2025-37a D25.342159 Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035 Begraafbeleid 2026-2035.docx

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

Datum: Status: Zaaknummer: Documentnummer:

28-10-2025 Definitief Z25.022904 D25.342159

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

1

Inhoudsopgave Samenvatting ............................................................................................................................4 1. Inleiding..................................................................................................................................7 1.1 Aanleiding ..........................................................................................................................7 1.2 Participatie ........................................................................................................................7 2. De begraafplaatsen.................................................................................................................8 2.1 Huidige situatie..................................................................................................................8 3.

Kaders..................................................................................................................................10 3.1 Landelijke wetgeving ........................................................................................................10 3.2 Gemeentelijk kader..........................................................................................................10 3.3 Overige documenten .......................................................................................................10 3.4 Uitvaart voorkeuren .........................................................................................................10 4. Trends..................................................................................................................................13 4.1 Natuurbegraafplaats ........................................................................................................13 5.

Beleidsuitgangspunten .........................................................................................................14 5.1 Uitgifteperiode voor particuliere en algemene graven.........................................................14 5.2 Asbestemmingen ............................................................................................................16 5.2.1 Columbarium ............................................................................................................16 5.2.2 Bijzetting van een asbus of urn in graf.........................................................................17 5.2.3 Bijzetting van een urn op een graf...............................................................................17 5.3 Capaciteit .......................................................................................................................18 5.3.1 Begraafcapaciteit ......................................................................................................18 5.3.2 Maatregelen om begraafcapaciteit te waarborgen ......................................................19 5.3.3 Columbarium............................................................................................................20 5.4 Grafmonumenten en -bedekkingen ..................................................................................21 5.4.1 Huidige situatie

.........................................................................................................21 5.4.2 Bovengronds ruimen .................................................................................................22 5.5 Het versterken van de biodiversiteit op de begraafplaatsen................................................24 5.6 Waardevolle graven .........................................................................................................26 5.7 Andere geloofsovertuigingen............................................................................................27 5.8 Basis op orde...................................................................................................................27 6. Financiën .............................................................................................................................29 6.1 Motie ..............................................................................................................................29 6.2 Tarieven ..........................................................................................................................29 6.2.1 Particuliere en algemene graven .................................................................................29 Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

2

6.2.2 Columbarium............................................................................................................29 6.2.3 Aangepaste tarieven..................................................................................................30 6.2.3 Verlenging.................................................................................................................30 6.3 Kostendekking.................................................................................................................31 6.4 Maatregelen en kosten.....................................................................................................32 6.4.1 Toelichting maatregelen ............................................................................................32 6.4.2 Begroting ..................................................................................................................34 6.6 Uitvaart voor een gemeentelijke uitvaart of voor onvermogende ........................................35 6.6.1 Gemeentelijke uitvaart...............................................................................................35 6.6.2 Uitvaart voor onvermogende......................................................................................35 7.

Vervolg .................................................................................................................................37

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

3

Samenvatting Het begraafbeleid van de gemeente Kapelle heeft als doel duidelijkheid te verschaffen over de beschikbare capaciteit, de aangeboden diensten en de beoogde kwaliteit van de begraafplaatsen. Dit beleidsplan zal de richting voor de komende jaren bepalen. De gemeente Kapelle beschikt over vier actieve begraafplaatsen: Kapelle, Biezelinge, Wemeldinge en Schore. In 2024 overleden 131 inwoners van Kapelle, van wie 73 personen (55,7%) op de gemeentelijke begraafplaatsen werden begraven. De begraafcultuur in de gemeente Kapelle wijkt af van de landelijke trend, waarbij 67,85% van de overledenen werd gecremeerd. Huidige situatie Op de gemeentelijke begraafplaatsen zijn zowel particuliere graven (met grafrechten) als algemene graven (zonder grafrechten) aanwezig. Er zijn 1672 algemene graven. Particuliere graven worden onderverdeeld in graven met grafrechten voor onbepaalde tijd (4154 graven, uitgegeven vóór 2005) en graven met grafrechten voor bepaalde tijd (1511 graven, met een looptijd van 40 jaar sinds 2005). Daarnaast zijn er op elke begraafplaats speciale velden gereserveerd voor kindergraven, bedoeld voor kinderen van 12 jaar of jonger. Naast graven zijn er ook mogelijkheden voor asbestemming, zoals het bijzetten van een asbus of urn in een columbarium (liggend of staand), het begraven van een asbus in een particulier graf, of het uitstrooien van as op een strooiveld.

Voor een toekomstbestendig begraafbeleid zijn verschillende beleidsuitgangspunten geformuleerd: 1. Uitgifteperiode voor particuliere en algemene graven Inwoners van de gemeente Kapelle kunnen nu kiezen uit een particulier of een algemeen graf, beide met een uitgiftetermijn van 40 jaar. Vanaf 2026 kan ook voor een termijn van 20 jaar gekozen worden voor particuliere graven. Voor algemene graven wordt de termijn verlaagd naar 20 jaar. Deze opties bieden inwoners de flexibiliteit om een keuze te maken die past bij hun wensen en financiële situatie. De verlaging van de termijn van algemene graven naar 20 jaar draagt ook bij aan het behoud van begraafcapaciteit, omdat deze graven sneller beschikbaar komen voor nieuwe uitgifte. 2. Asbestemmingen De vraag naar asbestemmingen in de gemeente Kapelle is beperkt, met slechts enkele bijzettingen per jaar. Momenteel zijn er drie opties: plaatsing in een columbarium, begraving in een graf en verstrooiing op een strooiveld. Vanaf 2026 wordt het gebruiksrecht van columbaria verkort van 40 naar 20 jaar, met verlengingsopties van 5 of 10 jaar. Ook wordt het mogelijk om asbussen op een graf te plaatsen, naast de bestaande optie om deze in een graf te begraven. De ruimtelijke kwaliteit van columbariumplekken en strooiplekken worden verbeterd.

Met deze mogelijkheden sluit de gemeente beter aan op persoonlijke voorkeuren en verbetert de beleving voor nabestaanden. 3. Capaciteit Momenteel is er geen actief beleid voor het ruimen van graven, wat leidt tot capaciteitsproblemen op de begraafplaatsen. De laatste ruiming vond plaats in 2007. De begraafcapaciteit wordt bepaald door het aantal beschikbare graven en het aantal graven dat jaarlijks vrijkomt. Er ontstaat een tekort Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

4

aan graven op de begraafplaatsen in Kapelle, Biezelinge en Schore als we niets doen. Om het te kort op te lossen, worden in 2028 op deze begraafplaatsen 408 algemene graven geruimd en in 2033 nog eens 295 algemene graven op de begraafplaats in Wemeldinge. Dit betreft algemene graven die op het moment van ruiming 40 jaar en ouder zijn. Daarnaast is het noodzakelijk om het aantal graven met grafrechten voor onbepaalde tijd terug te dringen om begraafcapaciteit tot 2050 te waarborgen. 4. Grafmonument en - bedekking De gemeente onderhoudt de grafmonumenten en -bedekkingen gedurende de looptijd van het graf- of gebruiksrecht. Voor particuliere graven met onbepaalde rechten blijft de gemeente onderhoud plegen, zolang het graf bestaat. Bij oudere algemene graven (uitgegeven vóór 2005) blijft de gemeente ook onderhoud verrichten, wat leidt tot rechtsongelijkheid: nabestaanden van deze graven betalen geen kosten, terwijl anderen dat wel doen. Na afloop van het graftermijn vervallen monumenten en grafbedekkingen aan de gemeente als deze niet worden opgehaald of als rechthebbenden er afstand van doen. Om risico's te beperken, wordt bovengronds ruimen noodzakelijk. Vanaf 2028 start de ruiming van algemene graven ouder dan 40 jaar in Kapelle, Biezelinge en Schore.

In Wemeldinge vindt dit pas in 2033 plaats, maar vanaf 2028 worden daar wel grafmonumenten en bedekkingen van oudere graven verwijderd. Zo wordt op alle begraafplaatsen dezelfde werkwijze gehanteerd. Jaarlijks wordt beoordeeld welke graven in aanmerking komen. 5. Versterken van de biodiversiteit op de begraafplaatsen De begraafplaatsen worden op het hoogste beeldkwaliteitsniveau (niveau A) onderhouden en we streven ernaar de biodiversiteit te versterken. Ondanks ons huidige intensieve beheer, zijn er mogelijkheden om de biodiversiteit te vergroten zonder afbreuk te doen aan de esthetische waarde van de begraafplaatsen. Dit doen we door kleine stappen te nemen en geleidelijk meer maatregelen door te voeren. 6. Waardevolle graven Op begraafplaatsen in de gemeente Kapelle zijn waardevolle graven te vinden, waaronder die van civiele oorlogsslachtoffers en slachtoffers van de watersnoodramp. Deze graven zijn belangrijk voor de gemeenschap vanwege hun historische betekenis en de verhalen die ze vertellen. Er is momenteel geen vastgestelde lijst van waardevolle graven, waardoor het risico bestaat, dat deze verloren gaan bij een ruiming. Daarom willen we een lijst opstellen zodat deze graven officieel als waardevol worden aangemerkt. 7. Andere geloofsovertuigingen Steeds meer moslims in Nederland kiezen ervoor om hier begraven te worden.

Gemeenten richten vaak delen van hun begraafplaatsen in voor islamitische graven, afhankelijk van de vraag. In de gemeente Kapelle is er momenteel weinig behoefte aan islamitische graven, waardoor er geen noodzaak is om een speciaal gedeelte in te richten. In de regio zijn er voldoende begraafplaatsen met islamitische gedeelten, zoals in de gemeente Middelburg, Goes, Vlissingen en Bergen op Zoom. 8. Basis op orde Een complete en actuele administratie van de gemeentelijke begraafplaatsen is essentieel voor het naleven van wettelijke verplichtingen, financieel beheer en het effectief beheren van de begraafcapaciteit. Sinds 2015 worden gegevens digitaal bijgehouden, maar de administratie is nog Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

5

steeds niet volledig, vooral voor de periode vóór 2015. Dit betreft ontbrekende overlijdens- en begrafenisdata, verouderde gegevens van rechthebbenden en ontbrekende informatie over belanghebbenden. Het aanvullen van deze gegevens is noodzakelijk om beleidsuitgangspunten uit te voeren en wettelijke verplichtingen na te komen. Het proces omvat archiefwerk en het actief zoeken naar onbekende rechthebbenden en nabestaanden via publicaties in lokale media en kennisgevingen op de begraafplaats. Als na deze inspanningen geen respons komt, vervalt het graf aan de gemeente. Een actueel administratiesysteem zorgt ervoor dat rechthebbenden en belanghebbenden tijdig geïnformeerd worden over zaken zoals ruimingen en het verlopen van grafrechten. Extra capaciteit is nodig om deze administratie volledig en up-to-date te maken. Financiën Vanaf 2026 worden nieuwe beleidsuitgangspunten geïmplementeerd, zoals de aanpassingen van de uitgiftetermijnen voor particuliere en algemene graven, en bijzettermijnen voor columbaria. Daarnaast worden de tarieven herzien om meer transparantie te bieden en beter aan te sluiten bij de werkelijke kosten. Om de begraafplaatsen te verbeteren en de begraafcapaciteit te vergroten, worden diverse maatregelen genomen, zoals het omvormen van paden, het verbeteren van columbariumplekken en strooivelden.

Voor de uitvoering van deze maatregelen investeringen is extra budget nodig. Daarnaast zijn de inkomsten van de begraafplaatsen afhankelijk van het aantal begrafenissen en bijzettingen per jaar, wat lastig te voorspellen is. Samen hebben zij een invloed op de exploitatie van de begraafplaatsen en dus op de kostendekkendheid.

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

6

1. Inleiding 1.1 Aanleiding Afscheid nemen van dierbaren is een belangrijk moment in het leven. Het biedt ons de gelegenheid om te rouwen en herinneringen levend te houden. Begraafplaatsen spelen hierin een cruciale rol. Ze zijn emotioneel beladen plekken waar nabestaanden troost vinden en hun dierbaren kunnen herdenken. De gemeente Kapelle heeft een belangrijke taak om voldoende en respectvolle begraafmogelijkheden te bieden aan haar inwoners. Momenteel ontbreekt het echter aan een helder en samenhangend begraafbeleid. Hoewel er door de jaren heen diverse standpunten en afspraken zijn vastgelegd, ontbreekt het aan een duidelijke visie en richting voor de toekomst. Het beleidsplan is een antwoord op actuele maatschappelijke vragen en ontwikkelingen en stelt kaders voor een respectvol en toegankelijk gebruik van onze begraafplaatsen. Om deze diensten duurzaam en betaalbaar te houden, is het belangrijk om heldere randvoorwaarden en uitgangspunten te formuleren. Dit kan betekenen dat er soms moeilijke keuzes gemaakt moeten worden, die emotionele reacties kunnen oproepen. Wat levert dit op? 1. Een begraafbeleid. Een beschrijving van de visie, doelstellingen en aanpak met betrekking tot het beheer en de ontwikkeling van de begraafplaatsen. 2. Een herziene begraafverordening op basis van het nieuwe beleid.

Dit is een wettelijk document dat regels en voorschriften vaststelt voor het beheer van de begraafplaatsen en de uitvoering van begrafenissen en asbijzettingen. 3. Een aangepaste verordening voor lijkbezorgingsrechten. Dit is een wettelijk document dat tarieven en heffingen vaststelt, die de gemeente in rekening brengt voor diensten en faciliteiten rondom begrafenissen en asbijzettingen. 4. Nadere regels voor grafmonumenten en grafbedekkingen. Dit is een uitwerking van de begraafverordening op het onderdeel: ‘plaatsen en onderhouden van grafmonumenten en grafbedekkingen’. 5. Een lijst met waardevolle graven. Een vastgestelde lijst met een overzicht van de waardevolle graven, die een beschermde status krijgen. 6. Beleidsregels lijkbezorging van gemeentewege. Deze beleidsregels zorgen voor een duidelijke en gestructureerde aanpak, wanneer de gemeente betrokken is bij het regelen van een uitvaart en de rol van de gemeente hierin.

1.2 Participatie Voor de totstandkoming van dit document zijn gesprekken gevoerd met medewerkers van de gemeente Kapelle die betrokken zijn bij het begraafproces, zoals de administratie, financiën, beheer en onderhoud. Er is een enquête (bijlage 7) gehouden onder bewoners met verschillende vragen over begraven en asbestemming. Daarnaast hebben er gesprekken plaatsgevonden met ondernemers en met medewerkers van aangrenzende gemeenten.

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

7

2. De begraafplaatsen 2.1 Huidige situatie Begraafplaatsen zijn een integraal onderdeel van onze gemeenschap, zowel in leven als na overlijden. De gemeente Kapelle heeft vier begraafplaatsen, waar nog actief wordt begraven. Dit zijn de begraafplaatsen Kapelle, Biezelinge, Wemeldinge en Schore. Daarnaast is er een Franse militaire begraafplaats met 228 graven en de gesloten, begraafplaats Eversdijk. Deze twee begraafplaatsen vallen buiten dit beleidsplan.

Afbeelding 1: Locatie begraafplaatsen in de gemeente Kapelle.

Op de gemeentelijke begraafplaatsen komen particuliere graven (graven met grafrechten) en algemene graven (graven zonder grafrechten) voor. De graven met grafrechten worden onderverdeeld in: • Graven met grafrechten voor onbepaalde tijd (particuliere graven uitgegeven vóór 2005). • Graven met grafrechten voor bepaalde tijd. Sinds 2005 is het grafrecht 40 jaar voor particuliere graven.

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

8

Grafiek 1: Overzicht type graven

Op elke begraafplaats zijn er velden gereserveerd voor kindergraven. Deze plekken zijn bedoeld voor het begraven van overleden kinderen die 12 jaar of jonger zijn. Naast graven zijn er ook verschillende manieren om as te bestemmen: • Het bijzetten van een asbus of urn in een bovengronds columbarium, zowel liggend (in een nis) als staand (in een zuil). • Het begraven van een asbus of urn in een particulier graf. • Het uitstrooien van as op een strooiveld.

Afbeelding 2: Beelden van graven, columbariumelementen (nis en zuil) en strooiveld.

Alle vier de begraafplaatsen worden onderhouden op beeldkwaliteitsniveau A. Dit is het hoogste onderhoudsniveau. Het delven van de graven wordt grotendeels uitgevoerd door de eigen onderhoudsmedewerkers. Voor het graven van het graf wordt een minigraver met machinist ingehuurd bij een aannemer. Onze eigen onderhoudsmedewerkers markeren de locatie van het graf uit, coördineren de werkzaamheden en zorgen dat de locatie er netjes uitziet bij de begrafenis. Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

9

3. Kaders 3.1 Landelijke wetgeving •

•

Wet op de lijkbezorging (Wlb) (01-01-2025 tot heden). Dit is een Nederlandse wet die procedures rondom overlijden regelt, zoals aangifte van overlijden, begraven, cremeren en het vervoer van overledenen. Besluit op de lijkbezorging (01-01-2020 tot heden). Dit besluit bevat gedetailleerde regels en uitvoeringsbepalingen ter ondersteuning op de Wet op de lijkbezorging, zoals specifieke eisen voor begraafplaatsen waaronder afmetingen van een graven en afstanden tussen graven.

De nieuwe Wet op de lijkbezorging (Wlb) heeft tot eind 2024 ter inzage gelegen voor reacties. De exacte ingangsdatum is nog onzeker, maar naar verwachting zal dat in de loop van 2026 zijn of mogelijk later. Zie bijlage 2 voor de belangrijkste voorgestelde wijzigingen.

3.2 Gemeentelijk kader • • •

Verordening op de heffing en invordering van lijkbezorgingsrechten 2025. APV (01-01-2024 tot heden). Verordening op het beheer en het gebruik van de algemenen begraafplaatsen in de gemeente Kapelle (01-08-2005 tot heden).

3.3 Overige documenten • • • •

Visie natuur en biodiversiteit gemeente Kapelle, zaaknummer D21.253259 (Bosch&Slabbers, mei 2021). Duurzaamheidsagenda, bouwsteen natuur en biodiversiteit, zaaknummer D21.248344 (21-05-2021). Tussenrapportage Beleidsplan begraafplaatsen (Adviesbureau KYBYS, 03 -04-2015). Motie M2019-020 Lijkbezorgingskosten (05-11-2019). o Kostendekkendheid niet als uitgangspunt te hanteren voor de heffingsgrondslagen. o Lijkbezorging haalbaar en betaalbaar. o Tarieven niet te veel uit de pas te laten lopen met buurgemeenten. o Onderzoek mogelijkheid om tot een kwijtscheldingsbeleid te komen.

3.4 Uitvaart voorkeuren De begraafcultuur heeft invloed op het beleid. Op basis van het aantal begrafenissen wordt de begraafbehoefte voor de begraafplaatsen bepaald. In 2024 overleden volgens het CBS 131 inwoners van de gemeente Kapelle. Van deze personen werden er 73 (55,7 %) begraven op één van de gemeentelijke begraafplaatsen. Daarnaast werd de as van 6 personen (4,3 %) bijgezet in een columbarium of in een graf. De overige 52 personen (40%) vonden hun laatste rustplaats buiten de gemeente Kapelle. Het landelijke crematiecijfer in 2024 is 67,85%. De gemeente Kapelle wijkt af de landelijke cijfers; in 2024 is 64% van de overledenen begraven op één van de begraafplaatsen. Dit verschil benadrukt de voorkeuren voor uitvaarten binnen de gemeente. Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

10

De grafiek toont de begraafhistorie van de afgelopen 6 jaar op de vier begraafplaatsen. Er is een lichte daling te zien in het aantal begrafenissen. In 2019 waren er 87 begrafenissen en in 2024 is gedaald naar 73. Dit volgt de landelijke trend van een afname van het aantal begrafenissen. Het jaarlijkse aantal begravingen varieert echter met in 2024 een toename ten opzichte van 2023. Er is een lichte toename in het aantal asbestemmingen. Van 1 asbestemming in 2019 steeg het naar 6 in 2024. Dit zijn enkel de asbestemmingen die op de gemeentelijke begraafplaats terecht zijn gekomen.

Grafiek 2: Aantal begravingen en asbestemmingen 2019 t/m 2024 in de gemeente Kapelle.

De begraafcultuur in de gemeente Kapelle heeft invloed op het beleid. De keuze voor een begrafenis hangt vaak samen met geloofsovertuigingen en de wens van familie en vrienden om het graf te kunnen bezoeken. Daarnaast willen veel mensen naast hun overleden partner begraven worden. Daarom kiezen veel inwoners voor een begrafenis in hun eigen kern, waar ze zich verbonden mee voelen. Het aantal inwoners wat kiest voor een asbijzetting in een columbarium of graf is beperkt. Hoeveel asbussen of urnen op een begraafplaats terechtkomen is afhankelijk van de voorkeur van de overledene of nabestaanden. Het aantal geregistreerde as verstrooiingen op één van de begraafplaatsen is minimaal, variërend van 0 tot 1 per jaar. Alleen verstrooiingen waarvoor een vergunning is aangevraagd, worden opgenomen in de begraafplaatsadministratie. Onderhoudsmedewerkers van de begraafplaatsen merken echter dat er in de praktijk vaker as wordt verstrooid dan het aantal waarvoor een vergunning is verleend. Conclusie Het aantal begrafenissen bepaalt de begraafbehoefte en daarmee de richting van het beleid. De meeste inwoners van de gemeente Kapelle kiezen voor een begrafenis boven het bijzetten van as in een columbarium/graf of het verstrooien van as. Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

11

De gemeente Kapelle heeft een andere begraafcultuur dan de landelijke trend. Het is daarom belangrijk om inzicht te hebben in de begraafcapaciteit en -behoefte, zodat tijdig maatregelen kunnen worden genomen om voldoende begraafcapaciteit te waarborgen.

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

12

4. Trends 4.1 Natuurbegraafplaats

Er is een toenemende interesse in begraven in de natuur of in een natuurlijke omgeving. Bij natuurbegraafplaatsen worden graven uitgegeven in natuurgebieden voor onbepaalde tijd. Omdat veel Nederlandse gemeenten geen natuurgebieden bezitten, spelen zij in op deze trend door delen van hun traditionele begraafplaatsen om te vormen tot een meer natuurlijke inrichting en uitstraling. Dit wordt natuurlijk begraven genoemd. In de provincie Zeeland is op dit moment nog geen natuurbegraafplaats aanwezig. De werkgroep Natuurbegraven in Zeeland zet zich in om dit onderwerp onder de aandacht te brengen bij de Zeeuwse gemeenten en het draagvlak hiervoor te onderzoeken. Wat betekent dit voor de gemeente Kapelle? In de vragenlijst over het begraafbeleid, die in oktober 2024 op het participatieplatform is gepubliceerd, zijn geen specifieke vragen gesteld over begraven in de natuur of in een natuurlijke omgeving. Omdat wij willen weten hoe onze inwoners hierover denken, starten we een onderzoek om te bepalen of er daadwerkelijk behoefte is aan een natuurbegraafplaats binnen onze gemeente. Daarnaast wordt onderzocht of natuurlijk begraven als alternatief wenselijk is voor onze inwoners. Tijdens dit onderzoek wordt ook gekeken of er geschikte locaties beschikbaar zijn voor een dergelijke begraafplaats.

Op basis van de uitkomsten, de kosten en andere relevante factoren kunnen we een weloverwogen besluit nemen over de mogelijke aanleg van een natuurbegraafplaats of het alternatief van natuurlijk begraven binnen onze gemeente. Risico Begraven in de natuur kan bepaalde risico's met zich meebrengen. Als meer mensen kiezen voor het begraven in een natuurbegraafplaats, kan dit leiden tot een afname van het aantal begravingen op de begraafplaatsen. Minder begravingen betekent dat er minder inkomsten zijn om het onderhoud te bekostigen. Dit kan op termijn gevolgen hebben voor de instandhouding van de begraafplaats.

Afbeelding 3: voorbeelden natuurbegraven

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

13

5. Beleidsuitgangspunten Voor een toekomstbestendig begraafbeleid zijn er verschillende beleidsuitgangspunten opgesteld. Deze uitgangspunten geven aan, hoe de gemeente Kapelle om wil gaan met de begraafplaatsen op het gebied van dienstverlening, betaalbaarheid, begraafcapaciteit en beheer en onderhoud.

5.1 Uitgifteperiode voor particuliere en algemene graven Beleidsuitgangspunt • Particuliere graven worden uitgegeven voor een periode van 20 of 40 jaar, met de mogelijkheid tot verlenging met 5 of 10 jaar. • Algemene graven worden uitgegeven voor een periode van 20 jaar. Verlenging is niet mogelijk. • Kindergraven worden voor onbepaalde tijd uitgegeven.

Huidige situatie Inwoners van de gemeente Kapelle hebben momenteel de keuze tussen een particulier graf of een algemeen graf, beide met een uitgiftetermijn van 40 jaar. Een particulier graf kan telkens met 10 jaar worden verlengd, terwijl een algemeen graf niet verlengd kan worden. In het kort het verschil tussen een particulier graf en algemeen graf: Particulier graf Rechten graf Rechthebbende (uitsluitend recht) Rechthebbende bepaalt wie in het graf komt te liggen Termijn Bepaalde tijd Verlenging Mogelijk Reservering Mogelijk Bijzetting asbus in graf Mogelijk

Algemeen graf Gemeente Gemeente bepaalt wie in het graf komt te liggen (op volgorde van uitgifte) Bepaalde tijd Niet mogelijk Niet mogelijk Niet mogelijk

Tabel 1: Overzicht verschil tussen particuliere en algemene graven.

Motie In 2019 heeft de gemeenteraad een motie (M2019-20) aangenomen om begraven voor iedereen haalbaar en betaalbaar te maken. Uit een vragenlijst over het begraafbeleid, die in oktober 2024 op het participatieplatform stond, bleek dat deelnemers meer keuzemogelijkheden voor de grafrust en aangepaste tarieven belangrijk vinden. Wat gaan wij doen? 1. Particuliere graven Vanaf 2026 bieden we inwoners meer keuze in grafrecht- en verlengingstermijnen voor particuliere graven, om beter aan te sluiten bij individuele wensen en financiële mogelijkheden. Inwoners kunnen kiezen voor een grafrechttermijn van 20 of 40 jaar. Deze keuze maakt het mogelijk om rekening te houden met verschillen in draagkracht. Een kortere termijn van 20 jaar is financieel aantrekkelijker voor mensen met beperkte middelen, terwijl een langere termijn van 40 jaar meer zekerheid biedt en voor een langdurige grafrust.

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

14

Particuliere graven kunnen worden verlengd met periodes van 5 of 10 jaar. Dit geeft nabestaanden de mogelijkheid om, afhankelijk van hun persoonlijke verbondenheid en financiële situatie, te beslissen of ze het graf willen behouden. De kosten voor verlenging zijn doorgaans voor rekening van de nabestaanden, wat hen de vrijheid biedt om een passende keuze te maken. 2. Algemene graven Vanaf 2026 kunnen inwoners naast een particulier graf, ook kiezen voor een algemeen graf met een uitgiftetermijn van 20 jaar. Het verlengen van een algemeen graf is niet mogelijk. Een algemeen graf is een aantrekkelijke optie voor mensen met beperkte financiële middelen en kan dienen als alternatief voor een particulier graf of crematie. De uitgiftetermijn is verkort van 40 naar 20 jaar om de capaciteit van de begraafplaatsen efficiënter te beheren. Door de kortere termijn komen deze graven sneller vrij voor nieuwe uitgifte, waardoor de beschikbare ruimte beter wordt benut. Dit draagt bij aan het waarborgen van voldoende begraafplaatscapaciteit op de lange termijn. Samengevat

Grafiek 3: Graftermijnen huidig en gewenst

Grafiek 4: Verlengingstermijnen huidig en gewenst

In vergelijking met een algemeen graf, biedt een particulier graf meer flexibiliteit en zekerheid. Bij een algemeen graf is verlenging niet mogelijk, waardoor de grafrust na een vaste periode eindigt. Met de invoering van verschillende termijnen voor particuliere graven bieden we inwoners meer keuze, zodat ze een optie kunnen kiezen die het beste aansluit bij hun persoonlijke en financiële situatie. 3. Kindergraven Kindergraven worden momenteel uitgegeven voor een periode van 40 jaar, met de mogelijkheid tot verlenging met 10 jaar. Wij kiezen ervoor om kindergraven voor onbepaalde tijd uit te geven, omdat wij het belangrijk vinden om ouders en nabestaanden de zekerheid te bieden dat de laatste rustplaats van hun kind blijvend gewaarborgd is. Het verlies van een kind is een zeer emotionele en ingrijpende gebeurtenis. Door kindergraven voor onbepaalde tijd beschikbaar te stellen, bieden wij ouders een blijvende plek om hun kind te herdenken. Omliggende gemeenten Er is ook gekeken naar de grafrecht- en uitgiftetermijnen van omliggende gemeentes aanbieden Deze zijn te vinden in bijlage 3.

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

15

5.2 Asbestemmingen In de gemeente Kapelle is de jaarlijkse vraag naar asbestemmingen beperkt. In 2024 vonden slechts 6 bijzettingen plaats, waarvan 5 in een columbarium en 1 in een graf. Officiële asverstrooiingen (met vergunning) hebben niet plaatsgevonden, maar we constateren dat in de praktijk vaker as wordt verstrooid dan waarvoor een vergunning is verleend. De keuze voor een asbestemming op één van de begraafplaatsen wordt bepaald door verschillende factoren, zoals de wens van de overledene, het beschikbare aanbod en de kwaliteit van asbestemmingen, het onderhoudsniveau van de begraafplaats en de tarieven. Op dit moment bieden wij de volgende mogelijkheden aan voor asbestemming: • Het plaatsen van een asbus of urn in een columbarium. • Het begraven van een asbus of urn in een particulier graf. • Het verstrooien van as op een strooiveld. Wij willen meer keuzemogelijkheden bieden die aansluiten bij persoonlijke voorkeuren, zodat iedereen een keuze kan maken die past bij hun wensen en situatie.

5.2.1 Columbarium Beleidsuitgangspunt • Het gebruiksrecht voor het bijzetten van asbus of urn in een columbarium wordt 20 jaar, met de mogelijkheid tot verlenging met een termijn van 5 of 10 jaar.

Huidige situatie Op dit moment bieden wij nu alleen plek in een columbarium aan met een gebruiksrecht van 40 jaar. Dit kan zijn in een liggend element of staand element. Het gebruiksrecht kan telkens met 10 jaar verlengd worden.

Afbeelding 4: Columbaria – liggende elementen.

Afbeelding 5: Columbaria – staande elementen.

Wat gaan wij doen? Vanaf 2026 willen we het gebruiksrecht voor een columbarium verkorten van 40 jaar naar 20 jaar. Dit doen wij omdat de belangstelling voor het bezoeken van een columbarium doorgaans korter is dan voor een graf. Door de termijn te verkorten, wordt langdurig ruimtebeslag van een columbarium verminderd en ontstaat er meer flexibiliteit in het gebruik van beschikbare ruimte.

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

16

Na afloop van de termijn is verlenging van het gebruiksrecht mogelijk in periodes van 5 of 10 jaar. De kosten voor een verlenging worden meestal gedragen door de nabestaanden. Of zij besluiten te verlengen, hangt vaak af van hun verbondenheid met de plek en de financiële overwegingen. Als het gebruiksrecht niet wordt verlengd, kunnen nabestaanden ervoor kiezen de asbus of urn mee naar huis te nemen of de as te laten verstrooien op het strooiveld van de begraafplaats of een andere locatie. Wanneer er geen rechthebbende bekend is, vervalt de urn of asbus aan de gemeente. In dat geval zal de gemeente de as verstrooien op het strooiveld. De procedure die hierbij wordt gevolgd, is beschreven in bijlage 5.

5.2.2 Bijzetting van een asbus of urn in graf Het bijzetten van een asbus of urn is alleen mogelijk in een particulier graf. Dit is de huidige werkwijze en blijft ongewijzigd. Door de grafrechttermijnen voor particuliere graven aan te passen naar 20 of 40 jaar, met de mogelijkheid tot verlenging met periodes van 5 tot 10 jaar, zullen deze termijnen ook van toepassing zijn op de bijzetting van een asbus of urn in een graf. Op deze manier worden de termijnen voor het graf en de bijzetting op elkaar afgestemd.

5.2.3 Bijzetting van een urn op een graf Beleidsuitgangspunt Op dit•moment is het alleen mogelijk of meerdere asbussen bij te zetten een Het bijzetten van een urn opom eenéén particulier graf voor een periode van 20inof 40particulier jaar, met de graf. Als nieuwe optie willen we de mogelijkheid bieden om ook een asbus op een particulier graf te mogelijkheid tot verlenging van 5 of 10 jaar. plaatsen. Hiermee bieden we nabestaanden meer keuze in de invulling van een asbestemming. Dit is een nieuwe optie. Naast het begraven van een asbus of urn in een graf is het ook mogelijk om alleen een urn op een graf te plaatsen. Samen met het begraven van een asbus of urn, sluit deze optie aan bij de wens van sommige families om de as van een dierbare te combineren met een bestaand graf, bijvoorbeeld van een familielid of partner. Met deze uitbreiding willen we onze dienstverlening beter afstemmen op de diverse behoeften van nabestaanden. Zo kan iedereen een keuze maken die past bij hun persoonlijke voorkeuren. De bijzettings- en verlengingsperiode wordt gelijkgesteld aan die van particuliere graven.

Afbeelding 6: urn op graf.

Verbeteren kwaliteit van de columbariumplekken en strooivelden Uit een vragenlijst over het begraafbeleid, die in oktober 2024 op het participatieplatform stond, bleek dat deelnemers niet allemaal tevreden waren over de sfeer bij het columbariumplekken en strooivelden. Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

17

We willen deze plekken kwalitatief verbeteren, om ze beter te laten aansluiten bij de sfeer van de begraafplaats. Per begraafplaats maken we hiervoor een plan. Het doel is om een prettiger en waardiger omgeving te creëren voor het bijzetten of uitstrooien van een urn of asbus en voor het herdenken van dierbaren. Omliggende gemeenten Er is ook gekeken naar de gebruikstermijnen van een columbarium of urnennis die door omliggende gemeentes worden aangeboden. Dit is terug te vinden in bijlage 3.

5.3 Capaciteit Beleidsuitgangspunt • Binnen de bestaande ruimte van de begraafplaatsen zorgen voor voldoende capaciteit voor toekomstige begravingen en de bijzetting van asbussen of urnen.

De gemeente Kapelle beheert vier actieve begraafplaatsen. Uit een vragenlijst over het begraafbeleid, die in oktober 2024 op het participatieplatform stond, blijkt dat inwoners het (erg) belangrijk vinden om in hun eigen kern begraven te worden, vanwege hun sterke binding met de eigen woonplaats.

5.3.1 Begraafcapaciteit

Er ontstaat een tekort aan beschikbare graven op de begraafplaatsen in Kapelle, Biezelinge en Schore. Hoewel de begraafplaats in Wemeldinge de komende jaren nog voldoende capaciteit heeft, zal ook daar op termijn een capaciteitsprobleem ontstaan. Type graven Capaciteit huidge situatie Begraafplaats Kapelle Particuliere graven Algemene graven Begraafplaats Biezelinge Particuliere graven Algemene graven Begraafplaats Wemeldinge Particuliere graven Algemene graven Particuliere urennissen Begraafplaats Schore Particuliere graven Algemene graven Particuliere kindergraven

Tekort 2033 Tekort 2026 Tekort 2029 Tekort 2050 Tekort 2040 Tekort 2047 Tekort 2039 Tekort 2029 Tekort 2049 Tekort 2044

Tabel 2: overzicht begraafplaatsen, type graven en capaciteit.

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

18

De begraafcapaciteit wordt bepaald door het aantal direct beschikbare graven en het aantal graven dat jaarlijks vrijkomt. Omdat de gemeente Kapelle geen actief ruimingsbeleid hanteert, komen er jaarlijks geen graven beschikbaar voor heruitgifte. Dit zorgt de komende jaren voor een capaciteitsprobleem, mede door: 1.

Algemene graven uitgegeven voor 2005 Tot 2005 werden algemene graven uitgegeven zonder een specifieke eindtermijn. In totaal zijn 1055 algemene graven uitgegeven vóór 2005. Volgens de Wet op de lijkbezorging mogen algemene graven pas 10 jaar na de begrafenis worden geruimd, tenzij anders is bepaald. De meest recente ruiming van dergelijke graven vond plaats in 2007, toen er een tekort aan beschikbare graven was. Tijdens deze ruiming werden algemene graven uit de periode 19331964 geruimd. Op dit moment zijn er algemene graven aanwezig die 60 oud zijn. Deze oudere algemene graven nemen nu ruimte in die gebruikt kan worden voor heruitgifte.

2. Graven met grafrechten voor onbepaalde tijd Tot 2005 werden particuliere graven uitgegeven met rechten voor onbepaalde tijd. Dit zijn 4154 graven, die ruimte blijven innemen, ook als er geen actieve belangstelling meer voor is. In 2015 gaf het College van B&W (2015.11628) akkoord op een voorstel om het aantal graven met rechten voor onbepaalde tijd te verminderen, maar hier is door beperkte capaciteit nog geen uitvoering aan gegeven. Elk particulier graf moet een rechthebbende hebben, doorgaans een familielid tot de tweede of derde graad. Dit geldt ook voor graven voor onbepaalde tijd. De rechten op een graf voor onbepaalde tijd kunnen vervallen als de rechthebbende afstand doet van deze rechten of als de rechten niet binnen een jaar na het overlijden van de rechthebbende worden overgeschreven. Als de rechthebbenden, ondanks inspanningen van de gemeente, niet kunnen worden achterhaald, kan worden besloten het graf te ruimen. 3. Geen vrijkomende graven tot 2045 Vanaf 2005 is de uitgiftetermijn voor zowel particuliere als algemene graven vastgesteld op 40 jaar. Algemene graven komen na deze termijn automatisch vrij om opnieuw uit te geven, maar particuliere graven kunnen worden verlengd. Dit maakt het lastig te voorspellen wanneer deze graven opnieuw beschikbaar komen. 4.

Geen uitbreidingsmogelijkheden Alle vier de begraafplaatsen hebben geen uitbreidingsmogelijkheden door omliggende bebouwing of boomgaarden. De capaciteit moet daarom binnen de grenzen van de bestaande begraafplaatsen worden gezocht door het ruimen van graven of inbreiding.

5.3.2 Maatregelen om begraafcapaciteit te waarborgen In bijlage 4 is de capaciteit, behoefte en de te nemen maatregelen per begraafplaats uitgebreider toegelicht. In het kort: Om de begraafcapaciteit te waarborgen tot 2050 worden de volgende maatregelen voorgesteld: 1. Ruimen van algemene graven, die 40 jaar en ouder zijn.

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

19

Sinds 2005 hanteert de gemeente een uitgiftetermijn van 40 jaar voor algemene graven. Wij willen deze termijn ook toepassen op de algemene graven die vóór 2005 zijn uitgegeven, wat inhoudt dat deze graven geruimd zullen worden. Dit is als volgt gepland: • In 2028 ruimen van 408 graven uit de periode 1965-1988: o Begraafplaats Kapelle: 281 graven. o Begraafplaats Biezelinge 94 graven. o Begraafplaats Schore 33 graven. • In 2033 ruimen van 295 graven uit periode 1965-1993: o Begraafplaats Wemeldinge 295 graven. Door deze ruiming komt er begraafcapaciteit beschikbaar voor heruitgifte. Dit is nog niet voldoende om aan de begraafcapaciteit tot 2050 te voldoen. Dat betekend dat de overige 352 algemene graven (voor 2005) op een nader te bepalen tijdstip geruimd moeten worden. 2. Verminderen van graven met grafrechten voor onbepaalde tijd Een groot deel van graven betreft particuliere graven voor onbepaalde tijd. Om aan de benodigde begraafcapaciteit te voldoen, is het noodzakelijk om, op een juridisch correcte wijze, ruimte te creëren door graven te ruimen. De vrijkomende graven kunnen vervolgens worden hergebruikt algemene of particuliere graven voor bepaalde tijd. Naar verwachting kan ongeveer een derde van de graven voor onbepaalde tijd opnieuw worden opgenomen in de begraafcyclus. Dat betekent voor: • Begraafplaats Kapelle 496 graven • Begraafplaats Biezelinge 188 graven.

• Begraafplaats Wemeldinge 426 graven • Begraafplaats Schore 142 graven. 3. Inbreiding Dit is een mogelijkheid om de begraafcapaciteit te vergroten. Van inbreiding is sprake dat het binnen de grens van de begraafplaats valt en wanneer graven of grafdelen gerealiseerd worden op delen van de begraafplaats die voorheen waren ingericht als groenvoorziening (gras, beplanting). Op een aantal begraafplaatsen in inbreiding mogelijk, dat betekent voor: • Begraafplaats Kapelle: ca. 96 graven (tijdelijke oplossing). • Begraafplaats Biezelinge: ca 20 graven (tijdelijke oplossing) • Begraafplaats Schore: ca. 314 graven (structurele oplossing). 4. Omvormen van algemene graven tot particuliere graven Na ruiming (punt 1) is er voldoende capaciteit voor algemene graven, terwijl voor de particuliere graven een tekort blijft staan. Een deel van deze geruimde algemene graven kan worden omgezet naar particuliere graven, op voorwaarde dat dit gebeurt in een nieuw grafveld of binnen een volledig vak.

5.3.3 Columbarium Op de begraafplaats in Wemeldinge wordt in 2039 een tekort verwacht voor het bijzetten van as in een columbarium. Dit vormt echter geen groot probleem, omdat het columbarium modulair is opgebouwd en eenvoudig kan worden uitgebreid.

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

20

Communicatie Het ruimen van algemene graven, graven voor onbepaalde tijd of het leeghalen van een columbarium kan grote impact hebben op de samenleving en kan leiden tot weerstand. Daarom is een zorgvuldige communicatie noodzakelijk. Heldere communicatie naar rechthebbende, belanghebbende en inwoners is belangrijk om negatieve reacties te voorkomen. Hierbij wordt de procedure gevolgd, zoals in bijlage 5 staat beschreven.

5.4 Grafmonumenten en -bedekkingen Beleidsuitgangspunt • Het verwijderen van het grafmonument en – bedekking na beëindiging grafrecht (particulier graf) of uitgiftetermijn (algemeen graf)

De meeste graven beschikken over een grafmonument. Dit kan bestaan uit enkel een staand element zonder grafbedekking, of, als er wel een grafbedekking aanwezig is, uit beplanting, een liggende sierplaat, steenslag, boomschors of een combinatie hiervan. Daarnaast zijn er ook graven zonder grafmonument, wat voornamelijk voorkomt bij oudere graven met een uitgifte voor onbepaalde tijd.

Afbeelding 6: Diverse soorten grafmonumenten en -bedekkingen.

De gemeente is verantwoordelijk voor het onderhoud van zowel de begraafplaatsen, als de graven tijdens de looptijd van het grafrecht of uitgifte termijn. Dit omvat: • Het rechtzetten en schoonmaken van het grafmonument. • Het schoonhouden van graven met een grafbedekking van steenslag. • Het onderhoud van de winterharde beplanting op de graven.

5.4.1 Huidige situatie 1.

Particuliere -en algemene graven met bepaalde tijd De rechthebbende of belanghebbende is eigenaar van het grafmonument -en grafbedekking en betaalt bij de plaatsing van het monument voor het onderhoud, dat wordt afgekocht voor de volledige looptijd van het grafrecht. Sinds 2005 is deze termijn vastgesteld op 40 jaar voor zowel algemene als particuliere graven. Wanneer een particulier graf wordt verlengd, wordt het onderhoud voor de verlengingsperiode eveneens vooraf afgekocht.

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

21

2. Particuliere graven voor onbepaalde tijd Voor 2005 werden particuliere graven uitgegeven voor onbepaalde tijd, waarbij het onderhoud destijds werd afgekocht. Voor deze oudere graven blijft de gemeente het onderhoud uitvoeren, conform de toenmalige afspraken, zolang het graf blijft bestaan. 3. Algemene graven voor 2005 Voor 2005 werden algemene graven uitgegeven zonder een vaste uitgiftetermijn. Volgens de Wet op de Lijkbezorging geldt in deze gevallen een minimale grafrust van 10 jaar voordat een graf mag worden geruimd. Op dit moment zijn er op de begraafplaatsen algemene graven aanwezig die al 60 jaar oud zijn. De grafmonumenten en grafbedekking van deze graven worden nog steeds door de gemeente onderhouden. Graven worden momenteel niet actief geruimd, niet bovengronds (verwijderen grafmonumenten) en niet ondergronds (opgravingen). Wanneer de uitgiftetermijn is verstreken of het grafrecht is beëindigd, blijven wij de graven onderhouden. Deze situatie leidt tot rechtsongelijkheid; nabestaande van ‘verlopen’ graven betalen niets voor het onderhoud, terwijl andere voor hetzelfde onderhoud wel kosten maken. Op dit moment gaat het vooral om oudere algemene graven (voor 2005), waarvan destijds geen einddatum is vastgelegd in de toenmalige begraafverordening.

5.4.2 Bovengronds ruimen Voor een transparant en effectief beheer willen wij overgaan tot actieve bovengrondse ruiming. Hierbij wordt na afloop van het graf- of gebruiksrecht het grafmonument en -bedekking verwijderd, terwijl het lichaam in de grond blijft. Voor de komende jaren geldt dit alleen voor de algemene graven, die uitgegeven zijn voor 2005. Particuliere graven worden nog niet bovengronds geruimd, omdat deze ofwel voor onbepaalde tijd zijn uitgegeven ofwel voor een bepaalde tijd (40 jaar). Wat gaan we doen? Om alle begraafplaatsen gelijk te behandelen, hanteren we een uniforme werkwijze bij het bovengronds ruimen van algemene graven (voor 2005). In 2028 zullen op de begraafplaatsen Kapelle, Biezelinge en Schore de algemene graven (408 graven) uit de periode 1965 tot en met 1988, die 40 jaar of ouder zijn, volledig worden geruimd. Dit houdt in dat zowel de graven als de grafmonumenten en -bedekkingen worden verwijderd. Op begraafplaats Wemeldinge vindt de ruiming van algemene graven pas in 2033 plaats. Om een gelijke werkwijze te waarborgen, zullen we in 2028 op deze begraafplaats enkel de grafmonumenten -en bedekkingen (238 stuks) van de graven die op dat moment 40 jaar en ouder zijn verwijderen. Op deze manier wordt op alle begraafplaatsen dezelfde aanpak gehanteerd.

Wat komt ervoor terug? De vrijgekomen plekken kunnen worden ingezaaid met gras, ingeplant met beplanting of een combinatie hiervan. Dit zorgt voor een nette, groene en verzorgde uitstraling van de begraafplaats. Daarnaast kan de keuze voor beplanting bijdragen aan de biodiversiteit en een rustige, natuurlijke omgeving creëren voor bezoekers.

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

22

Vervolg Jaarlijks wordt gekeken welke graven voor een bovengrondse ruiming in aanmerking komen. Tot 2045 ligt de focus op algemene graven (voor 2005) en na 2045 naast de algemene graven, ook op particuliere graven, mits deze niet verlengd worden.

Grafiek 5: Aantal algemene graven voor jaarlijkse bovengrondse ruiming.

Kindergraven vallen niet onder deze maatregel en zullen behouden blijven. Waardevolle graven, zoals oorlogs- en watersnoodgraven worden eveneens behouden, mits ze op de lijst van waardevolle graven staan. Zie ook beleidsuitgangspunt 5.6 ‘Waardevolle graven’. Communicatie Wanneer graven in aanmerking komen om bovengronds te ruimen, worden de rechthebbende of belanghebbende tijdig geïnformeerd. Zij krijgen dan de mogelijkheid om te bepalen wat er met het grafmonument en -bedekking gebeurt. Zij kunnen ervoor kiezen om het grafmonument zelf weg te (laten) halen of zij kunnen er afstand van doen. Als zij afstand doen van het grafmonument of dit niet binnen de gestelde termijn is weggehaald, vervalt het grafmonument en de grafbedekking aan de gemeente. Heldere communicatie naar nabestaande, belanghebbende en inwoners is belangrijk en noodzakelijk om negatieve reacties te voorkomen. Wij volgen hierin de procedure zoals beschreven is in bijlage 5. Risico Wanneer er afstand wordt gedaan van het grafmonument- en grafbedekking of het grafmonument niet binnen de gestelde termijn is opgehaald, vervalt het grafmonument en – bedekking aan de gemeente. Vanaf dat moment wordt de gemeente de eigenaar van het grafmonument en de -bedekking.

Dit brengt de verantwoordelijkheid met zich mee voor eventuele schade die door het grafmonument -en bedekking kan worden veroorzaakt, zoals schade aan derden door een omgevallen monument. Het risico ligt vanaf dat moment volledig bij de gemeente.

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

23

Om deze risico's te beperken, is het belangrijk om bovengronds te ruimen. Aangezien de gemeente de eigenaar is geworden van het grafmonument en -bedekking, is hiervoor geen toestemming meer nodig van de rechthebbende of belanghebbende. Bestemming grafmonument Als het graf bovengronds geruimd wordt, zijn er verschillende mogelijke bestemmingen voor het grafmonument, bijvoorbeeld: • Herbruik van het grafmonument (Circle Stone). • Het maken van stapelmuurtjes op de begraafplaats. • Recycling; materialen kunnen opnieuw gebruikt worden in de bouw of industrie Omliggende gemeente Er is ook gekeken naar de omliggende gemeente, hoe zij omgaan met het bovengronds ruimen. Dit is terug te vinden in bijlage 3.

5.5 Het versterken van de biodiversiteit op de begraafplaatsen Beleidsuitgangspunt • Het huidige intensieve onderhoudsniveau wordt gecombineerd met maatregelen die gericht zijn op het verbeteren en versterken van de biodiversiteit.

Een goed onderhouden begraafplaats toont respect voor de overledenen en biedt nabestaande een waardige plek om te herdenken. Een nette verzorgende omgeving helpt bij de verwerking van verdriet en biedt troost. In de gemeente Kapelle worden de begraafplaatsen intensief onderhouden. Bosch & Slabbers landschapsarchitecten heeft in 2021 de visie ‘Natuur en Biodiversiteit Gemeente Kapelle’ opgesteld, als onderdeel van de duurzaamheidsagenda Kapelle. In deze visie worden de begraafplaatsen gezien als een kans om deze natuurvriendelijker te maken. Het huidige beheer van de begraafplaatsen is vrij intensief, maar er zijn mogelijkheden om deze plekken natuurvriendelijker te maken dat past bij het gewenste beeld van een begraafplaats. Het zorgt ervoor dat de biodiversiteit wordt vergroot; er worden omstandigheden gecreëerd die gunstig zijn voor planten, dieren en insecten. Bij biodiversiteit op begraafplaatsen wordt vaak natuurbegraafplaatsen gedacht, maar ook op de meer traditionele begraafplaatsen is veel mogelijk om de biodiversiteit te vergroten. Wat willen wij bereiken? Kleine aanpassingen kunnen de biodiversiteit al verhogen. We hebben de eerste stappen al gezet, door onder andere bloeiende beplanting aan te planten, die aantrekkelijk is voor bijen, vlinders en vogels. Op begraafplaats Biezelinge hebben we bijvoorbeeld vleermuiskasten opgehangen en er staat een mussenkast.

Biodiversiteit hoeft niets af te doen aan de esthetische kwaliteiten. Per begraafplaats bekijken we welke maatregelen we kunnen nemen om de biodiversiteit te versterken, zonder dat dit te veel afbreuk doet aan de beeldkwaliteit. Voorbeelden van maatregelen zijn: Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

24

• • • • • • •

Het plaatsen van (nest)kasten voor vogels, vleermuizen en insectenhotels. Aanleggen van takkenrillen. Zorgen voor voldoende bloeiende planten van het vroege voorjaar tot late najaar voor insecten en vlinders. Verschillende soorten beplanting met voedsel voor vogels en kleine zoogdieren. Afwisseling in structuur en hoogtes van de beplanting (bomen, struiken, lage beplanting) Gefaseerd maaien. Uitgebloeide bloemen de hele herfst en winter laten staan.

Afbeelding 8: Voorbeelden van maatregelen versterken van de biodiversiteit.

Niet alle mogelijke maatregelen hoeven in één keer uitgevoerd te worden. We kunnen beginnen met kleine stappen en kunnen geleidelijk meer maatregelen doorvoeren. Dit maakt het proces beheersbaar en zorgt ervoor dat we kunnen leren en aanpassen naarmate we vorderen. Uit een vragenlijst over het begraafbeleid, die in oktober 2024 op het participatieplatform stond, bleek dat deelnemers het belangrijk vonden dat een begraafplaats strak en netjes moet zijn. Lang gras tussen de rustplaatsen wordt niet als passend gezien. Wel kan op ongebruikte plekken bloeiend lang gras een verrijking zijn. Communicatie Goede communicatie is essentieel. We moeten bezoekers van de begraafplaats en de onderhoudsdienst informeren over de veranderingen die we doorvoeren en de redenen daarvoor. Dit helpt om begrip en steun te krijgen voor de maatregelen. Bijvoorbeeld, we kunnen informatieborden plaatsen die uitleggen waarom bepaalde gebieden minder vaak worden gemaaid of waarom er dood hout blijft liggen. Dit helpt mensen te begrijpen dat deze maatregelen bijdragen aan een rijkere biodiversiteit en een gezondere omgeving. Daarnaast kunnen nabestaande ook gestimuleerd worden door hen te bijvoorbeeld informeren over grafbeplanting, die zij kunnen aanplanten, die de biodiversiteit versterkt.

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

25

5.6 Waardevolle graven Beleidsuitgangspunt • Het beschermen en behouden van waardevolle graven.

Op begraafplaatsen bevinden zich vaak graven die van grote historische en emotionele waarde zijn. Dit kunnen graven zijn van personen of gebeurtenissen die een belangrijke rol hebben gespeeld in het verleden van de gemeenschap. Ook in de gemeente Kapelle zijn dergelijke waardevolle graven te vinden. Op de begraafplaatsen in Kapelle, Biezelinge en Schore liggen bijvoorbeeld gezamenlijke graven met gelijke monumenten ter nagedachtenis aan de slachtoffers van bevrijding in 1944. Deze monumenten werden destijds gefinancierd door bijdrage van de lokale bevolking, wat een de verbondenheid van de gemeenschap laat zien met deze historische gebeurtenis. Daarnaast zijn er ook familiegraven van civiele oorlogsslachtoffers en slachtoffers van de watersnoodramp. Het behoud van deze graven is van is van groot belang, omdat zij niet alleen een fysieke herinnering vormen aan het verleden, maar ook de verhalen en impact van deze gebeurtenissen levend houden voor de huidige en toekomstige generaties.

Afbeelding 9: verschillende mogelijke waardevolle graven op de begraafplaatsen in de gemeente Kapelle.

Momenteel beschikt de gemeente Kapelle niet over een lijst met waardevolle graven. Om te voorkomen dat zulke graven een ruiming verloren gaan, is het belangrijk om een lijst met waardevolle graven opstellen en deze officieel als waardevol aan te merken. Dat zorgt ervoor dat deze graven behouden blijven en op de juiste wijze worden onderhouden. Op begraafplaats Kapelle en Wemeldinge bevinden zich ook graven van oorlogsslachtoffers, die geregistreerd zijn bij de Oorlogsgraven Stichting. Voor mogelijke andere waardevolle graven in de gemeente Kapelle moeten nog criteria worden opgesteld om te bepalen welke graven in aanmerking komen voor deze status.

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

26

Het opstellen van zulke criteria is belangrijk om te voorkomen dat potentiële waardevolle graven verdwijnen, zonder dat hierover goed is nagedacht. Omliggende gemeenten Hoe de omliggende omgaan met hun waardevolle graven is terug te vinden in bijlage 3.

5.7 Andere geloofsovertuigingen Beleidsuitgangspunt • We reserveren geen aparte ruimte op één van de begraafplaatsen voor andere geloofsovertuigingen.

Een deel van de mensen in Nederland kiest ervoor om begraven te worden, ongeacht hun religieuze achtergrond. Sommige gemeenten hebben hun begraafplaatsen hierop aangepast door speciale gedeelten in te richten die aansluiten bij de diverse rituelen en gebruiken van verschillende gemeenschappen. De gemeente Kapelle heeft op dit moment geen aparte ruimtes op de algemene begraafplaatsen die specifiek zijn ingericht voor bepaalde religieuze groepen, zoals islamitisch, joods of boeddhistisch. De vraag hiervoor is tot nu toe beperkt; in de afgelopen jaren is slechts één vraag geweest met betrekking tot een islamitische begrafenis. Daarom is het op dit moment niet nodig om apart gedeelten te reserveren. Bij incidentele aanvragen kan maatwerk geleverd worden. In de regio zijn er begraafplaatsen die speciale gedeelte hebben voor bepaalde geloofsovertuigingen, waaronder: • Middelburg: Westelijke Oude Havendijk (islamitisch) • Goes: Algemene Begraafplaats (islamitisch, joods) • Vlissingen: De Noorderbegraafplaats (islamitisch) • Bergen op Zoom: Islamitische begraafplaats. De situatie in de gemeente Kapelle laat zien dat er weinig tot geen vraag is voor aparte gedeelten voor andere geloofsovertuigingen. Daarom is het op dit moment niet nodig om vooraf aparte ruimtes op één van de begraafplaatsen te reserveren.

5.8 Basis op orde Beleidsuitgangspunt • De gemeente Kapelle beschikt over een complete en actuele begraafplaatsadministratie

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

27

Een complete en actuele administratie is essentieel voor een effectieve exploitatie, het voorzien in de toekomstige begraafcapaciteit, en voor tijdige correspondentie en facturering tussen de gemeente en rechthebbenden of belanghebbende. Een actuele administratie van de gemeentelijke begraafplaatsen is om verschillende redenen belangrijk: 1. Wettelijke werplichtingen: wij zijn wettelijk verplicht om bij te houden wie waar begraven ligt en voor welke termijn. Dit helpt bij het naleven van regelgeving en het beheren van verlopen grafrechten. 2. Financiële aspecten: een actuele administratie ondersteunt bij het innen van grafrechten en andere kosten. 3. Beheer en onderhoud: het ondersteunt het beheer en onderhoud van de begraafplaats, inclusief het bijhouden van grafrechten en borgen van de begraafcapaciteit. Sinds 2015 worden gegevens over begrafenissen en bijzettingen digitaal beheerd in een administratiesysteem voor begraafplaatsen. Daarvoor werd de administratie vastgelegd in Excelbestanden, waarvan een deel destijds is overgezet naar het digitale systeem. In februari 2025 is een nieuw begraafplaatsadministratiesysteem in gebruik genomen, waarin de oude Excel-bestanden zijn opgenomen. Desondanks is de administratie nog steeds niet volledig. De overstap naar digitale administratie in 2015 had als doel de gegevens binnen de beschikbare capaciteit te actualiseren.

Door de hoge werkdruk is dit echter niet volledig gelukt, en dit probleem blijft bestaan. Vooral de periode vóór 2015 bevat veel hiaten, waaronder ontbrekende overlijdensen begrafenisdata, verouderde informatie over rechthebbenden en ontbrekende gegevens over belanghebbenden. Het aanvullen van deze gegevens vereist zowel archiefonderzoek als gericht zoekwerk. We streven ernaar om actief de ontbrekende rechthebbende en belanghebbende te achterhalen. Ook wordt ingezet om de ontbrekende gegevens aan te vullen. Dit is belangrijk voor het uitvoeren van beleid, het naleven van wettelijke verplichtingen en het efficiënt beheren van de beschikbare capaciteit. Om het systeem volledig en actueel te maken, is extra capaciteit noodzakelijk. Het zoekproces omvat verschillende stappen om rechthebbenden en belanghebbenden te achterhalen. In bijlage 5 is dit uitgebreid omschreven.

Afbeelding 11: bordje verzoek om contact

Begraafbeleid gemeente Kapelle 2026-2035

28

6. Financiën 6.1 Motie In 2019 heeft de gemeenteraad een motie (M2019-20) aangenomen met als doel de lijkbezorging haalbaar en betaalbaar te maken. Er is verzocht om te onderzoeken of het mogelijk is om een beleid te ontwikkelen dat kwijtschelding van uitvaartkosten toestaat. Daarnaast moeten tarieven niet te veel uit de pas lopen in vergelijking met de buurgemeenten. En een oproep om de kostendekkendheid niet als uitgangspunt te nemen bij het vaststellen van de tarieven.