregelen te treffen. Bewustwording van risico’s is een belangrijke stap in het beheersen van deze risico’s. Als gevolg van enkele mondiale oorzaken zijn de kosten in Nederland binnen een kort tijdsbestek extreem gestegen en momenteel nog aan het stijgen. Prijsstijgingen van enkele tientallen procenten binnen een tijdsbestek van één of enkele weken zijn geen uitzondering meer. Omstandigheden die daartoe bijdragen zijn onder meer de schaarste en prijsstijgingen door de oorlog in Oekraïne en Midden-Oosten. Onduidelijk is of en wanneer de kosten weer zakken. Dit brengt risico's en onzekerheid met zich mee voor zowel bestaande als ook nieuwte sluiten overeenkomsten. Via het gemeentefonds wordt de gemeente gedeeltelijk gecompenseerd voor de prijsinflatie.

In een aantal situaties zal de compensatie van het Rijk niet voldoende zijn om de prijsstijgingen op te vangen. De spanning op de arbeidsmarkt is fors opgelopen en het aantal vacatures zijn toegenomen. Afgelopen jaren behaalt het spanningsniveau voor het eerst in de geschiedenis de typering zeer krap. Dit betekent dat er nu nog meer vacatures zijn dan werkzoekenden die deze kunnen vervullen. Personeelstekort op diverse functiegebieden zoals ruimtelijke ordening/milieu, realisatie en beheer en het sociaal domein, belemmeren de gemeente in de uitvoering van het werk. De verwachting is dat dit ook de komende jaren lastig blijft. Ook aannemers en leveranciers die gemeentelijke opdrachten uitvoeren hebben te maken met krapte op de arbeidsmarkt. We streven naar een zo adequaat mogelijke uitvoering van de landelijke en lokale maatregelen en naar zoveel mogelijk continuïteit van de reguliere werkzaamheden en van noodzakelijke (digitale) besluitvorming. Daarvoor hebben wij de nodige interne maatregelen genomen.

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 65

Risico-inventarisatie Ter voorbereiding op de jaarstukken 2024 is een risico inventarisatie uitgevoerd. Hierin zijn de risico’s van de gemeente in kaart gebracht en beoordeeld. In deze analyse houden we tevens rekening met de kans dat een risico zich voor kan doen. Hierdoor wordt beter geanticipeerd op het implementeren van eventuele beheersingsmaatregelen. Een deel van de risico’s wordt afgedekt door specifieke maatregelen zoals het afsluiten van verzekeringen en het inrichten van de interne controle. Naast de afgedekte risico’s, loopt de gemeente ook altijd risico’s die niet (kunnen) worden afgedekt. Om te voorkomen dat er ingrijpende beleidswijzigingen moeten worden doorgevoerd bij het voordoen van niet afgedekte risico’s, moet de gemeente over een financiële buffer (de beschikbare weerstandscapaciteit) beschikken. De niet afgedekte risico’s worden meegenomen bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit. Bij de risico inventarisatie wordt onderscheid gemaakt tussen algemene risico’s en specifieke risico’s. Kans

Weging

Zeer klein

10%

Klein

25%

Gemiddeld

50%

Groot

70%

Zeer groot

90%

• Zeer klein: voor risico’s waarvan het onwaarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar voordoen. Het zijn bijvoorbeeld risico’s die zich 1x per 20 jaar voordoen. • Klein: dit zijn risico’s die zich gemiddeld genomen 1x per 4 jaar voordoen of waarvan de kans op optreden laag is. • Gemiddeld: voor risico’s die nog beide kanten op kunnen. Het kan zijn dat ze zich komend jaar voordoen of niet. Risico’s die 1x per 2 jaar voorkomen. • Groot: voor risico’s waarvan het waarschijnlijk is dat ze zich in het komende jaar voordoen of waarvan de kans op optreden groot is. • Zeer groot: voor risico’s waarvan het zeer waarschijnlijk is dat ze zich komend jaar voordoen of waarvan de kans op optreden zeer groot is. Ratio weerstandsvermogen Het uitgangspunt is om de impact van de risico’s teminimaliseren.Dit betekent dat het weerstandsvermogen ten minste voldoende moet zijn. Uw raad heeft besloten een ratio weerstandsvermogen van 1,5 keer het totaal van de geïnventariseerde financiële gevolgen van risico's aan te houden, met een marge van 10% naar boven en beneden. Dit komt overeen met het waarderingscijfer B = ruim voldoende (zie de volgende tabel uit nota risicomanagement geldend in 2025).

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 66

Waardering

Ratio

Kostendekking

A

> 1,65

Uitstekend

B

1,35 - 1,65

Ruim voldoende

C

1,0 - 1,35

Voldoende

D

0,8 - 1,0

Matig

E

0,6 - 0,8

Onvoldoende

F

<0,6

Ruim onvoldoende

Risico’s Maasdriel hanteert voor de risico-inventarisatie de volgende twee categorieën: • Algemene risico’s; • Specifieke gemeente risico’s Algemene risico’s Dit betreft de risico’s die samenhangen met onze activiteiten, die aan weinig verandering onderhevig zijn. Om deze risico’s te signaleren en te beperken zijn beheersmaatregelen genomen in de processen. Rekening houdend met de vastgestelde nota reserves en voorzieningen worden de algemene risico's gedekt door de stille reserves. De omvang van de stille reserves (bestaande uit gronden zonder boekwaarde ad circa 2,9 miljoen) is voldoende om de algemene risico’s die in het verleden becijferd waren op 2,0 miljoen op te vangen. Specifieke risico's Risico

Benodigde weerstandscapaciteit

1. Algemene uitkering De jaarlijkse verhogingen of verlagingen van het gemeentefonds (accres) zijn onzeker en deels buiten de invloed van de gemeente. De hoogte van de algemene uitkering hangt af van landelijke politieke keuzes, economische omstandigheden en toekomstige wijzigingen in de systematiek, zoals de verdeling van het belastinggebied. Deze onzekerheden maken het moeilijk om precieze begrotingsramingen te maken voor de komende jaren. De kans dat de uitkering lager uitvalt dan verwacht wordt geschat op 70%, met een financieel risico van €1,0 miljoen (2% van de totale uitkering van €51 miljoen). Jaarlijks wordt een analyse uitgevoerd van mogelijke effecten van wijzigingen in de systematiek van het gemeentefonds, zodat tijdig kan worden bijgestuurd.

700

2. Verbonden partijen De gemeente draagt jaarlijks ruim €24 miljoen bij aan verbonden partijen. Risico ontstaat wanneer deze partijen in een bepaald jaar onverwachts hogere bijdragen nodig hebben, bijvoorbeeld door tegenvallende exploitatie of incidentele financiële tekorten. Doordat de meeste verbonden partijen geen eigen weerstandsvermogen hebben, komen deze tekorten volledig voor rekening van de gemeente. De huidige economische situatie, waaronder stijgende kosten en mogelijke terugval in inkomsten, vergroot de kans op extra bijdragen. Het risico is ingeschat op €1,0 miljoen (4% van de totale bijdrage), met een kans van optreden van 50%. Beheersmaatregelen omvatten: jaarlijkse monitoring van financiële resultaten van verbonden partijen, het vaststellen van minimale weerstandsvermogenvereisten en het periodiek afstemmen van begrotingen en meerjarenplannen.

500

3. Hervormingsagenda jeugd Het tussentijdsonderzoek van de commissie Van Ark (rapport ‘Groeipijn’) benadrukt dat de Hervormingsagenda Jeugd noodzakelijk is, maar onvoldoende om de structurele problemen in de jeugdzorg volledig op te lossen. De financiële afspraken tussen het Rijk en gemeenten moeten mogelijk worden herijkt om toekomstige tekorten te beperken. Voor 2026 en 2027 is op basis van het rapport compensatie toegekend, maar vanaf 2028 komen de veronderstelde besparingen door aanvullende maatregelen terug, wat onzekerheid creëert over de haalbaarheid van de opgave.

500

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 67

Risico

Benodigde weerstandscapaciteit

Risico’s zijn onder andere dat de hervormingsagenda niet volledig of tijdig wordt geïmplementeerd, dat de zorgvraag hoger uitvalt dan begroot, of dat crisisplaatsingen onverwacht stijgen. Beheersmaatregelen omvatten: het opstellen van een meerjarenbegroting inclusief reserveringen, preventieve interventies, een actief outreachend beleid via het gebiedsteam, samenwerking met maatschappelijke partners, en het monitoren van landelijke beleidswijzigingen. 4. Wachtgeld wethouders Bij gemeenteraadsverkiezingen in 2026 kan de samenstelling van het college van burgemeester en wethouders wijzigen. Om wethouders te beschermen tegen inkomensverlies na beëindiging van hun functie geldt de Appawachtgeldregeling, waarbij een ontslaguitkering wordt verstrekt, tenzij de pensioengerechtigde leeftijd is bereikt. De regeling is onafhankelijk van de reden van aftreden. Het exacte financiële risico is pas bekend op het moment dat een wethouder daadwerkelijk aftreedt, maar de gemeente moet rekening houden met potentiële uitkeringen in de meerjarenbegroting.

200

5. Grondexploitaties De resultaten van grondexploitaties zijn gebaseerd op aannames over kosten, opbrengsten, bouwvolumes en fasering van projecten. Hoewel de uitgangspunten realistisch zijn, blijft er onzekerheid bestaan over toekomstige marktontwikkelingen, prijsstijgingen en vertragingen. Voor de lopende grondexploitaties (Paddenstoelenbuurt en Onderwaard) zijn gevoeligheidsanalyses uitgevoerd. Op basis hiervan is voor Onderwaard een risicobedrag van € 304.000 aangehouden.

304

6. PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) PFAS-vervuiling vormt een complex risico voor grondverzet en bouwprojecten. Nieuwe landelijke normen stimuleren veilig grondverzet, maar leiden tot hogere onderzoekskosten en extra afvoerkosten bij vervuilde locaties. De meerkosten zijn afhankelijk van factoren zoals locatie, concentratie PFAS, aanbesteding en mogelijkheden voor hergebruik van grond. Hoewel de meeste projecten beperkt worden getroffen, kunnen enkele specifieke locaties in Maasdriel aanzienlijke extra kosten veroorzaken. Binnen onze grondexploitaties is het maximale financiële risico berekend op €1,3 miljoen, met een kans van 10%. Beheersmaatregelen omvatten: het systematisch monitoren van PFAS-concentraties, toepassen van hergebruik waar mogelijk en het afstemmen met landelijke richtlijnen en omgevingsdiensten om onverwachte meerkosten zoveel mogelijk te beperken.

130

7. Jeugd De belangrijkste financiële risico’s binnen de jeugdzorg zijn een hogere zorgvraag dan begroot, crisisplaatsingen, een vertraagde implementatie van de Hervormingsagenda Jeugd en beperkte verschuiving naar preventieve zorg. Ondanks structurele budgetten en bestemmingsreserves blijft er een kans op extra uitgaven. Beheersmaatregelen bestaan uit het inzetten van preventieve voorzieningen, een outreachende werkwijze van gebiedsteams, goede samenwerking met maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen, en het monitoren van landelijke beleidswijzigingen. Het extra risico wordt geraamd op €500.000 per jaar, wat over vier jaar neerkomt op €2 miljoen. De kans op optreden is gemiddeld. Deze aanpak zorgt ervoor dat de gemeente tijdig kan bijsturen bij onverwachte tekorten en complexe casuïstiek adequaat kan opvangen.

1.000

8. Volumegroei Wmo Het aantal maatwerkvoorzieningen in de Wmo blijft stijgen, met name huishoudelijke verzorging, hulpmiddelen en regionaal vervoer. Dit kan leiden tot hogere kosten, mede doordat sommige aanbieders financieel kwetsbaar zijn en hun tarieven mogelijk verhogen. De herinvoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage kan het aantal voorzieningen verminderen. Daarnaast wordt een kostprijsonderzoek uitgevoerd om reële tarieven vast te stellen. Zorgverlening blijft een wettelijke verplichting. Het extra financiële risico wordt geschat op €125.000 per jaar, totaal €500.000 over vier jaar, met een gemiddelde kans van optreden. Beheersmaatregelen: monitoring van volumes en aanbiederstarieven en scenarioanalyses voor stijgende vraag.

250

9. Adequaat personeelsbestand Door de krappe arbeidsmarkt en schaarste aan geschikte kandidaten is het moeilijk om alle vacatures te vervullen. Inhuur van extern personeel is duurder en soms beperkt beschikbaar. Indien geen inhuur beschikbaar is, kan dit leiden tot het niet uitvoeren van geplande activiteiten, met bijkomende kosten voor alternatieve plannen of communicatie. Risico: circa €1 miljoen extra nodig voor inhuur, kans 50%. Beheersmaatregelen: actief recruitmentbeleid, het behouden van personeel via goede arbeidsvoorwaarden, training en ontwikkeling, scenarioanalyses voor kritieke functies, en het plannen van activiteiten met flexibele inzet van personeel. Kwalitatieve HR-personeel is hierbij een vereiste.

500

10. Prijsstijgingen grondstoffen Sinds 2020 zijn de kosten voor lonen, materialen en materieel in GWW-projecten met circa 30% gestegen, met pieken

1.000

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 68

Risico

Benodigde weerstandscapaciteit

tot 45% bij asfalteringsprojecten. Ook groenprojecten en overige objecten van de openbare ruimte zijn getroffen. De beschikbare begrotingsbuffers zijn onvoldoende om deze stijgingen volledig op te vangen. Risico: bij een jaarlijks investeringsvolume van €7 miljoen kan dit leiden tot circa €500.000 extra kosten per jaar, kans 50%. Beheersmaatregelen: monitoring marktontwikkelingen, prijsindexering in contracten en scenarioanalyses bij projecten. 11. Algemene juridische bijstand De aansprakelijkheidsverzekering sluit een aantal situaties uit, zoals claims vanwege toezeggingen, contractbreuk, aanbestedingsfouten, nadeelcompensatie of oneerlijke concurrentie. Hierdoor blijft er een structureel risico bestaan op juridische claims. Gemiddeld financieel risico: €100.000 per jaar, kans 50%. Beheersmaatregelen: periodieke beoordeling van verzekeringsdekking, proactief contractbeheer en juridische advisering vooraf.

200

12. Uitval ICT-systemen ICT-storingen hebben een grote impact op gemeentelijke dienstverlening. Risico ontstaat door druk op personele capaciteit, krapte op de arbeidsmarkt, vertragingen in projecten en beperkte innovatiekracht, waardoor de kwaliteit van de ICT-omgeving onder druk staat. Mogelijke gevolgen zijn uitval van netwerken of data en bijkomende kosten voor herstel en operationele continuïteit. Beheersmaatregelen: continue monitoring, investeringen in onderhoud en innovatie, back-ups en redundante systemen, en scenarioanalyses voor kritieke ICT-diensten. Financiële inschatting is afhankelijk van omvang en duur van een incident.

250

13. Datalek / informatiebeveiliging De gemeente is steeds afhankelijker van digitale systemen, wat de kans op datalekken of cyberaanvallen zoals hacking, ransomware of phishing vergroot. Oorzaken zijn onder meer verouderde systemen, onvoldoende toegangsbeheer en menselijke fouten. Een datalek kan leiden tot verlies of compromittering van persoonsgegevens en operationele data, met financiële gevolgen tot €1,7 miljoen bij maximale impact. Daarnaast kan een bestuurlijke boete in het kader van de AVG oplopen tot meer dan €400.000 en kan de dienstverlening en reputatie van de gemeente worden aangetast. Dankzij uitgebreide beveiligingsmaatregelen is de kans op een groot incident zeer klein, terwijl een incident met gemiddelde impact wel mogelijk is. Beheersmaatregelen bestaan uit preventief onderhoud van systemen, toegangsbeperkingen, monitoring en detectie van aanvallen, back-ups en incidentrespons, trainingen van medewerkers en een communicatieplan bij incidenten. Verzekeringen en begrotingsposten helpen financiële gevolgen te beperken. Het risico blijft substantieel, maar wordt door deze maatregelen beheersbaar gehouden.

170

14. Integraal Huisvestingsplan / Woerd Het IHP biedt richting voor investeringen in school- en opvanggebouwen over de komende 15 jaar, met een indicatief budget van €18,5 miljoen voor 2022–2037 exclusief indexering. Begin 2026 ontvangen we een nieuwe IHP en de verwachting is dat de investeringskosten aanzienlijk zullen stijgen. Het plan is een koersdocument en geen blauwdruk, waardoor flexibiliteit blijft bestaan. Investeringen worden periodiek per vier jaar geëvalueerd en gefaseerd besloten, waarbij de gemeente in overleg met schoolbesturen en opvangorganisaties bepaalt welke projecten uitgevoerd kunnen worden. Financiële risico’s zijn momenteel nog niet exact te kwantificeren, maar komen voort uit mogelijke stijgingen van investeringskosten, vertragingen of onvoldoende middelen om geplande projecten volledig te realiseren. Beheersmaatregelen zijn het maken van een risico-inventarisatie bij elk investeringsvoorstel, scenarioanalyses, toetsing op haalbaarheid en noodzaak, en afstemming met betrokken partijen om onzekerheden en risico’s tijdig te identificeren en te beperken.

PM 5.704

Beschikbare weerstandscapaciteit Rekening houdend met de vastgestelde nota reserves en voorzieningen is de beschikbare weerstandscapaciteit van Maasdriel als volgt opgebouwd: • Algemene reserve De algemene reserve wordt gebruikt voor het opvangen van risico’s in algemene zin. De algemene reserve is vrij aanwendbaar;

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 69

• Algemene reserve bouwgrondexploitatie De reserve bouwgrondexploitatie is een vrij aanwendbare bestemmingsreserve die tot de weerstandscapaciteit wordt geteld • Jaarrekeningresultaat Het jaarrekeningresultaat is vrij aanwendbaar en wordt tot de weerstandscapaciteit geteld • Onvoorzien De post onvoorzien is vrij aanwendbaar en wordt tot de weerstandscapaciteit geteld. Reserves

Stand per 31-12-2025

Stand per 31-12-2024

Algemene reserve

11.845

10.173

Algemene reserve grondexploitatie

1.104

508

0

739

12.949

11.419

Resultaat jaarrekening 2025 Beschikbare weerstandscapaciteit

Weerstandsvermogen Het is van belang te weten of sprake is van een toereikend weerstandsvermogen. Als het risicoprofiel bekend is, kan een relatie worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De berekeningswijze van de ratio weerstandsvermogen op basis van een gegeven zekerheidspercentage is als volgt: Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit / Benodigde weerstandscapaciteit (x 1.000)

Jaarrekening 2025

Jaarrekening 2024

Beschikbare weerstandscapaciteit

12.949

11.419

Benodigde weerstandscapaciteit

5.704

1.235

Saldo vrije deel weerstandscapaciteit

7.245

10.184

Weerstandsvermogen

2,27

9,25

De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risico inventarisatie voortvloeit, zetten we af tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen. De ratio weerstandsvermogen is groter dan 1,65.

Financiële kengetallen Het Besluit Begroting en Verantwoording schrijft voor dat gemeenten vijf financiële kengetallen opnemen in de begroting en jaarrekening. In een ministeriële regeling is een uniforme berekening van deze kengetallen voor alle gemeenten opgenomen. De invoering van de kengetallen is bedoeld om de gemeenteraad meer inzicht te geven in de financiële positie van de gemeente en de vergelijkbaarheid tussen gemeenten te bevorderen. De kengetallen worden geanalyseerd ten opzichte van de door de provincie Gelderland vastgestelde normenwaarden, waaraan een categorisering is gekoppeld. De jaarrekening 2025 levert de volgende kengetallen op:

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 70

Kengetallen

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025

Netto schuldquote

50,2%

101,4%

51,4%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen

50,3%

101,5%

51,5%

34,6%

25,5%

33,9%

8,0%

7,9%

9,5%

-2,9%

0,9%

1,2%

101,0%

104,2%

105,6%

Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit

Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. De netto schuldquote wordt berekend inclusief en exclusief uitgezette leningen aan derden. Hierdoor wordt duidelijk wat het aandeel is van de verstrekte leningen in de exploitatie.

Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio is de verhouding van het eigen vermogen ten opzichte van het totale balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat volgens artikel 42 van het BBV uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserve) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is om aan haar financiële verplichtingen te voldoen.

Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grondexploitaties zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Voor de berekening van dit kengetal worden de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie bij elkaar opgeteld en gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting en uitgedrukt in een percentage.

Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigenlastentedragen,ofwelke structurele stijgingvan de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves te delen door de totale baten en uit te drukken in een percentage.

Belastingcapaciteit Het kengetal belastingcapaciteit is de verhouding tussen de woonlasten meerpersoonshuishouden in jaar t (het begrotingsjaar) ten opzichte van het landelijk gemiddelde in jaar t-1 (het jaar voorafgaand aan het begrotingsjaar) uitgedrukt in een percentage. In de woonlasten worden de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing meegenomen.

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 71

Paragrafen Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding In de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen doen wij verslag over de voortgang van het geplande onderhoud en het eventuele achterstallig onderhoud aan wegen, straatverlichting, openbaar groen, speelvoorzieningen, water & riolering en gebouwen. Een groot vermogen is geïnvesteerd in de kapitaalgoederen in onze gemeente. De kapitaalgoederen zijn van groot belang voor het zo optimaal mogelijk functioneren van onze gemeente, onder meer op het gebied van de leefbaarheid, veiligheid, verkeer en vervoer en recreatie. Onderhoud en beheer is nodig om kapitaalvernietiging te voorkomen. Met het beheer en onderhoud van wegen, straatverlichting, openbaar groen, speelvoorzieningen, water & riolering en gebouwen is een grote inzet van onze middelen (personeel en financiën) gemoeid. Deze paragraaf geeft inzicht in de mate van onderhoud en de financiële lasten van de verschillende kapitaalgoederen. In het Jaarprogramma Openbare Ruimte (JOR) worden de middelen van de diverse disciplines bij elkaar gebracht, zodat voorbereiding en realisatie van projecten waar nodig integraal vorm krijgen

Areaal

Betreft

Aantal circa

Verharde rijbanen

1.246.000 m2

Fietspaden

154.200 m2

Voetpaden

250.100 m2

Parkeervak

147.400 m2

Overige verharding

136.300 m2

Beleidskader

Door de raad ingesteld in

Looptijd tot en met

Wegenbeleidsplan 2018-2021 (verlengd t/m 2025)

2018

2025

Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan

2019

2025

Actueel beheerplan

Doelstelling Wij streven naar een doelmatige ontwikkeling en instandhouding van wegen, fietspaden en trottoirs, zodat een veilige en comfortabele bereikbaarheid van woningen, bedrijven en voorzieningen wordt gegarandeerd, die bijdraagt aan een functionele leefomgeving.

Financiële consequenties en vertaling in de begroting Wegen In het wegbeheerplan zijn middelen opgenomen voor het dagelijks en planmatig wegonderhoud. De belangrijkste

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 72

kostenposten zijn kosten voor groot onderhoud en kapitaallasten die het gevolg zijn van investeringen. Het huidige wegbeheerplan is verlengd tot en met 2025. • Een bedrag van € 1.100.000 is besteed aan groot onderhoud. • Een bedrag van € 3.799.000 is geïnvesteerd. Levensduurverlengend onderhoud aan de wegen, reconstructies en bermverhardingen worden afgeschreven over de levensduur. De kosten die voortvloeien uit de investeringen (afschrijvings- en rentekosten) gaan als kapitaallasten mee in de exploitatie.

Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan In 2019 is het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan Maasdriel (GVVP) vastgesteld. Met de uitvoering van dit GVVP en het daaraan gekoppelde uitvoeringsprogramma kunnen de wegen in Maasdriel toekomstgericht worden verbeterd volgens het landelijke programma Duurzaam Veilig Wegverkeer. Voor uitvoering van de eerste fase van het programma was totaal € 4.885.500 beschikbaar. Eind 2025 is het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan ingetrokken en vervangen door de Mobiliteitsvisie, welke vanaf 2026 in zal gaan. Werkelijk 2024

Werkelijk 2025

Begroting 2026

Groot onderhoud

605

1.100

826

Overige exploitatielasten

472

511

543

1.077

1.611

1.369

(Bedragen x € 1.000)

Totaal lasten

Investeringen in 2025

Investeringen (bedragen x € 1.000)

Bedragen investeringen in 2025

GVVP 2019-2020

349

Gebied Midden 2020-2021

92

Gebied West 2019

94

Kasteelplein Hedel

101

Wegbeheerstructureel

1.183

Wordenseweg

2.154

Sneeuwploeg

12

Zoutstrooier

49

Snelfietsroute Zaltbommel-Den Bosch

15

Snelfietsroute Zaltbommel-Den Bosch (investeringsbijdrage provincie)

-250

Totaal

3.799

Kwaliteit en risico’s Op basis van inspecties worden de onderhoudsmaatregelen toegekend. De planning wordt integraal afgestemd met de disciplines riolering, verkeer en groen.

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 73

Als gevolg van meldingen of eigen waarneming, voeren de medewerkers van de buitendienst aanvullend kleine herstelwerkzaamheden uit, zoals het herstraten van enkele tegels en het verhelpen van verzakkingen en wortelopdruk. Straatverlichting

Areaal

Betreft

Aantal circa

Lichtpunten

4.792

Armaturen

4.827

Beleidskader

Actueel beheerplan

Door de raad ingesteld in

Looptijd tot en met

2016

2025

Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Maasdriel 2016-2025

Het Beleidsplan Openbare Verlichting Gemeente Maasdriel 2016-2025 is gebaseerd op de richtlijnen Openbare Verlichting 2011 (ROVL-2011).

Doelstelling Het doelmatig (werk met werk maken en wat is waar nodig), duurzaam (ledverlichting) en kwalitatief (normen) goed in stand houden van de openbare verlichting voor een veilige (sociale veiligheid en verkeersveiligheid) en comfortabele bereikbaarheid van woningen, bedrijven en voorzieningen.

Financiële consequenties en vertaling in de begroting Uit het Beleidsplan openbare verlichting volgen het onderhoudsbudget en de jaarlijkse vervangingsinvesteringen voor masten en armaturen. Deze investeringen worden ingezet om de nodige achterstallige masten en armaturen te vervangen en op energiekosten te besparen door in de komende jaren ledverlichting toe te passen. Inmiddels is het grootste deel van de conventionele armaturen vervangen voor led. • De investeringen leiden tot kapitaallasten. Werkelijk 2024

Werkelijk 2025

Begroting 2026

Onderhoud

124

162

109

Energieverbruik

220

63

176

Totaal lasten

344

225

285

(Bedragen x € 1.000)

Investeringen (bedragen x € 1.000)

Bedrag investeringen in 2025

Straatverlichting masten

126

Straat verlichting armaturen

229

Totaal

355

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 74

Kwaliteit en risico’s Wij streven naar doelmatige, duurzame en kwalitatief goede verlichting. Lichtpunten daar waar niet noodzakelijk vervallen en lichthinder in het buitengebied wordt tegengaan. Bij vervanging wordt ledverlichting met een witte lichtkleur toegepast. Waar mogelijk en gewenst wordt de verlichting in de nachtelijke uren gedimd tot 70% van het oorspronkelijke lichtniveau. Zo wordt op energieverbruik bespaard en CO2-uitstoot gereduceerd. Vervangingen worden gecombineerd met andere werkzaamheden. Zo wordt efficiënt omgegaan met de budgetten en wordt de hinder voor omwonenden geminimaliseerd.

Kapitaallasten investeringen verkeer en vervoer We investeren in de aanleg en het onderhoud van de openbare ruimte, verkeersmaatregelen, openbare verlichting en gladheidsbestrijding. Investeringen leiden tot afschrijvings- en rentekosten. Dit noemen we kapitaallasten.

Kapitaallasten investeringen verkeer en vervoer

Werkelijk 2024

Werkelijk 2025

Begroting 2026

804

1.006

1.646

Aanleg, reconstructie en onderhoud van verharde openbare ruimte; verkeersmaatregelen; openbare verlichting; gladheidsbestrijding

Groen

Areaal

Aantal

Betreft Gras- en kruidachtigen (gazon)

305.844 m2

Ruw gras (bermen)

757.140 m2

Hagen

21.716 m2

Bodembedekkende heesters

68.774 m2

Vaste planten

4.583 m2

Bosplantsoen

73.023 m2

Loofbos

61.638 m2

Asfalt

871.005 m2

Elementenverharding

1.010.208 m2

Afvalbakken

294 stuks

Hondenpoepbakken/hondentoiletten

82 stuks

Boombeheer (bomen)

16.193 stuks

Beleidskader

Actueel beheerplan Deelvisie Groen en Bomen

Door de raad ingesteld in

Looptijd tot en met

2019

2025

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 75

Doelstelling De doelstelling die is opgenomen in de Deelvisie Groen & Bomen bestaat uit vier hoofdthema’s:

• Goede groenstructuur; • Sterke lokale identiteit; • Duurzaamheid; • Duidelijke kaders en normen.

Financiële consequenties en vertaling in de begroting Werkelijk 2024

Werkelijk 2025

Begroting 2026

Openbaar groen

1.228

1.185

1.361

Bomen/beplating

324

361

335

Landschapsbeheer

-3

14

21

1.549

1.560

1.717

(Bedragen x € 1.000)

Totaal

Kwaliteit en risico’s Beheer: De deelvisie is uitgewerkt in het beleidsplan Groen Maasdriel 2026-2030. Dit plan is in december 2025 door uw raad vastgesteld. Uitvoering: Het openbaar groen werd in 2025 in alle kernen op niveau B onderhouden. Die ambitie is vertaald in het ontzorgingscontract voor groenonderhoud, het vegen van wegen, onkruidbeheersing op verhardingen en het legen van de prullenbakken. De bomen worden op een programmatische aanpak beheerd (Stategisch Boombeheer), om efficiënt en effectief het bomenbestand te kunnen beheren binnen de kaders van de beschikbare tijd, geld en middelen. Incidentele servicewerkzaamheden naar aanleiding van klachten en meldingen in de openbare ruimte worden door de buitendienst of aannemer uitgevoerd. Speelvoorzieningen

Areaal

Betreft

Aantal

Speeltoestellen

428

Speeltuinen

67

Beleidskader

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 76

Actueel beheerplan

Door de raad ingesteld in

Looptijd tot en met

2021

2028

Kwaliteitseis voor spelen in de openbare ruimte 2021-2028

• Speelvoorzieningen In de Kwaliteitseis voor spelen in de openbare ruimte staat beschreven welke kwaliteit de gemeente de komende jaren biedt voor spelen in de openbare ruimte. Hierbij gaat het onder andere over het beheer, onderhoud en vervanging. Het doel is het bieden van een veilig, gevarieerd, uitdagend en aantrekkelijk speelaanbod voor kinderen in Maasdriel. • Sportvelden Binnen de gemeente zijn acht voetbalclubs actief. In het kader van het project 'kwaliteitszorg grassportvelden' worden de sportvelden iedere drie jaar beoordeeld. Daarbij wordt - op basis van de huidige bespelingintensiteit - gekeken wanneer welk veld aan onderhoud of renovatie toe is.

Doelstelling • Speelvoorzieningen Het aanbieden van gevarieerde en veilige speelvoorzieningen, met als doel dat kinderen en jeugd zich sociaal en fysiek kunnen ontwikkelen en ontspannen. • Sportvelden Sport, spel en bewegen vervullen een belangrijke rol in de totale keten van gezondheid en zorg en dragen bij aan de vitaliteit en leefbaarheid binnen de kernen. Samenwerking tussen verenigingen wordt sterk gestimuleerd.

Financiële consequenties en vertaling in de begroting Werkelijk 2024

Werkelijk 2025

Begroting 2026

Exploitatielasten

54

93

54

Kapitaallasten

-

-

-

Exploitatielasten

151

107

123

Specifieke uitkering Rijksoverheid

-38

-25

-

Kapitaallasten

163

169

352

Totaal

330

344

529

(Bedragen x € 1.000) Speeltuinen

Sportvelden

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 77

Bedrag investeringen Investeringen (bedragen x € 1.000)

in 2025

Speelruimteplan

81

Uitbreiding/herstructurering velden HRC '14

44

Kunstgrasvelden DSC

36

Totaal

161

Kwaliteit en risico’s • Speeltuinen Het beschikbare budget voor speelvoorzieningen wordt ingezet voor regulier onderhoud en voor vervanging speeltoestellen en valondergronden. Regulier onderhoud omvat onder andere wettelijk verplichte veiligheidsinspecties en het onderhoud als gevolg van vandalisme of slijtage. • Sportvelden Het budget voor beheer van de sportvelden is voor dagelijks beheer en groot onderhoud. Op de sportaccommodaties van v.v. D.S.C. in Kerkdriel, v.v. Hedel en v.v. Jan van Arckel in Ammerzoden (SESAM) wordt het dagelijks beheer en grootonderhoud door de verenigingen uitgevoerd. Water en riolering

Areaal

Betreft

Aantal

Vuilwater Vrij verval riolering

117 km

Drukriolering

71 km

Persleiding

13 km

Gemalen

64 stuks

Installaties

471 stuks

Randvoorzieningen

7 stuks

Overstorten

33 stuks

IBA-systemen

67 stuks

Hemelwater Vrij verval riolering Kolken

36 km 11.600 stuks

Hemelwateruitlaat

56 stuks

Hemelwaterberging

5 stuks

Wadi's

9 stuks

Oppervlaktewater A-watergangen

ca. 176 km

B-watergangen

ca. 151 km

C-watergangen

ca. 206 km

Beleidskader

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 78

Actueel beheerplan

Door de raad ingesteld in

Looptijd tot en met

2022

2026

Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026

Het beleid van dit product is bepaald in het Water- en Rioleringsplan Bommelerwaard 2022-2026.

Doelstelling Het kapitaalgoed ‘water en riolering’ bestaat uit vier onderdelen: stedelijk afvalwater, hemelwater, grondwater en oppervlaktewater. • Stedelijk afvalwater Wij dragen zorg voor de inzameling en het transport van stedelijk afvalwater, dat vrijkomt binnen het grondgebied van de gemeente, door middel van een openbaar vuilwaterriool. Riolering dient drie belangen: bescherming van de volksgezondheid en volkshygiëne, bescherming van het milieu en het in stand houden van de kwaliteit van de leefomgeving. • Hemelwater Wij zetten ons in voor terugdringing van vermenging van schoon hemelwater met stedelijk afvalwater. Wij hebben hierbij de voorkeur voor het bovengronds ontvangen van hemelwater. Onze inwoners sporen wij aan om waterbewust om te gaan met de inrichting van hun eigen perceel. Overlast, waarbij water in woningen stroomt en materiële schade optreedt, proberen wij te voorkomen. Komt bij herhalende extreme neerslag op dezelfde locatie vaker wateroverlast voor, dan beschouwen wij dit als een trend. Wij onderzoeken dan de mogelijkheden voor het treffen van maatregelen in de openbare ruimte. • Grondwater Wij hebben de zorgplicht voor een doelmatige aanpak van structurele grondwateroverlast die het onmogelijk maakt om een perceel te gebruiken op de manier waarvoor het bedoeld is.

• Oppervlaktewater Watergangen en vijvers zijn van groot belang voor het bergen en de aan‐ en afvoer van water. Bij hevige regenval en in situaties met veel kwel bij hoge waterstanden in de rivieren zorgen de watergangen en vijvers voor droge voeten. Door aanwezigheid van voldoende ruimte voor water in en nabij de woonkernen wordt structurele wateroverlast in de woonkernen en het buitengebied voorkomen.

Financiële consequenties en vertaling in de begroting In het water- en rioleringsplan zijn de benodigde budgetten en investeringen weergegeven. Voor de mutaties in de voorziening riolering zie de specificatie van de voorzieningen en de paragraaf lokale heffingen.

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 79

(Bedragen x € 1.000) Exploitatielasten

Werkelijk 2024

Werkelijk 2025

Begroting 2026

3.188

3.610

3.841

Extracomptabele BTW

424

341

512

Extracomptabele overhead

211

256

458

-

-

-

3.823

4.207

4.811

(Bedragen x € 1.000)

Werkelijk 2024

Werkelijk 2025

Begroting 2026

Baten uit rioolheffing

Storting in voorziening riolering Totaal lasten

3.616

3.240

3.772

Baatbelasting

6

-

-

Aansluitbijdrage en overige baten

75

24

-

Onttrekking uit voorziening riolering

126

943

1.039

3.823

4.207

4.811

Totaal baten

Investeringen (bedragen x € 1.000)

Bedrag investeringen in 2025

Aanschaf meetapparatuur

19

Rioolvervanging projecten

96

Afkoppelprojecten

163

Meekoppelkansen afkoppelen en vervanging

24

Grootonderhoud hoofdgemalen en drukriolering

200

Totaal

502

Kwaliteit en risico’s Voor al onze zorgplichten moeten wij voldoen aan niveau Basis. De zorgplicht voor inzameling en transport van stedelijk afvalwater is een resultaatsverplichting. De zorgplichten voor hemel- en het grondwater hebben het karakter van een inspanningsverplichting. Hierbij hebben wij de beleidsvrijheid de aanpak te kiezen die, gelet op de lokale omstandigheden, doelmatig is. Op onderdelen van de zorgplichten worden randvoorwaarden bepaald door wettelijke regels en verplichtingen. De zorgplicht voor oppervlaktewater is een gemeenschappelijke taak van gemeenten en waterschap. Water en riolering gaan over gemeentegrenzen heen. In regionaal verband wordt actief afgestemd in het Netwerk Waterketen regio Rivierenland (NWrR). Deze samenwerking speelt zich vooral af binnen planvorming, kennisdeling en een gezamenlijke uitvoeringsparagraaf. Dit leidt op den duur naar de meest efficiënte onderhoudsstrategie. Via het Watersysteemnetwerk wordt er in de regio kennis uitgewisseld over het watersysteem. Gebouwen

Areaal

Jaarstukken 2025 Maasdriel - 80

Betreft

Aantal

Dorpshuizen

6

Gymzalen

4

Gemeentehuis

1

Gemeentewerf

1

Molen

1

Bergingen / baarhuisjes begraafplaatsen

4

Kinderopvang

1

Kasteelruïne

1

Oorlogsmonumenten

3

Graf en keermuur

1

Keermuur

1

Kerktorens

3

Kerk

-

Muziekkiosk

1

Prieeltje

1

Klokken/uurwerk

1

Sanitaire units

3

Woning – vast

1

Woning – tijdelijk

-

Beleidskader

Actueel beheerplan Gebouwenbeheerplan 2023-2032

Door de raad ingesteld in

Looptijd tot en met

2023

2032

De gemeente heeft als taak het gemeentelijk vastgoed als goed huisvader te beheren en te onderhouden. Aan het bouwkundig en installatietechnisch onderhouden van de gebouwen ligt een meerjarig onderhoudsplan ten grondslag. Het gebouwenbeheerplan is vertaald naar een duurzaam meerjaren-onderhoudsplan en is op 28 september 2023 vastgesteld door uw raad. Onder het gemeentelijke vastgoed vallen gebouwen voor de eigen dienst, kunst en cultuur, monumenten, binnensport, molens, kerktorens, multifunctionele centra en kunstwerken. Het plan is exclusief MFC De Kreek.