Vastgesteld besluit bij RV 21.0148 Uitvoeringsbesluit Hoge Mors Fase1 Diamantplein Granaatplein en Onyxstraat (incl err)

RAADSVOORSTEL Rv. nr.: 21.0148

B en W-besluit d.d.: 14-12-2021 B en W-besluit nr.: 21.0625

Naam programma: 05 Omgevingskwaliteit

Onderuverp: Uitvoeringsbesluit Hoge Mors Faseí - Diamantplein, Granaatplein en Onyxstraat.

Aanleiding: Op I april 2021 stelde de Raad het kaderbesluit Diamantplein e.o. (RV21.0013) vast. Daarin is het schetsontwerp van het Diamantplein opgenomen gebaseerd. De volgende uitgangspunten, welke voortvloeiden uit de kaders in de Gebiedsvisie Diamantplein e.o., zijn gehanteerd voor het schetsontwerp van het Diamantplein:

r . . .

Hart van de Wijk door het creëren van een verblijfsplein met een ontmoetingsfunctie; Diamantplein verbinden met de rest van de Mors door een link te leggen naar het Morslint; Vergroenen en biodiverser maken van het Diamantplein door toevoeging van bomen en planten in nieuwe, ruime groenvakken; Verkeersbewegingen van elke verschillende verkeersdeelnemer een logische en herkenbare plek geven; o Duidelijke verkeersluwe voetgangerszone met zitgelegenheid;

o Fietsers hebben een herkenbare fietsverbinding en kunnen fietsen op logische plekken veilig en gemakkelijk stallen; o Parkeren gecentreerd en gecontroleerd door een helder parkeerregime; o Autoverkeer daar waar het verwacht wordt en de weg helder herkenbaar

(Diamantlaan en Opaalstraat); o Goede bereikbaarheid met openbaar vervoer;

o Laden en lossen op afgesproken plekken en via vaste routes. a

Gebruikte materialen geven het Diamantplein een eigen karakter en een echte pleinuitstraling.

Op 7 oktober 2021 stelde de Raad het Kaderbesluit Hoge Mors (RV21.0076) vast. Daarin werd besloten om de verdere ontwerp- en voorbereidingsfase te doorlopen en een uitvoeringsbesluit voor te bereiden om een duurzame en toekomstgerichte herinrichting van de wijk te realiseren door: a. de aanleg van een gescheiden rioleringsstelsel (regenwater en afvalwater door een aparte buis); b. klimaatadaptieve inrichting van perceelgrens tot perceelgrens; c. ondergrondse ruimtereservering voor een stadsvenvarmingsnet; d. vergroten biodiversiteit; e. verbeteren grondwaterbeheersing;

f. waar mogelijk toevoegen van extra groen in de straten; g. waar mogelijk toevoegen van extra groen in de straten; h. de drie extra opgaven: Pagina 1 van 24

ill

herinrichting Diamantplein en omgeving als Hart van de wijk; vergroenen en klimaatadaptief inrichten Granaatplein en bij voldoende budget ook de Onyxstraat; fietsroute Agaatlaan, vanaf kruising Smaragdlaan tot aan de Leeghwatertunnel.

ln beide kaderbesluiten is aangegeven dat het raakvlak tussen beide projecten zo groot is, niet alleen ruimtelijk gezien maar ook qua ambities, opgaven en planning, dat besloten is om na vaststelling van beide kaderbesluiten het verblijfsplein uit het project Diamantplein e.o. in het project Wijkvervanging Hoge Mors te integreren. Met de vaststelling van voorliggend uitvoeringshesluit van het project Hoge Mors fase 1, besluit de raad om de herinrichting van fase 1 van het projectgebied uit te voeren en het definitief ontwerp voor de buitenruimte vast te stellen. Dit betreft de herinrichting van het Diamantplein als hart van de wijk, het vergroenen en klimaatadaptief inrichten van het Granaatplein en de Onyxstraat. Het definitieve ontwerp van fase 2, inclusief de fietsroute Agaatlaan, wordt in het najaar van 2022 aan de raad ter besluitvorming aangeboden, zodat de realisatie aansluitend op

fase 1 kan plaatsvinden. Wijkvervangingen tot en met 2025

ln 2021 is reeds een uitvoeringsbesluit vastgesteld van het project Gasthuiswijk- fase 1, Gasthuiswijk/Haagweg-Zuid fase 2, Houtkwartier-Oost en de Professorenwijk-Oost fase 1. Ook hecft uw raad inmiddcls de beide uitvoeringsbesluiten, faEe 1 en 2, van het vergelijkbare project in het Noorderkwartier-Oost genomen. Het uitvoeringsbesluit Vogelwijk - Raadsherenbuurt fase I is door het college vastgesteld en is naar verwachting in januari 2022 aan uw raad ter vaststelling voorgelegd. Het kaderbesluit van Meerburg en Gasthuiswijk/Haagweg-Zuid fase 3 wordt naar verwachting medio 2022 aangeboden aan de raad. De integrale wijkvervangingen zijn onderdeel van de opgave "Klimaatadaptatie en Biodiverse Vergroening". Doel: Het doel van het project is het realiseren van een duurzame, toekomstgerichte herinrichting van de Hoge Mors fase 1 en een kwalitatief hoogwaardig en aantrekkelijk verblijfsgebied rond winkelcentrum Diamantplein. Resultaat project Het uiteindelijke resultaat is om zowel de ondergrondse als bovengrondse herinrichting van alle straten van perceelgrens tot perceelgrens gerealiseerd te hebben. Hiermee maken we de wijk leefbaar voor nu en in de toekomst door klimaatadaptief in te richten, te vergroenen en de biodiversiteit te vergroten. Daarnaast wordt geanticipeerd op de energietransitie door ondergronds ruimte te reserveren.

Projectgebied Het projectgebied van de Hoge Mors fase 1 betreft het Diamantplein, Granaatplein en de Onyxstraat. Zie het groen gemarkeerde deel van het projectgebied. Ook het gedeelte rijbaan van de Diamantlaan tussen de twee pleinen valt in het projectgebied.

Pagina 2van 24

I t

re 2-- kinÍiifin8

Scope projectgebied en fasering fase 1 (groen) en fase 2 (rood en oranje)

Fasering De start van de realisatie van fase 1 (zie groene arcering) is gepland voor september 2022.De realisatie van fase 2 (zie rood en oranje arcering) is gepland voor het voorjaar 2023. Voor de Diamantlaan is gekozen om de riolering te relinen (= een constructieve kous wordt vanuit de rioolput door het riool heen getrokken en tegen de binnenwand van de rioolbuis aangebracht en

van binnenuit hersteld) zodat we de in 2012 aangelegde openbare ruimte met een aantal moerascipressen niet hoeven te verwijderen. Deze oplossingsrichting draagt daarmee in deze

wijk bij aan een optimaal behoud van bestaande bomen. De uitvoering van fase 1 duurt ongeveer 6 maanden waarvan een aantal maanden nodig is voor het vervangen en verplaatsen van verschillende kabels en leidingen van de NUTS-partijen op het Diamantplein. Het uitvoeringsbesluit Hoge Mors fase 2 zal in het derde kwartaal van 2022 aan de raad ter beslu itvorming worden aangeboden.

Kader:

. Kaderbesluit Diamantplein en omgeving (RV 21.0013) o Kaderbesluit Hoge Mors (RV 21.0076)

ln hoofdzaak zijn de volgende kaders van belang: Beleidsakkoord College 2018-2022 "Samen maken we de stad" Omgevingsvisie Leiden 2040 1.0 (RV í9.0068) Structuurvisie Leiden 2025 (RV 09.0130) Bestemmingsplan Morskwartier (RV. 13.00a1) Gebiedsvisie Diamantplein en omgeving (RV 19.0082)

. . . . . . . . . . .

Kaderbesluit Diamantplein en omgeving (RV 21.0013) Ontwikkelperspectief De Mors (RV 20.0110) Mobiliteitsnota Leiden Duurzaam Bereikbaar 2030 (RV í5.0105) Parkeervisie Leiden Auto- en fietsparkeren 2020-2030 (RV20.0038) UitbreÍding gereguleerd parkeren (RV21.0057) Beleidsprogramma Fiets 2O20-2030 Leiden Fietsstad (RV20.01 1 1) Pagina 3 van 24

. Kadernota2020-2023 . Kaders wijkaanpak . Ambitiedocument Leiden Duurzaam 2030 (RV 20.0038) . Klimaatstresstest20l9 . Warmtevisie Leiden 2017 . Handelingsperspectief Berenschot, juli 2019 o Uitvoeringsprogramma Leiden biodivers en klimaatbestendig 2020-2023 . Handboek Kwaliteit Openbare Ruimte deel 1-4 2017-2025 . Kadernota Kwaliteit Openbare Ruimte . Verordening tot wijziging van de verordening fosieke leefomgeving Leiden 2020, onderdeel bomen (RV2í .0023) . Groene kansenkaart 2019 (RV19 .OO42) . Richtlijngeveltuinen . Beheerplan Wegen 2017-2021 . lntegraalWater Keten Plan (IWKP) 2019-2023 . Eindrapportage Urbanisten klimaatadaptieve bouwstenen Overuvegingen

Proces Als gevolg van de grote overlap van het project "rioolvervanging en herinrichting Hoge Mors" en project Diamantplein e.o. is besloten om na beide kaderbesluiten het Diamantplein verder uit te werken in het project Hoge Mors. Omdat er al een schetsontwerp voor het Diamantplein was, is eerst gestart met het schetsontwerp voor het Granaatplein en de Onyxstraat. ln juni 2021 heefl de participatie voor het schetsontwerp Granaatplein en Onyxstraat plaatsgevonden, waarin we samen met bewoners hebben gekeken naar de opgave, de knelpunten en verbeteringen die binnen de opdracht mogelijk zijn op beide pleinen. Het voorlopig ontwerp voor de drie pleinen is op het digitale participatieplatform Doemee geplaatst, waar betrokkenen er van 16 oktober tot en met 3 november 2021 op konden reageren. Het voorlopig ontwerp voor het Diamantplein is in overleg met de winkeliers geoptimaliseerd. Daarna is het definitieve ontwerp opgesteld dat van 25 november 2021 tot en met 3 december 2021 op Doemee heeft gestaan. Van december 2021 tot en met februari 2022vindl het besluitvormingsproces voor het uitvoeringsbesluit plaats. De verwachting is dat de realisatie in het najaar van 2022 start, dit wel onder voorbehoud van het meewerken van de NUTS-partijen voor het vervangen en verleggen van kabels en leidingen. De doorlooptijd van de realisatie van fase 1 is ongeveer 6 maanden.

Ontwerpu itgangspu nten O ntwe r pu itg a ng sp u nte n ln het Kaderbesluit Hoge lvlors (RB 21.0076) en in de Nota van Uitgangspunten zijn de ontwerpuitgangspunten vastgelegd. Ze zijn gebaseerd op bestaande algemene en specifieke kaders van de gemeente Leiden, opgedane kennis over klimaatadaptieve maatregelen en de toepasbaarheid in deze wijk en input opgehaald tijdens de participatie.

Pagina 4 van 24

Daarnaast zijn bij het vaststellen van het kaderbesluit Diamantplein en omgeving de volgende toezeggingen gedaan aan de raad.

Toezegging 1: wethouder Van Delft zegt toe: Het deelproject Diamantplein goed apart te benoemen in het besluit omtrent de herinrichting en riolering

Reactie Zowel bij de ontwerptoelichting als de kostenraming is het deelproject Diamantplein apart toegelicht, zo is er een rioolontwerp voor de ondergrond gemaakt en een ontwerp voor de bovengrond van het Diamantplein.

Diamantplein/Mors.

Daarnaast zijn bij het vaststellen van het kaderbesluit Hoge Mors de volgende toezeggingen gedaan aan de raad.

Toezegging 1: wethouder North zegt toe bij het uitvoeringsbesluit Hoge Mors te

rapporteren hoe de gesprekken met Portaal en vertegenwoordigers uit de wijk zijn verlopen en wat de uitkomsten daarvan zijn.

Reactie ln fase 1 van de Hoge Mors heeft Portaal alleen woningen aan de Onyxstraat. Naast de reacties van bewoners die zijn binnengekomen via Doemee, is het ontwerp besproken met Portaal, die blijzijn voor de bewoners dat het plein van de Onyxstraat wordt vergroend. Daarnaast is het ontwerp van fase 1 toegelicht aan het kernteam Hoge Mors een groep betrokken bewoners van de Hoge. Samen met het projectteam Hoge Mors bespreekt het kernteam optimalisaties in het ontwerp.

Thema's ontwerp ln onderstaande paragraaf is het boven- en ondergrondse ontwerp toegelicht. ln het kaderbesluit Hoge Mors is een aantal onderdelen benoemd hoe we komen tot een duurzame en toekomstgerichte wijk. ln onderstaand schema is per onderdeel op hoofdlijnen aangegeven wat in het ontwerp opgenomen is.

Hoe is dit veruverkt in het ontwerp

Onderdeel Hart van de Wijk door het creëren van een verblijfsplein met een ontmoetingsfunctie

Diamantplein verbinden met de rest van de Mors door een link te leggen naar het Morslint

Vergroenen en biodiverser maken van het Diamantplein door toevoeging van bomen en planten in nieuwe, ruime groenvakken

Op het verblijfsplein van het Diamantplein komen groenbakken in de vorm van diamantscherven. Aan de binnenzijde van de groenbakken komt een centraal punt waar alle bankelementen van de diamantscherven op uit komen en zo ruimte ontstaat voor ontmoetinq. Door veel groen en verschillende soorten en grootte bomen toe te voegen op zowel het Diamantplein als op het Granaatplein ontstaat er vanaf het Diamantplein een groenverbinding met de groenzone langs de Azurietkade. De boomspiegels op het Diamantplein worden meI212 m2 extra vergroot.

Pagina 5 van 24

Op het verblijfsplein worden ruime groenvakken aangebracht met in totaal 115 m2 extra groen. Verkeersbewegingen van el ke verschillende verkeersdeel nemer een logische en herkenbare plek geven

Du idel ijke verkeersluwe voetgangerszone

met zitgelegenheid

Fietsers hebben een herkenbare fietsverbinding en kunnen fietsen op logische plekken veilig en gemakkelijk stallen Parkeren gecentreerd en gecontroleerd door een helder parkeerregime

Autoverkeer daar waar het verwacht wordt en de weg helder herkenbaar (Diamantlaan en Opaalstraat)

Aanleg van een apart hemelwaterriool (regenwater en afvalwater door een aparte buis)

Kl imaatadaptieve

inrichti ng

Het groen is " ingepakt" in dikke banden om het te beschermen en zitmogelijkheid te bieden, de looplijnen naar de entree van het winkelcentrum gaan tussen het groen door. De entree wordt verbreed, waarbij de boom tussen de bakker en de visboer blijft gehandhaafd. Deze boom zorgt voor een splitsing tussen fietsers die vanaf het fietspad komen en hun fiets willen parkeren en de voetqanqers met winkelwaqens. Centraal gelegen op het verblijfsplein is een verkeersluwe voetgangerszone ingericht, tussen de groenbakken met bankelementen om op zitten. Men kan zitten op de bankelementen die op de betonelementen worden aangebracht en ook op de brede betonelementen. Op het verblijfsdeel van het Diamantplein zijn fietsparkeervoorzieningen opgenomen in de buurt van de entree van het winkelcentrum. Dit is in overleg met de bewoners en winkeliers afqestemd. De parkeervakken op het Diamantplein krijgen een kort parkeerfunctie die wordt geregeld door de zogenaamde'rode kap'zone om te voorkomen dat langparkeerders onnodig parkeerplaatsen in beslag nemen en niet toegankelijk met een parkeervergunning voor de Hoge Mors. Hierdoor is de roulatie van bezoekers voor het winkelcentrum hoger. Dat levert enerzijds een positieve bijdrage aan de parkeerdruk en is anderzijds goed voor de omzet van de winkeliers.

Daarnaast is het voor de bezoekers met grote boodschappen fijn: zij hebben een korte loopafstand van het parkeerterrein naar het winkelcentrum. De rijbaan van het parkeerterrein op het Diamantplein en de rijbaan op de Diamantlaan tussen het Granaatplein en het Diamantplein wordt uitgevoerd in gebakken straatklinkers net als in de rest van de Diamantlaan. Hiermee realiseren we een heldere herkenbare weg. De herinrichting van de Opaalstraat wordt meegenomen in Hoge Mors fase 2. Er wordt een apart hemelwaterriool aangelegd op het Diamantplein dat is berekend op Bui 10 Bui '10 is in riool-jargon een bui die 35,7 mm hemelwater in een uur achterlaat. Volgens de modellen is dit een gebeurtenis die eens in de 10 iaar voorkomt. a Er wordt een drainage/ infiltratiesysteem aangelegd. Hiermee

Pagina 6 van 24

wordt het grondwater gereguleerd in natte en droge perioden; Er worden 13 extra bomen en 15 meerstammige bomen geplant en 1691 m2 meer vergroend t.b.v. het verminderen van híttestress en om water te infiltreren, waarvan 1328 m2 wordt uitgevoerd met bomen, heesters en bloemen , 134 m2 natuurvriendelijke oever,, 138 m2 wadi / kreek en 181 m2 stadstuintjes met groentes en kruiden. a Aanleg van een gescheiden rioolstelsel op het Diamantplein; a Directe afuoer van hemelwater van verharding op groenstroken in alle drie de pleinen en op het Granaatplein een afuoer naar de beek. ln het ontwerp van het Diamantplein is rekening gehouden met een tracé voor de aanleg van een warmtenet. De fysieke aanleg van het net wordt op een later moment uitgevoerd. Door nu deze ruimte te reserveren hoeft in de toekomst het riool niet verlegd te worden. . Op basis van het register ecologische bomen, is een keuze gemaakt welke bomen geschikt zijn en is het groenplan opgesteld; o Biodiversiteit wordt toegevoegd d.m.v. bloemrijke grassen die passen bij het toekomstig straatbeeld ; r Soortenrijkdom groen wordt vergroot; o Bomensoorten worden toegepast die gedijen in een veranderend klimaat; r Straatkolken worden waar mogelijk toegepast i.p.v. trottoirkolken om het wegspoelen van amfibieën te voorkomen. . aanleg van natuurvriendelijke oever van 134 m2. . aanleq van wadi / kreek van 138 m2.

Door de aanleg van een drainage / infiltratiesysteem wordt de grondwaterstand op het Diamantplein beter beheerst. a Er wordt 1238 m2 extra groen/ heesterbeplanting aangebracht; a Als stadstuintjes voor groente en kruiden wordt 181 m2 aangebracht; a Er worden 13 extra bomen en 15 stuks meerstammige bomen bii geplant. De verkeersveiligheid op de pleinen is verbeterd door: r Het toepassen van de huidige normen qua maatvoering en inrichting; a

Ondergrondse ruimtereservering voor de aanleg van een stadsverurrarm ingsnet

Vergroten van de biodiversiteit

Verbeteren grondwaterbeheersing

Toevoegen van extra groen in de straten

Verbeteren verkeersveil igheid

PaginaT van 24

a

a

a

a

a

a

Het parkeren in parkeervakken te reguleren zodat parkeren op straat wordt voorkomen en de bereikbaarheid van hulpdiensten wordt gegarandeerd; Verkeersplateaus d ie worden aangebracht om de snelheid van gemotoriseerd verkeer te reduceren; Het verkeersplateau met voetgangersoversteekplaats op de Diamantlaan wordt op gelijke hoogte met het trottoir gebracht, waardoor het winkelcentrum beter toegankelijk en bereikbaar wordt voor gebruikers van rolstoel, rollator of kinderuvagen; brede profielen op het verblijfsgebied voor het passeren van voetgangers; verbl ijfsgebied voor voetgangers centraal op het plein; aanleg inritconstructie tussen het Diamantplein en de Diamantlaan, zodat verkeer op de Diamantlaan voorranq houdt.

Definitief ontwerp ONTWERP BOVENGROND Om de leesbaarheid van dit uitvoeringsbesluit te vergroten is een ontwerptoelichting als bijlage 3 bijgevoegd. Hierin is per plein en opgave vermeld hoe dit is ingepast in het definitief ontwerp en is aangegeven welke type groen is ingepast. ln de bijlagen 5,6 en 7 is per plein het definitief ontwerp vanaf bovenaanzicht uitgewerkt met de bij behorende dwarsprof ielen.

Algemeen Voor alle drie de pleinen geldt dat dit zoveel mogelijk conform Handboek openbare ruimte van de gemeente Leiden zal worden ingericht. Aanvullend ligt er ook een opgave voor het circulair hergebruik van materialen en een opgave voor het klimaatadaptief inrichten. Klimaatadaptief inrichten is een van de ontwerpuitgangspunten binnen de gemeente. ln de wijkvervangingsprojeeten wordt momenteel geëxperimenteerd met de verschillende oplossingen hiervoor. Bij goed functioneren worden de oplossingen opgenomen in het handboek.

Kimaatadaptatie We krijgen te maken met meer en hevigere regenbuien, langere periodes van droogte in de zomer en hittestress. Om deze weersextremen op te vangen, worden de pleinen anders ingericht. Er komen meer groenvakken die overtollig water kunnen bufferen in de ondergrond en de biodiversiteit zullen verhogen. ln de groenvakkenkomt komt met ruimte voor bomen en meerstammige bomen, heesters die zorgen voor een betere biodiversiteit en schaduwvorming. Voor het klimaatadaptief inrichten van de drie pleinen worden de volgende klimaatadaptieve bouwstenen in het projectgebied ingezet. aanleg hemelwaterriool in het Diamantplein; reduceren verhard oppervlak en omvormen naar groen, alle drie de pleinen; toevoegen bomen, alle drie de pleinen;

-

Pagina 8 van 24

aanleg water drainagesysteem t.b.v. het reguleren van het grondwater, Diamantplein; aanleg wadi- kreek met natuurvriendelijke oever, Granaatplein

Waar mogelijk zijn de bouwstenen zo ingezet dat deze ook op andere gebieden meerwaarde bieden voor de buurt. Dit gebeurt bijvoorbeeld door op zichtbare plekken een bouwsteen toe te voegen die tevens bijdraagt aan differentiatie in het groenbeeld van de drie pleinen. Circulariteit Binnen het plangebied worden zoveel mogelijk bestratingsmaterialen hergebruikt. De betontegels van het Granaatplein en de Onyxstraat zijn kwalitatief goed en worden in het nieuwe ontwerp hergebruikt in de verharding. Ook worden de betonnen zitelementen van het Granaatplein in het nieuwe ontwerp hergebruikt en aangevuld met nieuwe betonelementen voor de ontbrekende onderdelen. ln de raamovereenkomst met de leverancier van betonproducten is opgenomen dat alle betonmaterialen die uit het werk komen gerecycled moeten worden. Door de bestaande betontegels op het Granaatplein en de Onyxstraat opnieuw te gebruiken, werken we niet alleen circulair maar realiseren we een reductie van 80% CO2 in vergelijking met het aanschaffen van nieuwe materialen. B iod ive rsite it/ Be p I a nti n g

Een verscheidenheid aan groenstructuren is belangrijk voor de leefomgeving in en om de stad. We versterken de groenstructuur door het vergroenen van versteende locaties en laten zoveel mogelijk nieuw groen aansluiten bij bestaande groene structuren, zoals de aansluiting van het nieuwe groene Granaatplein met de groenstructuur langs het spoor van de Azurietkade. Hierdoor ontstaan grotere groengebieden die aantrekkelijke wandelverbindingen vormen voor bewoners. Er ontstaat zo ook een robuust groensysteem waar de stadsnatuur baat bij heeft. De flora en fauna van de groene zone langs het spoor zal het Granaatplein als een aantrekkelijke uitbreiding gaan ervaren en het is te vennrachten dat insecten, amfibieën en vogels het Granaatplein zullen gaan bezoeken / bewonen.

Het nieuwe groen heeft zoals gezegd een hoge diversiteit en bestaat veelal uit meerdere groenlagen, bolgewassen, kruiden, heesters, meerstammige bomen en grote bomen. Deze vormen gezamenlijk deze gelaagdheid en bieden een verscheidenheid aan biotopen. Vergroenen en verknopen zijn belangrijke elementen in de ontwerpopgave om de biodiversiteit van de omgeving te vergroten. Naast deze biodiversiteitswinst is de uitkomst vanuit de participatie (bloemrijk, meer bomen, kleinschalige stadslandbouw en geen hangplekken) eveneens sturend geweest in het ontwerpproces. Het Granaatplein biedt door zijn ligging aan de groenzone langs het spoor en zijn brede maat de meeste kansen om de natuunryaarde te versterken. ln de Onyxstraat zullen de meeste tegels worden vervangen door groen en zal er een fijne zachte groene buitenruimte voor de bewoners ontstaan met ruimte voor infiltratie. De nieuwe bomen en grote groenvakken zullen het plein gaan verkoelen. Het Diamantplein, een stenig rommelig plein, zal door de vergroening voor de entree een nieuwe groene verblijfsplek worden, het begin van het groene hart voor de wijk zoals in het

ambitiedocument beschreven staat.

Pagina 9 van 24

Bomen Net zoals bij het alle andere uitvoeringsbesluiten voor de wijkverduurzamingen voegen we ook hier extra bomen toe aan het bomenbestand. We voegen 13 extra bomen en 15 meerstammige

bomen toe in fase 1 van het projectgebied. Daarnaast is uiteraard het uitgangspunt geweest om de bestaande bomen zoveel mogelijk in te passen in het nieuwe ontwerp. Als bijlage 4 is het bomenplan opgenomen met daarop aangegeven de bestaande bomen, de nieuwe bomen en de bomen die momenteelworden onderzocht om te verplanten. Als bijlage 10 is de Boom Effect Analyse bijgevoegd met de uitkomsten van het onderzoek naar de te verplanten bomen. Huidiq bomenbestand Op basis van het rioolontwerp en het bovengronds schetsontwerp van de openbare ruimte is een Boorn effect arralyse (lrierrra: BEA) uitgevoerd. ln de BEA is onderzoek gedaan naar de bomen in de Diamantplein, Granaatplein en Onyxstraat

die verplaatst moeten worden. Dit komt enerzijds door het nieuwe ontwerp waarin we rekening moeten houden met kabels en leidingen en stroomrichtingen van voetgangers, fietsers en auto's' en anderzijds omdat de huidige bomen op het Granaatplein honingbomen zijn die slecht aanslaan in verharding en niet goed bestand zijn tegen wind, terwijl het hier juist veel waait. ln de BEA is op basis van veldonderzoek uitgewerkt welke bomen zijn te verplanten en passen in het nieuwe groenontwerp en welke bomen niet zijn te verplanten en gekapt moeten worden. Voor bestaande bomen die niet worden verplant wordt een bodemverbetering toegepast. Nieuwe buritgrr Voor de aanplant van nieuwe bomen zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: . algemeen, de juiste boom op de juiste plek met de juiste ondergrondse ruimte zodat elke nieuwe boom gezond oud kan worden; o bestaande bomenlanen met soorten aanvullen die qua habitus vergelijkbaar zijn met de huidige laanbeplanting maar van een andere soort mogen zijn; o bij nieuwe aanplant bijvoorkeur kiezen voor soorten die inheems zijn en de biodiversiteit versterken; r zieke bomen meenemen in werkzaamheden en waar mogelijk vervangen door nieuwe exemplaren. o Voor het Granaatplein specifieke bomen die geschikt zijn voor een winderige omgeving en zodoende de wind kunnen breken.

Op het Diamantplein staan 16 bomen, grote platanen en cipressen en een vijftaljonge zomereiken. De grote bomen zijn goed inpasbaar maar van de 5 jonge zomereiken voor de entree staan er 3 slecht bij, omdat ze waarschijnlijk onvoldoende ruimte en voedingsstoffen uit de ondergrond kunnen halen. De 3 zomereiken komen in het nieuwe ontwerp van het Granaatplein in de verharding van het verblijfsgebied te staan. Zonder het ontwerp geweld aan te doen is het niet mogelijk om er groenbakken omheen te vormen, waardoor de wens is om de bomen te verplanten. Nu zijn deze 3 zomereiken nog jong en verplantbaar. De BEA wijst uit dat dit mogelijk is en krijgen een mooie plek op het nieuwe vergroende Granaatplein. De zomereiken hebben een hele hoge biodiversiteitswaarde, maar kunnen op de huidige plek gezien de volle ondergrondse en bovengrondse situatie niet tot volle wasdom komen. Daar zien we wel kans toe op het nieuwe Granaatplein. Op het Granaatplein staat nu één soort boom, de honingboom. De bomen staan in de verharding en staan er slecht bij door de harde wind en de ondergrondse omstandigheden. Voor de realisatie van het ontwerp is in de BEA onderzocht of de 7 honingbomen zijn te verplanten. Vanwege de breed uitgelopen wortelkluit ontstaat grote wortelschade bij het Pagina 10 van 24

verplanten en de kans dat de bomen aanslaan nihil. Geadviseerd wordt om de 7 honingbomen niet te verplanten. Voor realisatie van het ontwerp om plaatst te maken voor de kreek moeten de 7 honingbomen worden gekapt. Op de Onyxstraat staan 2 hemelbomen die in de BEA zijn onderzocht om te verplanten wat niet mogelijk is. Om het ontwerp met de groenstroken aan te brengen moeten de 2 hemelbomen worden gekapt. De score van de honingboom volgens het register ecologische bomen is 0 (op een schaal van 14) en kan slecht tegen een winderige omgeving. Uw raad heeft in de bomenverordening bepaalt: Van het opleggen van een verplantverplichting kan door het college worden afgezien voor bomen met ecologische waarde minder dan 3 of wanneer de kosten van het verplanten hoger zijn dan de actuele vervangingskosten. De compensatieverplichting blijft onverminderd van kracht. De 7 honingbomen en 2 hemelbomen worden ruimschoots gecompenseerd (zie onderstaande tabel).

Bomen Huidig aantal bomen: 39 Te behouden: 27

Stuks 30

Te verplanten: 3

Te kappen: 9 Nieuwe bomen: 13 + I compensatie

22

Nieuwe meerstammige bomen: 15

15

Totaal aantal bomen na werkzaamheden

67

Fietsparkeren Voor wat betreft het fietsparkeren komen in het ontwerp 134 fietsparkeerplaatsen op het Diamantplein en 62 fietsparkeerplaatsen op het Granaatplein terug, dit evenveel als de huidige situatie. Vanuit circulariteit en omdat de fietsbeugels pas í0 jaar oud zijn worden deze in de nieuwe situatie hergebruikt. De locatie van de fietsparkeerplaatsen is bepaald nabij de entree van de winkels en de woningen en zíjn in overleg met de winkeliers en bewoners tijdens de participatie sessies verder uitgewerkt. Hiermee creëren we tevens veilige, duidelijke en comfortabele looproutes voor de voetgangers en de fietser.

Pagina 11 van 24

Fiets parkêrên langs

Er is n.a.v. de participatie

trieer ruinrte gecreèerd onl het winkelcêntrum beter te

ontsIliten

Definitief ontwerp Diamantplein november 2021

visboer

verhoogde zitrànden ntet een groene invulling

Ondergrondse cortainers

LEGENDA i;

T T t ! I 8_t

Fiets

t::::; 1"."-"

I

Defi n itief o ntwe r p D i a m a ntple i n

Het Diamantplein wordt een groot groen plein met een verblijfsfunctie met zitelementen voor de entree van het winkelcentrum. Het groen op het verblijfsdeel van het plein is "ingepakt" in dikke betonbanden om het te beschermen en zitmogelijkheid te bieden, de looplijnen naar de entree gaan tussen het groen door. Langs de muur van de gebouwen komen in totaal 134 fietsparkeerplaatsen. Bij de entree van het winkelcentrum naast de fietsparkeerplaats komt een brede strook van 8 meter die voldoende ruimte biedt aan verkeersbewegingen van voetgangers met winkelwagens en bezoekers met boodschappentassen. Groen en biodiversite it Uitgangspunt is een biodivers groenplan met meerdere lagen beplanting. De grote groene "scherven" krijgen een groene invulling met vaste planten en lage meerstammige bomen en heesters. Hierbij kan men onder andere denken aan sprokehout, meidoorn, kardinaalsmuts en de inheemse roodharige appel. De dikke betonbanden rondom de groenvakken zijn voor een deel hoog om op te zitten en voor een deel laag zodat de verharding van het verblijfsplein hier naar toe kan afirvateren. Zo draagt het ook bij aan de afwatering, houdt het water langer vast en geeft het water de kans om te infiltreren in de ondergrond.

Om ook de hevige regenbuien goed op te vangen, zeker wanneer de ondergrond in natte periodes is verzadigd en het regenwater niet meer in de ondergrond kan infiltreren, komt op het laagste punt in de groenvakken een straatkolk.

Door de parkeervakken op een andere manier te positioneren krijgen de bestaande bomen op het parkeerterrein meer groene ruimte en zullen ze niet meer in de verharding staan maar in het groen. Dit bevordert de groei en de kwaliteit van de bomen en voorkomt opdruk van boomwortels in de verharding. Pagina 'l2van 24

Omdat dit kwetsbare locaties zijn, is hier gekozen voor een robuuste groenblijvende basis. Het nieuwe groen rondom de bomen bestaat uit groenblijvende lage heesters aangevuld met bollen en vaste planten die door de lage heesters heen prikken en voor een bloemrijk beeld zorgen. ln totaal wordt er 327 m2 extra vergroend op het Diamantplein door het vergroten van boomspiegels met 212 m2 en het aanbrengen van de grote groene "scherven" met 1 15 m2. Bomen De bomen bij de entree van het winkelcentrum hebben op dit moment te weinig ruimte om te kunnen groeien, daarom is het voorstel om drie zomereiken op het plein te verplanten en te verplaatsen naar de nieuwe brede groenzone van het Granaatplein, uit onderzoek van de BEA blijkt dat dit mogelijk is.. Deze eiken hebben een hoge biodiversiteitswaarde en kunnen op het Diamantplein niet tot volle wasdom komen, op het Granaatplein is deze ruimte er wel. Op het Diamantplein komen 6 nieuwe bomen en 2 nieuwe meerstammige bomen.

Kimaatadaptatie Op het Diamantplein wordt in de ondergrond een drainage / infiltratiesysteem aangebracht waarmee het grondwaterniveau op een vast peil gehouden wordt. ln periodes van droogte wordt water uit de sloot in het drainagesysteem ingelaten en in natte periodes, als het grondwaterpeil stijgt, wordt het overtollige grondwater via het drainagesysteem naar de sloot afgevoerd. Ook worden groenvakken met deels een verlaagde band op het verblijfsplein toegevoegd, waarbij water dat op de verharding valt hier naartoe kan afiruateren. Wegen - Verkeer Op het Diamantplein staat de verblijfsfunctie centraal. De auto intensiteit is er relatief laag, omdat het een doodlopend parkeerterreintje is met een beperkt aantal plekken. ln het nieuwe ontwerp komen er 27 parkeerplaatsen, dit is 2 meer dan de huidige 25 parkeerplaatsen. Het parkeerterreintje is gecategoriseerd als erftoegangsweg met een snelheidsregime van 30 km/uur. De inrichting van de straat wordt gekenmerkt door een heldere scheiding tussen rijbaan, parkeervakken en trottoir. Het toepassen van trottoirbanden zorgt voor een goede afscheiding

tussen de auto's en langzaam verkeer. Voor fietsers wordt het Diamantplein door middel van een fietspad verbonden met de Robijnstraat. ln verband met aanwezige kabels en leidingen onder het fietspad wordt deze uitgevoerd in rode elementenverharding. Omdat het fietspad ook wordt gebruikt door de vrachtwagens voor het legen van ondergrondse containers worden hier dikke tegels toegepast. De rijbaan en parkeervakken van het parkeerterrein worden uitgevoerd in gebakken straatklinkers in de kleur Paviona (dikformaat) zodat deze herkenbaar aansluit op de gebakken straatklinkers in de Diamantlaan. Het plein en de trottoirs in het verblijfsgebied worden uitgevoerd in gebakken straatklinkers (waalformaat, halfsteens), Binnenste Beter mix om het plein meer uitstraling te geven en te benadrukken als verblijfsgebied

Viskraam Hartevelt en bakkerij Van Maanen De viskraam van Hartevelt schuift meer op richting de parkeerplaats en komt tegenover de bakkerij. Tussen de buitenkant van de luifel van de viskraam en de gevelvan de bakker is een vrij profiel van 5 meter breed. Hierdoor ontstaat zowel voor de bakker als voor de visboer als voor de bezoekers en passanten voldoende ruimte om te verblijven of te passeren. Daarbij moet opgemerkt worden dat de visboer heeft geinvesteerd in een nieuwe viskraam en zo een postieve bijdrage levert aan de uistraling van het plein. De bestaande bovengrondse brandkraan komt in de nieuwe situatie op de plek naast de viskraam terug, alleen wordt deze wel op straatniveau aangebracht zodat dit geen obstakelwordt zoals nu het geval is. Pagina í3 van 24

Winkelwagens Jumbo en Aldi De bestaande opstelplek voor winkelwagens van de Jumbo en de nieuwe opstelplek voor de Aldi komt vanwege de geringe omvang van het plein en de vele functies in de nieuwe situatie niet terug op het plein. De opstelplek voor de winkelwagens komen op eigen terrein van Topmunt, zoals is opgenomen in de'gebiedsvisie Diamantplein e.o.".

GRANAATPLEIN Voor het Granaatplein was de opgave vanuit de Groene Kansen Kaart om het versteende plein klimaatadaptief te maken. Ook voor de Onyxstraat hebben we onderzocht welke klimaatadaptieve maatregelen we konden toepassen en daarnaast het groen en de biodiversiteit te vergroten. Circulair Beide pleinen zijn met de projectontwikkeling van Trisor in 2012 aangelegd en hebben daardoor nog vrij nieuwe verhardingsmaterialen en brede beton elementen die we op de plekken waar we niet gaan vergroenen hergebruiken in het nieuwe ontwerp. Verharding Niet het hele Granaatplein kan worden vergroend, langs de flat blijft een breed profiel van 5 meter breed zonder obstakels beschikbaar voor de brandweer en pakketdiensten die bij de ingang halverwege het plein moeten komen. Op dit deel worden de lichtmasten achter de brede betonelementen geplaatst zodat dczc nict omver kunnen worden gereden. Ook langs de kant van de woningen komt een verharde strook van de bestaande betontegel mix. deze is voldoende breed voor een verhuiswagen of voor hulpdiensten in geval van calamiteiten.

Windkering vmr terÍas Ludieke Stad tuinieren. Kleinê tuintjes om groente, bloemen, kruiden te verboulven.

{, Groene verdiepte zone mêt inheemse bomen,

Begin van de kreek

Natuurlijke oever

struiken en planten

\t.

.n

Fiets

parkeren

Breed trottoir

kreek

: ::ïï*"-'

I f

bruggetje

Brede band

{Hergebruik)

xl

t

I I

lï iï

r€ t;

-t

*:,:1,*.-.

t

Uitloop van de beek

15

::::.-,

Groen en biodiversiteit Pagina 14 van 24

Het nieuwe ontwerp voor het Granaatplein laat zich het best omschrijven als een groene oase. Over de lengte van het plein komt in het midden een langgerekte wadi met een kreek die van de Diamantlaan tot aan de Azurietkade loopt. Deze groene zone wordt gevuld met inheemse oeverplanten zoals lisdodde, gele lis, moerasspiraea en kruiden. Dertien inheemse bomen zoals wilg, den, berk en els en negen meerstammige inheemse wilgenstruiken zullen de windoverlast verminderen. Stadslandbouw Op het Granaatplein wordt eveneens ruimte gecreëerd voor stadslandbouw. Mensen van lunchcafé Deksels, met werknemers met een afstand tot de arbeidsmarkt, willen graag enkele tuinen gebruiken voor het verbouwen van groenten en kruiden die ze in hun gerechten willen verwerken. Ook de nabijgelegen dovenschool heeft interesse getoond om een stukje tuin te onderhouden. Hoewel hier tijdens de participatie nog niet veel animo voor bleek, krijgen ook geÏnteresseerde omwonenden krijgen de mogelijkheid om in een stukje tuin groenten, kruiden of bloemen te gaan verbouwen. De verwachting is dat het animo onder buurtbewoners toeneemt nadat zij onder meer Deksel en de dovenschool aan de slag zien gaan in de tuinen. Natuurvriendelijke oever - brug De harde versteende oever gaan we omvormen tot een natuurvriendelijke ruige oever. Op deze manier betrekken we het water meer bij het Granaatplein.

De natuurlijke zone langs het spoor als onderdeel van het Morslint wordt zo verbonden met het groene Granaatplein. Hier komt de uitmonding van de kreek. Omdat we de voetpadenstructuur van de Azurietkade willen doortrekken naar het Granaatplein komt over de uitmonding van de kreek een simpele voetgangersbrug te liggen.

ONYXSTRAAT

WÈndelroute tusseu de rvoonrvijk en de Azurietkade {spoorzone)

Definitief ontwerp De zitelementen konlen niet teug in het deÍinitievË ontrverp.

Onyxstraat

Beltrating En llestaande te€iels

Íiels parkerpn

Beplalting in overleg nret dÊ

Gmen in bJkkei

lrewoners LT6ENOA

fuleerst.lmnlige llootrl

Hellingbdan blijft nraar rvordt srnallea

t'

Nieuu,e boonr

22 Pagina í5 van 24

Voor de Onyxstraat is gekozen voor een inrichting van een hofje. Centraal door het plein komt vanaf de Azurietkade tot aan de Diamantlaan een pad met aan beide zijden groenvakken met beplanting die past bij een Leids hofje. Langs de woningen aan beide kanten komt een pad voor de bereikbaarheid van de woningen. Het geheel wordt een bloementuin met opvallende sierheesters en vier extra bomen. Langs de trappartijwordt vergroend door beplanting in bakken te planten. Hierbij is gekozen voor "gemakkelijke beplanting" die tegen een stootje kan. Door het toevoegen van extra groen en een andere padenstructuur kunnen vier extra lichtmasten aan het ontwerp worden toegevoegd en worden de bestaande 4 lichtmasten verplaatst zodat deze in het nieuwe ontwerp het nieuwe plein voldoende verlichten. ONTWERP ONDERGROND Rioolvervanging Naast de inrichting van het Diamantplein is ook de riolering in de ondergrond van het Diamantplein aan vervanging toe. ln de Hoge Mors wordt het gemengd rioolstelsel vervangen door een gescheiden stelsel. Deze riolering is ontworpen om bui 10 te kunnen bergen. Er wordt in fase 1 in de Diamantlaan 100 meter gemengd riool verwijderd en circa 100 meter hemelwaterriool en 100 meter vuilwater nieuw aangelegd.

Het hemelwaterriool zal door middelvan uitstroombakken afwateren op het oppervlaktewater Lleze uitstroombakken zr1n voor de Hoge Mors fase 1 gesitueerd bij de watergang van de Opaalstraat - Barnsteenstraat die onderdeel uitmaakt van fase 2. Alle openbare ruimte wordt aangesloten op het hemelwaterriool en zoveel mogelijk van de voorkant van de dakvlakken. Bewoners zullen gestimuleerd worden om hier aan mee te werken, zodat er zoveel mogelijk regenwater loost op het oppervlaktewater en er minder schoon water onnodig wordt afgevoerd naar de AWZI en deze onnodig wordt belast. Grondwater Op basis van de beschikbare grondwatergegevens, maaiveldhoogtes en overlast uit het verleden is het nodig om in het plangebied voorzieningen aan te leggen om het grondwater te reguleren. Hiervoor is er een peilregulerend drainage / infiltratiesysteem ontworpen. Dit systeem wordt aangebracht, zodat in zowel droge als natte periodes het grondwaterpeil op niveau blijft dat bijvoorbeeld goed is voor de instandhouding van de op staal gefundeerde woningen. ln droge periodes wordt er water uit de sloot het drainagesysteem ingelaten en in natte periodes wordt bij een te hoge grondwaterstand het grondwater afgevoerd. Voor het bergen en infiltreren van hemelwater onder parkeervakken is in het hele gebied voldoende ruimte. Ru i mte re se rve r i ng e ne rg ietran siti e

Hoewel de fysieke aanleg van een energienet niet in de projectopdracht is meegenomen en we nog niet exact weten wat voor consequenties de energietransitie precies zal hebben, houden we er nu wel al rekening mee. Dit doen we door bij de aanleg van het nieuwe gescheiden rioolstelsel onder de rijbaan nu ook al ruimte te reserveren voor de energietransitie. Hier voorkomen we mee dat in een later stadium de nieuwe riolering moet worden verlegd of dat bomen in een parkeerstrook of groenvak moeten worden venvijderd omdat er nog nutsvoorzieningen aan de ondergrondse infrastructuur moeten worden toegevoegd ten behoeve van de energietransitie.

Pagina 16 van 24

Als bijlage 8 is het rioolontwerp met de ruimtereservering voor het warmtenet van het Diamantplein bijgevoegd.

Financiën: Dekking Bij het kaderbesluit 'Hogemors' is aangegeven dat er € 16.039.221 ,- beschikbaar is voor dit project. Als gevolg van indexering van het MIP 2022-2025 is het beschikbare budget €.16.257.226,-.

Totaal projectbudget

Kaderbesluit

Reeds

IWKP 20 1 9-2023 Vervangen rioleri ng Hoge Mors

€ 7.902.500

beschikbaar € 1.425.000

FPDS Vervangen materiaal openbare ruimte

Mip20222025 € 6.574.015

€ 7.999.015

€ 4.843.350

€ 4.915.5í6

€ 4.915.516

FPDS Klimaat adaptieve maatregelen en vergroenen

€.2.008.371

€ 2.038.000

€ 2.038.000

FPDS Ruimtereservering in de ondergrond

€ 269.580

€274.000

€274.000

Herinrichting Diamantplein e.o

€ 460.000

€ 467.000

€ 467.000

Groene kansenkaart - Granaatplein

€255.420 € 300.000

€259.226 €304.470

€259.226 € 304.470

€ 14.832.226

€.16.257.226

Beleidsprogramma Fiets 2020-2030 Fietsroute Agaatlaan

Totaal budget

€.16.039.221

€ í.425.000

Totaal

kapitaallasten van de investeringen welke nog niet zijn gevoteerd zijn reeds verwerkt in de meerjarenbegroting. lnvesteringen voor riolering worden jaarlijks automatisch gevoteerd bij het vaststellen van de begroting.

Kostenraming versus dekking fase 1 Bij het kaderbesluit was op basis van een schetsontwerp (SO) becijferd dat de uitvoeringskosten € 16.039.221,- gaan bedragen voor het gehele project. Op basis van het Definitief ontwerp (DO) is € 1.468.424,- benodigd voor fase 1 .

nog beschikbaar Dekking

dekkinq

IWKP 2019-2023 Vervangen riolering Hoge Mors- deel Diamantplein FPDS Vervanqen materiaal openbare ruimte FPDS Klimaatadaptieve maatregelen en vergroenen 25ir FPDS Klimaatadaptieve maatregelen en vergroenen 40jr

€ 147.900

Groene kansenkaart - Granaatplein

Totaal

€ 147.900

te stellen 0

€ 163.450

€ 163.450

€.174.046

€ 174.046

€ 261.070

€.261.070

€ 6.538

€ 6.538

€ 460.000

€ 460.000

€255.420

€255.420

FPDS Ruimtereservering in de onderqrond Herinrichting Diamantplein e.o.

beschikbaar

€1.468.424 Pagina 17 van 24

€ 147.900

€.1.320.524

Voor de investeringen welke zijn opgenomen voor klimaatadaptieve maatregelen is rekening gehouden met een afschrijvingstermijn van 25 jaar. ln de praktijk blijkt dat niet alle werkzaamheden welke verricht moeten worden om klimaatadaptieve inrichting te kunnen realiseren ook daadwerkelijk 25 jaar mee gaan. lnfrastructurele aanpassingen, zoals het verplaatsen of extra toevoegen van extra lichtmasten, het straten van de elementenverharding onder afschot naar de groenstroken en het stellen van de verlaagde opsluitbanden welke benodigd zijn worden afgeschreven in 40 jaar i.p.v. van 25 jaar. Voorgesteld wordt om voor fase 1 een krediet voor klimaatadaptieve maatregelen van € 261 .070,- beschikbaar te stellen met een afschrijvingstermijn van 40 jaar i.p.v. 25 jaar. Resultaten als gevolg van verrichte werkzaamheden aan riolering worden verrekend met de oorspronkelijke hoofdkrediet. Deze middelen zijn gebaseerd op een vierkante meterprijs of strekkende meterprijs inclusief plankosten conform het beheerplan. ln de praktijk kan dit afwijken in verband met de schaalgrote van een project.

Boekwaarde Diamantplei n

\n2012 is de openbare ruimte in de Diamantlaan en op het Diamantplein vernieuwd. Op basis van het schetsontwerp voor het Diamantplein wordt ca. 1oo/o van dat gebied opnieuw veranderd. Het project heeft in 2012 €.1 .130.000 gekost. 1oo/o daarvan wordt nu opnieuw aangelegd (ca. € 1 13.000). Uitgaande van een levensduur van 40 jaar en de voorlopige planning dat het wijkvervarrgirrgsproject Hoge Mors in 2023 de openbare ruimte gaat herinrichten (10 jaar na aanleg) moet er 75o/ovan de investering afgeboekt worden. De afboekwaarde bedraagt (€ 1 í 3.000,- x75o/o) € 84.000. Voorgesteld wordt om de kosten te dekken door een onttrekking aan de reserve " grondexploitatie". Deze dekking loopt vooruit op toekomstige grond- en /of erfpachtopbrengsten van voorgenomen ontwikkelingen nabij het Diamantplein, die worden verrekend met de reserve grondexploitaties. Dit is opgenomen in het Kaderbesluit Diamantplein e.o. (RV 21 .0013). Mocht op het moment van afboeken (naar venvachting 2023) deze opbrengst onvoldoende zijn, dan zal een alternatieve dekking voor deze € 84.000 aan de Raad worden voorgelegd.

Structurele beheerkosten Op basls van het deflnltleve ontwerp nemen de beheer en onderhoudskosten structureel toe nrel € 1 5.140,- per jaar. Dit is exclusief de stijgende beheer en onderhoudskosten als gevolg van het aanleggen gescheiden rioleringsstelsel. Hier is reeds rekening mee gehouden bij vaststeiling van het IWKP en verwerkt in de begroting. De structurele toename van de beheer en onderhoudskosten worden voor € 7.500,- gedekt uit de middelen die bij de kadernota 2020-2023 als onderdeel van het financieel perspectief venverkt zijn in de begroting. Deze aanvullende middelen zijn bedoeld voor dekking van de beheer en onderhoudskosten als gevolg van de Groene kansenkaart. Voorgesteld wordt om de resterende € 7.640,- te dekken door verlaging van de stelpost "areaaluitbreiding". Deze stelpost wordt gevoed met veruvachte extra inkomsten Onroerend Zaken Belasting als gevolg van de ontwikkeling van woningbouw Opaalstraat 1- 5. De structurele beheerkosten van de Hoge Mors zijn na herinrichting hoger, omdat de wijk groen en klimaatadaptief wordt ingericht. Daarmee krijgt de openbare ruimte in de wijk een hogere kwaliteit, functionaliteit en belevingswaarde wat essentieel is, omdat de openbare ruimte door toevoeging van 8000 woningen tot 2030 door meer inwoners gebruikt zalworden. Toevoegen van woningen genereert dekking voor budget Areaaluitbreiding. Pagina 18 van 24

BTW gevolgen Het herinrichten, vervangen van riolering en klimaatbestendig maken van de openbare ruimte in het gehele plangebied van project Hogemors vindt plaats in de openbare ruimte. De BTW op

facturatie van de herinrichting straten en rioleringswerkzaamheden kan daarom voor 100% worden gecompenseerd via het BTW compensatiefonds.

Risico's Periodiek vindt er een risicoanalyse plaats met alle disciplines. lndien nodig wordt er naar aanleiding van deze sessies actief gestuurd op maatregelen. Op dit moment is het grootste risico dat het projectbudget wordt overschreden als gevolg van de inschrijvingen bij de aanbesteding, omdat er veel werk op de markt wordt aangeboden. Daarbij zijn de grondstoffen schaarser waardoor de kosten van materialen en producten stijgen en is personeel schaars als gevolg van de vergrijzing en te weinig nieuwe starters. Om deze risico's zo goed mogelijk te beheersen zijn de volgende maatregelen genomen: er is eind 2021 een onderbouwde DO-raming gemaakt die is geïndexeerd tot het moment van aanbesteding (2022) en waarin rekening is gehouden met een percentage van 10o/o onvoorzien. Daarnaast wordt bij de aanbesteding een flexibele startdatum

van de uitvoering aangegeven met een maximale termijn van 3 maanden na gunning. Hierdoor kan de aannemer beter inspelen op de inzet van z'n machines en personeel ten opzichte van andere projecten en is het risico minder groot. I

ns p raa k/pa rt i c i pati e :

Om de bewoners en ondernemers van het winkelcentrum Diamantplein te informeren en mee te laten denken over de plannen is een uitgebreid participatieproces doorlopen. Vanwege corona heeft de participatie gedeeltelijk via de digitale weg moeten plaatsvinden. Hiervoor is een uitgebreid participatietraject opgezet dat per ontwerpfase hieronder wordt toegelicht. Welke middelen zijn ingezet voor de participatie? Via de projectwebsite van de gemeente Leiden (www.leiden.nl/hoqemors) en de pagina op doemee.leiden.nl site zijn de bewoners geïnformeerd over de voortgang van het project. De bewoners zijn over de Doemee-campagne geïnformeerd via een bewonersbrief, Stadsnieuws, de Stadskrant en social media. Schetsontwerp P artic ipatie sche tsontwe r p D ia m a nt pl e i n

Met een ontwerpgroep, bestaande uit bewoners en een ondernemer (eigenaar viskraam op het Diamantplein), is in twee sessies een schetsontwerp gemaakt voor het Diamantplein. Daarna heeft op 14 december 2020 een digitale bewonersbijeenkomst voor de buurt plaatsgevonden. ln deze sessie is een presentatie gegeven over het schetsontwerp voor de openbare ruimte van het Diamantplein. Het schetsontwerp was onderdeel van het Kaderbesluit Diamantplein e.o. Partici patie schetsontwe rp G ranaatple in e n Onyxstraat. De bewoners zijn door middel van een brief (d.d. 24 juni 2021) uitgenodigd voor twee puzzelsessies die werden gehouden op 13 en 15 juli 2021. Tijdens deze sessies zijn we met bewoners in gesprek gegaan over de invulling van het Granaatplein en de Onyxstraat. De puzzelsessies kon men bijwonen zonder zich hiervoor op te geven. ln totaal hebben 23 personen

Pagina 19 van 24

de sessies bezocht. Het verslag en foto's van beide dagen is gedeeld met de deelnemers en geplaatst op Doemee. De verdere uitwerking van het schetsontwerp voor de openbare ruimte is na vaststelling van het kaderbesluit meegenomen in het participatietraject van het wijkvervangingsproject Hoge Mors.

Voorlopiq ontwerp ln augustus 2021 hebben wijkbewoners de eerste nieuwsbrief Hoge Mors ontvangen. Hierin heeft het projectteam het project beschreven en is een toelichting gegeven op o.a. het gescheiden rioolstelsel, de ruimte reservering voor het energienet, een slim drainagesysteem en meer groen.

Op 19 oktober 2021 hebben wijkbewoners en bedrijven gevestigd op het Diamantplein een brief ontvangen met daarin de uitnodiging om het Voorlopig Ontwerp Hoge Mors fase 1 (Diamantplein, Granaatplein en Onyxstraat) op Doemee te bekijken. Bewoners konden hierover van 16 oktober tot en met 3 november vragen stellen. Omdat het winkelcentrum nu momenteel gerenoveerd wordt en leeg staat, heeft het projectteam contact gezocht met bedrijven gevestigd op het Diamantplein en hen op het voorlopig ontwerp op Doemee geattendeerd. ln totaal zijn er 7 reacties binnengekomen waarvan 1 over het Diamantplein. Dit betrof een idee voor kunst op het Diamantplein. Het projectteam heeft hier positief op gereageerd en aangegeven dat we de mogelijkheden hiervoor gaan verkennen. Op 9 november heeft er overleg plaatsgevonden met de vertegenwoordigers van de vier grootste gebruikers van het Diamantplein. Supermarkt Jumbo, Bakker Van Maanen, Viskraam C. Hartevelt en de toekomstige supermarkt Aldi. De contactpersoon van de Jumbo was met kennisgeving afirvezig en heeft per e-mail op het voorlopig ontwerp gereageerd. De eigenaar van het winkelcentrum Topmunt, heeft ook per e-mail op het voorlopig ontwerp gereageerd. ln beide e-mails en in het overleg hebben de ondernemers aangegeven opmerkingen te hebben bij het voorlopig ontwerp.

Zij misten ruimte voor de winkelwagentjes (Aldi en Jumbo) op het plein, ze wilden het fietsparkeren dichterbij de entree en een betere afscheiding tussen de looproutes van de voetgangers met winkelwagens en de fietsers. ln het overleg is gemeld dat de winkelwagens niet op het plein terugkomen en dat dit bij het ambitiedocument, de gebiedsvisie en de participatie

van het schetsontwerp is aangegeven dat dit op eigen terrein moet plaatsvinden. De opmerking over het "fietsparkeren dichter bij de entree van het winkelcentrum en een betere afscheiding tussen de looproutes van de voetgangers met winkelwagens en de fietsers" is als optimalisatie in het ontwerp overgenomen. Op 16 november is het aangepast voorlopig ontwerp (VO+) aan het kernteam Hoge Mors toegelicht, met meer ruimte voor fietsers en voetgangers en meer ruimte voor de bakker en de viskraam door de viskraam een kwartslag te draaien. Het creëren van deze ruimte is ten koste gegaan van 1 parkeerplaats. Het kernteam was positief en hecht veel belang aan de centrale verblijfplek op het plein met de zitelementen en het groen. Op vrijdag 19 november 2021 is het VO+ digitaal in twee aparte sessie met respectievelijk de contactpersonen namens de bakker, de visboer, de Jumbo en de Aldi toegelicht en besproken. De bakker en de visboer waren blij met de aanpassing om de viskraam een kwartslag te draaien waardoor er een betere doorloop langs de viskraam en de bakker ontstaat. Aldi is blij dat we hebben geluisterd en de voorgestelde wijzigingen uit het gesprek van 9 november in het ontwerp hebben verwerkt. Een mogelijke opstellocatie voor winkelwagens is onder de luifel naast de entree, boven de fietsparkeerplaatsen op eigen terrein van Topmunt. De Pagina 20 van 24

supermarkten stemmen met Topmunt af of ze de tegels van het winkelcentrum doortrekken of dat de verharding van de gebakken straatklinkers van het plein doorgetrokken kan worden. Jumbo vraagt waat ze winkelwagens moeten opstellen nu dit niet meer op het plein kan. Hierbij is net als in alle voorgaande gesprekken, documenten en communicatie aangegeven dat dit op eigen terrein moet plaatsvinden en men dit moet afstemmen met de eigenaar van het winkelcentrum Topmunt. Definitief ontwerp Op 24 november hebben de omwonende en bedrijven van het winkelcentrum Diamantplein een brief ontvangen dat het Definitief Ontwerp ter informatie op Doemee staat. Reageren was mogelijk van 24 november tot en met 3 december. ln deze periode konden nog vragen worden gesteld over het definitief ontwerp. Ook na deze datum bleef het definitief ontwerp (evenals het voorlopig ontwerp) te bekijken op doemee.leiden.nl Van december 2021 tot en met januari 2022 vindt het besluitvormingsproces voor het uitvoeringsbesluit plaats. De venvachting is dat de realisatie in het najaar van 2022 start. De doorlooptijd van de realisatie van fase 1 is ongeveer twee jaar. Nog in te zetten middelen voor participatie

-

Huis-aan-huis nieuwsbrief #2, januari 2022 Horen eventuele insprekers Commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid, 2O januari2022. lnhoudelijke behandeling Uitvoeringsbesluit in de Commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid, 10 februari 2022 en 17 februari 2022ín raad. - lnfomeren bewoners over planning en fasering aannemer; - Per fase in de realisatie bewoners informeren over werkzaamheden door middel van de nieuwsbrief.

Planning Uitvoeringsbesluit

17 februari 2022

Opstellen bestek en tekeningen

Aanbestedingstraject

Januari 2022 April2O22 April2O22 - Juni2O22

Realisatie

Oktober 2022 - maarl2023

-

Bijlagen Brjlage 1 Definitief ontwerp Hoge Mors fase I Bijlage 2 Ontwerptoelichting DO Hoge Mors fasel Bijlage 3 Groenplan Hoge Mors fasel Bijlage 4 Bomenplan Hoge Mors fasel Bijlage 5 Ontwerp en profielen Diamantplein Bijlage 6 Ontwerp en profielen Granaatplein Bijlage 7 Ontwerp en profielen Onyxstraat Bijlage 8 Rioolontwerp Diamantplein

Pagina 21 van 24

Bijlage 9 Persbericht Bijlage 10 Bomen Effect Analyse Hoge Mors fase 1

Pagina22van24

RAADSBESLUIT

De raad van de gemeente Leiden

Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders (Raadsvoorstel 21.0148 van 14 december 2021), mede gezien het advies van de commissie Leefbaarheid en Bereikbaarheid op 10 februari 2022,

BESLUIT

1. ln te stemmen met het uitvoeringsbesluit voor Hogemors fase 1, met daarbij de volgende uitgangspunten:

a) Herinrichting van erfgrens tot erfgrens; b) Vergroenen van de openbare ruimte en vergroten van de biodiversiteit; c) Aanleg van gescheiden rioleringsstelsel dat berekend is op'bui í0'; d) Aanleg drainage/ infiltratiesysteem waarmee het grondwater gereguleerd wordt in het gebied;

e) Voor het ontwerp voor de openbare ruimte gelden de uitgangspunten zoals die met het kaderbesluit Hoge Mors zijn vastgesteld;

0

Ruimtereservering in de ondergrond voor de aanleg van een toekomstig warmtenet.

2. Een krediet van € 429.466,- 'klimaat adaptieve maatregelen Hoge Mors' beschikbaar te stellen met een afschrijvingstermijn van 25 jaar met een kapitaallast van € 21.473,- en deze te dekken door verlaging van de investering "FPDS KLIMA Hoge Mors" met € 174.046,- en door een verlaging van de investering te 'FPDS Groene Kansenkaart 20222025" met € 255.420 waarvan de kapitaallasten € 21.473,- bedragen. Beide investeringen zijn opgenomen in het meerjareninvesteringsplan 2022-2025 en de kapitaallasten zijn gedekt in programma 5B1.3 en 581.2.

3. Een krediet van €261.070,- 'klimaat adaptieve maatregelen Hoge Mors - infra aanpassingen' beschikbaar te stellen met een afschrijvingstermijn van 40 jaar met een kapitaallast van € 9.137,-. Deze te dekken door verlaging van de investering2022-2025 "FPDS KLIMA Hoge Mors' met € 182.749,- welke is opgenomen in het meerjareninvesteringsplan2022-2025 waarvan de kapitaallasten € 9.237,- bedragen deze zijn gedekt in programma 581.2 Beheren openbaar water en riolering.

4. Een krediet 'Herinrichting Hoge Mors' beschikbaar te stellen van € 629.988,- welke is opge no men i n het meerjaren i nvesteri n gsplan 2022-2025 bestaande u it;

- € 6.538,- FPDS RWN Hoge Mors 5A102. - € 163.450,- FPDS VMOR Hoge Mors 5A102. - € 460.000,- Herinrichting Diamantplein 5Aí02.

Met een afschrijvingstermijn van 40 jaar waarbij de kapitaallasten zijn gedekt in de begroting.

Pagina 23van 24

5. De boekwaarde van "Reconstructie Diamantlaan" met € 84.000,- te verlagen en deze te dekken door een onttrekking aan de reserve "grondexploitatie" met een bedrag van € 84.000,-.

6. De stijging van de structurele beheerkosten Hoge Mors fasel van € 7.640,- te dekken door verlaging van de stelpost areaal uitbreiding voor een bedrag van € 7.640,-.

7. Onderstaande (meerjarige) begrotingswijziging vast te stellen. Prograrnrna

lu22

Bestuur en dienstverlenino Veilioheid Economie Bereikbaarheid 0moevinoskwaliteit Stedeliike ontwikkelinq Jeuod en onderwiis Cultuur. spoÍt en recreaiie Maalschaooeliike ondersteunino Werk en inkomen Algemene middelen.

0

2024

2023

2425

Bettragen irr € (. - nadeel, -/- = vooÍ(re( Losten Batett Lastclt Batetl I astcn Batcn Lastert Batctt

Saldo van baten elr lasten Mutatie Íeseíves

0

0

0

0

0

0

I

0

0

0 0

0

0

0

84.000

0

0 0

0

7.U0

0

0

0

0

0 0 0

0

0

0

0

en

I

0

0

0

0

0

0

0

0

0

7_&r0 0

0

0

0

0

0

0

0 0 0 0

0

0 0

0 0

0 0

0 0

0

-7 640

0 0

0

0

0

0

0 0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0 -84"000

0

0

0

0

0

trer rlraa I

neulraal

neutraal

lreutraal

0

Gedaan in de openbare raadsvergadering van 17 februari 2022,

dhr

de

tr r^ .,an

0

T E !

84.000

Resultaat

deG

0

0

0

H.J.J. Lenferink

Pagina24van24