Concept accountantsverslag gemeente Leusden 2025 - dd 02-06-2026.pdf
Tekst van het document
T
Inhoudsopgave
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
ACCOUNTANTSVERSLAG 2025
Resultaat en weerstandsvermogen
Gemeente Leusden
Kernpunten van de controle
C
Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen
O N
2 juni 2026
Onafhankelijkheid gewaarborgd
EP
Hoofdlijnen van onze controle
CONCEPT
C
Afsluiting
Per saldo persoonlijker Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
1
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd
Geachte leden van de gemeenteraad,
Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2025 van uw organisatie. Onze opdracht is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 25 augustus 2025. Dit verslag gaat in op onze belangrijkste bevindingen uit de controle van de jaarrekening 2025. Bij de jaarrekening 2025 van de gemeente Leusden, zullen wij een controleverklaring met goedkeurend oordeel betreffende de getrouwheid afgeven. De controleverklaring wordt gedateerd op … ……. 2026.
C
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Behandeld door: M.G. Kuipers RA Ons kenmerk: LEUSDEN2025 Datum: 2 juni 2026
In deze brief gaan wij in op de strekking van onze controleverklaring, mogelijke geconstateerde afwijkingen, de bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken en rapporteren wij, voor zover dit noodzakelijk of vereist is, over onze bevindingen en adviezen. Onze bevindingen en opmerkingen daarbij zijn bedoeld om de gemeenteraad te ondersteunen bij de bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken.
O N
Hoofdlijnen van onze controle
EP
Inhoudsopgave
T
Aan de gemeenteraad van de gemeente Leusden Postbus 150 3830 AD LEUSDEN
Wij benadrukken dat verspreiding van de controleverklaring met handtekening en de gewaarmerkte jaarrekening niet is toegestaan. In hoofdstuk 2 leggen wij uit waarom dat belangrijk is en hoe u aan de publicatieverplichtingen kunt voldoen.
Afsluiting
Met vriendelijke groet,
Eshuis Registeraccountants B.V.
C
A. (Antine) van de Groep MSc RA
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
2
Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
2. BESTUURLIJKE AFHANDELING EN PUBLICATIE...................................................................... 8
EP
Hoofdlijnen van onze controle
1. DE HOOFDLIJNEN VAN ONZE CONTROLE ............................................................................. 4 3. RESULTAAT EN WEERSTANDSVERMOGEN ........................................................................... 9 4. KERNPUNTEN VAN DE CONTROLE...................................................................................... 14 5. OVERZICHT VAN (NIET-) GECORRIGEERDE CONTROLE VERSCHILLEN ................................. 23 6. OVERIGE ONDERWERPEN .................................................................................................. 26 7. ONAFHANKELIJKHEID GEWAARBORGD .............................................................................. 29 8. AFSLUITING ........................................................................................................................ 30
C
Inhoudsopgave
T
Inhoudsopgave
BIJLAGE 1 BIJ ACCOUNTANTSVERSLAG 2025 SISA GEMEENTE LEUSDEN .................................. 31
Onafhankelijkheid gewaarborgd
C
Afsluiting
O N
Overige onderwerpen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
3
Onderwerp
Strekking van de controleverklaring
Over 2025 is een resultaat gerealiseerd van € 2,8 miljoen positief. Het resultaat over boekjaar 2025 is de optelsom van een totaalbedrag aan gerealiseerde baten van € 133,7 miljoen en € 130,9 miljoen aan gerealiseerde lasten. Dit is inclusief een mutatie reserves van € 3,4 miljoen negatief. Dit betekent dat u meer heeft toegevoegd aan de reserves dan u heeft onttrokken.
Kernpunten van de controle
Resultaat 2025 en vermogenspositie
Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd
Het totale eigen vermogen ultimo 2025 komt neer op € 70,9 miljoen (2024: € 64,6 miljoen). Het beschikbare weerstandsvermogen bedraagt € 33,9 miljoen (2024: € 30,2 miljoen). De door de gemeente onderkende aanwezige risico’s bedragen € 12,3 miljoen (2024: € 14,7 miljoen). Het beschikbare weerstandsvermogen is daarmee met een factor 2,8 (2024: 2,1) hoger dan het benodigde weerstandsvermogen.
N
Vanuit uw eigen analyses blijkt dat uw vermogenspositie, op basis van voorgeschreven kengetallen, als toereikend wordt aangemerkt.
Afsluiting
O
Controleverschillen
C
Kwaliteit van de interne beheersing
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
Onderdeel hiervan is ook de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij concluderen dat de rechtmatigheidsverantwoording een getrouw beeld geeft. Ook verklaren wij over de getrouwheid en rechtmatigheid van de specifieke uitkeringen die in de SiSa-bijlage zijn opgenomen. De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden tezamen bedraagt € 2.100.000.
Resultaat en weerstandsvermogen
Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
EP
Wij verstrekken een goedkeurende controleverklaring inzake de getrouwheid van de jaarrekening.
Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Bevindingen
C
Inhoudsopgave
T
1. De hoofdlijnen van onze controle
Wij hebben tijdens onze controle controleverschillen geconstateerd. Deze hebben wij opgenomen in hoofdstuk 5. De controleverschillen zijn van een dusdanig omvang dat deze per saldo een goedkeurend oordeel niet in de weg staan. Wij hebben tijdens de jaarrekeningcontrole geen significante gebreken in de administratieve organisatie of interne beheersing aangetroffen die van invloed zijn op ons oordeel. Ondanks de wisseling van sleutelfunctionarissen rondom het jaarrekening proces, welke u tijdig heeft opgevangen door het aantrekken van interim-personeel, zijn wij niet tegen problemen aangelopen in ons jaarrekeningcontrole. Hiervoor willen wij u dan ook onze complimenten geven.
4
EP T
In onze managementletter hebben wij onze bevindingen ten aanzien van de interne beheersing meer in detail beschreven. De hoofdlijn daarvan is dat de gemeente Leusden de basiskwaliteit op orde heeft en de organisatie ook zelfkritisch kan zijn in de zoektocht naar verbeteringen.
Inhoudsopgave
Wel willen wij u het advies geven om de formatie op de afdeling finance te optimaliseren en opgedane kennis tijdens het jaarrekeningtraject te verankeren in systemen en processen zodat het niet persoonsafhankelijk wordt.
Hoofdlijnen van onze controle
Het college heeft, op basis van een voorgeschreven format, in de jaarrekening verantwoording afgelegd over de rechtmatigheid van de jaarrekening. Het oordeel van het college ten aanzien van de rechtmatigheid is dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. De totale omvang van de onrechtmatigheden bedraagt € 10,3 miljoen.
Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen
Van het totaal aan niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede balansmutaties is volgens het college een bedrag van € 8,6 miljoen als acceptabel aan te merken op basis van door de gemeenteraad vastgestelde afspraken.
Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
Wij hebben geconcludeerd dat de rechtmatigheidsverantwoording getrouw is opgesteld.
Overige onderwerpen Grondexploitatie
Wij hebben onderzoek verricht naar het proces waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de grondexploitatie bepaalt. Hiernaast hebben wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. De uitgangspunten en veronderstellingen voor de grondexploitatie achten wij acceptabel.
N
Onafhankelijkheid gewaarborgd
Bij haar oordeel heeft het college de in het controleprotocol, door de raad vastgestelde, verantwoordingsgrens van € 2,1 miljoen gehanteerd.
C
Kernpunten van de controle
Rechtmatigheidsverantwoording
O
Afsluiting
Onderhoudsvoorzieningen. Wij hebben onderzoek verricht naar het proces waarmee het management schattingsposten met betrekking tot de voorzieningen bepaalt. Hiernaast hebben wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Beheerplannen dienen conform de Commissie BBV actueel te zijn. De beheerplannen van gemeente Leusden voldoen aan deze vereiste.
C
Voorzieningen
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
Voorziening pensioenen De verplichtingen voor het pensioen van zittend en/of gewezen wethouders moet op 1 januari 2028 worden overgedragen aan het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) op grond van de Wet Toekomst Pensioenen. Deze voorziening kende tot en met 2024 een dekkingsgraad van 100 procent. Omdat het ABP een hogere dekkingsgraad kent moet de voorziening hierop worden aangepast. Deze verhoogde dekkingsgraad heeft in 2025 geleid tot een
5
T
extra dotatie aan deze voorziening van € 0,4 miljoen. De totale verhoging van deze voorziening is € 0,3 miljoen. De afname van € 0,1 miljoen wordt voornamelijk veroorzaakt door een hogere rekenrente, gestegen van 2,325% naar 2,954%.
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen
Rapporteren over fraude
Kernpunten van de controle
Continuïteit
C O
Belangrijke schattingen in de jaarrekening
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
In de controleverklaring dienen wij ook te rapporteren over de continuïteit van uw organisatie. Met betrekking tot de continuïteit van uw organisatie worden er geen specifieke risico’s onderkend.
N
Overige onderwerpen
Afsluiting
Signalen van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik Tijdens de controle hebben wij met u gesproken over frauderisico’s, fraudesignalen en uw interne beheersing. U heeft ons bevestigd dat er in de organisatie geen gevallen van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik zijn gemeld. Wij hebben tijdens de controle ook geen aanwijzingen verkregen dat er bij u sprake is van fraude dan wel misbruik of oneigenlijk gebruik. De gemeente heeft een frauderisicoanalyse opgesteld. Ook is er ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) een M&O-beleid opgesteld. Zie ook onze managementletter voor enkele adviespunten, waaronder het opnemen van corruptierisico’s, het jaarlijks actualiseren van de (fraude)risicoanalyse en het opstellen van een fraude escalatieladder.
Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
Onafhankelijkheid gewaarborgd
C EP
Fraude • Op grond van de regels van de beroepsorganisatie (NBA) rapporteren wij sinds het boekjaar 2022 in onze controleverklaring over werkzaamheden gerelateerd aan fraude. Hierbij gaat het om fraude in de jaarrekening maar ook met betrekking tot omkoping, corruptie, ondermijning en niet naleven van wet- en regelgeving. • De gemeente beschikt over een eigen frauderisicoanalyse. • In de paragraaf Bedrijfsvoering heeft u aandacht besteed aan het onderwerp fraude.
Iedere jaarrekening bevat schattingen, bijvoorbeeld met betrekking tot de waardering van vaste activa, voorraden, (oninbare) vorderingen, voorzieningen en het afgrenzen van verplichtingen. Binnen gemeente Leusden hebben de belangrijkste schattingen betrekking op het inschatten van de waardering van de grondexploitaties, de vorderingen en op de hoogte van de (onderhouds-)voorzieningen. In de basis heeft u hier voldoende grip op en wij hebben vastgesteld dat de door het college gehanteerde schattingen consistent en passend zijn.
6
Inhoudsopgave
Dataveiligheid en IT
Resultaat en weerstandsvermogen
Sociaal domein: WMO en Jeugdwet
Overige onderwerpen
C O
Afsluiting
Verslaggeving en WNT
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
De PGB bestedingen die via de Sociale VerzekeringsBank lopen dienen wij in lijn met regelgeving hieromtrent geheel als onzeker aan te merken aangezien u geen (aanvullende) werkzaamheden met betrekking tot prestatielevering heeft verricht. Het betreft hier een bedrag van € 964.000. Zie ook hoofdstuk 4.8 PGB – Sociale verzekeringsbank voor een nadere toelichting en ons advies hieromtrent. Uit onze controle blijkt dat de jaarrekening 2025 overeenkomstig de verslaggevingsvoorschriften is opgesteld. Wij hebben daarnaast vastgesteld dat de overige informatie die in de jaarverslaggeving is opgenomen consistent is met de informatie in de jaarrekening en de door ons verkregen controle-informatie. Ook hebben wij vastgesteld dat is voldaan aan de WNT.
N
Onafhankelijkheid gewaarborgd
In overeenstemming met artikel 2:393 van het Burgerlijk Wetboek delen wij u overigens mee dat er naar aanleiding van de controle van de jaarrekening geen zaken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking zijn op te merken. In hoofdstuk 6 hebben wij hier nader aandacht aan besteed.
Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
C EP
Uw IT-omgeving vraagt steeds meer aandacht en krijgt die ook. De eisen die in de praktijk gesteld worden aan IT en dataveiligheid nemen nog steeds toe maar op alle fronten de norm halen is gelet op uw schaalgrootte uitdagend geworden. Mede door de nieuwe regelgeving NIS2-Europese richtlijn voor cyberweerbaarheid vraagt dit om een actievere rol van zowel de gemeentelijke organisatie als van de raad als toezichthouder. Graag verwijzen wij u naar onze uitgebrachte managementletter waarin dit uitgebreid onder uw aandacht is gebracht.
Hoofdlijnen van onze controle Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd met inachtneming van de Nota Verwachtingen Accountantscontrole die hierover regels bevat. Tijdens de controle van de SiSa-bijlage, is een kleine niet materiële aanpassing geconstateerd die wel is gecorrigeerd.
T
Verantwoording specifieke uitkeringen
7
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd
Openbaarmaking Bij de jaarstukken hoort de controleverklaring die wij dateren op .. ….. 2026. Wij hebben één exemplaar van de controleverklaring voorzien van een originele digitale handtekening. Dit exemplaar is ten behoeve van uw eigen archief en mag openbaar gemaakt worden. Wij bevestigen u ermee akkoord te gaan dat het afschrift van onze controleverklaring met digitale handtekening wordt openbaar gemaakt in de jaarrekening, mits de opgemaakte jaarrekening ongewijzigd blijft. Openbaarmaking van de controleverklaring is slechts toegestaan tezamen met de jaarstukken. Hiervoor gebruikt u een exemplaar zonder ons waarmerk. De gewaarmerkte versie van de jaarrekening is uitsluitend voor uw eigen archief. Als u de jaarstukken en de controleverklaring opneemt op internet, dient u te waarborgen dat de jaarstukken goed zijn afgescheiden van andere informatie op de internetsite. Afscheiding kan bijvoorbeeld plaatsvinden door de jaarstukken in niet-bewerkbare vorm als een afzonderlijk bestand op te nemen of door een waarschuwing op te nemen indien de lezer de jaarstukken verlaat ("u verlaat de beveiligde, door de accountant gecontroleerde jaarrekening"). Dit accountantsverslag brengen wij uit in een versie met een digitale handtekening. De versie met de digitale handtekening is bestemd voor uw archief en kan in het kader van de bestuurlijke behandeling worden verspreid.
Het publiceren van het concept accountantsverslag is niet toegestaan.
C
Afsluiting
EP
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
C
Hoofdlijnen van onze controle
De bestuurlijke afhandeling van de jaarstukken bestaat uit de volgende stappen: het college van burgemeester en wethouders behandelt in de betreffende vergadering de jaarstukken, met inbegrip van de jaarrekening, en stelt de jaarstukken daarmee vervolgens op. Op dat moment ontstaan formeel de jaarstukken. De gemeenteraad behandelt vervolgens de jaarstukken en stelt deze vast. Er zit enige tijd tussen de verzending van de conceptstukken aan de raad en de vergadering waarin de vaststelling van de jaarstukken plaatsvindt. Mochten in de periode tot de vaststelling van de jaarrekening omstandigheden blijken die aanpassing van de jaarrekening noodzakelijk maken, dan moet een dergelijke aanpassing nog worden gemaakt. Dat geldt ook in geval de jaarrekening om andere redenen gewijzigd wordt alvorens tot vaststelling wordt overgegaan. Wij verzoeken de gemeente in deze gevallen met ons in contact te treden om gezamenlijk de noodzakelijke vervolgstappen te bespreken.
O N
Inhoudsopgave
T
2. Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
8
Hoofdlijnen van onze controle
3.1 Resultaat 2025 U heeft het boekjaar 2025 afgesloten met een positief resultaat van € 2,89 miljoen. De begroting na wijziging liet een resultaat zien van € 0.
EP
Inhoudsopgave
T
3. Resultaat en weerstandsvermogen
Het positieve resultaat is als “nog te bestemmen resultaat” afzonderlijk zichtbaar in de balans.
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen
Saldo baten en lasten Het feitelijk saldo van baten en lasten in een jaar wordt weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in de reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de politieke besluitvorming. Het saldo van baten en lasten is het verschil tussen het totaal van baten enerzijds (over 2025 € 111,6 miljoen) en het totaal aan lasten (van € 105,3 miljoen). Het saldo van baten en lasten komt daarmee uit op € 6,3 miljoen positief. Daarnaast heeft uw raad goedkeuring verstrekt aan een aantal mutaties op de reserves. Het saldo van de dotaties en onttrekkingen komt uit op € 3,4 miljoen negatief. Dit betekent dat u meer heeft toegevoegd aan de reserves dan u heeft onttrokken.
N C
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Exploitatieresultaat (in € 1.000)
Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Totale baten
€ 111.593
Totale lasten
€ 105.323
Gerealiseerde saldo van baten en lasten
€ 25.551
Bij: onttrekkingen aan reserves (baten)
€ 22.118
C O
Af: stortingen in reserves (lasten)
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
€ 6.270
Saldo mutaties reserves (per saldo baten)
€ 3.433 -/-
Gerealiseerd resultaat
€ 2.837
9
Hoofdlijnen van onze controle
EP T
Inhoudsopgave
Bij de analyse van uw positieve resultaat over 2025 blijkt dat incidentele factoren een belangrijke rol hebben gespeeld, namelijk per saldo een positief saldo van € 2.3 miljoen. In uw jaarstukken is in de resultaatanalyse en in de toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening (per programma) te zien hoe het resultaat tot stand is gekomen. De grootste afwijkingen (voordelen) zijn te verklaren door de taakvelden overhead, algemene uitkering, fysieke bedrijfsinfrastructuur, onderwijsbeleid en wonen en bouwen. Daar tegenover staan wel afwijkingen (nadelen) van de volgende taakvelden bestuurskosten, WMO en Jeugd en grondexploitatie (niet bedrijventerreinen). 3.2 Vermogenspositie
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
De vermogenspositie van uw gemeente is ten opzichte van 2024 toegenomen Door de positieve resultaten van de afgelopen jaren is er sprake geweest van een positieve vermogensontwikkeling. Naast positieve exploitatieresultaten, hebben ook opbrengsten uit het grondbedrijf en het opschonen van de reserves en voorzieningen hieraan bijgedragen. Hoewel het hebben van een stevige vermogenspositie niet uw primaire doelstelling is, heeft eigen vermogen ook een functie als financieringsmiddel voor activa en het genereren van liquiditeit voor transacties. Een minimumbuffer is dan ook wenselijk. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming en mutaties in de bestemmingsreserves aan de hand van in het boekjaar door het algemeen bestuur genomen besluiten. In het hiernavolgende overzicht hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen.
C
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Vermogenspositie (x 1.000)
Onafhankelijkheid gewaarborgd
€ 80.000 € 70.000 € 60.000 € 50.000 € 40.000 € 30.000 € 20.000 € 10.000 €-
€ 55.062
€ 5.571
Toename
€ 60.633
Afname
€ 4.023
Totaal
€ 64.656
€ 6.271
€ 70.927
O
Afsluiting
N
Overige onderwerpen
C
Eigen vermogen Mutatie boekjaar Eigen vermogen Mutatie boekjaar Eigen vermogen Mutatie boekjaar Eigen vermogen 31-12-2022 31-12-2023 31-12-2024 31-12-2025
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
10
Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
T
Vanuit uw eigen analyse komt u uit op een ratio van 2,8 (2024: 2,1). Een ratio tussen 1 en 1,4 wordt als voldoende aanmerkt. Dit betekent dat u het aanwezige weerstandsvermogen als toereikend kwalificeert. € 40,0 € 35,0 € 30,0 € 25,0 € 20,0 € 15,0 € 10,0 € 5,0 €-
2022
3,0 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 -
2024 Beschikbare capaciteit
2025 Weerstandsratio
Naast het kijken naar risico’s en het weerstandsvermogen zijn er nog meer methoden om de kwaliteit van de financiële positie te bepalen. Dit kan bijvoorbeeld aan de hand van diverse kengetallen waar elke gemeente verplicht is om over te rapporteren en die op dezelfde wijze worden berekend. Uit deze kengetallen, zoals de solvabiliteit, komt eveneens een positief beeld naar voren over uw financiële positie.
C
O
Afsluiting
2023
Benodigde capaciteit
Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd
EP
Hoofdlijnen van onze controle
N C
Inhoudsopgave
Het weerstandsvermogen is toereikend In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is uitgebreid ingegaan op de risico’s die de gemeente signaleert en de daarvoor benodigde weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. Als gemeente streeft u ernaar om de impact van risico’s te minimaliseren door voldoende buffers (de beschikbare weerstandscapaciteit) te hebben om de mogelijke impact hiervan op te vangen. Door de gekwantificeerde risico’s af te zetten tegen het aanwezige weerstandsvermogen bepaalt u de ratio weerstandsvermogen.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
11
EP T
Er is sprake van een gezonde financiële positie. Dat wordt ook geïllustreerd door de verplichte kengetallen die in de paragraaf Weerstandsvermogen worden vermeld.
Kengetal
JRK 2023
JRK 2024
JRK 2025
Categorie
Hoofdlijnen van onze controle
Netto schuldquote
17%
3%
3%
Minst risicovol
Netto schuldquote (gecorrigeerd)
13%
0%
0%
Minst risicovol
Solvabiliteit
57%
56%
58%
Minst risicovol
Grondexploitatie
6%
-1%
-4%
Minst risicovol
Structurele exploitatieruimte
3%
1,8%
2,7%
Minst risicovol
Belastingcapaciteit
86%
95%
93%
Minst risicovol
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Uw totaalconclusie laat zien dat dat de huidige schuldpositie op basis van de kengetallen geen grote risico’s met zich meebrengt wat voornamelijk veroorzaakt wordt door een relatief hoog solvabiliteitspercentage. In het onderstaande overzicht vatten we uw vermogenspositie samen, zowel vanuit de balans als vanuit uw exploitatie (in € 1.000):
N
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
C
Inhoudsopgave
Vermogenspositie
O
Algemene reserve Bestemmingsreserves Gerealiseerd resultaat Totaal eigen vermogen Solvabiliteit in %
Realisatie 2025
Realisatie 2024
31.961 36.129 2.837 70.927
18.545 43.152 2.959 64.656
58
56
C
Vanaf 2028 zal voor de financiering van gemeenten, een nieuw financieringssysteem van start gaan. Dit wordt ook wel het ravijnjaar genoemd wegens ongekende bezuinigingen in het gemeentefonds. Hoewel de werkelijke effecten van het ‘ravijnjaar’ nog onzeker blijven, houdt u in de begroting 2026-2029 er rekening mee dat u een daling van het gemeentefonds financieel op kan vangen. Als
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
12
Bestuurlijke afhandeling en publicatie Resultaat en weerstandsvermogen
Ontwikkeling reservepositie (x 1.000) volgens Programmabegroting 2026-2029 € 64.000 € 63.000 € 62.000
Kernpunten van de controle
€ 61.000
Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
€ 59.000
€ 60.000 Begroting 2026
C
Afsluiting
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
Begroting 2027
Begroting 2028
Begroting 2029
O N
Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd
EP
Hoofdlijnen van onze controle
Ondanks dat uw totale reserves, zonder aanvullende maatregelen, met ongeveer € 9,9 miljoen dalen blijft u binnen de normen die u tot nu toe heeft gehanteerd voor de beoordeling van de financiële positie. Los van de continue beweging in de financiering door het Rijk, zijn belangrijke ontwikkelingen binnen gemeente Leusden de grondexploitatie, kosten van de jeugdwet en de instandhouding van voorzieningen.
C
Inhoudsopgave
T
deze ramingen uitkomen, dan komt uw totale reservepositie ultimo 2029, op basis van de meerjarenbegroting 2026-2029, uit op € 61,0 miljoen.
13
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd
EP
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Wij hebben in het kader van onze jaarrekeningcontrole vastgesteld dat de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording getrouw is. De drie relevante criteria waarover in de rechtmatigheidsverantwoording wordt verantwoord zijn als volgt: Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium ziet toe op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De voorwaarden hebben onder andere betrekking op het voldoen aan wet- en regelgeving bijvoorbeeld de Europese aanbestedingsregels en het verstrekken van subsidies. Bij gemeente Leusden is de van toepassing zijnde wet- en regelgeving vastgelegd in het normenkader dat op 29 januari 2026 door de raad is vastgesteld. Als de van toepassing zijnde voorwaarden niet zijn nageleefd, kan dit leiden tot een onrechtmatigheid.
C
Hoofdlijnen van onze controle
4.1 Rechtmatigheidsverantwoording Sinds het boekjaar 2023 neemt u een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening. Hiermee wordt door het college verantwoording afgelegd over het naleven van de financiële afspraken binnen de gemeente. Wij hebben vastgesteld dat het college in rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening concludeert dat er de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. De verantwoordingsgrens is door de raad in het controleprotocol vastgesteld op 2% van de totale lasten voor mutatie reserves en komt voor 2025 uit op afgerond € 2,1 miljoen. Het totaal aan geconstateerde rechtmatigheidsfouten is uitgekomen op € 10,3 miljoen. Van dit totaal aan rechtmatigheidsfouten heeft de raad via de Nota beleidskader voor rechtmatigheidsverantwoording € 8,6 miljoen als acceptabel aangemerkt.
O N
Inhoudsopgave
T
4. Kernpunten van de controle
Vanuit uw eigen interne controles zijn voor een bedrag van € 1.509.000 onrechtmatigheidsfouten gebleken (2024: € 498.000), die betrekking hebben op het niet voldoen aan de aanbestedingswet. Voor een bedrag van € 121.000 (2024: € 74.000) heeft u onduidelijkheden geconstateerd.
Afsluiting
Wij hebben vastgesteld dat u de intern uitgevoerde controles met voldoende diepgang heeft uitgevoerd en dat u hierbij de juiste conclusies heeft getrokken.
C
Begrotingscriterium Het begrotingscriterium ziet toe op het budgetrecht van de raad. Financiële handelingen, die ten grondslag liggen aan de baten en lasten en de mutaties in de balansposten, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting (begrotingscriterium). De begroting is hiermee kaderstellend en afwijkingen hiervan zijn in principe onrechtmatig.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
14
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
T
EP
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Vanuit uw eigen interne controles is vastgesteld dat het totaal aan overschrijdingen van lasten en investeringskredieten € 8.6 miljoen (2024: € 1.6 miljoen) bedraagt. Deze overschrijdingen zijn in de paragraaf bedrijfsvoering toegelicht. Voor een bedrag van € 8.6 miljoen (2024: € 872.000) zijn de overschrijdingen als acceptabel aangemerkt mede omdat de overschrijdingen door baten worden gecompenseerd en een deel verplichte uitgaven zijn in overeenstemming met de Gemeentewet. Wij hebben vastgesteld dat u de intern uitgevoerde controles met voldoende diepgang heeft uitgevoerd en dat u hierbij de juiste conclusies heeft getrokken. Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium Onder misbruik wordt verstaan: het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te verkrijgen, dan wel met het doel om voor een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Misbruik van overheidsgelden kan gelijk worden gesteld met het plegen van fraude, om zich onrechtmatig overheidsgelden toe te eigenen. Bij fraude passen beheersmaatregelen zoals fraudepreventie, handhaving, fraudeopsporing en sancties.
C
Hoofdlijnen van onze controle
O N
Inhoudsopgave
De Nota beleidskaders rechtmatigheidsverantwoording die op 29 januari 2026 door de raad is vastgesteld, speelt een cruciale rol in de wijze waarop gemeente Leusden dient om te gaan met de geautoriseerde begroting en welke afwijkingen als onrechtmatig dienen te worden aangemerkt. Overschrijdingen van lasten en investeringskredieten zijn altijd onrechtmatig en voor overschrijdingen van baten en/of onderschrijdingen van lasten, investeringen en baten heeft het college nadere afspraken opgenomen in de waarderingsgrondslagen van de jaarrekening. De kern hiervan is dat voor deze baten en lasten er geen sprake is van begrotingsonrechtmatigheden doordat deze in de jaarrekening zijn opgenomen.
Onder oneigenlijk gebruik wordt verstaan: het door het aangaan van rechtshandelingen, al dan niet gecombineerd met feitelijke handelingen, verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan (de ‘geest van de wet’). De beheersmaatregelen die daarbij passen zijn: handhaving, voorlichting, analyse toepassing en actualisering wet- en regelgeving. Ook dit kan tot een onrechtmatigheid leiden. Wij hebben vastgesteld dat u beschikt over een afzonderlijk beleid met betrekking tot het voorkomen en detecteren van misbruik en oneigenlijk gebruik. Dit M&O-beleid is op 2 april 2024 door het college vastgesteld.
C
4.2 Actualisaties grondexploitaties De balanspost met de belangrijkste schattingselementen in de jaarrekening van de gemeente Leusden betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitaties). Deze balanspost is op grond van haar
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
15
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
T
EP
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
De grondexploitaties zijn door u voor de jaarrekening 2025 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn door u de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Planeconoom, financieel adviseurs, civiele technici en wij hebben nadrukkelijk aandacht besteed aan de controle van de prognoses in de lopende materiële complexen. De herzieningen ultimo 2025 maken een deugdelijke indruk. Wat betreft de toegerekende rente en de disconteringsvoet wordt aangesloten bij de richtlijnen die het BBV hiervoor geeft. Voor wat betreft de plan- en beheerskosten en resterende looptijden van de woningbouwcomplexen wordt een voorzichtige houding ingenomen.
C
Hoofdlijnen van onze controle
Tussentijdse winstneming Voor alle grondexploitaties met een positief resultaat is de Percentage of Completion (POC) methode toegepast conform BBV voorschriften. Op basis van deze methode is in 2025 een tussentijdse winst van € 1.095.000 verantwoord. Wij hebben vastgesteld dat deze POC juist is toegepast.
O N
Inhoudsopgave
balanswaarde van € 4.945.000 negatief (2024: € 605.000 negatief) relevant voor de accountantscontrole, maar ook vanwege de schattingselementen die een rol spelen bij het ramen van de nog te realiseren baten van € 1,2 miljoen (2024: € 7,4 miljoen) en de te realiseren lasten van € 4,1 miljoen (2024: € 4,9 miljoen). De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor het uiteindelijke resultaat van de lopende projecten. Per project moet bepaald worden of er sprake is van een verwacht verlies, waarvoor een voorziening getroffen moet worden, of winst. De totale verwachte winst mag u naar rato van de realisatie op basis van de POC methode, als resultaat nemen. Eind 2025 heeft gemeente Leusden twee actieve grondexploitaties openstaan, waarvan één bedrijventerrein en één woningbouwlocatie. In 2025 zijn twee grondexploitaties gesloten en zijn er geen nieuwe grondexploitaties geopend.
Afgesloten grondexploitaties Op de twee afgesloten grondexploitaties is over de gehele looptijd een positief resultaat gehaald van € 597.000, waarvan € 299.000 in dit boekjaar verantwoord.
C
Belangrijkste aandachtspunten waardering grondexploitaties Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier al contracten/overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: • Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten. • Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties • (Externe) deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten. • Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
16
T
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons onderzocht en als aannemelijk aangemerkt. De parameters en renteberekeningen zijn conform de voorschriften van het BBV. De parameters worden jaarlijks via een aparte notitie vastgesteld. Alle herzieningen worden voorafgaand aan het afgeven van onze verklaring vastgesteld door de raad.
Inhoudsopgave
Wij concluderen dat alle vereisten van het BBV zijn gevolgd en dat de waardering van de grondexploitatie in de jaarrekening juist is. Ontwikkelingen in de grondexploitaties
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Het grootste project betreft Mastenbroek II. De boekwaarde ultimo 2025 bedraagt € 5,4 miljoen negatief (2024: € 2,4 miljoen negatief). De toename van de negatieve boekwaarde is ontstaan doordat de opbrengsten in 2025 van € 5,1 miljoen hoger waren dan het totaal van de gemaakte kosten € 1,1 miljoen en verantwoorde winst van € 1,1 miljoen.
Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
C
Kernpunten van de controle
4.3 Voorzieningen Uw gemeente heeft conform het BBV onderscheid gemaakt tussen voorzieningen: • Voor verplichtingen, verliezen en risico’s: met name pensioenvoorzieningen voor (oud)wethouders; • Ter egalisatie van kosten: met name onderhoudsvoorzieningen (groot onderhoud); • Voor van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden: met name voor riolering. De balanspost voorzieningen is onderhevig aan materiële waarderings- en schattingselementen. Wij hebben vastgesteld dat de waarderings- en schattingsmethoden consistent zijn toegepast en de door u gekozen methoden aanvaardbaar zijn en in lijn met de voorschriften vanuit het BBV. Het blijft belangrijk om deze waarderings- en schattingsmethodes regelmatig te toetsen aan maatschappelijke en/of economische ontwikkelingen alsmede de doorvertaling daarvan via actualisaties van beheerplannen.
O N
Resultaat en weerstandsvermogen
EP
Hoofdlijnen van onze controle
Pensioenvoorzieningen De pensioenvoorziening is ultimo 2025 € 3,8 miljoen (2024: € 3,5 miljoen). De stijging heeft met name te maken met de verplichte overdracht van de verplichtingen inzake de pensioen van wethouders en voormalig wethouders per 1 januari 2028 naar het ABP. Deze voorziening kende tot en met 2024 een dekkingsgraad van 100 procent. Omdat het ABP een hogere dekkingsgraad kent moet de voorziening hierop worden aangepast. Deze verhoogde dekkingsgraad heeft in 2025 geleid tot een extra dotatie aan de pensioenvoorziening van € 0,4 miljoen. De totale verhoging van deze voorziening is € 0,3 miljoen. De afname van € 0,1 miljoen wordt voornamelijk veroorzaakt door een hogere rekenrente, gestegen van 2,325% naar 2,954%. Wij hebben vastgesteld dat deze voorziening juist is gewaardeerd.
C
Onderhoudsvoorzieningen De onderhoudsvoorzieningen zijn ultimo 2025 gewaardeerd op € 2,0 miljoen (2024: € 5,0 miljoen). Deze daling ligt met name in het feit dat in de raadsvergadering van 11 december 2025 het besluit is genomen om per datum 01-01-2025 een bedrag van € 2,3 vrij te laten vallen ten gunste van de reserve vervangingsinvesteringen. Hiermee is het startsaldo begin 2025 in lijn gebracht met het nieuwe meerjarenonderhoudsplan 2025-2036 welk in dezelfde raadsvergadering is vastgesteld.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
17
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
T
EP
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Doorvertaling beheerplannen naar hoogte onderhoudsvoorzieningen In het BBV is opgenomen dat voor alle onderhoudsvoorzieningen een beheersplan van maximaal 5 jaar aanwezig dient te zijn, zodat er voldoende cijfermatige onderbouwing aanwezig is voor opnemen van de onderhoudsvoorziening. In de raadsvergadering van 11 december 2025 is het nieuwe meerjarenonderhoudsplan 2025-2036 vastgesteld door de raad. Wij hebben vastgesteld dat onderhoudsvoorzieningen in lijn met dit nieuwe meerjarenonderhoudsplan zijn. Impact verduurzaming en klimaatverandering op onderhoudsvoorzieningen Onderhoud van kapitaalgoederen is in veel gemeenten een belangrijk onderwerp. Voor inwoners zijn adequaat onderhouden wegen en gemeentelijke gebouwen een zichtbaar onderdeel van het takenpakket en de uitstraling van hun gemeente. Ook het beheer van de riolering hoort hierbij. In financieel opzicht is dit een belangrijk onderwerp omdat er veel geld in omgaat, dat zoals bij riolering ook specifiek daarvoor bij inwoners en bedrijven in rekening gebracht wordt. Om die reden besteden u en wij veel aandacht aan ontwikkelingen op dit terrein.
C
Hoofdlijnen van onze controle
We hebben bij de jaarrekening 2025 een vergelijk gemaakt tussen de begrote onttrekkingen 2025 en de werkelijke onttrekkingen op de materiële onderhoudsvoorzieningen ‘Egalisatie wegbeheer’ en ‘egalisatie Gebouwenbeheer’. We hebben wij de voorziening Egalisatie wegbeheer vastgesteld dat het werkelijke onderhoud verricht in 2025 nagenoeg aansluit op de begrote onderhoudswerkzaamheden. Bij Egalisatie Gebouwenbeheer hebben wij een verschil tussen begroot (€ 864.000) en werkelijk onderhoud 2025 (€ 450.000) vastgesteld van ruim € 400.000. Wij hebben hiervan vastgesteld dat het hoofdzakelijk om uitstel van geplande onderhoudswerkzaamheden gaat. Wij vragen de gemeente om bij de toekomstige schattingen er rekening mee te houden dat deze uitgestelde onderhoudswerkzaamheden alsnog dienen plaatst te vinden.
O N
Inhoudsopgave
Op basis van het BBV is het mogelijk om kosten groot onderhoud te egaliseren via een onderhoudsvoorziening. Door het vormen van een onderhoudsvoorziening ‘spaart’ gemeente Leusden jaarlijks een gelijkblijvend bedrag om daarmee in de toekomst een grote onderhoudsuitgave te doen. Deze onderhoudsuitgave wordt vervolgens gedekt uit de voorziening groot onderhoud waar in de jaren daarvoor al voor is gespaard. Doordat er sprake is van gelijkblijvende dotaties aan de voorziening draagt deze systematiek bij aan het doel van de voorziening, het egaliseren van de kosten groot onderhoud.
C
Tevens blijven wij uw aandacht vragen voor de impact van verduurzaming en klimaatadaptatie op uw onderhoudsvoorzieningen. Verduurzaming en klimaatverandering zorgen er voor dat ook de technische kant van de beheerplannen in beweging is. Circulariteit van grondstoffen, energieverbruik en -besparing en het opvangen van de effecten van klimaatverandering zijn thema’s die invloed hebben op de kosten van onderhoud en exploitatie. Ons advies is om verduurzaming mee te nemen in de actualisatie van de beheerplannen.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
18
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
T
EP
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Vanuit onze eigen rol als accountant dienen wij ook een inschatting te maken van de frauderisico’s, en gepaste werkzaamheden uit te voeren om te borgen dat er geen fraudes van materieel belang hebben plaatsgevonden. Onderdeel hiervan is het risico dat het management de interne beheersing doorbreekt, wat bij iedere organisatie een risico is. In dit kader beoordelen wij interne processen, zoals (de totstandkoming van) schattingen, ongebruikelijke transacties buiten de normale bedrijfsvoering en onzakelijke transacties met verbonden partijen. Onze werkzaamheden zien onder andere toe op vaststellen dat prestaties geleverd zijn en de wijze waarop u dit zelf borgt, het naleven van het interne inkoopbeleid en voor u relevante aanbestedingsregels. Bepaalde delen van de opbrengstverantwoording kunnen ook onderdeel zijn hiervan. Als wij aanwijzingen hebben van fraude communiceren wij dit met het bestuur. Indien fraude plaatsvindt in de top van de organisatie of als er niet voldoende herstelwerkzaamheden worden getroffen, zullen wij dit melden bij de externe toezichthouder. Tijdens de controle hebben wij een professioneel-kritische houding betracht ten opzichte van frauderisico’s in de jaarrekening. Wij merken op dat onze controle niet primair gericht is op het ontdekken van fraude.
Tijdens de uitvoering van onze controles hebben wij geen aanwijzingen verkregen dat er sprake is van materiële fraude.
C
Hoofdlijnen van onze controle
4.5 Continuïteit In het kader van de jaarrekeningcontrole beoordelen wij ook het vermogen van de organisatie om de activiteiten in de komende twaalf maanden voort te zetten. Elementen die we in deze beoordeling betrekken zijn onder meer de vermogenspositie, de begroting voor het komende boekjaar, de afhankelijkheid van eigen inkomsten, de risico’s die u zelf identificeert en uiteraard ook de risico’s die wij als uw accountant signaleren. Naast ontwikkelingen in de regelgeving voor accountants leiden de hogere inflatie, de energieprijsontwikkeling en de reactie van de deelnemende overheden hierop, tot een andere beoordeling van continuïteitsrisico’s. Om die reden vragen wij uw aandacht voor deze beoordeling.
O N
Inhoudsopgave
4.4 Rapporteren over fraude Door maatschappelijke ontwikkelingen is er in toenemende mate aandacht voor fraudepreventie, maar ook op onderwerpen zoals corruptie, omkoping en (het bewust niet naleven van) wet- en regelgeving. Onder andere door de toenemende aandacht voor deze onderwerpen, wordt van organisaties steeds vaker gevraagd informatie te verstrekken over de visie, het beleid en het toezicht op integer handelen binnen alle afdelingen van uw organisatie.
C
Net als ten aanzien van het onderwerp fraude is ook rapportering in de controleverklaring over continuïteit met ingang van 2022 verplicht. Hoewel vanwege de wettelijke waarborgen feitelijke discontinuïteit van uw gemeente als geheel niet aan de orde is, kan onder omstandigheden de financiële positie wel aanleiding zijn tot het schrappen van taken of het afstoten van activa. Ook externe ontwikkelingen zoals inflatie en beschikbaarheid van personeel zijn van invloed op de manier waarop naar uw financiële positie gekeken wordt. In onze controleverklaring is meer informatie dan voorheen opgenomen over de continuïteitsbeoordeling die wij uitvoeren. Om die reden vragen wij uw aandacht voor deze beoordeling. Ons werk begint immers met uw eigen inschattingen over de toekomst.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
19
T
U hebt in de paragraaf Weerstandvermogen en risicobeheersing aangegeven dat er geen directe indicaties bestaan om op korte termijn taken of activiteiten te beëindigen en u bent van mening dat de continuïteit gezekerd is. Die conclusie kunnen wij onderschrijven. 4.6 Belangrijke schattingen in de jaarrekening
Hoofdlijnen van onze controle
4.6.1 Schattingen: algemeen Bij het opmaken van een jaarrekening is het noodzakelijk dat u schattingen en oordelen toepast om te komen tot betrouwbare cijfers. Niet zelden worden schattingen niet als zodanig onderkend, omdat ze een vast onderdeel van uw administratieve proces zijn. Tijdens onze controle besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de belangrijke schattingen omdat deze, bedoeld of onbedoeld, het resultaat kunnen beïnvloeden. Binnen uw organisatie hebben de belangrijkste schattingen betrekking op het inschatten van (de waarde van) de materiele vaste activa, onderhanden werk in de grondexploitaties, de vorderingen en de kortlopende schulden en de noodzaak tot het treffen van voorzieningen.
Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
4.6.2 Schattingen: Methoden en evalueren uitkomsten schattingen Tijdens onze werkzaamheden hebben wij verder geen tekortkomingen aangetroffen in de schattingsmethoden en vastgesteld dat de wijze waarop deze tot stand komen niet is gewijzigd ten opzichte van vorig jaar. Wij aanvaarden uw schattingen, maar wij melden volledigheidshalve dat inherent is aan schattingen dat de uiteindelijke uitkomst kan afwijken.
C
Resultaat en weerstandsvermogen
Daarnaast vinden wij het belangrijk dat u in de periode na afloop van het boekjaar de uitkomsten van de gemaakte schattingen evalueert. Dat noemen we backtesting. Op die manier maakt u beter inzichtelijk hoe schattingen in de praktijk zijn uitgepakt. Deze informatie kunt u vervolgens gebruiken om de gehanteerde schattingsmethoden en uitgangspunten voor de komende jaren te verbeteren. Gemeente Leusden heeft nog geen standaardwerkwijze om backtesting op schattingen uit te voeren.
O N
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
EP
Inhoudsopgave
4.7 Verantwoording Specifieke uitkeringen Ter voorkoming van onnodige verantwoordingsdruk verstrekt het Rijk een groot aantal specifieke geldstromen die via het systeem van Single Information Single Audit (SiSa), moeten worden verantwoord. De verantwoordingsgegevens voor deze regelingen worden opgenomen in de zogeheten SiSa-bijlage bij de jaarrekening. In tegenstelling tot de andere onderdelen van de jaarrekening is de controleverklaring bij de jaarrekening 2025 niet alleen van toepassing op de getrouwheid, maar ook op de rechtmatigheid van de in deze bijlage opgenomen bestedingen. In de SiSa-bijlage zijn vrijwel alleen financiële gegevens opgenomen.
C
De laatste jaren is het aantal SiSa regelingen dusdanig toegenomen, met de bijbehorende verantwoordingsdruk, dat het kabinet voornemens is het aantal specifieke uitkeringen drastisch te verminderen. Het aantal in de jaarrekening 2025 te verantwoorden specifieke uitkeringen van 26 (2024: 24) is na een lichte daling in 2024 weer iets toegenomen. Er is derhalve nog altijd sprake is van een stevige verantwoordingsdruk.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
20
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
T
EP
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Tijdens de controle van de SiSa-bijlage, hebben wij geen fouten dan wel onzekerheden boven genoemde grenzen geconstateerd. In de bijlage bij dit accountantsverslag nemen we de verplichte tabel op. Deze tabel dient aan het ministerie van BZK ter beschikking te worden gesteld. 4.8 Sociaal domein
De grote decentralisaties uit 2015, waardoor gemeenten de verantwoordelijkheid hebben voor het hele sociaal domein, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Jeugdwet en Participatiewet, leggen al jaren een fors beslag op de gemeentelijke organisatie en de gemeentelijke financiën. Ook op het gebied van verantwoording en controle komt dit onderwerp de laatste jaren steeds terug in veel gemeentelijke jaarrekeningen, alsmede in de oordelen en rapportages van de accountants daarbij.
C
Hoofdlijnen van onze controle
De gemeente Leusden heeft de taken inzake de Wmo oud en nieuw, de Jeugdwet en de Participatiewet gemandateerd aan gemeente Amersfoort. Daarbij verantwoordt gemeente Amersfoort zich over de getrouwheid en rechtmatigheid van deze gelden via een controleverklaring. Over 2025 is ten aanzien van de getrouwheid en rechtmatigheid een goedkeurend oordeel verstrekt bij de verantwoordingen WMO oud en de Participatiewet 2025 overeenkomstig de geldende protocollen, betreffende Protocol Sociaal Domein 2025 Regio Amersfoort (oude Taken) respectievelijk de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2025.
O N
Inhoudsopgave
De controlevoorschriften voor de SiSa-bijlage zijn opgenomen in de Nota verwachtingen accountantscontrole. Hierin staat onder meer de wijze waarop de controle moet worden ingestoken en zijn specifieke financiële rapporteringsgrenzen voorgeschreven. Een niet herstelde fout en onzekerheid boven deze grens moet worden gerapporteerd. Deze grenzen bedragen per specifieke uitkering: • € 12.500 als de omvangsbasis kleiner dan of gelijk is aan € 125.000. • 10% indien de omvangsbasis groter is dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk is aan € 1,0 mln. • € 125.000 indien de omvangsbasis groter is dan € 1,0 mln.
Ten aanzien van getrouwheid van de WMO (nieuwe taken) en Jeugdwet is door gemeente Amersfoort een goedkeurend oordeel verstrekt bij de ‘Verantwoording 2025 nieuwe taken gemeente Leusden’ overeenkomstig het Protocol Sociaal Domein 2025 Regio Amersfoort. Bij de WMO (nieuwe taken) en Jeugdwet is wel een onrechtmatigheid inzake Beperkte Dienstverleningsovereenkomst geconstateerd voor een bedrag van € 113.711. Dit bedrag heeft u ook meegenomen in uw eigen rechtmatigheidsverantwoording over 2025.
C
PGB – Sociale verzekeringsbank PGB bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft een niet goedkeurende controleverklaring bij de verantwoording van 2025 verstrekt. Voor gemeente Leusden heeft de accountant van de SVB fouten voor getrouwheid en rechtmatigheid geconstateerd. De geconstateerde fouten vallen onder de rapporteringstolerantie, waardoor deze niet in het overzicht van controleverschillen zijn verantwoord.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
21
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
4.9 Wet normering Topinkomens
EP
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT) De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt.
C
Hoofdlijnen van onze controle
Wij willen u nogmaals in overweging geven om aanvullende werkzaamheden met betrekking tot deze uitgaven uit te voeren, teneinde de bestaande onzekerheid weg te nemen. Dit achten wij temeer van belang gezien de wijzigingen in de materialiteitsgrenzen voor de accountant die met ingang van 2025 van kracht zijn geworden. Vanaf 2025 dienen fouten en onzekerheden gezamenlijk te worden beoordeeld en mogen deze gezamenlijk niet meer bedragen dan 2% van de lasten exclusief mutaties in de reserves. Tot en met 2024 gold voor onzekerheden afzonderlijk nog een grens van 3% van de totale lasten. Gelet op de omvang van de materialiteit van € 2,1 miljoen dit jaar betekent dit dat vanaf 2025, zonder aanvullende werkzaamheden, jaarlijks bijna de helft van de beschikbare materialiteitsgrens wordt benut.
De bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2025 niet meer bedragen dan € 246.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000.
O N
Inhoudsopgave
T
In lijn met regelgeving, is de gehele populatie van PGB-verstrekkingen als onzekerheid verantwoord omdat de gemeente geen (aanvullende) werkzaamheden met betrekking tot prestatielevering heeft verricht. De onzekerheid bedraagt € 317.000 (2024: € 275.0002) voor WMO en € 647.000 (2024: € 643.000) voor Jeugdwet, totaal € 964.000 (2024: € 918.000).
C
In 2025 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
22
verschillen
Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
Het Bado stelt dat de maximaal te hanteren materialiteit 2% bedraagt van het totaal van de lasten exclusief toevoegingen aan de reserves. De bij u gehanteerde materialiteit bedraagt afgerond € 2.100.000. Deze geldt voor fouten en onzekerheden samen. Het bedrag van afgerond € 2.100.000 is ook het door uw eigen raad vastgestelde verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheidsverantwoording.
C
Resultaat en weerstandsvermogen
5.1 Algemeen De jaarrekeningcontrole voeren wij uit met een bepaalde marge. Deze marge noemen we de materialiteit. De materialiteit is voorgeschreven in het Besluit Accountantscontrole Decentrale Overheden (Bado) en bevestigd in uw controleprotocol. Daarbij kan rekening worden gehouden met specifieke factoren of risico’s, de zogenaamde “kwalitatieve materialiteit”. Ook gelden scherpere grenzen voor de naleving van de WNT.
In het kader van de bestuurlijke afhandeling en het dechargeproces melden wij eventuele geconstateerde afwijkingen die niet meer gecorrigeerd zijn in de jaarrekening. Deze zijn vanaf een lager bedrag dan de materialiteit mogelijk voor u relevant. Wij melden alleen afwijkingen boven een bepaalde grens. Deze grens hebben wij bepaald op 5% van de materialiteit en bedraagt bij u € 105.000. 5.2 Overzicht van niet-gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen boven de rapportagedrempel van € 105.000.
O N
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
EP
Inhoudsopgave Hoofdlijnen van onze controle
Niet- gecorrigeerde controleverschillen
C
Leges van in 2025 verstrekte bouwvergunning in 2026 verantwoord als omzet
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
T
5. Overzicht van (niet-) gecorrigeerde controle
Jaarrekeningpost
Opbrengsten leges Overige overlopende acitva
Overzicht van baten en lasten Debet
Credit
RMV
Balans
Debet
Credit
€ 0,3 miljoen € 0,3 miljoen
23
Jaarrekeningpost
Onzekerheden
Hoofdlijnen van onze controle
Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd
Geen prestatielevering vastgesteld met betrekking tot kosten in de vorm van PGB’s die door SVB worden verantwoord (WMO en Jeugdwet)
Lasten WMO en Jeugdwet
Credit
Debet
Credit
€ 0,964 miljoen
5.4 Overzicht van gecorrigeerde controleverschillen De onderstaande tabel bevat alle afzonderlijk geïdentificeerde en gecorrigeerde afwijkingen boven de rapportagedrempel van € 105.000. Gecorrigeerde controleverschillen
Niet van toepassing
Jaarrekeningpost
C
Resultaat en weerstandsvermogen
Debet
Balans
Overzicht van baten en lasten
Debet
Credit
Balans Debet
Credit
Er zijn geen gecorrigeerde controleverschillen boven de rapportagedrempel.
N
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Overzicht van baten en lasten
EP
Inhoudsopgave
T
5.3 Overzicht van onzekerheden in de controle In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van onzekerheden in de controle boven de rapportagedrempel van € 105.000.
C
O
Afsluiting
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
24
Onze controlestandaarden vereisen dat wij afwijkingen van materieel belang in de toelichting signaleren om de gemeenteraad in staat te stellen een inschatting te maken van de gevolgen daarvan voor de jaarrekening. De tabel hierna bevat een weergave van díe onderwerpen uit de toelichting waarvan wij denken dat de gemeenteraad deze nader dient te beoordelen.
Hoofdlijnen van onze controle
C EP
Inhoudsopgave
T
5.5 Tekortkomingen in de toelichtingen
Aard van de gecorrigeerde controleverschillen
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Niet van toepassing
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen
Onafhankelijkheid gewaarborgd
C
Afsluiting
Accountantsverslag 2025 Gemeente Leusden
Getrouwheid
O N
Overige onderwerpen
Rechtmatigheid
25
Resultaat en weerstandsvermogen Kernpunten van de controle Overzicht van nietgecorrigeerde verschillen Overige onderwerpen Onafhankelijkheid gewaarborgd Afsluiting
EP
Bestuurlijke afhandeling en publicatie
Handreikingen van de IBD De Informatiebeveiligingsdienst (IBD) van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft diverse handreikingen opgesteld om gemeenten te ondersteunen bij het bepalen van hun zorgplicht onder de Cyberbeveiligingswet. Deze zorgplicht strekt zich uit tot samenwerkingsverbanden, zoals gemeenschappelijke regelingen, die namens gemeenten digitale processen uitvoeren en beheren. De handreikingen bieden concrete richtlijnen voor risicomanagement, het opstellen van beveiligingsmaatregelen en het afhandelen van beveiligingsincidenten. Daarnaast heeft de IBD een uitgebreide risico-analyse uitgevoerd van de kritische processen binnen gemeenten. Deze analyse heeft in kaart gebracht welke processen essentieel zijn voor de continuïteit van gemeentelijke dienstverlening en daarmee onder de zorgplicht vallen. Hieruit blijkt dat met name processen die betrekking hebben op het sociaal domein, het belastingproces, burgerzaken, verkeersregelsystemen en de algemene bedrijfsvoering een verhoogd risico op cyberdreigingen kennen.
Concreet betekent dit dat onder andere de grote applicaties in het sociaal domein, zoals Suite4SD en Zorgned, maar ook belastingapplicaties zoals Key2Belastingen, en bedrijfsvoeringsapplicaties zoals die voor financiële en personele administratie, actief moeten worden meegenomen in de risico-inventarisatie en de 93 beveiligingsmaatregelen uit de BIO2 die als normenkader dient voor de zorgplicht. Dit vraagt om structureel toezicht, regelmatige audits en een helder actieplan om kwetsbaarheden te verkleinen en incidenten adequaat op te vangen.
C
Hoofdlijnen van onze controle
6.1 Update inzake Cyberbeveiligingswet De implementatie van de Cyberbeveiligingswet, voortvloeiend uit de NIS2-richtlijn, heeft directe gevolgen voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen en komt steeds dichterbij. Deze wet stelt strengere eisen aan de digitale weerbaarheid en verplicht organisaties die essentiële en belangrijke diensten leveren om adequate maatregelen te treffen voor cyberveiligheid en incidentrapportage. Naar verwachting worden de wetsvoorstellen van de Cbw in het tweede kwartaal van 2026 ingevoerd.