Beantwoording Technische vragen D66 en PvdA Visie Bezoekerseconomie

Technische vragen ‘Visie op de bezoekerseconomie van Leiden 2021-2024' Het College stelt voor om data op basis van GPS-gegevens van bezoekersaantallen, bezoekersprofielen, bezoekersherkomst (op -wijkniveau) en dergelijken uit te splitsen voor specifieke gebieden in de binnenstad. En om een overzichtelijke bezoekerseconomie datadashboard op te zetten met inzichten in de bezoekerseconomie. Het college stelt hierbij dat dataverzameling gevoelig is om privacy redenen. Daarnaast stelt het College dat de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) eind april 2021 een boete heeft opgelegd aan de gemeente Enschede voor het gebruik van wifi-tracking om bezoekersaantallen te meten in de binnenstad. Hierover de volgende vragen: 1. Is het College voldoende op de hoogte van de uitspraak van de AP aan de gemeente Enschede, waarbij ook het gebruik van camera's, sensoren en inzet van een extern bedrijf een rol heeft gespeeld? Hoe waarborgt het College dat Leiden wél aan de privacyregels gaat voldoen? Heeft het college hierbij ook kennis genomen van diverse uitspraken over het Europese Hof met betrekking op het vooraf breed verzamelen van data("slepen")? Het college is op de hoogte van de situatie in Enschede en de consequenties hiervan voor de privacy.

Halverwege 2019, nog voordat deze situatie was ontstaan, is Leiden gestopt met deze manier van data verzamelen voor het in kaart brengen van bezoekersaantallen. De Privacy Officer van Gemeente Leiden / regio071 heeft toentertijd een DPIA1 analyse uitgevoerd op het proces. De Functionaris Gegevensbescherming (FG) heeft eveneens hierop een advies uitgebracht. Uit beide analyses bleek dat deze manier van data verzamelen niet in lijn was met de wettelijke eisen rondom het verwerken van persoonsgegevens en is Leiden gestopt met deze manier van dataverzameling. De Privacy Officer en de FG zijn wederom betrokken bij de huidige plannen voor de opzet van een dashboard en verzameling van data op basis van GPS gegevens over de Leidse bezoekerseconomie, zoals in het raadsvoorstel omschreven. Hun analyse heeft tot de conclusie geleid dat de gemeente Leiden op deze manier geen persoonsgegevens verwerkt. Hierdoor zijn de privacyregels niet in het geding. Een toelichting op de manier waarom data wordt verzameld en verwerkt, wordt gegeven in de beantwoording van vraag 2. De uitspraken van het Europees Hof hebben betrekking op het ongericht verzamelen van data door internetproviders en mobiele telefoondiensten.

Deze uitspraken zijn niet van toepassing op de gemeente omdat zij geen data verzamelt en beheert, maar enkel geaggregeerde data ontvangt die eerder zijn verzameld op basis van actieve toestemming van de app-gebruiker. Daarnaast worden er termijnen gehanteerd voor het bewaren en vernietigen van gegevens. Wel heeft de gemeente kennis genomen van deze uitspraken en wordt dit meegenomen in het leverancierbeleid.

1

DPIA staat voor Data Protection Impact Assessment, een uitgebreide toets die gedaan wordt om te kijken welke privacy-risico’s er zijn en welke maatregelen daartegen getroffen kunnen worden.

2. Hoe gaat het College om met de verkregen data? Op welke wijze en door wie worden deze verwerkt en opgeslagen? De data die de gemeente verkrijgt zijn geaggregeerde en geanonimiseerde data die niet terug te herleiden zijn tot persoonsgegevens. Deze zijn eerder door een dataverzamelaar verzameld via GPS-gegevens van verschillende apps. Deze partij deelt deze data met een dataleverancier die deze verwerkt tot voor ons bruikbare statistische informatie. Die informatie kunnen we vervolgens gebruiken voor analyse en statistieken voor eigen inzichten, of beschikbaar kunnen stellen in een dashboard voor een breder publiek. Bij een positief raadsbesluit maakt de gemeente samen met het Handelshuis een verdere uitwerking van de opzet van dashboard en verzameling van data over de bezoekerseconomie op basis van GPSgegevens. In het beoogde dashboard en de verzameling van gegevens over de Leidse bezoekerseconomie worden geen persoonsgegevens verwerkt. Er zijn gesprekken geweest met vier dataleveranciers die ook in andere gemeenten actief zijn. In de verdere uitwerking een van deze vier AVG-gecertificeerde bedrijven geselecteerd worden om mee samen te werken voor het verzamelen en verwerken van data. Ook wordt nader verkend welke partij het beste de eigenaar van de (geaggregeerde) gegevens kan zijn.

Omdat de gemeente als opdrachtgever optreedt, is het dan ook goed denkbaar dat de gemeente ook de eigenaar van de data kan worden. 3. Denkt het College dat bezoekers van Leiden zich bewust zijn van opslag van hun gegevens van bijvoorbeeld weerapps als ze de stad gaan bezoeken? Zo nee, vindt het college dit bezwaarlijk? Zo ja, is het College van plan dit kenbaar te maken aan bezoekers? Na het downloaden van een app met een functie voor het delen van locatiegegevens, moet de gebruiker akkoord geven voor de voorwaarden van deze app. Hiermee geeft de gebruiker toestemming tot het delen van locatiegegevens. In de disclaimer van deze toestemming is ook opgenomen dat deze gegevens gebruikt kunnen worden voor marketing. In deze apps is deze optie ook uit te vinken, zo heeft de gebruiker altijd een keuze om geen gegevens te delen. Als een gebruiker dit uitvinkt, verwijdert het bedrijf dat gegevens verzamelt, automatisch alle verzamelde data van die app-gebruiker. Een dataverzamelaar moet een rechtmatige grondslag hebben om gegevens op te slaan. Na 12 maanden wordt alle verkregen locatiedata verwijderd door de dataverzamelaar. Daarnaast worden er regelmatig herinneringen gestuurd via de apps of de locatiegegevens nog gebruikt mogen worden.

Wel onderkent de Privacy Officer dat weinig personen bij het installeren van een applicatie de volledige gebruikersvoorwaarden lezen, voordat ze op ‘akkoord’ klikken voor het delen van locatiegegevens. Dit neemt de gemeente mee in de afwegingen in de beoordeling voor de leverancier. De gemeente kan hier vorm aan geven door bijvoorbeeld op borden in de stad en via de gemeentewebsite bezoekers erop attenderen dat we geanonimiseerde data bijhouden over onze bezoekerseconomie, op basis van GPS gegevens. 4. Welke apps, behalve weerapps, is het college van plan in te zetten om data van bezoekers te vergaren? Is dat een limitatieve lijst?

Het college is niet van plan om apps in te zetten om data van bezoekers te vergaren. De gemeente koopt geaggregeerde data in, die een dataverzamelaar heeft verzameld via apps. In principe kan dit via alle apps zijn die de functie hebben om locatiegegevens van hun gebruikers te delen met de app-ontwikkelaar. Een dataverzamelaar maakt afspraken met appontwikkelaars over het gebruik van GPS-gegevens binnen de kaders van de wet (en geeft ook voorwaarden aan de ontwikkelaars mee waarop gegevens worden verkregen, zoals toestemming van de app-gebruiker voor het delen van GPS-gegevens, de mogelijkheid om het delen van gegevens ten alle tijden te kunnen stoppen, en dat de app ook zonder het delen van GPS-gegevens ook alle functionaliteiten moet behouden). 5. Het College noemt andere gemeenten waarin gebruik wordt gemaakt van voorgenomen beleid tav data gebruik. Welke zijn dit? Twee voorbeelden van gemeenten die gebruik maken van data o.b.v. GPS-gegevens zijn: • Gemeente Rotterdam heeft een druktemeter o.b.v. GPS gegevens: www.SpotRotterdam.nl. Hier wordt actuele informatie over de drukte gegeven o.b.v. GPSgegevens die geleverd wordt door dataleverancier Resono. Gemeente Rotterdam berekent het actuele drukteniveau door een vergelijking te maken met de data tot twee weken terug. • Stedelijk gebied Eindhoven (samenwerking van 9 gemeenten) heeft een dashboard o.b.v.

GPS data via Resono & Zicht op Data.

6. Over hoeveel ambtelijke capaciteit beschikt de gemeente Leiden om opslag en verwerking van data op een goede manier te borgen? In de uitwerking van dataverzameling en dashboard moet nog verkend worden welke partij het beste de opslag en verwerking van data op een goede manier kan borgen. Dit kan een extern gespecialiseerd bedrijf zijn zoals genoemd in het antwoord op vraag 2. Mogelijk kan het Team Datadiensten van Servicepunt071 een rol spelen in de ontwikkeling en/of het beheer van het dashboard op basis van de ontvangen geaggregeerde data. 7. Veel apps hebben een commercieel karakter; betaalt Leiden voor gebruik of doorgifte van deze verkregen data? Over de kosten voor het verzamelen van data worden afspraken gemaakt tussen de appontwikkelaar en dataverzamelaar. Wel koopt de gemeente geaggregeerde data in, die eerder zijn verkregen vanuit apps. Hieraan zitten kosten verbonden. Dekking hiervoor zal worden gezocht binnen bestaande budgetten voor Economie. 8. Is de gemeente Leiden van plan zelf de analyse van de verkregen data te verrichten, of maakt zij hierbij gebruik van derden? In het geval van een derde, welke partij is Leiden voornemens hiervoor in te schakelen? Is het College van plan een tussenpartij in te schakelen voor de levering van deze data?

In de beantwoording van vraag 2 is toegelicht op welke wijze data verkregen en verwerkt kunnen worden. In vraag 6 is aangegeven dat Team Datadiensten van Servicepunt071 mogelijk een rol in kan vervullen in de ontwikkeling en beheer van het dashboard o.b.v. de data. De selectie van een tussenpartij moet nog plaatsvinden en is onderdeel van de uitwerking.

9. Komt de verwerking van data in het verwerkingsregister te staan? In principe zal de verwerking van de data niet in het verwerkingsregister komen. Hierin staan alleen verwerkingen van persoonsgegevens, daar is bij het verwerken van deze data geen sprake van. De gemeente Leiden krijgt alleen geanonimiseerde en geaggregeerde data aangereikt, die niet terug te herleiden is naar individuen. Het opnemen van de verwerking van data in het verwerkingsregister kan overwogen worden. De gemeente Leiden heeft het beschermen van persoonsgegevens en privacy hoog in het vaandel staan, en beseft dat aan het verkrijgen van de data een verwerking van persoonsgegevens vooraf is gegaan. Omdat we dit ook van onze samenwerkingspartners verwachten, wordt overwogen een verwerkersovereenkomst af te sluiten met de leverancier van de data en kan zoals hierboven aangegeven overwogen worden de verwerking in het register op te nemen. De uitwerking daarvan moeten we nog juridisch toetsen. Daarnaast zijn we voornemens om tijdens het proces van uitwerking van monitoring via de methodiek DEDA (De Ethische Data Assistent), ethische afwegingen te maken in dataverzameling en beschikbaar stellen ervan (aanvragen bij team Onderzoek en data van de gemeente Leiden). 10.

Is het College bereid eventueel te wachten met de invoering van deze vorm van dataverwerking totdat de Autoriteit Persoonsgegevens hierover een uitspraak heeft gedaan? Of is het College van plan een juridische toetsing aan te vragen alvorens over te gaan tot implementatie? Onlangs is door de AP een handreiking gepubliceerd met opmerkingen over het gebruik van GPS-gegevens. Hierin wordt echter geen uitsluitsel gegeven over wat er wel of niet binnen de kaders van de wet valt. De verwachting is niet dat de AP op relatief korte termijn (binnen nu en 6 maanden) met een uitspraak komt. Daarom heeft het niet de voorkeur om een uitspraak van de AP af te wachten. Juridische toetsing zou ingewonnen kunnen worden bij een externe privacy expert. Dit heeft echter niet de voorkeur, omdat te verwachten valt dat hier geen andere conclusies uit voortkomen dan die de Privacy Officer reeds getrokken heeft (er worden namelijk geen persoonsgegevens verwerkt bij het ontvangen van de gevraagde GPS-gegevens). De gemeente Leiden blijft in het gebruik telkens evalueren en de ontwikkelingen op dit gebied volgen.

IJsbrand Olthof – D66 Marc Newsome - PvdA