Document · PDF

2025-40a D25.339563 Beheerplan Groen v4a definitief 26 september advisering

Raadsvergadering 25 november 2025, gemeente KapelleBij agendapunt: Beleids- en beheerplan openbaar groen9.271 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Niet gevonden in dit document.

RAPPORT Beheerplan Groen 2026 - 2035 Klant:

Gemeente Kapelle

Referentie:

BK6903-MI-RP-250619-0908

Status:

Concept/0.4

Datum:

29 augustus 2025

Open

HASKONING NEDERLAND B.V.

Laan 1914 no.35 3818 EX Amersfoort Netherlands Mobility & Infrastructure Trade register number: 56515154 Telefoon: +31 88 348 20 00 Fax: +31 33 463 36 52 E-mail: info@haskoning.com Website: haskoning.com

Titel document: Ondertitel: Referentie: Uw kenmerk Status: Datum: Projectnaam: Projectnummer: Auteur(s):

Beheerplan Groen 2026 - 2035 BK6903-MI-RP-250619-0908 Concept/0.4 29 augustus 2025 Beheerplan Groen BK6903 Haskoning – PdO / SvdW

Opgesteld door:

Click here to enter text.

Gecontroleerd door: Datum:

29 augustus 2025

Goedgekeurd door: Datum:

29 augustus 2025

Classificatie:

Open

Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. Haskoning Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever. Let op: dit document bevat mogelijk persoonsgegevens van medewerkers van Haskoning Nederland B.V. Voordat publicatie plaatsvindt (of anderszins openbaarmaking), dient dit document te worden geanonimiseerd of dient toestemming te worden verkregen om dit document met persoonsgegevens te publiceren. Dit hoeft niet als wet- of regelgeving anonimiseren niet toestaat. 29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Inhoud 1

Inleiding

Kaders voor beheer

2.1

Wet- en Regelgeving

2.2

Doelstellingen gemeente

2.3

Kwaliteitsniveau

Beheerstrategie

Huidige situatie

4.1

Areaal

4.2

Kwaliteit

Onderhoudsplanning

5.1

Integrale aanpak

5.2

Regulier onderhoud

5.3

Duurzaamheidsbouwstenen

5.4

Niet beïnvloedbare kosten

5.5

Investeringen en kapitaallasten

Financiën

6.1

Kaders vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)

6.2

Benodigde budgetten

6.3

Vergelijk met beschikbare budgetten

6.4

Conclusie

Scenario’s

7.1

Meest kansrijke scenario

Aanbevelingen

Risicoparagraaf

Bijlagen Bijlage 1 Wettelijke kaders

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

iii

Open

Inleiding

Gemeente Kapelle is verantwoordelijk groenbeheerder Een kwalitatief goede groenstructuur draagt bij aan het welzijn en de veiligheid van de bevolking. Daarnaast is groen belangrijk voor het tegengaan of opvangen van effecten van klimaatverandering en het behoud van biodiversiteit. Een meerjarig groenbeheerplan geeft inzicht in deze ambities en geeft sturing aan keuzes in het beheer om zoveel als mogelijk hieraan bij te dragen. De groenambities van de gemeente Kapelle zijn opgenomen in onder andere de omgevingsvisie, het concept structuurplan natuur en biodiversiteit en de bouwsteen natuur en biodiversiteit (D21.288344). Groen is een multifunctionele oplossing. Bijvoorbeeld bij waterberging, verminderen van hittestress, voorkomen van verloedering van de woonomgeving, stimuleren van beweging. Het is een investering die zich op vele fronten terugverdient. Het opstellen van het groenbeheerplan is een logische volgende stap. Het geeft handvatten voor het beheer van het groen, de knelpunten, de beheerkeuzes en de financiële consequenties om de ambities voor het groen te borgen. Met het opstellen van dit meerjarig groenbeheerplan wordt hier invulling aan gegeven. Het beschrijft op welke wijze het openbaar groen wordt beheerd, de huidige kwaliteit van het openbaar groen, wat financieel nodig is om de kwaliteit van het groen te behouden en te versterken.

Doel Het doel van dit beheerplan is meerledig. Het plan geeft inzicht in het areaal- zowel in kwantiteit als kwaliteit- en gaat in op de (belijden)kaders en verplichtingen. Dit resulteert in een overzicht van benodigde middelen voor het onderhoud van groen. Ook geeft het inzicht in de kosten die gemoeid zijn met ambities zoals onder andere opgenomen in de duurzaamheidsbouwstenen. Dit beheerplan biedt daarmee een opzet voor helder, gestructureerd en effectief groenbeheer. Afbakening Het groenbeheerplan gaat over het gemeentelijke openbaar groen, zoals bomen, bosplantsoen, heesters, gazon, bermen en exoten. Zowel in de openbare ruimte, als de begraafplaatsen en de sportparken. Het onkruid beheer op verhardingen valt financieel gezien buiten de scope van dit groenbeheerplan; de financiën vallen onder het wegbeheerplan. De uitvoering van het onkruidbeheer op verhardingen wordt echter wel gecoördineerd vanuit groenbeheer. Dit plan geeft inzicht in: - De kaders voor het beheer (hoofdstuk 2). - De beheerstrategie (hoofdstuk 3). - Het areaal en de actuele onderhoudstoestand van het groen (hoofdstuk 4). - De onderhoudsplanning, integrale aanpak en overige kosten (hoofdstuk 5). - De benodigde budgetten en financiële gevolgen (hoofdstuk 6). - Scenario’s (hoofdstuk 7) - Aanbevelingen (hoofdstuk 8) - Risicoparagraaf (hoofdstuk 9).

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Kaders voor beheer

2.1

Wet- en Regelgeving

De gemeente heeft geen volledige vrijheid in het vaststellen van haar beleid voor groenbeheer. Het beheer van groen is namelijk (deels) in nationaal geldende wetten en besluiten geregeld. Zij geven de kaders aan voor het beheer. De belangrijkste wet- en regelgeving: -

Grondwet Omgevingswet Algemene Plaatselijke Verordening (APV)

Arbeidsomstandighedenwet (Wet Arbo) Gemeentewet Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)

Meer informatie over deze wet- en regelgeving is opgenomen in bijlage 1. Diverse normen, richtlijnen en standaarden (zoals die van NEN of CROW) hebben geen wettelijke status, maar geven wel kaders voor een professionele invulling van beheer en onderhoud.

2.2

Doelstellingen gemeente

Gemeentelijke ambities De gemeente wil een aantrekkelijke, inclusieve en veilige leefomgeving, waarbij het prettig wonen is. In de Contourennota 2023 – 2026, het Strategisch Kompas (2019) en de omgevingsvisie 2040 (in ontwikkeling) zijn de relevante doelstellingen voor het beheer van het groen bepaald: - De gemeente streeft naar een groene en gezonde leefomgeving omdat deze bijdraagt aan het lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden van mensen. - Bij geplande werkzaamheden is er extra aandacht voor meer groen in de wijk. Concept structuurplan Natuur en Biodiversiteit De gemeente Kapelle wil dat het groen een bijdrage levert aan een gezonde en toekomstbestendige leefomgeving. Met die gedachte is gewerkt aan een concept groenstructuurplan waarin is opgenomen hoe het groen ingezet kan worden en waar uitbreiding van het groen in de komende jaren wenselijk is. De groene visie is vormgegeven door middel van de volgende vier thema’s: 1. Meer en functioneel groen; 2. Biodiversiteitsmaatregelen op groot en klein schaalniveau; 3. Vergroten van de natuurbeleving; 4. Samen werken aan biodiversiteit. Duurzaamheidsagenda - Bouwsteen Circulaire gemeente (D25.329105): In aanbestedingen van werken worden criteria bepaald om CO2 te reduceren en het gebruik van fossiele brandstoffen terug te dringen.

Inschrijvende partijen kunnen hierop punten scoren in een MVI-aanbesteding; - Bouwsteen Klimaatbestendige leefomgeving (D24.319894): Bij onderhoud bepalen wat de mogelijkheden zijn om een bijdrage te leveren aan een water robuuste en klimaatbestendige leefomgeving. - Bouwsteen natuur en biodiversiteit (D21.288344): Bij onderhoud bepalen wat de mogelijkheden zijn om een bijdrage te leveren aan 10% meer groen in de kernen in 2030.

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Integraliteit met andere beleidsterreinen Het beheer van groen en bomen is op zich een enkelvoudig vakinhoudelijke activiteit. Wel wordt waar mogelijk aangesloten bij werkzaamheden van andere disciplines en ontwikkelingen. Juist hier ontstaan de mogelijkheden om beleidspunten, zoals 10% meer groen of bijdragen aan klimaatadaptatie te realiseren. Daarom zijn ook de overige beleidsdocumenten van belang bij het bepalen van het juiste onderhoud en onderhoudsmoment. De meest belangrijke voor beheer van groen en bomen zijn hierbij: - Structuurplan Natuur en Biodiversiteit (in ontwikkeling): bevat handvatten voor de inrichting en het beheer van groen. - Wegenbeleidsplan 2025-2034: Met name voor omvorming van grijs naar groen. - Verbreed gemeentelijk rioleringsplan 2024-2028: met name voor het integraal oplossen van kwetsbaarheden in klimaatbestendigheid. Bomenbeleidsplan Voor de bomen heeft de gemeente een concept bomenbeleidsplan opgesteld. Dit sluit aan bij de hogere ambities uit de gemeentelijke duurzaamheidsagenda en het coalitieakkoord. Bomen hebben een positief effect op de leefomgeving. In dit bomenbeleidsplan zijn belangrijke uitgangspunten voor duurzaam beheer en veiligheid opgenomen. Toekomstbomen De gemeente heeft ruim 800 waardevolle bomen (beleidsklasse I) die actief worden beschermd. Daarvan staan er zo’n 600 in de openbare ruimte.

Vaak staan deze bomen op plekken waar ze alle ruimte hebben om groot en oud te worden. De ruimte staat echter onder druk, waardoor de aanwas van nieuwe bijzondere bomen beperkt blijft. Insteek is om jonge bomen aan te wijzen als ‘toekomstboom’. Het doel is om deze te laten uitgroeien tot volwaardige waardevolle of zelfs monumentale bomen

2.3

Kwaliteitsniveau

In de gemeente wordt de beeldkwaliteitssystematiek, zoals vastgelegd in de Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte van het CROW (publicatie 380) gebruikt. (zie voorbeeld in Tabel 2-1: Voorbeeld van classificatie beeldkwaliteit voor hagen en natuurlijk afval op verharding) Op basis van de Nota ruimtelijke kwaliteit uit 2016, wordt in dit plan het gewenste beeldkwaliteitsniveau voor de verhardingen aangehouden op: - Beeldkwaliteit A: voor de historische dorpskernen, lintbebouwing en begraafplaatsen. - Beeldkwaliteit B: voor de woongebieden, sport- en recreatieterreinen. - Beeldkwaliteit C: voor de bedrijventerreinen.

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Figuur 1: Beeldkwaliteitsgebieden (nota Ruimtelijke Kwaliteit 2016) Beeldkwaliteit CROW

Handboek Beeldkwaliteit

A+

Hoog

Nagenoeg ongeschonden, goed verzorgd en schoon beeld.

Hoog

Aantrekkelijk, goed verzorgd en schoon beeld.

Basis

Verzorgd en redelijk schoon beeld.

Laag

Onrustig beeld, discomfort of enige vorm van hinder

Zeer Laag

Uitlokking van afvaldumping, kapitaalvernietiging, functieverlies, juridische aansprakelijkstelling of sociale onveiligheid

Voorbeeld

Tabel 2-1: Voorbeeld van classificatie beeldkwaliteit voor hagen en natuurlijk afval op verharding

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Beheerstrategie

De gemeente Kapelle staat de komende jaren voor grote opgaven in de openbare ruimte. De energietransitie doet een beroep op de schaarse ondergrondse ruimte waar ook de bomen de nodigde ruimte nodig hebben. Er is meer vergroening nodig om opgewassen te zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering. Al deze opgaven vragen om actie in de uitvoering. Dat is niet makkelijk en ook niet bij iedere onderhoudsvorm mogelijk. In tabel 3-1 wordt weergegeven waar per onderhoudsvorm de kansen liggen om deze opgaven integraal op te pakken.

Onderhoudsvorm

Duurzaamheid

Klimaat

Natuur

Energie-transitie

Circulariteit/CO2-reductie

Hitte/droogte/wateroverlast

Biodiversiteit/natuurbeleving

Ondergrond

Regulier onderhoud

Planmatig onderhoud

Vervanging

Tabel 3-1: Kansen meenemen opgaven

Het betaalbaar realiseren van opgaven als vergroening en vernatting is alleen mogelijk als dit gecombineerd wordt met het reguliere beheer en onderhoud van andere vakgroepen, zoals riolering en wegen. Dit betekent dat groenbeheer bij planmatig onderhoud en vervangingen of bij herinrichtingen en gebiedsontwikkelingen telkens kijkt welke groenverbeteringen meteen meegenomen kunnen worden. Daarmee kan een impuls gegeven worden aan enerzijds de beheer- en onderhoudsopgave en anderzijds de ambities voor een sociale, leefbare en groene gemeente uit het coalitieakkoord en de duurzaamheidsagenda. Het is dus nodig om op tijd met beheercollega’s, beleidsmedewerkers, mogelijke partners en inwoners in gesprek te gaan over welke groenopgaven meegenomen kunnen worden bij werkzaamheden in de openbare ruimte. De gemeente stimuleert initiatieven die voortkomen vanuit participatie. Het betekent een goede manier van (samen)werken. Daarbij speelt dat nog niet van al het beleid concrete maatregelen en/of locaties bekend zijn. Met name herinrichtingen bieden een grote kans om beleidsopgaven (integraal) mee te nemen. Het proces is in figuur 2 weergegeven. De strategie is onder te verdelen in een aantal hoofdpunten, die hieronder worden uitgewerkt. Figuur 2: Programmatisch werken

Informatiestrategie: Voor de groenvoorzieningen en de bomen wordt informatie bijgehouden, variërend van aanlegjaar tot oppervlakte en kwaliteit van de objecten. De eenvoudigste manier is om dit vast te leggen in een beheersysteem. De huidige informatie is momenteel compleet en voldoende accuraat.

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Inspectiestrategie: Groenvoorzieningen De gemeente schouwt regelmatig de groenvoorzieningen in de gemeente. Voor deze beeldschouw wordt de CROW-systematiek gebruikt. Kenmerkend van deze systematiek is het gebruik van beelden/foto’s met normen om de kwaliteit te meten en te beschrijven. Hierbij kan zowel de technische kwaliteit als de verzorgingskwaliteit worden beoordeeld. Bomen Jaarlijks laat de gemeente minimaal een derde van haar bomenbestand controleren op veiligheid en conditie. Deze boomveiligheidscontrole (BVC) is een visuele inspectie gericht op het opsporen en registreren van boomgebreken die binnen een bepaalde tijdsperiode, met het oog op veiligheid, potentiële schade kunnen veroorzaken. Deze inspectie volgt de landelijke richtlijn BoomVeiligheidsRegistratie (BVR), Alle attentiebomen en risicobomen worden ieder jaar geïnspecteerd. Onderhoudsstrategie Regulier onderhoud: Onderhoud aan groen en bomen wordt uitgevoerd op basis van regulier onderhoud. Het omvat verschillende activiteiten om het groen te behouden en de gewenste beeldkwaliteit in stand te houden. Inspecteren en snoeien van bomen borgen een veilige woon- en leefomgeving en duurzame instandhouding. Schoffelen en snoeien van beplanting zorgen ervoor dat onkruid wordt verwijderd en de beplanting goed kan groeien.

Het maaien van het gras draagt bij aan een verzorgde uitstraling van de groene gebieden, maar ook van het in stand houden van bio vriendelijke bermen. Daarnaast is het knippen van hagen belangrijk om deze in goede vorm en conditie te houden. Planmatig onderhoud Planmatig onderhoud richt zich op het compleet houden en renoveren of reconstrueren van plantvakken. Ook het vervangen van bomen valt hieronder. Planmatig onderhoud heeft als doel de functionaliteit, esthetiek en duurzaamheid van de groenvoorzieningen in stand te houden. Zorgvuldige analyse van bodemconditie en rekening houdend met beplantingskeuze en beeldkwaliteit zijn essentieel onderdeel van het planmatig onderhoud. Inboet Bomen en planten die na aanplant niet zijn aangeslagen of zijn doodgegaan worden vervangen door opnieuw aanplanten van een boom of plant. Dit wordt gedaan om geen open plekken in plantvakken en bomenrijen te krijgen. Vervanging Groen wordt vervangen als het niet meer goed is te onderhouden of wanneer het technisch versleten is (einde van de levensduur). De vervangingsbehoefte is te berekenen op basis van de gemiddelde theoretische levensduur. In dit beheerplan wordt voor de verschillende beheergroepen de theoretische levensduren uit tabel 3-2 gebruikt. Vervanging van groen is afhankelijk van meer factoren dan alleen de theoretische levensduur.

In bebouwde omgevingen zijn verschillende factoren van invloed op de levensduur van groen. Denk aan de bodemgesteldheid, beperkingen van de groeiplaats, (schade door) strooizout, schades en aanrijdingen, oneigenlijk gebruik, nat/droog, ziekten & plagen en nog vele andere omgevingsfactoren. De daadwerkelijke levensduur/vervanging van het groen wordt bepaald op basis van de werkelijke kwaliteit en vitaliteit ervan.

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Groentype

Theoretische levensduur

Bomen in verharding, gras of beplanting

% vervanging per jaar

50 – 75 jaar

1,5%

Bosplantsoen

50 jaar

Vaste planten, Heesters, Hagen

25 jaar

Gazon

25 jaar

Kruidenrijk/ruw gras Tabel 3-2: Levensduren groen en bomen

50 jaar

Financieringsstrategie: De dekking van de kosten van het onderhoud en vervanging wordt jaarlijks bij de begrotingscyclus ingebracht. Rekening houdend met eisen vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) wordt er gebruik gemaakt van exploitatiebudgetten voor onderhoud en investeringen voor vervanging. Het streven is naar voldoende budget om groen en bomen in stand te houden en aan het einde van de levensduur te vervangen. Hierbij zijn ook kosten voor klimaatadaptatie en toekomstbestendigheid geraamd. Participatiestrategie: Sinds 2023 heeft de gemeente een officieel beleid dat inwoners betrokken worden bij gemeentelijke plannen. Ook groenbeheer volgt dit beleid via de participatieladder en de handreiking voor initiatiefnemers. In tabel 3-3 staat meer in detail beschreven hoe men invulling geeft aan de beheertaken. Algemene doelstellingen Wet- en regelgeving

Beheermaatregel/actie

Minimaal elke drie jaar inspecties op basis waarvan planmatig onderhoud wordt uitgevoerd. Indien nodig wordt ook correctief herstel (regulier onderhoud) uitgevoerd. De bomen en groenvoorzieningen worden regelmatig beoordeeld en indien nodig worden maatregelen genomen. Ook regulier onderhoud valt hier onder. Controles van bomen worden a. Algemene zorgplicht minimaal elke drie jaar uitgevoerd. Technische inspectie van groenvoorzieningen worden minimaal elke 5 jaar uitgevoerd. Verslaglegging valt hier ook onder. Bomen moeten minstens eenmaal per jaar gecontroleerd worden als ze staan op een plaats van verhoogde gevaarzetting. Hierbij valt te denken aan voetgangerszones, parkeerplaatsen, langs b. Verhoogde zorgplicht campingplekken, bij bungalows, en andere plaatsen waar schade te verwachten is als er een tak uitwaait of de boom omvalt. Dit hangt deels samen met de dikte en conditie van de boom. De onderzoeksplicht geldt voor bomen waar eerder een uitwendige afwijking of gebrek is c. Onderzoeksplicht geconstateerd, die mogelijk gevaar opleveren in de toekomst. Er wordt gewerkt volgens de regels van de wet natuurbescherming. Daarbij wordt de Wet Natuurbescherming Gedragscode soortbescherming en bijbehorende leidraad gebruikt. Ook wordt rekening gehouden met de soortenlijsten bij het beheer en onderhoud van groen. Technisch verantwoord en financieel efficiënt Zorgplicht bomen

We maken technisch verantwoorde keuzes

Bij de keuze van de onderhoudsmaatregel wordt gekeken naar het effect op de mogelijke verlenging van levensduur van groen en bomen. Bij het vervangen van bomen en groen, wordt voor een goede standplaats gezorgd en wordt zoveel als mogelijk niet functionele verharding omgezet naar groen. Er worden levensduur borgende maatregelen toegepast, zoals het snoeien van bomen en heesters. Als onderhoud te laat wordt uitgevoerd is er een grotere en dus duurdere herstelmaatregel nodig, met de kans op onherstelbare schade waardoor het object verwijderd moet worden

We gaan uit van instandhouding Integraliteit Streven naar maximale integraliteit, waardoor gelijk maximaal financieel rendement wordt behaald

Groen, wegen, riolering, verkeer, grootschalige projecten en omgeving worden zo veel mogelijk op elkaar afgestemd, werk met werk combineren en zoveel mogelijk vergroening toepassen.

Tabel 3-3: Beheerstrategie

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Huidige situatie

4.1

Areaal

De gemeente beheert ongeveer 1.030.000 m2 aan groenvoorzieningen. Het grootste deel bestaan uit grassen en beplanting. Daarnaast beheert de gemeente bijna 6.200 bomen. In tabel 4-1 is het areaal weergegeven per type en ambitiekwaliteit. Beheergroep

Eenheid

Beplantingen

Huidige ambitiekwaliteit A

B 4.110

Totalen

106.618

1.591

Bodembedekkers

Perkgoed

Sierheesters

Bosplantsoen

Perkplanten

Vaste planten

Lage sierheesters Bomen

Perkrozen st

540

5.282

356

Fruitboom

Leiboom

Vormboom

Gekandelaberde boom

Niet vrij uitgroeiende boom

Vrij uitgroeiende boom

Knotboom

Toekomstige groeiplaats

Monumentale bomen

Grassen

112.319

38.683

807.788

Gazon begraafplaats

Gazon talud

Slootkant

Gazon groot

Ruw gras

Trapveld

Gazon klein

6.178

846.471

Ruwgrastalud

Hagen

Blokhaag

2.621

6.457

556

9.634

61.275

111

Haag

Sportvelden

Sportveld kunstgras

Korfbalveld

Sportveld gras

Tennisbaan gravel

Overigen

Tabel 4-1: Gegevens areaal in 2025

Bomen In de gemeente zijn er bijna 6.200 bomen. De gemiddelde leeftijd bedraagt 29 jaar. 90% van het areaal bomen zijn aangeplant in het jaar 1980. De bomen staan in verschillende standplaatsen. Onderstaand is de verhouding weergeven: - Bomen in verharding 15%. - Bomen in gazons 30%’. - Bomen in open groeiplaats 55%.

4.2

Kwaliteit

De huidige kwaliteit is volgens de in 2.3 aangegeven ambities. Dit is geborgd doordat de onderhoudsbestekken worden opgesteld op basis van de beoogde kwaliteitsambities. Hierdoor zorgt het uitgevoerd onderhoud, zoals maaien en onkruidverwijdering, ervoor dat de kwaliteitsambitie wordt behaald.

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Onderhoudsplanning

5.1

Integrale aanpak

Integrale projecten komen voort uit ruimtelijke projecten zoals herinrichting, functiewijziging en groot onderhoud. Vaak zijn rioolvervangingsprojecten of actuele thema’s aanleiding tot een complete herinrichting van de straat. Door gebiedsgericht de verouderde openbare ruimte compleet te vernieuwen en her in te richten, waarbij maximaal wordt ingestoken op een integrale aanpak, tezamen met maatregelen voor actuele thema’s (klimaat, energie, circulair) worden grote effecten bereikt. Op deze manier wordt een integrale aanpak van de openbare ruimte verkregen. De planning van het planmatig onderhoud is hierop zoveel mogelijk aangesloten. Een integraal project wordt opgevoerd als investering. Groenbeheer levert hierbij geen financiële bijdrage. Bij onderhoudswerkzaamheden wordt, indien mogelijk, wel kleinschalige aanpassingen meegenomen (werk met werk) zoals omvorming grijs naar groen of verbeteren biodiversiteit.

5.2

Regulier onderhoud

Het onderhoud bestaat uit: - Maaien van gazons en grasvelden. - Onderhoud aan de beplanting, zoals snoeien. - Onderhoud aan de bomen. - Onderhoud aan het groen op de begraafplaatsen en de sportparken. - Onkruidbestrijding in de groenvlakken. - Kleinschalig onderhoud aan de groenvoorzieningen waaronder ook de afhandeling van klachten en meldingen. Voor de onderdelen gazon, ruw gras en het onderhoud op verhardingen wordt er beheerd op beeldkwaliteit. Het onderhoud is grotendeels uitbesteed aan groenaannemers. In totaal zijn de benodigde kosten afgerond € 838.000 gebaseerd op de inschrijfstaten van de aannemers. In tabel 5-1 zijn deze kosten nader uitgesplitst. In deze tabel is ook een bedrag opgenomen voor bijdrage aan duurzaamheidsbouwstenen. Dit bedrag is in paragraaf 5.3 onderbouwd. Benodigde middelen in €, excl. indexatie

Jaarlijks 2030-2035

2027

2028

2029

€ 838.000

Maaien incl. doorbelasting

€ 263.000

Beplanting

€ 62.000

Bomen

€ 108.000

Begraafplaatsen

€ 52.000

Overig onderhoud

€ 32.000

Onkruidbestrijding groen

€ 202.000

Sport

€ 43.000

Duurzaamheidsbouwstenen

€ 76.000

Onderhoud bestekken

2026

Tabel 5-1: Benodigde budgetten onderhoud

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

5.3

Duurzaamheidsbouwstenen

Grote 'nieuwe' overstijgende opgaven, zoals de energietransitie, ordening en verzwaring van de ondergrondse infrastructuur (zoals kabels en leidingen) vanwege steeds intensiever gebruik van de ondergrond, duurzaamheid en klimaatadaptatie zijn uitdagingen waar de gemeente voor staat en waarin ook vanuit groenbeheer een inbreng is. Hiervoor heeft de gemeente de “Duurzaamheidsagenda 2022” met daarin diverse bouwstenen ontwikkeld (zie pagina 2). De vanuit de verschillende bouwstenen vastgestelde beleidskeuzes zijn, waar mogelijk, geïmplementeerd in het reguliere groenbeheer. Daarnaast heeft de gemeente in haar inkoopbeleid 2022-2026 onder andere “Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI)” opgenomen en daarop haar ambities vastgesteld. De gemeente kiest voor de volgende, voor groenbeheer van belang zijnde, speerpunten: 1. Klimaatneutraal inkopen: Inkopen met een neutraal of zelfs positief effect op het klimaat en de natuur, zoals CO2-reductie, duurzame energie, schone lucht, biodiversiteit, waterbestendig maken. 2. Circulaire materialen: Maaisel, snoeihout en blad kunnen worden verwerkt tot compost, bodemverbeteraars of biobased producten zoals plaatmateriaal of biogas. In plaats van afvoeren naar verbranding, worden deze stromen lokaal verwerkt of teruggebracht in de keten. 3.

Biobased inkopen: Stimuleren van de markt om producten aan te bieden die zijn gemaakt van hernieuwbare, organische grondstoffen in plaats van fossiele grondstoffen. Bijvoorbeeld door eisen te stellen aan hergebruik, levensduurverlenging en onderhoudsstrategieën. Bij elk project zoekt groenbeheer naar de mogelijkheden om invulling te geven aan deze speerpunten. Vanuit onderhoud is er geen budget beschikbaar. Bij grotere aanpassingen zal er daarom extra geld gevraagd worden. Een aantal kansen zijn hieronder weergegeven, waarbij wordt aangegeven dat veel mogelijkheden pas bij herinrichtingen uitvoerbaar zijn: Klimaatadaptatie: - Groene zones zoals wadi’s, grasvelden en bomen zorgen voor betere waterinfiltratie bij hevige regenval. - Bomen en struiken zorgen voor schaduw en verdamping, waardoor de omgeving koeler blijft. - Strategisch geplante groenstroken kunnen de hitte-eilandeffecten verminderen. - Groenstructuren, zoals hagen en bomenrijen, kunnen fungeren als windbrekers, wat het microklimaat verbetert. - Biodiversiteit stimuleert de aanwezigheid van insecten, vogels en kleine dieren en draagt bij aan natuurlijke plaagbestrijding en gezonde bodemstructuren. Duurzaamheid: - Hergebruiken van reststromen zoals snoeiafval, blad en maaisel als compost, mulch of biobased producten. - Bomen en planten nemen CO₂ op en dragen bij aan luchtzuivering.

- Duurzaam groenbeheer met elektrische machines en lokaal hergebruik van materialen verlaagt de ecologische voetafdruk. - Groenvoorzieningen zoals wadi’s en infiltratiezones helpen bij het vasthouden en zuiveren van regenwater, vermindert de druk op riolering en voorkomt wateroverlast. De mogelijke bijdragen zullen extra middelen vragen. Het extra benodigd bedrag is afhankelijk van de kansen en mogelijkheden. De maatregelen worden genomen tijdens het uitvoeren van het onderhoud, waarbij het moeilijk is in te schatten wat de extra kosten werkelijk gaan bedragen. Op basis van huidige ervaringen binnen andere gemeenten worden de extra kosten voor klimaat en duurzaamheid geschat op ca. 10% van het gemiddeld onderhoud, daarom ca. € 76.000 per jaar. Door aankomende jaren de werkelijke kosten te monitoren moet op termijn duidelijk worden wat het werkelijke bedrag is. 29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

5.4

Niet beïnvloedbare kosten

Tenslotte zijn er ook niet beïnvloedbare kosten, die ten laste komen van het budget voor groenbeheer. Het betreft de kosten voor onder andere salariskosten, doorbelastingen. In tabel 5-2 zijn deze kosten nader uitgesplitst. Benodigde middelen in €, excl. indexatie

2026

2027

2028

2029

Niet beïnvloedbare kosten

€ 416.000

€ 427.200

€ 437.000

Huur diversen

€ 30.000

Kapitaallasten

€ 5.300

€ 3.500

Belasting

€ 1.500

Doorbelasting Buitendienst

€ 41.800

Salaris

€ 319.900

€ 331.100

€ 342.700

Energie

€ 1.500

€ 800

Bijdrage van derden

€ -17.500

Overige kosten

€ 32.700

Waterverbruik

Jaarlijks 2030-2035

Tabel 5-2: Niet beïnvloedbare kosten

5.5

Investeringen en kapitaallasten

Het jaarlijks te verwachten investeringsbedrag is indicatief bepaald op € 318.000. Het bedrag is bepaald via de Life-Cycle Costing (LCC) op basis van de technische levensduren en de eenheidsprijzen van vervangingen. In tabel 5-3 is dit uitgewerkt. Groentype

Theoretische levensduur

% vervanging per jaar

Eenheidsprijs vervangen

Beplanting

25 jaar

4,00%

112.319

€ 32

€ 142.000

Bomen

50 – 75 jaar

1,70%

6.178

€ 1.165

€ 120.000

Grassen

50 jaar

737.098

€1

€ 19.000

Groenkanten

50 jaar

522

€1

€0

Hagen

25 jaar

9.634

€ 20

€ 8.000

Areaal

Totaal

€ 289.000 VAT 10%

10%

Totaal afgerond

€ 28.900 € 318.000

Tabel 5-3: Verwachte budgetten investeringen voor vervangingen van groen

Een aandachtspunt is, dat een groot aantal bomen in het jaar 1980 is aangeplant. Dit betekent dat uitgaande van een levensduur van 50-75 jaar en afhankelijk van de standplaats de komende jaren een toename kan plaatsvinden voor het vervangen van bomen. De aankomende jaren worden in de integrale afstemming de werkelijke vervangingen en vernieuwingen in beeld gebracht en de investeringslijst geactualiseerd en aan de raad voorgelegd voor vaststelling.

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Financiën

Dit hoofdstuk maakt de benodigde onderhoudsbudgetten voor de begrotingsjaren 2026 t/m 2035 inzichtelijk, volgens de kaders van de Notitie Materiele Vaste Activa van de commissie BBV. De budgetten zijn nodig om aan de huidige kwaliteitseisen en ambities van de gemeente te voldoen. De benodigde middelen zijn bepaald voor de exploitatie en voor de investeringen. Er is bij de exploitatie en vaste kosten rekening gehouden met de kosten van de interne ambtelijke uren (salariskosten). De vergelijking tussen de benodigde en de beschikbare onderhoudsbudgetten is niet op detail te maken. Dit komt omdat de inschrijfstaten van de aannemers diverse typen onderhoud bevatten, die in de begroting van de gemeente over diverse posten, zoals “Groenonderhoud” en “Inhuur onderhoud”, is verdeeld. Daarom wordt de vergelijking gedaan op de totaalbedragen.

6.1

Kaders vanuit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)

Investeringen Het BBV stelt dat investeringen in groen en bomen vallen onder maatschappelijk nut. Groen en bomen genereren geen middelen en hebben daarom geen economisch nut. Investeringen leiden tot grote waarde voor de gemeente: leefbaarheid, gezondheid, veiligheid, klimaat, etc. Ze brengen veel kosten met zich mee. Investeringen zullen geactiveerd en meerjarig afgeschreven worden, afhankelijk van de financiële positie van de gemeente. Investeringen mogen alleen gebruikt worden bij aanleg en vervangingen, niet voor onderhoud. Vervangingen betreffen het compleet vernieuwen van de objecten. Planmatig onderhoud De kosten voor planmatig onderhoud mogen niet als te activeren investering beschouwd worden. Er mag wel een exploitatiebudget of een voorziening gehanteerd worden. De kosten voor planmatig onderhoud worden óf in hetzelfde jaar ten laste van de exploitatie gebracht óf uit een voorziening betaald (eveneens in hetzelfde jaar van realisatie). Het betreft een voorziening volgens BBV-artikel 44 lid 1c. Momenteel maakt de gemeente gebruik van exploitatiebudgetten. Regulier onderhoud Voor regulier (dagelijks) onderhoud geldt dat de kosten in hetzelfde jaar ten laste van de exploitatie gebracht moeten worden. Dit betreft bijvoorbeeld het maaien van gazons of snoeien van heesters.

Kapitaalvernietiging en onveilige situaties Het BBV verplicht tot het inrichten van een voorziening wanneer er sprake is van kapitaalvernietiging of wanneer er sprake is van onveilige situaties. Bij groen en bomen is de kans van optreden van kapitaalvernietiging verwaarloosbaar en in de gemeente komt deze situatie niet voor.

6.2

Benodigde budgetten

Alle kosten worden vanuit een exploitatiebudget betaald. In onderstaande tabel 6-1 zijn de benodigde bedragen per jaar weergegeven om de groenvoorzieningen in de periode 2026-2035 op het huidige ambitieniveau te houden. Ook zijn de investeringsbedragen opgenomen, die de basis zijn voor kapitaallasten.

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Benodigde middelen in €, excl. indexatie Onderhoud bestekken

2026

2027

2028

2029

€ 838.000

Jaarlijks 2030-2035 € 838.000

Maaien incl. doorbelasting

€ 263.000

Beplanting

€ 62.000

Bomen

€ 108.000

Begraafplaatsen

€ 52.000

Overig onderhoud

€ 32.000

Onkruidbestrijding groen

€ 202.000

Sport

€ 43.000

Duurzaamheidsbouwstenen

€ 76.000

€ 416.000

€ 427.200

€ 437.000

Huur diversen

€ 30.000

Kapitaallasten

€ 5.300

€ 3.500

Belasting

€ 1.500

Doorbelasting Buitendienst

€ 41.800

Salaris

€ 319.900

€ 331.100

€ 342.700

Energie

€ 1.500

€ 800

€ -17.500

€ 32.700

Niet beïnvloedbare kosten

Waterverbruik Bijdrage van derden Overige kosten

€ 32.700

Totaal onderhoud

€ 1.254.000

€ 1.265.200

€ 1.275.000

€ 1.275.000 € 1.275.000

Investeringen € 318.000 € 318.000 € 318.000 € 318.000 Tabel 6-1: Benodigde budgetten voor onderhoud en investeringen (excl. investeringen sportvelden)

6.3

€ 318.000

Vergelijk met beschikbare budgetten

Beschikbaar exploitatiebudget De huidig beschikbare budgetten voor onderhoud zijn bepaald vanuit de gemeentelijke begroting en in tabel 6-2 weergegeven. Beschikbare middelen in €, excl. indexatie Onderhoud

2026

2027

2028

2029

€ 845.100

€ 844.100

€ 837.600

Jaarlijks 2030-2035 € 837.600

Maaien incl. doorbelasting

€ 320.700

€ 319.700

€ 313.200

Groenonderhoud

€ 89.000

Inhuur onderhoud

€ 316.800

Onkruidbestrijding groen

€ 100.600

Verwerken groenafval

€ 18.000

€ 416.000

€ 427.200

€ 437.000

Huur diversen

€ 30.000

Kapitaallasten

€ 5.300

€ 3.500

Belasting

€ 1.500

Niet beïnvloedbare kosten

Doorbelasting Buitendienst

€ 41.800

Salaris

€ 319.900

€ 331.100

€ 342.700

Energie

€ 1.500

Waterverbruik

€ 800

Bijdrage van derden

-€ 17.500

Overige kosten

€ 32.700

Totaal Tabel 6-2: Beschikbare budgetten.

€ 1.261.100

€ 1.271.300

€ 1.274.600

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Vergelijk exploitatiebudget In onderstaande tabel 6-3 is het benodigde exploitatiebudget vergeleken met het beschikbare budget. Verschil budgetten in €, excl. indexatie

2026

2027

2028

2029

Jaarlijks 2030-2035

Benodigd

€ 1.254.000

€ 1.265.200

€ 1.275.000

Beschikbaar

€ 1.261.100

€ 1.271.300

€ 1.274.600

€ -7.100

€ -6.100

€ 400

Verschil Tabel 6-3: Vergelijk budgetten.

6.4

Conclusie

De vergelijking van het exploitatiebudget geeft een klein overschot (gemiddeld € 2.500) aan beschikbare onderhoudsgelden. Er zijn voldoende middelen beschikbaar om het groenbeheer volgens de huidige ambities en doelstellingen uit te kunnen voeren. Aanbevolen wordt om de financiële status over 4 jaar te evalueren.

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Scenario’s

In dit hoofdstuk worden 6 scenario’s beschreven die, in het kader van de bezuinigingsopgave van de gemeente, een structurele verlaging van het benodigd budget bevatten. Omdat de berekeningen gedaan zijn met normkosten op basis van theoretische levensduren moet rekening gehouden worden met een bandbreedte tussen de -10% en 10% op de aangegeven effecten op budgetten. Per scenario zijn de gevolgen voor haalbaarheid, consequenties, risico’s en beheerkosten van de gemeente beschreven. Ook worden de gevolgen op de ambities van de gemeente aangegeven voor de korte (0-2 jaar) en lange (>2 jaar) termijn aangegeven en toegelicht. De betekenis van de hierbij gebruikte symbolen zijn: --

Zeer negatief gevolg Negatief gevolg

=/-

Beperkt negatief gevolg

Geen gevolg

=/+

Beperkt positief gevolg

Positief gevolg

Zeer positief gevolg

Scenario 1: Alle groenvoorzieningen en bomen onderhouden op beeldkwaliteit B Scenario 1: Alles kwaliteitsniveau B Exploitatie Reductie op kosten -€ 7.000 Gevolg kwaliteit

Historische dorpskernen, lintbebouwing en begraafplaatsen krijgen een lagere kwaliteit, De bedrijventerreinen juist een hogere kwaliteit.

Hoe doen we dat?

Aanpassen van de frequenties van het uitvoeren van het onderhoud aan kwaliteitsniveau B.

Haalbaarheid

Goed haalbaar, wel is coördinatie op de uitvoering door gemeente nodig. Misschien ook aanpassing van huidige contracten nodig. Goede communicatie naar de bewoners/ondernemers is wenselijk.

Risico

Risico dat klachten en meldingen gaan toenemen in de historische dorpskernen, lintbebouwing en begraafplaatsen. Na gewenning aan het nieuwe beeld zal dit weer afnemen naar huidige aantallen.

Doelstelling

Korte termijn gevolg

Lange termijn gevolg

Veiligheid

Geen gevolgen.

Leefbaarheid/ Beleving

=/-

Lagere kwaliteit zal op korte termijn de beleving negatief beïnvloeden totdat men gewend is aan het nieuwe beeld.

Imago

=/-

Lagere kwaliteit zal op korte termijn het imago negatief beïnvloeden totdat men gewend is aan het nieuwe beeld.

Klimaat en Biodiversiteit

Geen gevolgen.

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

Toelichting

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Scenario 2: Alle beplanting onderhouden op beeldkwaliteit C. Het overig groen en de bomen blijven op de huidige ambitie. Scenario 2: Beplanting C, Rest huidig Exploitatie

Reductie op kosten

-€ 20.000

Gevolg kwaliteit

De kwaliteit van de beplanting in de gemeente (behalve de industriegebieden) gaat omlaag naar beeldkwaliteit C.

Hoe doen we dat?

Aanpassen van de frequenties van het uitvoeren van het onderhoud aan kwaliteitsniveau C voor de beplantingen. Goed haalbaar, wel is coördinatie op de uitvoering door gemeente nodig. Misschien ook aanpassing van huidige contracten nodig. Zorgen dat de (verkeers)veiligheid van gebruikers is gewaarborgd. Bijvoorbeeld de uitzichthoeken bij kruispunten. Goede communicatie naar de bewoners/ondernemers is cruciaal. Risico dat er veel klachten en meldingen komen vanuit met name de historische dorpskernen, lintbebouwing en begraafplaatsen. Na gewenning aan het nieuwe beeld zal dit weer afnemen, maar een hoger aantal klachten zal wel aanhouden. Korte Lange termijn termijn Toelichting gevolg gevolg

Haalbaarheid

Risico Doelstelling Veiligheid

Geen gevolgen.

Leefbaarheid/ Beleving

Lagere kwaliteit zal op korte termijn de beleving zeer negatief beïnvloeden totdat men gewend is aan het nieuwe beeld. Door de onverzorgde staat zal de beleving negatief aanhouden.

Imago

Klimaat en Biodiversiteit

=/+

Lagere kwaliteit zal op korte termijn het imago negatief beïnvloeden totdat men gewend is aan het nieuwe beeld. Ook op langere termijn zal men ontevreden blijven over de staat van de beplantingen. Door het minder frequente onderhoud krijgt groen en onkruid langer de tijd om door te groeien. Hierdoor ontstaan er meer bloemen wat insecten aantrekt. Ook ontstaat er meer natuurlijke beschuttingen voor andere dieren, zoals egels.

Scenario 3: Verdere optimalisatie duurzaam beheer van de grassen. Alle overige groenvoorzieningen en bomen blijven op de huidige ambitie Scenario 3: Verdere optimalisatie duurzaam beheer gazons Exploitatie

Reductie op kosten

-€ 32.000

Gevolg kwaliteit

Geen gevolgen voor de kwaliteit

Hoe doen we dat?

De gazons gaan we waar mogelijk ecologisch beheren. Dit houdt in dat er delen bewust minder vaak gemaaid worden waardoor er ruimte voor kruiden en bloemen ontstaat. Wel wordt ervoor gezorgd dat de verkeersveiligheid geborgd blijft.

Haalbaarheid

Goed haalbaar, wel is goede coördinatie vanuit beheer nodig op de onderhoudsuitvoering.

Risico

Risico is dat een toename van insecten kan leiden tot een toenamen van allergische reacties bij mensen door bijvoorbeeld steken. Dit risico kan verkleind worden door de velden niet te dicht langs voet- en wandelpaden aan te brengen en/of de randen te blijven maaien.

Doelstelling

Korte termijn gevolg

Lange termijn gevolg

Veiligheid

Geen gevolgen.

=/+

Velden met bloemen geven een fleuriger uitzicht en leveren daardoor een positieve bijdrage aan de leefbaarheid.

Imago

Een verzorgde groene omgeving geeft een positieve bijdrage aan het imago van de gemeente

Klimaat en Biodiversiteit

De aangelegde bloemrijke velden met (inheemse) bloemen leveren het stuifmeel en de nectar waarvan insecten afhankelijk zijn. Insecten als bijen, vlinders en zweefvliegen zijn de basis van veel voedselketens.

Leefbaarheid/ Beleving

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

Toelichting

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Scenario 4: Alle gazons en grassen onderhouden op beeldkwaliteit C. Het overig groen en de bomen blijven op de huidige ambitie. Scenario 4: Grassen C, Rest huidig Exploitatie

Reductie op kosten

-€ 134.000

Gevolg kwaliteit

De kwaliteit van de grassen en gazons in de gemeente (behalve industriegebieden) gaat omlaag naar beeld C

Hoe doen we dat?

Aanpassen van de frequenties van het uitvoeren van het onderhoud aan kwaliteitsniveau C voor het maaien. Goed haalbaar, wel is coördinatie op de uitvoering door gemeente nodig. Misschien ook aanpassing van huidige contracten nodig. Zorgen dat de verkeersveiligheid van gebruikers is gewaarborgd. Bijvoorbeeld de uitzichthoeken bij kruispunten. Goede communicatie naar de bewoners/ondernemers is cruciaal. Risico dat er veel klachten en meldingen komen vanuit met name de historische dorpskernen, lintbebouwing en begraafplaatsen. Na gewenning aan het nieuwe beeld zal dit weer afnemen, maar een hoger aantal klachten zal wel aanhouden. Korte Lange termijn termijn Toelichting gevolg gevolg = = Geen gevolgen. Lagere kwaliteit zal op korte termijn de beleving zeer negatief beïnvloeden totdat men -gewend is aan het nieuwe beeld. Door de onverzorgde staat zal de beleving negatief aanhouden. Lagere kwaliteit zal op korte termijn het imago negatief beïnvloeden totdat men gewend is -aan het nieuwe beeld. Ook op langere termijn zal men ontevreden blijven over de staat van de gazons. Door het minder frequente onderhoud krijgt gras en onkruid langer de tijd om door te =/+ + groeien. Hierdoor ontstaan er meer bloemen wat insecten aantrekt. Ook ontstaat er meer natuurlijke beschuttingen voor andere dieren, zoals egels.

Haalbaarheid

Risico Doelstelling Veiligheid Leefbaarheid/ Beleving Imago Klimaat en Biodiversiteit

Scenario 5: Alle groenvoorzieningen en bomen onderhouden op beeldkwaliteit C Scenario 5: Alles beeldkwaliteit C Exploitatie Reductie op kosten -€ 212.000 Gevolg kwaliteit De kwaliteit van al het groen en bomen in de gemeente (behalve industriegebieden) gaat omlaag naar beeld C. Hoe doen we dat? Aanpassen van de frequenties van het uitvoeren van het onderhoud aan kwaliteitsniveau C. Goed haalbaar, wel is coördinatie op de uitvoering door gemeente nodig. Misschien ook aanpassing van huidige contracten nodig. Haalbaarheid Bomen worden wel goed in de gaten gehouden vanwege veiligheid (takbreuk etc.) via de boomveiligheidscontrole ‘s. Wel zorgen dat de verkeersveiligheid van gebruikers is gewaarborgd. Bijvoorbeeld de uitzichthoeken bij kruispunten. Goede communicatie naar de bewoners/ondernemers is cruciaal. Risico dat er veel klachten en meldingen komen vanuit met name de historische dorpskernen, lintbebouwing en Risico begraafplaatsen. Na gewenning aan het nieuwe beeld zal dit weer afnemen, maar een hoger aantal klachten zal wel aanhouden. Korte Lange Doelstelling termijn termijn Toelichting gevolg gevolg Veiligheid kan iets afnemen met name door de bomen. Kans op takbreuk met gevolgschade Veiligheid =/=/voor bewoners en ondernemers. Lagere kwaliteit zal op korte termijn de beleving zeer negatief beïnvloeden totdat men gewend Leefbaarheid/Beleving -is aan het nieuwe beeld.

Door de onverzorgde staat zal de beleving negatief aanhouden. Lagere kwaliteit zal op korte termijn het imago negatief beïnvloeden totdat men gewend is aan Imago -het nieuwe beeld. Ook op langere termijn zal men ontevreden blijven over de staat van het groen en de bomen. Door het minder frequente onderhoud krijgt groen langer de tijd om door te groeien. Hierdoor Klimaat en Biodiversiteit =/+ + ontstaan er meer bloemen wat insecten aantrekt. Ook ontstaat er meer natuurlijke beschuttingen voor andere dieren, zoals vogels.

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Scenario 6: Beeldkwaliteit A naar beeldkwaliteit B brengen, Beeldkwaliteit C handhaven Scenario 6: A-kwaliteit naar B-kwaliteit, C-kwaliteit handhaven Exploitatie

Reductie op kosten Gevolg kwaliteit

-€ 11.000 De A-kwaliteit van het groen gaat omlaag naar beeldkwaliteit B. De C-kwaliteit blijft op hetzelfde C-niveau Aanpassen van de frequenties van het uitvoeren van het onderhoud aan kwaliteitsniveau B voor het areaal wat nu Akwaliteit is Goed haalbaar, wel is coördinatie op de uitvoering door gemeente nodig. Misschien ook aanpassing van huidige contracten nodig. Goede communicatie naar de bewoners/ondernemers is cruciaal.

Hoe doen we dat? Haalbaarheid Risico

Verwachting is dat dit geen grote gevolgen heeft

Doelstelling

Korte termijn gevolg

Lange termijn gevolg

Veiligheid

Geen gevolgen.

Leefbaarheid/ Beleving

=/-

Lagere kwaliteit zal op korte termijn de beleving enigszins negatief beïnvloeden totdat men gewend is aan het nieuwe beeld.

Imago

=/-

Lagere kwaliteit zal op korte termijn het imago enigszins negatief beïnvloeden totdat men gewend is aan het nieuwe beeld.

Klimaat en Biodiversiteit

Geen gevolgen.

7.1

Toelichting

Samenvatting Scenario’s

In onderstaande tabel is de samenvatting van de scenario’s opgenomen. Effect op de jaarlijkse beheerkosten

Scenario

Aanpassing

In %

in €

Scenario 0

Huidig*

0,0%

-€ 2.500

Scenario 1

Alles beeldkwaliteit B

-0,9%

-€ 7.000

Scenario 2

Beplanting C, Rest huidig

-2,6%

-€ 20.000

Scenario 3

Verdere optimalisatie duurzaam beheer gazons

-3,9%

-€ 32.000

Scenario 4

Grassen C, Rest huidig

-17,5%

-€ 134.000

Scenario 5

Alles beeldkwaliteit C

-27,8%

-€ 212.000

Scenario 6

A kwaliteit naar B, C kwaliteit handhaven

-1,5%

-€ 11.000

*gemiddelde over de planjaren

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

7.2

Meest kansrijke scenario

Op basis van de uitwerking van de scenario’s is scenario 3 “Verder optimaliseren duurzaam beheer gazons” de meest kansrijke. Dit komt omdat, door de taakstelling voor 2026, deze optimalisatie al in gang is gezet en er door verdere optimalisatie een extra besparing op de onderhoudskosten van ongeveer € 32.000 is te behalen, waarbij de gevolgen overwegend positief uitvallen. De huidige ambitiekwaliteit blijft gehandhaafd en er is op termijn een positief effect op de klimaat en biodiversiteit. Een deel van het gras laten staan voorkomt uitdroging en stimuleert een natuurlijke humuslaag. Daarnaast is afwisseling van hoger en lagere gras positief voor de biodiversiteit.

Figuur 3: duurzaam beheer gazons (scenario 3)

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Aanbevelingen

Groen in de openbare ruimte is van essentieel belang voor de leefbaarheid, biodiversiteit en klimaatbestendigheid van de gemeente. Dit plan sluit aan bij deze ambities van de gemeente op het gebied van duurzaamheid, gezondheid en participatie. Omdat nog niet alle relevante beleidsdocumenten definitief zijn vastgesteld worden in dit hoofdstuk enkele aanbevelingen opgenomen voor verder ontwikkeling: -

Toekomstverwachting ontwikkeling groenbeheer: o De toekomstige verwachtingen uit het rapport “Calculaties GIOS nationaal (2024)” van de Rijksoverheid stelt, dat door de EU-verordening Natuurherstel en de Omgevingswet, gemeenten structureel meer zouden moeten investeren in groenbeheer. o De kosten voor beheer van stedelijk groen zullen daarmee stijgen, afhankelijk van de ambities, toename van groen (vergroening) en lokale omstandigheden. o Omdat deze investeringen nog niet definitief bekend zijn is hiermee in dit groenbeleidsplan geen rekening mee gehouden. o Aanbevolen wordt om bij toekomstige ontwikkelingen de gevolgen voor het beheerbudget mee te nemen bij de besluitvorming. Inspecties: o Naast de inspecties voor veiligheid van bomen en te behalen beeldkwaliteit wordt aanbevolen om 4-jaarlijks een inspectie te houden voor de technische staat van het groen volgens NEN2767. Op deze wijze wordt de technische staat correct in beeld gebracht en kan de begroting worden afgestemd op de te verwachten vervangingskosten. Ecologisch maaibeheer: o Om de biodiversiteit te verbeteren wordt aanbevolen om gefaseerd maaien van bermen en grasvelden verder te stimuleren (scenario 3). Daarbij wordt geadviseerd om niet het volledige areaal intensief te maaien maar ook delen ongemoeid te laten.

Boombeleid: o Conform het concept boombeleidsplan is beheer gericht op het behoud van gezonde bomen, tijdige vervanging en aanplant van klimaatbestendige soorten. o Een groot gedeelte (90%) van de bomen is aangelegd in de jaren na 1980. Geadviseerd wordt om de verwachte levensduur van de bomen in een vervangingsplanning op te nemen. Op deze wijze wordt geborgd dat er voldoende budget gereserveerd wordt om een duurzaam bomenbestand te behouden. o Voor de vervangingen wordt aanbevolen om deze, net als de overige kapitaalgoederen, te investeren en te activeren. Dit door bomen op te nemen in de notitie “Activering waardering en afschrijving” met een lineaire afschrijvingstermijn van 40 jaar. Monitoring en evaluatie: o Om de ontwikkeling het groenbeheer te monitoren wordt aanbevolen om (twee)jaarlijks een rapportage op te stellen over biodiversiteit, tevredenheid en voortgang van beleidsdoelen. o Hierbij wordt aanbevolen om (kern)prestatie indicators (K)PI’s te ontwikkelen. Samenwerking: o Aanbevolen wordt om intensieve samenwerking met natuurorganisaties te zoeken, vanwege hun ecologische kennis. o Zij kennen over het algemeen de omgeving goed en kunnen adviseren over geschikte soorten.

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Risicoparagraaf

In deze paragraaf wordt ingegaan op enkele risico’s, welke samenhangen met beheer en onderhoud van groen en bomen. Risico

Onderbouwing

Beheersmaatregelen

Bijhouden actualisatie areaal

Zonder actuele data is sturing op kwaliteit, kosten en veiligheid onmogelijk.

Gebruik van GIS-systemen en beheerprogramma; jaarlijkse actualisatie van beheergegevens.

Verouderd areaal en technische kwaliteit niet in beeld

Leidt tot onverwachte vervangingskosten en veiligheidsrisico’s.

Periodieke inspecties en schouwrondes; opstellen meerjaren vervangingsplan.

Omvallen van bomen

Risico op letsel en schade bij storm of ziekte.

Boomveiligheidscontroles (BVC); risicobomen tijdig verwijderen of snoeien.

Takbreuk bij bomen

Kan leiden tot schade aan eigendommen of personen.

Regelmatige krooninspectie; snoei volgens VTA-methodiek.

Kapitaalvernietiging door civiele werkzaamheden

Groen wordt verwijderd of beschadigd bij aanleg van kabels/leidingen.

Afstemming tussen civiel en groenbeheer; boombeschermingsmaatregelen in bestekken.

Schade aan flora en fauna door onzorgvuldig werk

Verstoring van ecologische waarden en overtreding gedragscode.

Werken volgens gedragscode zorgvuldig beheer; ecologische werkprotocollen en opleiding personeel.

Onjuiste uitvoering van werkzaamheden

Juridische gevolgen en reputatieschade.

Scholing in wetgeving; toezicht en handhaving; ecologische begeleiding bij werkzaamheden.

Ziekten en plagen

Aantasting van bomen en planten, risico op verspreiding.

Monitoring en registratie; opstellen bestrijdingsbeleid; inzet van natuurlijke vijanden.

Sociale onveiligheid door onvoldoende snoeien

Slecht zicht en gevoel van onveiligheid in de openbare ruimte.

Snoeiplan gericht op zichtlijnen; participatie met bewoners over beleving.

Verkeersonveiligheid door onvoldoende onderhoud

Belemmering van zicht en doorgang voor verkeer.

Frequent maaien en snoeien langs wegen; integratie met verkeersveiligheidsbeleid.

Ontevredenheid onder inwoners

Slecht onderhouden groen leidt tot klachten en negatieve beeldvorming.

Communicatie over onderhoudsniveaus; participatie en burgerinitiatieven; sturen op beeldkwaliteit.

Prijsstijgingen door wetswijzigingen, inflatie, schaarste capaciteit

Budgetten komen onder druk te staan.

Flexibele begroting; meerjarige contracten; mogelijk samenwerking met andere gemeenten voor schaalvoordeel.

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Bijlage 1

Wettelijke kaders

De huidige kaders voor het beheer van groenstructuren staan beschreven in: het Burgerlijk Wetboek, de landelijke CROW-methodiek voor groenbeheer, het Handboek Inrichten Openbare Ruimte. De gemeente hanteert de landelijke wetten en eisen bij het beheer en onderhoud van het groenareaal. Grondwet Het dagelijks en planmatig groenbeheer is onderdeel van de zorg voor een goede leefomgeving. Arbo Wet Arbeidsomstandigheden In de uitvoering van inspecties groen en dagelijks groenbeheer wordt een Arboplan gemaakt met risico’s van het werk en de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen en veilige/gekeurde gereedschappen. Werknemers van de groenvoorziening die inspecties uitvoeren of klein onderhoud (gaan) uitvoeren, moeten een RI&E uitvoeren en bij voorkeur een Arboplan hebben voor hun werkzaamheden buiten. Burgerlijk Wetboek – Zorgdragen veilige omgeving De gemeente Kapelle draagt zorg voor veilig groen. Dat betekent dat cyclische maatregelen nodig zijn zodat het areaal voldoende veilig blijft. Bomen moeten periodiek worden geïnspecteerd op veiligheid. De zorgplicht is ook opgenomen in het omgevingsplan van de gemeente Kapelle. De gemeente Kapelle heeft een driejaarlijkse inspectiecyclus voor de bomen en het groenareaal zodat aan de zorgplicht wordt voldaan.

De terreineigenaar moet aantonen wat is gedaan om risico’s voor de gebruiker te beperken en dat zij structureel aan monitoring en onderhoud doet om deze risico’s te verkleinen. Verordening (EU) Nr. 1143/2014 van het Europees Parlement en de raad. Op basis van paragraaf 2.1.4. dienen soorten die al aanwezig zijn zoveel mogelijk beperkt moeten worden en zich niet mogen uitbreiden. Omgevingswet De Omgevingswet is inwerking getreden op 1 januari 2024 en bundelt tientallen wetten uit het voormalig omgevingsrecht voor o.a. bodem, bouwen, natuur en ruimtelijke ordening waaronder de Wet Milieubeheer (Wm), Wet Bodembescherming (Wb), Wet Natuurbescherming (Wnb). De nieuwe wet is opgebouwd uit hoofdwettekst en vier besluiten zijnde het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl), Besluit activiteiten leefomgeving (Bal), Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) en het Omgevingsbesluit (Ob). In de Omgevingswet staat het bereiken van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving centraal. De Omgevingswet regelt dat ieder voldoende zorg draagt voor de fysieke leefomgeving in de zorgplicht uit artikel 1.6 “Eenieder draagt voldoende zorg voor de fysieke leefomgeving. art. 1.6 Ow”. De Omgevingswet functioneert als een kapstok van regels voor de fysieke leefomgeving. De regels zijn inhoudelijk grotendeels overgenomen uit voormalige wetten en regelgeving.

Met de Omgevingswet wordt gestreefd naar doorwerking van beleid voor dezelfde thema's of locaties in de fysieke leefomgeving. Uitgangspunten uit het groenstructuurplan, het visiedocument natuur & biodiversiteit worden zodoende verwerkt tot uitgangspunten in het groenbeheer. Het besluit leefomgeving is belangrijk voor het beheerplan. Activiteiten zoals graven, snoeien en gebruik van bestrijdingsmiddelen vallen onder toepassingsbereik van dit besluit. Op grond van artikel 1.8 van de Omgevingswet gaat de specifieke regel voor op de algemene regel. De algemene zorgplicht geldt dus alleen voor gevallen waar geen specifieke decentrale regels of rijksregels van toepassing zijn. De zorgplicht geldt als vangnet. Het geldt voor activiteiten die niet verder zijn gereguleerd.

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) is het onderdeel van de Omgevingswet dat regels stelt voor activiteiten in de fysieke leefomgeving. Daarmee is het Bal belangrijk voor het beheerplan. Bij activiteiten moet worden gedacht aan werkzaamheden zoals graven, snoeien en het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Maar ook de wijze waarop bij het uitvoeren van die activiteiten rekening gehouden dient te worden met thema’s. De andere Besluiten zoals het Bkl, het Bbl en het Ob zijn minder relevant voor het groenbeheerplan. Algemene Plaatselijke Verordening 2021 In het kader van openbare orde zijn in H4, afd. 3, diverse bepalingen opgenomen ten aanzien van veiligheid en instandhouding van het bewaren van houtopstanden. Hierin zijn o.a. regelingen opgenomen ten aanzien van het kappen van houtopstanden en bomen. Het beoogt daarmee waardevolle houtopstanden en bomen te beschermen. Kapbeleid: De bomen zijn in de gemeente Kapelle ingedeeld in 4 categorieën. Voor drie van de vier categorieën is een lijst samengesteld, waarop alle bomen in die categorie genoemd worden: • De A-lijst: bomen die door de Bomenstichting als nationaal monument zijn aangemerkt. • De B-lijst: bomen die door de gemeente als monument zijn aangemerkt. • De C-lijst: bomen die geen monumentale status hebben, maar wel beeldbepalend zijn in de openbare ruimte.

Inwoners moeten een kapvergunning aanvragen wanneer zij een boom op hun terrein willen kappen die voorkomt op de A-, B- of C-lijst. Voor het kappen van andere bomen is geen kapvergunning vereist. De gemeente Kapelle vraagt altijd een kapvergunning aan wanneer zij zelf bomen willen kappen, ongeacht of deze bomen op een van de lijsten staan of niet. In onderstaande tabel B-1 is een overzicht gemaakt van de inhoud van de wetgeving en het effect op het groenbeheer. Tabel B-1. Overzicht wet- en regelgeving

Wet/richtlijn

Inhoud

Effect op Groenbeheer

Grondwet

Zorg van de overheid gericht op de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu.

Het dagelijks en planmatig groenbeheer is onderdeel van de zorg voor een goede leefomgeving.

Burgerlijk Wetboek

De gemeente draagt zorg voor het groenareaal (oppervlakte van een gebied) dat in beheer is.

De gemeente heeft een zorgplicht voor het groen. Dat betekent dat de gemeente op de hoogte moet zijn van de toestand van haar groenareaal door middel van bijvoorbeeld inspecties en voldoende moet doen om een veilig gebruik mogelijk te maken. Bomen moeten periodiek worden geïnspecteerd op veiligheid.

Omgevingswet

Het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit en o.a. doelmatig beheren van de fysieke leefomgeving

De manier waarop beheer en onderhoud wordt uitgevoerd is afgestemd op de eisen van aanwezige Flora en Fauna (inheemse soorten planten en dieren) (Bal).

29 augustus 2025

BEHEERPLAN GROEN

BK6903-MI-RP-250619-0908

Open

Grond wordt gescheiden na het graven bij het verwijderen en aanplanten van bomen. Een melding moet worden ingediend bij graven of afvoeren van grond. Effect op gebruik van bestrijdingsmiddelen, gebruik van materieel en het ontgraven van de bodem bij rooi- en plantwerkzaamheden wat betreft archeologie. Verordening (EU) Nr. 1143/2014 van het Europees Parlement en de raad.

Vanaf 22 oktober 2014 over de preventie en beheersing van de introductie en verspreiding van invasieve exotische soorten (IES).

Het wordt geadviseerd invasieve, uitheemse soorten actief te bestrijden, zie paragraaf 2.1.4. Soorten die al aanwezig zijn moeten zoveel mogelijk worden beperkt en mogen zich niet uitbreiden.

Gemeentewet

Het is een organieke wet die de inrichting van het gemeentelijk bestuur en de financiële huishouding.

Het tijdig vaststellen van beleids- en beheerplan onderhoud groen maakt het mogelijk het groen en de bomen te onderhouden volgens vastgesteld beleid.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/16231688/1