Bijlage B - Vraag 27 - Wat is OZB

Wat is OZB? OZB staat voor Onroerend Zaak Belasting. Deze belasting geldt voor huiseigenaren en voor eigenaren en gebruikers van bedrijven. De OZB belasting is een berekening van de waarde van de woning of het bedrijfspand en een percentage (OZB-tarief) wat van die waarde betaald dient te worden.

De OZB in Maasdriel De gemiddelde WOZ-waarde in Maasdriel is hoger dan het Nederlands gemiddelde. Dat komt omdat er meer grotere woningen in de gemeente zijn dan gemiddeld. Het OZB-tarief daarentegen is lager dan het landelijk gemiddelde. De OZB-belasting valt, dankzij de hogere WOZ-waarde, wat hoger uit dan het Nederlands gemiddelde. Maar juist vanwege de hogere WOZ-waarde is er doorgaans ook meer kapitaal. Het Rijk neemt om die reden de WOZ-waarde mee in de berekening van de algemene uitkering (hierover later meer).

Figuur 1: LINKS: Ranglijst gemiddelde WOZ-waarde van gemeenten (pijltje geeft positie Maasdriel aan). RECHTS: Ranglijst OZB-tarief van gemeenten (linker pijltje geeft huidige positie Maasdriel aan, rechter pijltje nieuwe positie Maasdriel). Bron data: opendata.cbs.nl & COELO.nl Cijfers over 2023.

Hoge WOZ-waarde = laag OZB-tarief? Met de berekening van de OZB-belasting (WOZ-waarde x OZB-tarief) is er samenspel tussen WOZ-waarde en OZB-tarief. De positie van Maasdriel in bovenstaande grafieken laat zien alsof een hogere WOZ-waarde wordt ‘gecompenseerd’ met een lager OZB-tarief. Een lager OZB-tarief bij een hogere WOZ-waarde levert immers dezelfde belasting op als een hoger OZB-tarief bij een lagere WOZ-waarde. Echter doen gemeenten dat (terecht) niet. Figuur 2-links laat zien dat Maasdriel een Nederlands gemiddelde OZB-belasting heft. Figuur 2-rechts laat alleen zien dat er geen koppeling is tussen WOZ-waarde en OZB-tarief. Anders had deze grafiek een dunne lijn laten zien, in plaats van een wolk. Het gemiddelde OZB-tarief is 0.1013. Opvallend is dat alleen de gemeenten met lagere

gemiddelde WOZ-waarde een hoger OZB-tarief hebben. Gemeenten met een hoge gemiddelde WOZ-waarde hebben niet een laag OZB-tarief, maar een gemiddeld OZB-tarief.

Figuur 2: LINKS: ranglijst van OZB-belasting van gemeenten (pijltje geeft positie Maasdriel aan). RECHTS: OZB-tarief ten opzichte van gemiddelde WOZ-waarde (oranje stip geeft positie Maasdriel aan). Bron data: opendata.cbs.nl & COELO.nl

OZB-tarief binnen dezelfde WOZ-waarde Binnen de bandbreedte van WOZ-waarde (+/- 5k) die Maasdriel heeft, worden verschillende tarieven geheven (0.0668 tot 0.1384), zoals te zien in figuur 3. Het gemiddelde OZB-tarief binnen deze bandbreedte is 0.1016. Het huidige OZB-tarief is lager dan gemiddeld en ook het voorgestelde OZB-tarief blijft onder dit gemiddelde.

Figuur 3: vergelijking van OZB-tarieven 2024 binnen de WOZ-bandbreedte van Maasdriel. De streepjes geven het gemiddelde OZB-tarief aan (oranje), het huidige OZB-tarief van Maasdriel (rood) en het nieuwe OZB-tarief dat voorgesteld wordt in de begroting.

Het Rijk corrigeert op WOZ-waarde Hoe hoger de WOZ-waarde, des te meer kapitaal en financiële draagkracht een huishouden doorgaans heeft. In vergelijking met de andere hogere

(onderhoud)kosten bij een grotere woning is een hogere OZB-belasting door een gemiddeld OZB-tarief voor andere gemeenten handhaafbaar. Ook het Rijk heeft deze gedachtenlijn en neemt dit mee in de berekening van de circulaires. Hoe hoger de gemiddelde WOZ-waarde, des te groter de korting op de Algemene Uitkering. Wanneer de WOZ-waarde stijgt en het OZB-tarief niet, ‘groeit’ de korting van het Rijk boven de verdiensten van de OZB-belasting uit. Zonder het verhogen van het OZB-tarief gaat een gemeente er netto op achteruit. Dat moment komt voor Maasdriel zonder verhoging dichterbij. De korting betreft op dit moment zo’n ~85% op de OZB-belasting. De netto-opbrengst voor Maasdriel per huishouden is dan ook maar enkele tientjes. Adviesbureau PAUW heeft in de nieuwsbrief bij de meicirculaire 2024 al vermeld dat gemeenten de OZB met 6,3% moeten verhogen om budgettair neutraal uit te komen. Elke verhoging daarboven levert daadwerkelijk extra inkomsten op. Bij alles daaronder gaan we er netto op achteruit. Maasdrielse positie op de ranglijsten, en waarom deze niet kunnen voorspellen. Hoe kan Maasdriel met een laag OZB-tarief toch hoog op de COELOranglijst staan? Maasdriel staat nu op de 227ste positie van goedkoopste gemeente. Deze positie is niet alleen afkomstig vanuit de OZB-belasting, maar is het totaal van OZB, afvalstoffenheffing, rioolheffing en andere lokale heffingen.

De verschillen in OZB-belasting worden daardoor gedempt op het totaal van lokale heffingen. Dat is ook te zien in onderstaande grafiek van de COELO-index (figuur 4-links). Tussen 20% en 80% van de ranglijst zijn de verschillen tussen de gemeenten niet zo groot. Een kleine aanpassing in de totale som (verticale as) zorgt voor een flinke verschuiving op de ranglijst (horizontale as). Dat maakt voorspellingen doen op basis van deze ranglijst niet verstandig. Andere gemeenten maken daarbij ook aanpassingen die op dit moment niet zichtbaar zijn. Datzelfde probleem is ook zichtbaar bij het kengetal belastingcapaciteit. Daar wordt het tarief van Maasdriel vergeleken met het gemiddelde landelijke tarief van vorig jaar. Alleen al door indexatie is de belastingcapaciteit per definitie hoger dan 100%, maar als andere gemeenten in datzelfde jaar meer verhogen dan Maasdriel, eindigt de Maasdrielse belastingcapaciteit ondergemiddeld.

Figuur 4: LINKS: ranglijst van lokale heffingen (COELO-index) van gemeenten (pijltje geeft positie Maasdriel aan). RECHTS: Resultaat en voorspelling op belastingcapaciteit in vergelijking tussen Maasdriel en Nederland. (Bron: COELO.nl en Findo.nl)