2025-45c D25.336911 Bijlage 1. Procesvoorstel Loka Procesvoorstel Lokale Inclusie Agenda Gemeente Kapelle

Procesvoorstel Lokale Inclusie Agenda gemeente Kapelle 1. Inleiding 1.1 Aanleiding Met dit procesvoorstel geeft het college uitvoering aan de ambitie van de gemeenteraad om een Lokale Inclusie Agenda (LIA) op te stellen. De gemeenteraad heeft deze ambitie vastgelegd in de Contourennota 2022-2026: "Iedereen moet mee kunnen doen in onze samenleving. Hiervoor ontwikkelen we in de komende periode inclusiebeleid. Onderdeel hiervan wordt de implementatie van het VNverdrag voor de rechten van mensen met een handicap. We hebben daarbij extra aandacht voor de openbare ruimte. Het huidige LHBTIQ+ beleid loopt in 2024 af en wordt daarna onderdeel van het inclusiebeleid." De aanleiding voor dit proces is tweeledig: •

Het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap (geratificeerd door Nederland in 2016) verplicht overheden om gelijke behandeling, toegankelijkheid en participatie van mensen met een beperking te waarborgen. Het opstellen van een LIA is een belangrijk instrument om hier invulling aan te geven.

•

Ook hechten we belang aan het versterken van sociale inclusie voor andere groepen. Het huidige beleids- en actieplan LHBTI 2020-2024 wordt geactualiseerd en geïntegreerd in de LIA, om zo te komen tot een bredere en meer samenhangende aanpak van inclusie.

1.2 Waarom vinden we dit belangrijk? Volwaardige en gelijkwaardige deelname aan de samenleving is voor mensen met een (niet) zichtbare beperking, chronische ziekte of LHBTQI+ personen nog niet vanzelfsprekend. Deze groepen worden vaak geconfronteerd met onbewuste uitsluiting en drempels. De aanpassing van Artikel 1 van de Grondwet in 2023, waarbij 'handicap' en 'seksuele gerichtheid' zijn toegevoegd, benadrukt het maatschappelijk belang om hier actief beleid op te voeren. Het is de verantwoordelijkheid van de gemeente om de rechten van mensen met een (niet) zichtbare beperking en/of chronische ziekte te waarborgen conform het VN-Verdrag Handicap. Daarnaast, is het onze taak om gelijke behandeling te bevorderen en discriminatie tegen te gaan op basis van seksuele gerichtheid en genderidentiteit. Om dit te realiseren, ontwikkelen we beleid en maatregelen in nauwe samenwerking met ervaringsdeskundigen en belangenorganisaties, zodat hun behoeften centraal staan in de besluitvorming.

1.3 Wat willen we ermee bereiken? Met dit proces willen we drie hoofddoelstellingen realiseren: 1. De norm stellen: We streven naar een gemeente waarin het normaal is dat alle inwoners, met en zonder beperking, en ongeacht hun seksuele gerichtheid, volwaardig en gelijkwaardig kunnen deelnemen. Het creëren van een inclusieve gemeente is een gedeelde verantwoordelijkheid van de hele gemeenschap. 2. Samenhangende visie ontwikkelen: Door de integratie van het beleids- en actieplan in de Lokale Inclusie Agenda ontstaat een samenhangende visie op gelijke behandeling, sociale veiligheid en participatie voor álle inwoners. 3. Actiegerichte agenda opstellen: We ontwikkelen een concrete agenda met duidelijke doelstellingen en acties voor de komende periode. Door de directe betrokkenheid van inwoners en ervaringsdeskundigen, waarborgen we dat deze acties ook daadwerkelijk een positief verschil maken.

2. Waar gaat de LIA wel en niet over? Inclusie gaat over alles en iedereen. Voor de Lokale Inclusie Agenda richten we ons in eerste instantie op de doelgroepen van het VN-Verdrag Handicap en LHBTQI+ personen. Deze groepen ervaren momenteel onnodige drempels en uitsluiting, en vereisen daarom specifieke aandacht. De opgedane kennis en ervaring uit dit proces kunnen we in de toekomst benutten om het inclusiebeleid verder te verbreden.

VN-Verdrag Handicap Het VN-Verdrag Handicap richt zich op het verbeteren van de positie van personen met langdurige fysieke, mentale, intellectuele of zintuigelijke beperkingen die hen in wisselwerking met diverse drempels kunnen beletten volledig, effectief en op voet van gelijkheid met anderen te participeren in de samenleving. -

Fysieke beperkingen zijn problemen die iemands fysieke capaciteit of mobiliteit beïnvloeden, zoals het onvermogen om te lopen of te bewegen op de gebruikelijke manier. Zintuigelijke beperkingen zijn problemen die een of meer van de vijf zintuigen beïnvloeden. Bijvoorbeeld, visuele beperkingen (blindheid of slechtziendheid) en gehoorbeperkingen (doofheid of slechthorendheid). Intellectuele beperkingen zijn problemen die iemands vermogen om te leren, te redeneren, problemen op te lossen, of zich aan te passen aan de sociale eisen van het dagelijks leven, beïnvloeden. Mentale of psychische beperkingen zijn problemen die betrekking hebben op de geestelijke gezondheid, zoals depressie, angststoornissen, bipolaire stoornissen, schizofrenie en andere soortgelijke aandoeningen.

Personen met een chronische ziekte (zoals reuma, MS, diabetes of longziekten) of ouderdomsgerelateerde beperkingen (zoals gehoorverlies, verminderd zicht, mobiliteitsproblemen of geheugenverlies) vallen onder het verdrag als deze leiden tot langdurige belemmeringen in het dagelijks functioneren. Het gaat dus niet om de medische

aandoening of leeftijd op zich, maar om de gevolgen daarvan voor volwaardige en gelijkwaardige participatie in de samenleving.

Toegankelijkheid Toegankelijkheid is een randvoorwaarde van inclusie. Om volwaardig mee te kunnen doen, heb je gelijkwaardige toegang nodig. Bijvoorbeeld tot gebouwen, gebruiksvoorwerpen en informatie. De inrichting van onze samenleving bevat veel onnodige drempels die inwoners beperken, meer dan hun beperking zelf, in hun mogelijkheden. We maken onderscheid tussen drie vormen van toegankelijkheid: •

Bij fysieke toegankelijkheid kunnen mensen met een (niet) zichtbare beperking en/of chronische ziekte zich vrij verplaatsen, zonder daarbij afhankelijk te zijn van anderen. Het betreft de toegang, bruikbaarheid en veiligheid van gebouwen en faciliteiten.

•

Bij digitale toegankelijkheid is de digitale informatie en zijn diensten volledig toegankelijk voor iederéén. Zoals een app, website of digitaal portaal. Ook als je bijvoorbeeld slechthorend, slechtziend of kleurenblind bent. Of als je een neurodivers brein hebt. Bij digitale toegankelijkheid houden we daarnaast rekening met gebruikers die laaggeletterd zijn.

•

Bij sociale toegankelijkheid gaat het om taal, bejegening (houding) en bewustwording van hoe we op een gelijkwaardige manier met elkaar omgaan. Als iets sociaal toegankelijk is, dan word je bijvoorbeeld goed te woord gestaan en met een open houding ontvangen. Je kunt makkelijk bij de juiste informatie komen. Bij activiteiten houdt men rekening met wat jij wil, kan en nodig hebt om mee te doen.

LHBTIQ+ LHBTIQ is een afkorting voor lesbisch, homoseksueel, biseksueel, transgender, interseksueel en queer. De + staat voor alle andere vormen die niet heteroseksueel en cisgender zijn. Met LHBTIQ+ personen bedoelen we dus mensen met een hiervoor genoemde seksuele geaardheid of genderidentiteit. LHBTIQ+ personen worden vaker geconfronteerd met discriminatie, uitsluiting, onveiligheid en sociale afwijzing. Bijvoorbeeld op school, op het werk, in de zorg of in de openbare ruimte. Vooral jongeren, biculturele LHBTIQ+ personen en transgender- of non-binaire mensen ervaren vaak extra barrières. De gemeente heeft een belangrijke rol in het bevorderen van sociale acceptatie, veiligheid en zichtbaarheid van LHBTIQ+ inwoners. Dit vraagt om aandacht voor sociaal-culturele drempels, bewuste representatie in beleid en communicatie, en samenwerking met ervaringsdeskundigen. Door de LHBTIQ+ gemeenschap expliciet te betrekken in het inclusiebeleid, draagt de gemeente bij aan een samenleving waarin iedereen zichzelf kan zijn — ongeacht seksuele oriëntatie, genderidentiteit of expressie.

3. Procesvoorstel 3.1 Aanpak We hanteren een aanpak die is gebaseerd op de handreiking van de VNG, met als leidend principe 'Niets over ons, zonder ons'. 1. Nulmeting en analyse: We brengen per levensdomein (zoals de VNG die onderscheidt, met toevoeging van 'informatie en communicatie') in kaart wat de gemeente al doet en wat de stand van zaken is. We analyseren bestaande beleidsstukken en voeren gesprekken met interne medewerkers en uitvoeringspartners. 2. Participatie: De input van inwoners, ervaringsdeskundigen en maatschappelijke organisaties staat centraal. We betrekken hen via de volgende instrumenten: o

Vragenlijst: Een digitale vragenlijst onder inwoners om hun ervaringen en lokale prioriteiten te achterhalen.

o

Interviews: Gerichte gesprekken met ervaringsdeskundigen.

o

Leren van de praktijk: Het raadplegen van succesvolle praktijkvoorbeelden van andere gemeenten.

3. Concept opstellen: De opgehaalde input wordt verwerkt tot een concept van de Lokale Inclusie Agenda. Deze concepttekst wordt vervolgens ter feedback voorgelegd aan de betrokken partners en ervaringsdeskundigen. 4. Besluitvorming en communicatie: De Lokale Inclusie Agenda wordt ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. De vastgestelde agenda wordt breed gecommuniceerd, zodat alle inwoners op de hoogte zijn.

3.2 Planning Om het proces gestructureerd te laten verlopen, hanteren we de volgende planning. Vanwege de ambitie die is opgenomen in de raadscontourennota, streven we naar besluitvorming binnen de huidige raadsperiode. Informeren 1. Communicatie participatietraject: in- en extern De communicatie bij aanvang, maar ook tussentijds en achteraf over de opvolging is een belangrijk onderdeel van dit proces. We vinden het belangrijk dat alle betrokkenen op de hoogte zijn van de (participatie)mogelijkheden en wat er met hun inbreng gebeurt. We zorgen er daarom voor dat alle betrokkenen van dit proces op de hoogte zijn. Ophalen en analyseren

augustus 2025

Stand van zaken per levensdomein in beeld Op basis van gesprekken met medewerkers, uitvoeringspartners en analyse van beleidsstukken brengen we in kaart wat we als gemeente al doen voor een inclusieve samenleving en wat eventueel kan worden verbeterd.

augustus & september

Leren van ervaringen Op basis van bewezen praktijkvoorbeelden en door middel van gesprekken met ervaringsdeskundigen vormen we een beeld over mogelijke verbeteringen. Consulteren Vragenlijst uitzetten onder inwoners We zetten vragenlijsten uit om inwoners te bevragen over hun ervaringen met inclusie en in het bijzonder ten aanzien van de doelgroepen VN-Verdrag Handicap en LHBTQI+ personen. Dit biedt ons inzicht in lokale behoeften en prioriteiten.

27 augustus – 17 september

Besluitvorming Besluitvorming over beleidsplan door college (raadsvoorstel)

4 november

Oordeelsvormende raad

25 november

Besluitvormende raad

16 december

3.3 Financiën Het uitvoeren van het procesvoorstel brengt naast ambtelijke capaciteit geen extra kosten met zich mee. Bij het opstellen van de Lokale Inclusie Agenda worden ambities per levensdomein opgesteld in overleg met de desbetreffende afdeling. Zo wordt gekeken tot in hoeverre ambities kunnen worden uitgevoerd binnen bestaande budgetten en welke acties om een incidentele impuls vragen. Het vergroten van de bewustwording, zodat de inclusiegedachte in de toekomst aan de voorkant onderdeel is van afweging en keuzes van bijvoorbeeld inkoop, inrichting en organisatie, wordt geacht bij te dragen aan duurzamere resultaten.