Verslag Raadscommissie Werk en Middelen

Gemeenteraad van Leiden Conceptverslag van de digitale vergadering van de Raadscommissie Werk en Middelen, gehouden op 18 november 2021 vanaf 21.00 uur De integrale gesproken tekst van de vergadering en eventuele insprekers is te beluisteren op leiden.raadsinformatie.nl.

Aanwezig: Leden commissie:

De heer J. Bleijie (CDA), de heer A. Brink (CU), de heer T. van Halm (SP), mevrouw T. Klever (PvdA), de heer M. Newsome (PvdA), de heer IJ. Olthof (D66), de heer W. van Peijpe (GroenLinks), mevrouw L. Raat (PvdD), de heer M. Terlouw (GroenLinks), de heer A. Theeuwen (voorzitter, SP), de heer S. van der Veer (CDA), mevrouw D. Verbree (VVD), de heer M. Vos (Partij Sleutelstad)

Afwezig (m.k.)

Mevrouw G. van Gaal (GroenLinks), mevrouw J. Gilissen-Verplancke (VVD), mevrouw S. Herman (D66), de heer A. Jitan (Leiden Participeert), de heer M. Kersten (Partij Sleutelstad), de heer V. Köroğlu (D66), de heer E. Krijgsman (D66), de heer P. Krol (CU), de heer M. Terlouw (GroenLinks), mevrouw A. Voorwald (VVD) en de heer E. Wolters (PvdA)

Leden college:

Mevrouw Y. van Delft en de heer P. Dirkse

Commissiegriffier:

Mevrouw C.F. Philips

Insprekers:

Derden:

Agendapunt 6: De heer Toet, namens Burgerinitiatief Leidse gesprekken, de heer Kok, namens zichzelf en mevrouw De Zeeuw namens Centrummanagement, Cultuurfonds en Leiden & Partners --

Notulist:

Mevrouw A.W. Meijndert (Notuleerservice Nederland)

1.

Opening en vaststellen agenda

De voorzitter opent de vergadering, heet de leden welkom en inventariseert de aanwezigen om het quorum vast te kunnen stellen. Er is bericht van verhindering ontvangen van mevrouw Gilissen-Verplancke (VVD), de heer Jitan (Leiden Participeert), de heer Köroğlu (D66), de heer Krol (CU), de heer Krijgsman (D66) en mevrouw Voorwald (VVD). Agendapunt 7: Beleidsnota Toeristische verhuur van woonruimte, vervalt omdat zich geen personen hebben gemeld om in te spreken. De agenda wordt hierna vastgesteld. 2.

Mededelingen, rondvragen en regionale aangelegenheden

Mededeling

Commissie Werk en Inkomen 18 november 2021

1

De voorzitter meldt dat het aangekondigde werkbezoek aan DBZ plaatsvindt op 3 februari 2022. Er hebben zich bij agendapunt 6 (Visie bezoekerseconomie Leiden), 3 insprekers gemeld. Rondvraag De heer Terlouw stelt namens de SP en D66 een vraag over ter kennisname ontvangen wethoudersbrieven over de evaluatie van het Maatwerkbudget en het Armoedebeleid. Partijen hebben inhoudelijke vragen en opmerkingen over de stukken en willen deze graag agenderen in de commissie van december of januari 2022 omdat het debat in de raad moet worden gevoerd. Als alternatief kan, alvorens de stukken te agenderen, worden overwogen de wethouder eerst een toelichting te vragen. Mevrouw Verbree vraagt wat de reden is van de voorgestelde route. De heer Terlouw antwoordt de wethouder eerst in de gelegenheid te willen stellen de stukken toe te lichten alvorens definitief te besluiten tot agenderen. De voorzitter zegt dat de wethouder de gelegenheid wordt geboden de stukken toe te lichten. 3.

Burger aan het woord

Er hebben zich geen burgers aangemeld om in te spreken. 4.

Lijst van toezeggingen en actiepunten

Er zijn geen toezeggingen of actiepunten afgedaan. 5.

Besluitenlijsten van de commissie Werk en Middelen van 2/9 september en 4 november 2021

De besluitenlijsten van 2/9 september en 4 november 2021 worden vastgesteld. 6.

Visie op de bezoekerseconomie Leiden 2021-2024

De voorzitter meldt dat de Visie op de bezoekerseconomie betreft: cultuur, detailhandel, horeca, evenementen, congressen en waterrecreatie. Deze wordt op 9 december 2021 inhoudelijk besproken. Vandaag worden de insprekers gehoord. De Visie betreft de ontwikkeling van een toekomstbestendige bezoekerseconomie, die aansluit bij het profiel van de stad, de levendigheid en de leefbaarheid versterkt en de balans daartussen blijft behouden. De keuzes zijn dat de visie: 1. een bijdrage levert aan verduurzaming en inclusie; 2. wordt ingezet op bezoekersmotieven zoals ‘cultuur & erfgoed’ en congressen; 3. grootschalig watertoerisme en dag bezoeken vermijdt; 4. met data en adaptief beleid inspeelt op ontwikkelingen; 5. zich richt op samenwerking met inwoners, ondernemers, studenten en de regio. Horen insprekers 1.

De heer Toet spreekt in namens het ‘Burgerinitiatief Leidse gesprekken’

De heer Toet zegt dat het Initiatief de relatie tussen burgers en het gemeentebestuur wil bevorderen door leiding te geven aan gesprekken en de gemeente te stimuleren anders met participatie en zeggenschap om te gaan. Hij heeft de volgende aandachtpunten. Het Initiatief is positief verrast door het proces, de manier waarop burgers erbij zijn betrokken en de verslaglegging maar vraagt zich af of een aantal zaken niet beter kan.

Commissie Werk en Inkomen 18 november 2021

2

-

-

-

-

-

Het participatieproces is vastgesteld door de gemeente. Dat geeft burgers het gevoel geen invloed te hebben. Hij stelt voor alle belanghebbenden mee te laten denken over de opzet. De evaluatie is een mooie eerste stap. Het proces geeft beperkt gelegenheid tot (onderlinge) dialoog, het geheel houdt het karakter van een gemeente die zendt en een burger/belanghebbende die reageert. De stadsgesprekken gaven die mogelijkheid wel. Een onafhankelijke dialoog vereist een onafhankelijke gespreksleider en een kleine setting. De huiskamer- en wijkgesprekken over de warmtetransitie geven het belang hiervan weer. Een dialoog is alleen mogelijk en zinvol als de ruimte om over voorstellen te praten, alternatieven aan te geven en hoe gebruik wordt gemaakt van de in de stad aanwezige kennis en kunde, wordt aangegeven. Dat vraagt om zeggenschap in plaats van inspraak. Het is de vraag of ook de Leidenaar, die normaal niet aan discussies deelneemt, wordt bereikt. Het Leidse panel weet deze burgers gelukkig wel te bereiken. Ook de mogelijkheid om via loting mensen te betrekken kan worden bezien. De raad komt pas achter in het proces in beeld, er is weinig gelegenheid met hen van gedachten te wisselen. Kan dat niet anders? Het is hem opgevallen dat evenementen en horecaondernemers graag met omwonenden in gesprek willen over de overlast. Blijkbaar gebeurt dat nu onvoldoende.

Kan de gemeente hierbij een ondersteunende rol vervullen?

De heer Van Halm vraagt hoe raadsleden sneller bij het proces kunnen worden betrokken. De heer Vos vraagt in hoeverre de verschillende belangen van de betrokkenen in dit participatieproces zijn meegenomen. De heer Toet antwoordt dat dit een zoektocht is. Raadsleden kunnen eerder in het proces bij de discussie worden betrokken. Voor een burger is het anders om met raadsleden te praten dan met ambtenaren. Raadsleden kunnen dan ook hun afwegingen aan burgers uitleggen. De belangen van betrokkenen komen duidelijk naar voren maar het gaat hem om de dialoog tussen de gemeente en belanghebbenden en hoe iedereen bij het proces wordt betrokken. De voorzitter merkt op dat hier gaat over de Visie op de bezoekerseconomie. Raadsleden kunnen de heer Toet bellen en andersom, om van gedachte te wisselen over de participatie. 2.

De heer Kok spreekt in namens zichzelf.

De heer Kok is ondernemer, trotse Leidenaar en bewoner van het centrum. Hij exploiteert drie filmlocaties in de Binnenstad en hoopt binnenkort, met hulp van de gemeente, twee nieuwe locaties te realiseren. Het stadscentrum is het centrum voor cultuur, commercie, scholing, industrie en een lobby voor de regio. Het is de huiskamer van en voor de regio. De verbondenheid is er altijd geweest en wordt steeds sterker. Als Leiden de huiskamer wil blijven moet deze mee blijven investeren in bereikbaarheid en culturele voorzieningen en duidelijk aangeven wat er allemaal te beleven valt. Zo kan de band worden versterkt die Leiden en de regio met het Leidse centrum hebben. Bezoekers, het gemeentebestuur en de inwoners zijn nodig om Leiden die prachtige culturele stad te laten zijn en laten blijven. De Binnenstad is juist leefbaar door de levendigheid en de cultuur en onderscheidt zich daardoor van alle andere stadsdelen en omliggende gemeenten. Zijn oproep is dan ook om alles in het werk te stellen ervoor te zorgen dat de Binnenstad het centrum kan zijn dat Leiden en de regio verdienen. De heer Van Halm vraagt of het niveau van de Binnenstad voldoende op peil is. De heer Olthof vraagt of de heer Kok zich zowel als ondernemer als stadsbewoner kan vinden en herkennen in de visie op de bezoekerseconomie.

Mevrouw Verbree vraagt of de ambitie in het pakken van de regiorol zit, of zit in iets anders. De heer Van Peijpe vraagt of Leiden Marketing onvoldoende werk maakt van de regiorol.

Commissie Werk en Inkomen 18 november 2021

3

De heer Vos vraagt of activiteiten in de buitenwijken meer gestimuleerd moeten worden. De heer Kok antwoordt dat er qua bereikbaarheid veel te winnen is. Een keer in een uur een bus is geen serieuze vervoersoptie. Op openbaar vervoer is er in de regio ongelofelijk veel winst te behalen. Als daar onvoldoende aandacht voor is blijven er kansen liggen en kan de centrumrol moeilijk worden vervuld. Het is hem niet snel ambitieus genoeg. Leiden ziet hij als een stad met ‘vijf burgemeesters’. De regio is intens met elkaar verbonden. Het wordt tijd te erkennen dat Leiden het centrum van de regio is en dat deze de eierschaal van Calimero af moet zetten. Het gaat hem vooral om de regionale rol. De culturele sector draait voor een groot deel op de regio. Bioscopen, theatergezelschappen en de stadspodia kunnen niet draaien op toeristen. Wat dat betreft moet er meer aandacht komen voor verbinding met de regio. Leiden Marketing heeft enorme verbeterslagen gemaakt om toeristen en dagjesmensen naar Leiden te halen. Hij hoopt en wenst dat, met dezelfde inzet en creativiteit, de stadspodia, bioscopen en theaters hierbij ook worden betrokken. Uit onderzoek blijkt dat de verbinding van Leiderdorp met Zoetermeer net zo groot is als met Leiden. Daar laat Leiden dus iets liggen. De autobereikbaarheid is enorm toegenomen maar bij het openbaar vervoer moet nog ontzettend veel worden gehaald.

Hij vraagt zich af of toeristen veel te zoeken hebben in de buitenwijken tenzij het gaat om de Singelparkring. 3.

Mevrouw De Zeeuw spreekt in namens het Centrummanagement, het Cultuurfonds en Leiden & Partners.

Mevrouw De Zeeuw is ondernemer, bewoner van de Binnenstad en bestuurslid van het Centrummanagement. Er valt veel te zeggen over de bezoekerseconomie. Lange tijd ontbraken feiten en cijfers maar er ligt nu een feitelijke onderbouwing. De meeste bezoekers blijken inwoner van Leiden te zijn. Het is logisch dat ook zij genieten van wat de stad te bieden heeft. De overlast blijkt niet van bezoekers van buiten te komen. Dat is ook logisch want deze mensen zoeken cultuur, willen winkelen, een hapje eten of gaan naar de bioscoop. De overlast hangt samen met fatsoen en heeft niets te maken met de vraag of iemand uit Leiden komt of niet. De stad en het Handelshuis zijn op de goede weg. Zij zetten in op doelgroepen die veel economische impact hebben en weinig overlast veroorzaken. Het Handelshuis richt zich op winkelend publiek, museumbezoekers en congresgangers en niet op Engelse vrijgezellenfeesten, bierfietsen of grote groepen. Dat beleid steunt zij. Het college heeft de ambitie het bezoekersniveau terug te brengen naar dat van 2019. Dat is absoluut noodzakelijk om het voorzieningenniveau op peil te houden en een aantrekkelijke stad te blijven. Zonder bezoekers is er meer leegstand en zijn er minder culturele activiteiten. Dat is, zoals uit de cijfers blijkt, meer dan verantwoord.

Ook de inzet op doelgroepen die economisch veel voor Leiden betekenen en de ambitie om de bezoekerseconomie te monitoren, steunt zij. Op die manier kunnen kansen verzilverd worden en negatieve effecten beheerst. Het Centrummanagement helpt daar graag bij. De bezoekerseconomie blijkt goed voor Leiden te zijn, er wordt al jarenlang ingezet op de juiste doelgroepen. Zij pleit ervoor dit te continueren en sluit zich aan bij de vorige spreker. Leiden moet hierin ambitieus zijn en blijven investeren in een stad die aantrekkelijk is om in te wonen, te werken en te recreëren. De heer Olthof vraagt hoe het Centrummanagement het monitoren wil aanpakken. Zijn er al voorbeelden hoe andere steden dit oppakken? Mevrouw De Zeeuw kan deze vraag niet beantwoorden. Zij neemt deze mee terug naar het Centrummanagement en beantwoordt deze later. De voorzitter bedankt de insprekers voor hun bijdrage en sluit het agendapunt af. 7.

Vaststellen beleidsnota Toeristische verhuur van woonruimte en daarmee gepaard gaande wijziging Verordening tot wijziging van de “Verordening fysieke leefomgeving Leiden 2020”, onderdeel toeristische verhuur

Commissie Werk en Inkomen 18 november 2021

4

Er hebben zich geen insprekers gemeld. Het agendapunt wordt als afgehandeld beschouwd. 8.

Verordeningen Lokale heffingen

De voorzitter zegt dat het om zes verordeningen gaat die op in 2022 ingaan. Het betreft rioolrecht, afvalstoffenheffing, binnenhavengelden, toeristenbelasting, precariobelasting, markten staangeld en de legesverordening. Er zijn geen technische vragen ontvangen. STANDPUNTENRONDE De heer Olthof zegt dat tijdens de begrotingsbehandeling het debat al is gevoerd. De voorliggende verordeningen zijn hiervan een logisch gevolg. Leids geld wordt goed besteed en minder draagkrachtigen worden, door de kwijtscheldingsregeling, ontzien. D66 kan instemmen met de voorliggende verordeningen. Het stuk kan als hamerstuk naar de raad. De heer Terlouw zegt blij te zijn met het voorstel om de precariobelasting en binnenhavengelden met 1/3 te verlagen. Ook wordt het beleid ondersteund geleidelijk de rioolheffing en afvalstoffenheffing kostendekkend te maken maar wanneer is dat punt bereikt? Het is mooi dat voor 2022 met een indexering van 1,7% kan worden volstaan. Het is positief dat de toeristenbelasting wordt verhoogd, dat RB&B ook belasting gaat afdragen en dat de inkomsten naar de cultuuragenda gaan. Als hiervoor de verordening moet worden aangepast hoort hij dat graag. Ook de huisvestingsvergunning van particuliere huur en het onderdeel woonvormingsvergunning wordt ondersteund. GroenLinks heeft geen discussiepunten.

Mevrouw Verbree zegt dat de VVD tegenstander is van forse belastingverhogingen maar dat dit, zo net voor de verkiezingen, geen populair standpunt is. De VVD heeft zich bij de coalitievorming in 2018 al verzet tegen ongebreideld geld uitgeven. Bij de Kaderbrief en de begroting heeft de VVD voorstellen ingediend, voorzien van dekking, maar deze hebben het niet gehaald. De belastingverhoging is een uitvloeisel van de begroting maar zij benadrukt dat dit een keuze is en geen ‘moetje’. De VVD is tegenstander van verhogingen met tientallen procenten en zal hier dus tegen stemmen. Zij heeft geen discussiepunten. Mevrouw Klever vindt het niet nodig de eerder gevoerde discussie nog eens over te doen. De verordeningen zijn een uitwerking van de begroting. De PvdA vindt dat het college het goed heeft opgelost om bij sommige verordeningen de tarieven met 1/3 te verminderen. De PvdA gaat akkoord. Het stuk kan als hamerstuk naar de raad. De heer Bleijie zegt dat het CDA geen voorstander is van het exorbitant verhogen van lokale lasten. De burgers betalen de afgelopen jaren fors meer voor de ambities van het college. Soms is dat begrijpelijk maar verhogingen van de riool- en afvalstoffenheffing en de OZB, baren het CDA zorgen. Zijn partij heeft voortdurend vruchteloos voorstellen tot tariefsverlaging ingediend.

Omdat de verordeningen een technische uitwerking zijn van de begroting zal het CDA, met uitzondering van de toeristenbelasting, voor het voorstel stemmen. Op het punt van de toeristenbelasting stemt het CDA tegen. Mevrouw Raat zegt dat de wijzigingen van de diverse verordeningen eerder zijn afgesproken. De PvdD heeft geen discussiepunten. Wel maakt zij van de gelegenheid gebruik het college erop te wijzen dat de afvalstoffenheffing niet hoog hoeft te zijn als er minder afval wordt geproduceerd. Dat is niet alleen een taak voor de gemeenten maar ook voor supermarkten, andere ondernemers en de Leidenaren. Zij pleit ervoor in 2022 in te zetten op het reduceren van verpakkingsmateriaal. Het voorstel kan als hamerstuk naar de raad. De heer Van Halm sluit zich bij de woorden van vorige sprekers aan dat de verhogingen van de afgelopen jaren pijnlijk en hoog waren, ook voor de minder draagkrachtigen. Op hen is al meerdere keren een beroep gedaan. Het is een technische uitwerking van het raadsbesluit, daarom zal de SP het voorstel steunen. Het kan als hamerstuk naar de raad.

Commissie Werk en Inkomen 18 november 2021

5

De heer Vos heeft geen discussiepunten. Het stuk kan als hamerstuk naar de raad omdat het een technische uitwerking is van wat eerder is besloten. Partij Sleutelstad heeft wel een aantal opmerkingen. Zijn partij is geen voorstander van een lastenverzwaring van de riool- en afvalstoffenheffing. Voor het afschaffen van de precariorechten is de Leidenaar een belastingverlaging in het vooruitzicht gesteld. Het is opmerkelijk dat, terwijl riool- en afvalstoffenheffing al jaren worden verhoogd, dat niet is gebeurd bij de precariobelasting. Deze had ook gefaseerd afgebouwd kunnen worden. De heer Brink zegt dat de CU achter een incidentele belastingverlaging in verband met de corona effecten, staat. Twee verordeningen raken de burger direct, de afvalstoffen- en rioolheffing. De CU onderschrijft dat deze kostendekkend moeten zijn maar het is pijnlijk dat de grootste vervuiler bepaalt wat een gemiddeld huishouden betaalt. Een huishouden dat moeite doet het afval te verminderen wordt niet beloond. Het lijkt hem goed het gesprek hierover aan te gaan. Met de verhoging van de toeristenbelasting is de CU niet gelukkig. Het lijkt op een pijnloze actie om kosten voor cultuur te genereren. Het geld gaat niet rechtstreeks naar de toerist en dat is een gekunstelde manier om de financiën op orde te krijgen. De CU stemt in met het voorstel omdat dit een uitwerking is van een eerder besluit.

Wethouder Dirkse antwoordt op de vraag dat de afvalstoffenheffing in 2022 kostendekkend zal zijn. Voor de zekerheid wordt een veiligheidsmarge aangehouden. De kern van de vier maal 1,5% is een stukje compensatie omdat kabels en leidingen volgend jaar niet meer in rekening mogen worden gebracht. Dit kost 7,5 tot 8 miljoen euro per jaar. Leidse huishoudens worden in 2022 gecompenseerd via de netbeheerders en de waterleverancier. Leiden heeft voor niet-woningen het hoogste OZB tarief van Nederland maar voor inwoners ligt dit rond het gemiddelde. Hij is blij dat het stuk als hamerstuk naar de raad gaat. De heer Terlouw vraagt of kostendekkend betekent dat er de komende jaren alleen een indexering op de belastingen komt en dat de tarieven omlaag gaan als de afvalberg verminderd. Wethouder Dirkse antwoordt dat deze redenering theoretisch klopt maar dat het uiteindelijk om de kosten van de afvalverwerking gaat. Kostendekkend betekent op niveau zijn. Er is alleen een trendindexering tenzij de verbrandingsbelasting omhoog gaat. De voorzitter zegt dat het stuk als hamerstuk naar de raad gaat. Het CDA stemt tegen de toeristenbelasting en de VVD tegen de forse verhogingen. Sluiting De voorzitter bedankt de aanwezigen voor hun aanwezigheid en inbreng en sluit de vergadering.

Commissie Werk en Inkomen 18 november 2021

6