JAARSTUKKEN 2023 getekend

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

75

DOELSTELLING, TAKEN, BESTUURLIJK BELANG PER GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING __________________________________________________________________________

Vestigingsplaats Doel/activiteit

Belangen

Financiële gegevens

Leiden Holland Rijnland is het samenwerkingsverband van en voor dertien gemeenten gelegen in het hart van de Randstad met gezamenlijk een uitstekende woonregio, groen open landschap en een aantal topsectoren (Greenports, Biobased, Space en Life Science & Health). Binnen Holland Rijnland werken we samen om de kwaliteit van wonen, werken, leren en leven van burgers, bedrijven en instellingen te verbeteren. Samen optrekken geeft meerwaarde voor de uitdagingen die te complex zijn voor de individuele gemeente, die gemeentegrensoverschrijdend zijn of waarbij samenwerking tot meer efficiëntie leidt. In het werkprogramma Holland Rijnland 2022-2026 is vastgesteld welke activiteiten de regio de komende vier jaar gezamenlijk wil oppakken. Zoals u weet zijn die opgaven omvangrijk en in aantal groot. Denk aan grote tekorten op de woningmarkt, de ontwikkelingen rondom het stikstofdossier, de steeds grotere impact van klimaatverandering en de noodzaak tot economische vernieuwing in een veranderende wereld. Samenwerking in het aanpakken van de opgaven is daarom noodzakelijk. Het werkprogramma Holland Rijnland 2022-2026 is het antwoord op hoe de regio een bijdrage wil leveren aan die uitdagingen. In 2023 is gewerkt aan het opstellen van een gezamenlijke Regionale Investeringsagenda Holland Rijnland welke in 2024 ter zienswijze en besluitvorming voor zal liggen bij de dertien gemeenten.

Verder voert Holland Rijnland enkele taken uit die aan het samenwerkingsorgaan zijn overgedragen: de Regiotaxi, de Urgentiecommissie Woonruimte en het Regionaal Bureau Leerplicht. Kaag en Braassem profiteert van het schaalvoordeel en slagkracht van deze strategische samenwerking. Financieel: Bijdrage regulier Holland Rijnland 2023 € 237.649 Bijdrage Regionaal Bureau Leerplicht 2023 € 96.788 Bijdrage Regionale VSV-projecten € 13.004 Bijdrage SOZ Jeugd 2023 € 21.593 Regionaal Investeringsfonds 2023 (t/m 2024) € 284.345 Bestuurlijk: De leden van het algemeen bestuur worden aangewezen door de raden van de gemeenten. Het AB wijst de leden van het dagelijks bestuur aan. Het dagelijks bestuur bestaat (inclusief voorzitter) uit 9 leden ondersteund door de secretaris. Het AB bestaat uit twee leden per deelnemende gemeente. De stemverhouding verschilt naar inwoneraantal per gemeente. Er zijn in gezamenlijkheid 189 stemmen (waarvan Kaag en Braassem er 9 heeft). In het AB hebben zitting de burgemeester Astrid Heijstee-Bolt en wethouder Nick van Egmond. De cijfers van 2023 zijn nog niet beschikbaar. Daarom zijn de cijfers uit het jaarverslag 2022 opgenomen. 1-1-2022 31-12-2022 Omvang eigen vermogen € 1.666.519 € 1.609.435 Omvang vreemd vermogen € 58.808.554 € 43.820.058 Financieel resultaat 2022

€ 212.239

N

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voorr.B. identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 8 juli 2024

76

Vestigingsplaats Doel/activiteit

Belangen

Financiële gegevens

Leiden Veiligheidsregio Hollands Midden behartigt, op grond van de vastgestelde gemeenschappelijke regeling, de gemeenschappelijke belangen van 18 gemeenten op de volgende terreinen: De brandweerzorg, het inrichten en in stand houden van de gemeenschappelijke meldkamer, de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen (GHOR), de multidisciplinaire rampenbestrijding en crisisbeheersing en de samenwerking bij de gemeentelijke crisisbeheersing Financieel: gemeentelijke bijdrage 2023 € 1.854.149 Bestuurlijk: De 18 burgemeesters uit de regio Hollands Midden vormen samen het Algemeen Bestuur van de Veiligheidsregio Hollands Midden. Burgemeester Van der Velden van de gemeente Leiden is de voorzitter van het Algemeen Bestuur. Het Dagelijks Bestuur bestaat uit zes leden (inclusief voorzitter). Burgemeester Heijstee maakt onderdeel uit van het DB en is portefeuillehouder multidisciplinaire crisisbeheersing. De cijfers van 2023 zijn voorlopig. 01-01-2023 31-12-2023 Omvang eigen vermogen € 5.724.000 € 6.422.000 Omvang vreemd vermogen € 79.547.000 € 67.394.000 Voorlopig Financieel resultaat 2023: € 935.000 voordelig

Vestigingsplaats Doel/activiteit

Belangen

Financiële gegevens

Leiden De Omgevingsdienst staat voor duurzaamheid, veiligheid en een verbetering van de leefomgeving. Ze stelt vergunningen op voor de gemeente en ziet toe op naleving van milieuwetgeving (toezicht en handhaving). Ook geeft de ODWH milieuadvies aan gemeenten en zorgt ervoor dat in ruimtelijke plannen van gemeenten aandacht wordt besteed aan een goede milieukwaliteit (gericht op diverse milieuaspecten, zoals bodem, lucht, geluid, natuur en veiligheid). Om een goede en efficiënte uitvoering te geven aan de wettelijke milieutaken heeft Kaag en Braassem al deze taken bij de Omgevingsdienst ondergebracht. Financieel: gemeentelijke bijdrage 2023 € 1.086.000 Bestuurlijk: Het AB bestaat uit 26 leden (inclusief de voorzitter). Twee collegeleden hebben zitting in het AB (wethouder Kistemaker en wethouder Peters). In het vijfkoppige DB is onze gemeente niet meer vertegenwoordigd. Kaag en Braassem heeft 12 van de 200 stemmen (6%). De cijfers van 2023 zijn nog niet beschikbaar. Daarom zijn de cijfers uit het jaarverslag 2022 opgenomen. 1-1-2022 31-12-2022 Omvang eigen vermogen € 1.383.543 € 1.757.764 Omvang vreemd vermogen € 11.269.061 € 13.521.948 Financieel resultaat 2022: € 372.757 voordelig

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

77

Vestigingsplaats Doel/activiteit

Belangen

Financiële gegevens

Leiden Regionale dienst Hecht Hollands Midden bestaat uit de vier sectoren: openbare gezondheidszorg (GGD), geneeskundige hulpverlening (GHOR) en ambulancezorg (RAV) en het zorg- en veiligheidshuis (ZVH). Hecht bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid en het welbevinden van de burgers in de regio Hollands Midden in zowel reguliere als crisisomstandigheden. Deelname aan Hecht is een wettelijke verplichting (volgens artikel 14 van de Wet publieke gezondheid). Deze taken worden door Hecht (onderdeel GGD) uitgevoerd in het zogenaamde basistakenpakket. De aanvullende diensten en markttaken op het gebied van volksgezondheid worden in opdracht van de 18 gemeenten van Hollands Midden op projectenbasis geregeld. Financieel: gemeentelijke bijdrage 2023 € 1.795.000 Bestuurlijk: Het Algemeen Bestuur van Hecht bestaat uit de portefeuillehouders Volksgezondheid van de 18 gemeenten in de regio Hollands Midden. Voor onze gemeente is dat wethouder Gerben van Duin. Het Dagelijks Bestuur bestaat uit zeven leden. Kaag en Braassem heeft 2 van de 50 stemmen. Financiële gegevens zijn gebaseerd op de voorlopige jaarstukken Financieel resultaat 2023 € 3.919.000 nadelig .

Omvang eigen vermogen Omvang vreemd vermogen

1-1-2023 € 5.889.000 € 33.822.000

31-12-2023 € 631.000 € 38.323.000

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

78

Vestigingsplaats Doel/activiteit

Belangen

Financiële gegevens

Alphen aan den Rijn Het doel van de Bedrijfsvoeringsorganisatie Rijn en Braassem is het bewerkstelligen van een kwalitatief hoogwaardige en doelmatige uitvoering van de taken van de gemeenten op het gebied van informatievoorziening, automatisering en andere niet overheidstaken en het daarbij vergaand ontdubbelen van ICT-functionaliteit, waardoor de gemeenten beter in staat zijn zich te focussen op hun kerntaken. Financieel: gemeentelijke bijdrage 2023 € 2.754.696 Bestuurlijk: Het bestuur bestaat uit 4 leden (inclusief de voorzitter). Twee collegeleden hebben zitting in het bestuur (wethouder Van Egmond en de burgemeester). Financiële gegevens van de BVO Rijn en Braassem zijn gebaseerd op de voorlopige jaarstukken 2023: 1-1-2023 31-12-2023 Omvang eigen vermogen € 9.959 € 52.920 Omvang vreemd vermogen € 8.229.791 € 6.169.277 Financieel resultaat 2023 (gerealiseerd): € 1.092.061,40

DOELSTELLING, TAKEN, BESTUURLIJK BELANG PER NAAMLOZE VENNOOTSCHAP __________________________________________________________________________

Doel/activiteit

Belangen

Financiële gegevens

De Bank Nederlandse Gemeenten is de bank van en voor overheden en instellingen ten behoeve van het maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Financieel: 121.719 aandelen (€ 2,50 nominaal). De staat is houder van de helft van de aandelen, de andere helft is in handen van gemeenten, provincies en een hoogheemraadschap. Dividend over 2022, ontvangen in 2023: € 304.298. Dividend over 2023: € 223.476. Bestuurlijk: De burgemeester is vertegenwoordiger van gemeente Kaag en Braassem in de aandeelhoudersvergaderingen. 1-1-2023 31-12-2023 Omvang eigen vermogen € 4.615 miljoen € 4.721 miljoen Omvang vreemd vermogen € 107.459 miljoen € 110.819 miljoen Financieel resultaat 2023: € 254 miljoen voordelig.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

79

Doel/activiteit Belangen

Financiële gegevens

Tot de kernactiviteiten van Oasen behoren duurzaam verzorgen van winning, productie en levering van topkwaliteit (drink)water in Zuid-Holland. Financieel: 26 aandelen Het voorstel is om het volledige resultaat 2022 toe te voegen aan de algemene reserves. Bestuurlijk: Oasen N.V. is een structuurvennootschap. De burgemeester is vertegenwoordiger van gemeente Kaag en Braassem in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. De cijfers van 2023 zijn nog niet beschikbaar. Daarom zijn de cijfers uit het jaarverslag 2022 opgenomen. 1-1-2022 31-12-2022 Omvang eigen vermogen € 122.426 miljoen € 125.600 miljoen Omvang vreemd vermogen € 188.121 miljoen € 221.955 miljoen Financieel resultaat 2022: € 3.174 miljoen voordelig.

Doel/activiteit

Belangen

Financiële gegevens

Cyclus stelt zich als doel het doelmatig inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval voor deelnemers. Het streven hierbij is om zoveel mogelijk grondstoffen her te gebruiken en te recyclen. Financieel: 486.055 geplaatste aandelen (€ 7 nominaal) dividend 2022: € 0 Bestuurlijk: Er zijn drie formele bestuursorganen: • Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) bestaande uit de aandeelhoudende gemeenten. De burgemeester is vertegenwoordiger van gemeente Kaag en Braassem in de aandeelhoudersvergaderingen. • Raad van Commissarissen (RvC): vijf commissarissen, benoemd door de AVA • Bestuur Cyclus: directeur Cyclus Informeel is er een Grondstoffenplatform. Dit bestaat uit een ambtelijk en bestuurlijk overleg, beide bestaande uit vertegenwoordigers van de gemeenten die diensten afnemen van Cyclus. Aan het bestuurlijk overleg neemt wethouder Kistemaker deel. Verder is er nog een financiële commissie, ter voorbereiding van de AVA. De cijfers van 2023 zijn nog niet beschikbaar. Daarom zijn de cijfers uit het jaarverslag 2022 opgenomen. 1-1-2022 31-12-2022 Omvang eigen vermogen € 10.342.000 € 10.568.00 Omvang vreemd vermogen € 26.225.000 € 22.916.000 Financieel resultaat 2021

€ 225.000

V

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

80

Doel/activiteit Belangen

Financiële gegevens

Alliander is het Netwerkbedrijf van voormalig Nuon. Deze is actief in de distributie van elektriciteit, gas en warmte en daarmee samenhangende producten/diensten. Financieel: dividend 2022, ontvangen in 2023: € 374.682 (deel Kaag en Braassem) Bestuurlijk: Alliander is een structuurvennootschap met een Raad van Bestuur en een Raad van Commissarissen. De vennootschap wordt bestuurd door de Raad van Bestuur. Toezicht vindt plaats door de Raad van Commissarissen. Beide organen handelen onafhankelijk van elkaar en leggen over de uitoefening van hun taken verantwoording af aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. De burgemeester is vertegenwoordiger van gemeente Kaag en Braassem in de jaarlijkse Algemene Vergadering van Aandeelhouders. 1-1-2023 31-12-2023 Omvang eigen vermogen € 4.570 miljoen € 4.749 miljoen Omvang vreemd vermogen € 6.106 miljoen € 6.877 miljoen Financieel resultaat 2023: € 267 miljoen voordelig

DOELSTELLING, TAKEN, BESTUURLIJK BELANG PER BESLOTEN VENNOOTSCHAP __________________________________________________________________________

Doel/activiteit

Belangen

Financiële gegevens

Sportbedrijf Kaag en Braassem draagt duurzaam bij aan een gezonde en actieve levensstijl voor de inwoners van de gemeente Kaag en Braassem, door zo veel mogelijk mensen in de gemeente te laten sporten en bewegen. Om zijn missie te bereiken biedt het Sportbedrijf goed toegankelijke, uitnodigende sportaccommodaties (Sport en recreatiecentrum De Tweesprong, Sportzaal Kaskade en Gemeenschapscentrum Het Spant) en activiteiten aan. Verder werkt het Sportbedrijf samen met andere (verbonden partijen) die aan diezelfde doelen werken. Naast het faciliteren van sport en bewegen verzorgt Sportbedrijf Kaag en Braassem ook sport- en bewegingsstimulering en welzijnsactiviteiten zoals zwemmen voor mensen met dementie. Hiermee levert Sportbedrijf Kaag en Braassem een bijdrage aan de doelstellingen uit de Omgevingsvisie. Financieel: 40 aandelen die zijn geplaatst en volgestort ad € 18.152 De gemeente is 100% aandeelhouder van De Tweesprong B.V. (hoe het Sportbedrijf staat geregistreerd bij de KVK) en eigenaar van alle - op Kaskade na (eigendom woningbouwvereniging) - panden. Binnen de gemeente is de verantwoording met betrekking tot het bestuur van De Tweesprong B.V. verdeeld in opdrachtgeverschap en aandeelhouderschap. Deze twee taken zijn verdeeld over verschillende bestuursleden.

Het aandeelhouderschap ligt bij burgemeester Astrid Heijstee-Bolt en het opdrachtgeverschap bij wethouder Gerben van Duin. De cijfers van 2023 zijn nog niet beschikbaar. Daarom zijn de cijfers uit het jaarverslag 2022 opgenomen. 01-01-2022 3112-2022 Omvang eigen vermogen € 18.152 18.152 Omvang vreemd vermogen € 1.115.114 1.298.633 Financieel resultaat 2022: € 40.004,- nadelig. Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

81

DOELSTELLING, TAKEN, BESTUURLIJK BELANG PER VENNOOTSCHAP ONDER FIRMA __________________________________________________________________________

Doel/activiteit

Belangen

De VOF heeft ten doel het voor haar rekening en risico (doen) uitvoeren van de grondexploitatie met betrekking tot het exploitatiegebied zoals aangeduid in de Samenwerkingsovereenkomst (inclusief bijlagen), gelegen binnen het Plangebied Braassemerland en overigens al hetgeen daarmee verband houdt of daaraan bevorderlijk kan zijn, alles in de ruimste zin. In Braassemerland worden 1.352 woningen ontwikkeld. Hiervan zijn 452 gerealiseerd. Financieel: Gemeente heeft in het verleden verschillende stortingen gedaan richting de VOF. Ultimo 2022 was er € 2,5 miljoen aan eigen vermogen gestort. In 2023 hebben door de gemeente 2 miljoen aan betalingen plaatsgevonden. Daarmee bedroeg het totale ingebrachte eigen vermogen ultimo 2023 een bedrag van EUR 4,5 miljoen. In komende jaren zullen naar verwachting verschillende stortingen worden gedaan omdat in de komende jaren met name uitgaven worden verwacht en beperkt opbrengsten uit grondverkopen zal realiseren. Die gaan conform de prognoses weer in 2025 plaatsvinden. Dit heeft ook tot gevolg dat de maximale inbreng van eigen vermogen door de vennoten wordt verhoogd van maximaal € 5 miljoen naar maximaal € 10 miljoen. Deze extra inbreng van eigen vermogen is benodigd om de uitgaven in de komende jaren te bekostigen. de grondexploitatie heeft een positief resultaat.

Dat betekent dat de inzet van eigen vermogen volledig wordt terug verdiend door de geprognosticeerde opbrengsten in 2025 tot en met 2032 (einde looptijd van het project).

Financiële gegevens

Eind 2023 is de afspraak gemaakt dat de rente die door de VOF over het inbreng van eigen vermogen wordt betaald, wordt verhoogd. Voor in ieder geval 2024 wordt een rente van 3,95% toegepast. Deze is gebaseerd op de BNG fixed 10jaars geldleningen aan gemeenten +0,5%. Gemeente ‘verdiend’ dus aan het ingebrachte eigen vermogen. Bestuurlijk: de vennoten van de VOF zijn de gemeente Kaag en Braassem en Aan de Braassem BV (project BV van de ontwikkelaars. De vakwethouder, mevrouw Peters en de heer Van den Wildenberg, partner bij Fakton B.V. te Rotterdam, hebben mandaat van het college om rechtshandelingen namens de gemeente te verrichten. Zij vormen samen met de afvaardiging van de ontwikkelaar het bestuur van de VOF Braassemerland. De financiële gegevens zijn gebaseerd op de concept jaarrekening 2023. 1-1-2023 Omvang eigen vermogen € 4.784.494 Omvang vreemd vermogen € 15.613.160 Totaal vermogen € 20.397.654,Financieel resultaat 2023 : € 31.213 nadelig

31-12-2023 € 8.753.281 € 19.716.092 € 28.469.373,-

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

82

Paragraaf 7 – Grondbeleid Het gemeentelijk grondbeleid is een beleidsinstrument waarin de beleidsafspraken staan. We geven hierin aan hoe de gemeente met nieuwe (gebieds)ontwikkelingen omgaat. Hierbij wordt ingegaan op zaken als actief en faciliterende grondbeleid, grondverwerving, -productie, -uitgifte en tijdelijk beheer. Dit zijn de ingrediënten van elke gebiedsontwikkeling. Of het nu gaat om het bouwen van woningen, aanleggen van infrastructuur, het aanbieden van maatschappelijke voorzieningen. Of dat het gaat om het bevorderen van de economische ontwikkeling. Onderdeel van de gemeentelijke jaarstukken is een paragraaf grondbeleid. Hierin wordt de raad jaarlijks inzicht geboden in de vorderingen van alle in ontwikkeling genomen en nog te ontwikkelen grondcomplexen. In deze paragraaf grondbeleid komen aan de orde: • het actueel grondbeleid; • ontwikkelingen grondexploitatieprojecten in 2023 • ontwikkeling grondposities in 2023; • af te sluiten grondcomplexen per 31-12-2023. De richtlijnen voor de te hanteren parameters in de grondexploitaties per 01-01-2023, zijn: Parameters grondexploitatie per 01-01-2024 Kostenindex 2,00% Opbrengstenindex Contract / 0,00% Rente/disconteringsvoet 2,05% / 2,05% *) Disconteringsvoet van 2,05% bij verliesgevende exploitaties

*)

In 2023 is een forse inflatie en daarmee bouwkostenstijging gerealiseerd. De indexering van de bouwkosten is verwerkt in de actuele prognoses van nog uit te voeren projecten. Marktprognoses laten zien dat de inflatie voor 2024 weer richting het oude niveau gaat en ook voor de daarop volgende jaren wordt weer een meer reguliere inflatie verwacht. Veel projecten binnen de gemeente Kaag en Braassem hebben nog een korte doorlooptijd met relatief weinig omvangrijke uitvoeringsprojecten (en daarmee uitvoeringskosten). Om die reden wordt voor de actualisatie van de grondexploitaties het langjarig gemiddelde inflatiepercentage aangehouden van 2%. De opbrengstenindexatie is in veel projecten contractueel overeengekomen. Indien er geen contracten aanwezig zijn, wordt een opbrengstenindex van 0% gehanteerd. De rente- en disconteringsvoet is gebaseerd op het gewogen gemiddelde rentepercentage van de bestaande leningenportefeuille van de gemeente, naar verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen. De herfinanciering van een aantal leningen heeft geleid tot stijging van de rekenrente van 1,75% naar 2,05%. Voor de verliesvoorziening zou volgens de BBV-richtlijnen een disconteringsvoet van 2% gehanteerd moeten worden voor de verliesgevende grondexploitaties, echter omdat de huidige begrote rente hoger is dan deze 2% wordt voor alle projecten een disconteringsvoet van 2,05% aangehouden.

ACTUEEL GRONDBELEID _________________________________________________________________________________ Het grondbeleid voor 2023 was vastgelegd in de nota Grondbeleid 2020-2024 (en geactualiseerd in 2024 in de Nota Grondbeleid 2024-2027). De gemeente Kaag en Braassem heeft ervoor gekozen de regie te voeren in het ruimtelijk domein. En zo een actieve rol zoveel mogelijk te beperken. Daarnaast is actief ingezet op het realiseren van extra sociale woningbouw. Dit heeft geleid tot een aantal concrete projecten die sinds vorig jaar in uitvoering zijn. Jaarlijks worden in de grondprijzenbrief de Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

83

grondprijzen en de wijze van vaststellen van deze grondprijzen voor de diverse functies en bestemmingen geactualiseerd. Aanvullend grondprijsbeleid is vastgelegd in de nota Vereveningsfondsen 2013 (herzien in 2024) en in het snippergroenbeleid. In verband met de inwerkingtreding van de nieuwe omgevingswet en vanwege de motie van de gemeenteraad om meer actief grondbeleid te voeren worden deze instrumenten in 2024 geactualiseerd. Daarnaast verwijzen wij u naar Programma 3 Ruimte en leefomgeving van de programmarekening. Daarin is verantwoording afgelegd over de realisatie van de doelstellingen specifiek voor 2023. ONTWIKKELING GRONDCOMPLEXEN IN 2023 ________________________________________________________________________________ Actualisatie grondcomplexen De grondexploitaties (grex’en) worden elk jaar geactualiseerd bij het opstellen van de jaarrekening. Dit is onder andere noodzakelijk voor inzicht in de verliesvoorzieningen en de stand van de reserve bouwgrondexploitatie per balansdatum. In 2023 is de grondexploitatie Grietpolder vastgesteld. Daarmee heeft de gemeente zes actieve grondexploitaties.

Hieronder volgt achtereenvolgens een opsomming van het saldo van uitgaven en inkomsten per grondexploitatie in 2023 (mutaties boekwaarden), een actualisatie van het resultaat op netto contante waarde per grondexploitatie op basis van het voortschrijdend inzicht (mutaties resultaten). Deze actualisatie geeft inzicht in de herijking van de grondexploitatieresultaten, zoals deze per peildatum 01-01-2024 zijn voorzien. Dit geeft, naast de verantwoording over het afgelopen jaar, een vooruitblik op de verwachte resultaten van de grondexploitatieprojecten, de te verwachten verliesvoorzieningen en de effecten daarvan op de reservepositie. Aanvullend is in beeld gebracht wat per complex aangegeven wanneer we verwachten dat het project is afgerond. Daarnaast geven we aan wat op dat moment het geprognosticeerde resultaat is, het zogenaamde resultaat op eindwaarde. Boekwaarde 01-01-2023

Boekwaarde 31-12-2023

Mutatie 2023

Belangrijkste verklaringen van de

Ruimtelijk project Verliesgevende grondexploitaties Centrumplan Leimuiden Braassemerland (Westend en GEM-gebied)

€ €

1.793.088- € 11.629.383- €

251.653 € 4.086.247- €

subtotaal

€

13.422.471- €

3.834.594- €

Winstgevende grondexploitaties Voormalig gemeentehuis

€

25.184

€

159.821

Regenboogweg Nieuwe Wetering Noord

€

13.439

€

59.794- €

Grietpolder Leimuiden

€

-

€

11.651

€

11.651- Plankosten

subtotaal

€

38.623

€

111.677

€

73.055-

Afgesloten grondexploitaties Niet van toepassing subtotaal

€

-

€ €

-

€

-

TOTAAL

€

3.722.917- €

9.660.931-

13.383.848- €

€

2.044.741- Werkz. Stapenséastraat 7.543.135- Boeking economisch geleverde gronden 9.587.876134.638- BRM/WRM, verkoop sociale huur app. Tussentijdse winstneming 73.233 Bouwrijp maken en grondverkoop kavel 2

(Alle vermelde bedragen zijn, voor zover niet aangeduid, prijspeil 01-01-2024 en exclusief btw.) Mutaties boekwaarden Na actualisatie bedraagt de boekwaarde per 31-12-2023 afgerond -/- € 9,7 miljoen. Het gaat ten opzichte van de boekwaarde op 01-01-2023 (€ -13,4 miljoen) om een daling van circa € 3,7 miljoen. In alle projecten hebben mutaties plaatsgevonden die elkaar opheffen. De belangrijkste mutaties hebben betrekking op: - Braassemerland – Gemeente brengt gronden in, in de ontwikkeling Braassermerland. De opbrengst van deze gronden wordt in deze grondexploitatie geboekt. Gronden worden Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

84

-

economisch geleverd en betaling vindt plaats bij juridische levering. Op deze wijze heeft de VOF een uitgestelde betaling. Met ingang van deze jaarrekening worden de economisch geleverde gronden als gerealiseerd beschouwd; Centrumplan Leimuiden - betaling opdracht werkzaamheden Stapenséastraat; GREX Voormalig gemeentehuis Rijnsaterwoude – realisatie bouwrijp maken;. Regenboogweg Nieuwe Wetering Noord – grondverkoop deelgebied 5 en realisatie bouw- en woonrijp maken.

Met betrekking tot de uitgaven zijn in alle plannen plan- en rentekosten gerealiseerd. Daarnaast zijn voor de projecten Braassemerland en Nieuwe Wetering Noord ook uitvoeringskosten gemaakt. Mutaties resultaten grondexploitaties In 2023 hebben enkele mutaties plaatsgevonden binnen de diverse plangebieden en zijn de kapitaallasten verwerkt. De verschillende mutaties leiden tot een negatief resultaat van circa - /- € 7,7 miljoen. Voor de actieve grondexploitaties zijn de geactualiseerde saldi op netto contante waarde van prijspeil 01-01-2023 naar prijspeil 01-01-2024 hieronder weergegeven. Resultaat 01-01-2023

Mutatie 2023

Resultaat Belangrijkste verklaringen 31-12-2023 van de mutaties (resultaat)

Ruimtelijk project Verliesgevende grondexploitaties Centrumplan Leimuiden Braassemerland (Westend en GEM-gebied)

€ 2.653.988- € € 5.836.409- €

subtotaal

€ 8.490.397- €

45.935- € 2.699.922- Plankst. En rente 301.180 € 5.535.229- Actualisatie kosten en ontvangen res. verg. 255.245 € 8.235.152-

Winstgevende grondexploitaties Voormalig gemeentehuis

€

501.499

€

86.135- €

415.364 Hogere grondwaarde 2^1 kap woningen

Regenboogweg Nieuwe Wetering Noord

€

41.037

€

29.289

€

70.326 Hogere kosten bouwrijp maken en plankosten. Hogere geprognosticeerde grondopbrengsten

Grietpolder Leimuiden

€

-

€

14.362

€

subtotaal

€

542.536

€

42.484- €

14.362 Verwerking geactualiseerde bieding GPO 500.052

Afgesloten grondexploitaties Niet van toepassing subtotaal

€

-

€ €

-

TOTAAL

€ 7.947.861- €

212.762

€

-

€ 7.735.100-

Het totaal saldo van de verliesgevende grondexploitaties bedraagt circa -/- € 8,2 miljoen. De afname van het negatieve resultaat wordt in grote mate veroorzaakt door lagere geraamde uitvoeringskosten in de grondexploitatie Braassemerland. Het saldo van de grondexploitaties met een positief resultaat bedraagt circa € 0,5 miljoen ten opzichte van € 0,54 miljoen in 2023. De wijzigingen ontstaan met name door gerealiseerde rentekosten en plankosten en omdat de geprognosticeerde kosten voor bouwrijp maken naar beneden zijn bijgesteld

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

85

Resultaten grondexploitaties op eindwaarde In de volgende tabel is per project de verwachte einddatum en het geprognosticeerde resultaat op eindwaarde weergegeven. Dit is het resultaat dat daadwerkelijk op dat moment is gerealiseerd op basis van de huidige inzichten. Ruimtelijk project Verliesgevende grondexploitaties Centrumplan Leimuiden Braassemerland (Westend en GEM-gebied) Winstgevende grondexploitaties Voormalig gemeentehuis Regenboogweg Nieuwe Wetering Noord Grietpolder Leimuiden

Datum eindwaarde

Resultaat Eindwaarde

31-12-2025 € 31-12-2033 €

2.811.7546.515.756-

31-12-2025 € 31-12-2025 € 31-12-2030 €

432.569 73.239 16.554

Hieronder volgt per grondcomplex een nadere toelichting op de werkzaamheden die in 2023 zijn verricht en de belangrijkste mutaties die hebben geleid tot een gewijzigd resultaat. Centrumplan Leimuiden Op dit moment speelt een discussie met de aannemer over de verzakking van het dijklichaam van de Grietpolderweg ten gevolge van de aanleg van de haven en doorsteek door de dijk. Bij de werkzaamheden is duidelijk geworden dat het dijklichaam instabiel was, waardoor deze enige tijd zijn stil gelegd. De gemeente is van mening dat ontwikkelaar hiervoor aansprakelijk is. De ontwikkelaar is van mening dat het dijklichaam al instabiel was en dat deze kosten voor rekening van de gemeente zijn. Indien daarvan sprake is komen de kosten niet voor de grondexploitatie, omdat de kosten niet toerekenbaar zijn aan het project. De kosten komen in dat geval ten laste van de Algemene Reserve. Hierin staat het risico ook beschreven als incidenteel risico. Om uit de discussie te komen is een vaststellingsovereenkomst afgesloten, waarmee in ieder geval de schade hersteld kon worden. In de eerste plaats heeft de gemeente nog een poging gedaan om het geschil te schikken maar dat heeft niet tot een oplossing geleid. De gemeente is voornemens een procedure te starten bij de rechtbank. Nieuwe Wetering Noord (I tot en met VII, voorheen Regenboogweg) Voor deelgebied 2 wordt een CPO-ontwikkeling gerealiseerd.

Het plangebied is bouwrijp gemaakt. Een deel van de grond is geleverd en in februari 2024 wordt het resterende deel geleverd. Inmiddels is ook gestart met de bouw van de 16 woningen. Deelgebied 5 omvat de realisatie van 12 sociale rijwoningen die door Meerwonen worden afgenomen. Onderzocht is of het mogelijk is om de sloot achter het perceel te verleggen. Dat blijkt niet realiseerbaar, dus daarom is het plan zo aangepast zodat de 12 woningen kunnen worden gerealiseerd. Voor het plan is een koop- realisatieovereenkomst opgesteld, deze wordt in 2024 met Meerwonen getekend.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

86

Braassemerland Binnen de ontwikkeling van Braassemerland resteren nog twee gemeentelijke deelgrondexploitaties (GEM en Westend). In 2013 is voor een deel van het gebied ook een gezamenlijke grondexploitatiemaatschappij (GEM) opgericht. Deze gemeentelijke deelneming wordt in paragraaf 6 van de jaarrekening verantwoord. •

Deelgebied Westend. In 2016 heeft een grondruil plaatsgevonden tussen de gemeente en Westend BV (onderdeel Heembouw-groep). Hierdoor heeft Westend alle percelen binnen het plangebied in haar bezit gekregen en is de gemeente eigenaar geworden van het “Wijsmanterrein” waar de GEM het beoogde woningbouwprogramma gaat ontwikkelen en realiseren. De exploitatieafspraken voor de ontwikkeling en realisatie van het beoogde programma voor Westend zoals overeengekomen zijn de basis voor de grondexploitatie. In 2023 is de laatste kavel uitgegeven. In 2024 vindt de oplevering en overdracht van de openbare ruimte plaats. Daarna kan deze grondexploitatie worden afgesloten.

•

Deelgebied GEM. De gronden binnen de grondexploitatie GEM Braassemerland worden fasegewijs in de GEM ingebracht. De ontwikkeling van Braassemerland omvat de realisatie van 1.352 woningen, waar 452 woningen van zijn gerealiseerd. Komend jaar vinden er alleen voorbereidende en uitvoeringswerkzaamheden plaats. In 2024 vinden geen gronduitgiften voor woningbouw plaats. Gronduitgiften zijn geprognosticeerd in 2025 tot en met 2030. Belangrijke doorgevoerde mutatie in 2023 is dat de reeds economisch geleverde gronden, maar nog niet juridisch geleverde gronden als gerealiseerd worden beschouwd en deze zijn dan ook opgenomen in de boekwaarde van de GREX. Hierdoor neemt de boekwaarde af.

Voormalig gemeentehuis Rijnsaterwoude Eind 2018 is de grondexploitatie Voormalig gemeentehuis Rijnsaterwoude vastgesteld. Het plan omvat de herontwikkeling van het voormalige gemeentehuis naar een school, 8 vrije sector appartementen en 7 sociale sector huurappartementen. Daarnaast wordt op het terrein achter het voormalige gemeentehuis 8 2^1 kap woningen gerealiseerd. De grondexploitatie omvat alle (gemeentelijke) kosten- en opbrengsten van de ontwikkeling, met uitzondering van de kosten met betrekking tot de school. De herontwikkeling van het voormalig gemeentehuis is afgerond en de school en appartementen zijn opgeleverd en deels overgedragen naar de woningcorporatie. De 2^1 kap woningen zijn in 2023 allemaal (onder voorbehoud) verkocht. Inmiddels is het plangebied bouwrijp gemaakt en zijn de eerste vergunningen aangevraagd. Realisatie van de woningen is in 2024 en 2025 gepland. De grondexploitatie heeft een positief resultaat. Hier is eerder tussentijdse winst genomen (€ 240.000,- in totaal). Het plan heeft nog een positief resultaat, maar dit jaar kan geen winstneming plaatsvinden omdat de boekwaarde van het project dit niet toelaat. Grietpolder Leimuiden In 2023 is de grondexploitatie Grietpolder Leimuiden vastgesteld. Deze grondexploitatie omvat de herontwikkeling van drie deelgebieden.

Uit deelgebied 1 (locatie Kerklaan) en deelgebied 3 (locatie Polderlaan) worden de bestaande volkstuinen, schaatsvereniging, scoutingclub verplaatst naar deelgebied 2 (locatie Verenigingen). Vervolgens worden op deelgebied 1 en 3 in totaal 207 woningen gerealiseerd, waarvan 30% in sociale huur en 30% in de categorie betaalbare koop. Voor deze ontwikkeling wordt in 2024 twee samenwerkingsovereenkomsten getekend. Één tussen de gemeente en de verenigingen en Één tussen de gemeente en de ontwikkelaar. In deze samenwerkingsovereenkomsten worden afspraken gemaakt om tot de ontwikkeling van het plan te Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

87

komen en de definitieve grondtransacties en start van de realisatie. Gedurende het komende jaar zal nadat het plan verder is uitgewerkt de planologische procedure worden gestart. Eind 2025 kan worden gestart met de realisatie en het plan kan in 2029 worden afgerond. Het plan heeft een klein positief resultaat. Doelstelling is de hele ontwikkeling budgetneutraal te realiseren. RISICOANALYSE GRONDEXPLOITATIES _________________________________________________________________________________ De financiële effecten van ontwikkelingen in de gemeentelijke ruimtelijke projecten worden mede in beeld gebracht door een inventarisatie van risico’s en kansen. Een risicoanalyse per project is de basis voor het bepalen van het totale risicoprofiel voor het meerjarenperspectief. Een risicoprofiel van een grondexploitatie houdt in, dat ten opzichte van het geraamde resultaat, een bandbreedte wordt bepaald. Deze bandbreedte volgt uit de geïnventariseerde kansen en risico’s. Dit resultaat wordt in het geval van een verliesgevend project gereserveerd in de reserve bouwgrondexploitatie. Indien een project een positief financieel resultaat heeft, maar door het bijbehorende risicoprofiel negatief dreigt te worden, dan wordt ook dat deel in de reserve bouwgrondexploitatie gereserveerd.

Naar aanleiding van de mondiale ontwikkelingen en meerdere crisissen spelen met betrekking tot de lopende grondexploitaties op dit moment de volgende risico’s en kansen: • Lagere verkoopwaarden woningen en daarmee lagere grondopbrengsten – We zien een kentering in de gerealiseerde verkoopprijzen voor woningen en is er sprake van hogere bouwkosten. Deze ontwikkelingen leiden beiden tot een risico ten aanzien van de te realiseren grondopbrengsten in de grondexploitatie. Deze vallen lager uit indien deze residueel worden bepaald of de grondopbrengsten worden later dan geprognosticeerd ontvangen. Het risico’s ten aanzien van de hoogte van de grondopbrengsten en fasering van verkoop worden vooralsnog als beperkt ingeschat. Voor alle nog lopende gemeentelijke grondexploitaties zijn de grondopbrengsten al gecontracteerd of worden deze vastgesteld op basis van vaste grondprijzen (zoals bij sociale woningbouw). • Hogere uitvoeringskosten – De bouwkosten stijgen en dit heeft ook consequenties voor de gemeentelijke uitgaven ten aanzien van bouw- en woonrijp maken. Bij de actualisatie van de grondexploitatie zijn geactualiseerde prognoses opgenomen in de ramingen. Daarnaast wordt rekening gehouden met een indexering van 2%.

Vanwege de nog relatief korte looptijd van de meeste grondexploitaties, en daarmee een redelijk goed beeld van de verwachte kosten, wordt dit risico vooralsnog beperkt geacht. Van de uitkomsten wordt het berekende grondexploitatieresultaat genomen voor het bepalen van de minimaal benodigde stand voor de reserve bouwgrondexploitatie. Het geactualiseerde resultaat is een momentopname per 01-01-2024. Overzicht projecten Centrumplan Leimuiden Braassemerland Verliesgevende grondexploitaties Regenboogweg Nieuwe Wetering Noord Voormalig gemeentehuis Grietpolder Leimuiden Winstgevende grondexploitaties Totaalresultaat (verlies + winst)

€ € € € € € € €

Resultaat per Risicoanalyse 31-12-2023 bouwgrondexploitatie 2.699.922- € 37.500 5.535.229- € 1.820.000 8.235.152- € 1.857.500 70.326 415.364 14.362 500.052 7.735.100-

€ € € € €

25.000 25.000 200.000 250.000 2.107.500

Voor de verliesgevende grondexploitaties moet rekening worden gehouden met in totaal circa € 1,86 miljoen aan risico’s. Voor de winstgevende projecten moet rekening worden gehouden met in totaal Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

88

circa € 0,25 miljoen aan risico’s, bij de winstgevende projecten kunnen deze risico’s volledig worden afgedekt door het geprognosticeerde resultaat van die grondexploitaties. In 2023 werd een reserve aangehouden van circa € 3,46 miljoen. De benodigde reserve voor 2023 is bepaald op circa € 4,14 miljoen. Het risicoprofiel voor de grondexploitaties is toegenomen vanwege de toegevoegde grondexploitatie Grietpolder Leimuiden. Door daarnaast een toename van het Vereveningsfonds is de benodigde weerstandscapaciteit per saldo groter. Reserve bouwgrondexploitatie Ten behoeve van risico's Centrumplan Leimuiden Braassemerland grondexploitaties Voormalig gemeentehuis Rijnsaterwoude Regenboogweg Nieuwe Wetering Noord Grietpolder Leimuiden Benodigde reserve voor risico's

1-1-2023

Mutatie

1-1-2024

€ € € € € €

37.500 1.820.000 1.857.500

€ € € € € €

185.638 185.638

€ € € € € €

37.500 1.820.000 185.638 2.043.138

Specifieke reserveringen Vereveningsfonds Reservering bijdrage passage N207 Benodigde reserve specifiek Benodigde weerstandscapaciteit totaal

€ € € €

1.301.480 300.000 1.601.480 3.458.980

€ € € €

490.588 490.588 676.226

€ € € €

1.792.068 300.000 2.092.068 4.135.206

De toename van het Vereveningsfonds ontstaat doordat er nieuwe bijdragen zijn gedaan, op basis van afgesloten anterieure overeenkomsten voor diverse bouwplannen, per saldo circa € 490.588-positief. De reservering voor de passage N207 betreft een gemeentelijke bijdrage aan het provinciaal project voor de realisatie van de passage ter plaatse van Leimuiden. Aan deze gemeentelijke bijdrage ligt een uitvoeringsovereenkomst ten grondslag met de Provincie die ondanks de onzekerheid van het project nog wel steeds van toepassing is. VERLIESVOORZIENING EN RESERVE BOUWGRONDEXPLOITATIE _________________________________________________________________________________ Mutaties verliesvoorziening Voor negatieve grondexploitaties moet ter hoogte van het voorziene negatieve contante waarde resultaat op balansdatum 31-12-2023 een verliesvoorziening worden getroffen. Bij de actualisatie van de grondexploitaties zijn de negatieve grondexploitatieresultaten bijgesteld. Ten gevolge daarvan is de verliesvoorziening bijgesteld. In onderstaande tabel zijn de mutaties weergegeven.

Verliesgevende grondexploitaties Centrumplan Leimuiden Braassemerland (grondexploitatie) Totaal verliesgevende grondexploitaties

Verlies voorziening 01-01-2023 € 2.653.988€ 5.836.409€ 8.490.397-

Verwachte voorziening per 31-12-2023 € 2.708.395- € € 5.956.055- € € 8.664.450- €

Benodigde voorziening 31-12-2023 2.699.922- € 5.535.229- € 8.235.152- €

Verschil 8.472 420.826 429.298

De totale verliesvoorziening voor de negatieve grondexploitaties bedraagt op basis van de actualisatie van de grondexploitaties circa € 8,2 miljoen. Dat is een verbetering van circa € 0,43 mln. ten opzichte van het verwachte resultaat per 31-12-2023. Dit verwachte resultaat betreft de verliesvoorziening per 01-01-2023 verhoogd met de disconteringvoet (2,05%). De afname van de verliesvoorziening wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door de verbetering van het resultaat van de grondexploitaties Braassemerland. Dit leidt tot onderstaande samenvatting voor wat betreft de verliesvoorziening en reserve.

Grondcomplexen Totaal verliesgevende grondexploitaties Reserve bouwgrondexploitatie

€ €

1-1-2023 8.490.397- € 3.458.980

Verwacht 31-12-2023 8.664.450- € €

Benodigd 31-12-2023 8.235.152- € 4.135.206 €

Verschil 429.298 676.226

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

89

TUSSENTIJDSE WINSTNEMING _________________________________________________________________________________ Conform de spelregels van het Besluit Begroting en Verantwoording dient indien er sprake is van een geprognosticeerd resultaat tussentijds winst te worden genomen. Dit betekent dat een deel van het geprognosticeerde resultaat van de Netto Contante Waarde als resultaat wordt ingeboekt. De tussentijdse winstneming wordt berekend op basis van het “Percentage of Completion methode”. Hierbij wordt de tussentijdse winstneming berekend op basis van de netto contante waarde van de grondexploitatie, na aftrek de eventuele risico’s en vermenigvuldiging van per percentage gerealiseerde opbrengsten en kosten. Voorwaarde is daarnaast dat het resultaat materieel is. In het geval van de grondexploitatie Voormalige Gemeentehuis Rijnsaterwoude is in het verleden sprake van geweest. Bij de jaarrekening 2021 en 2022 is reeds tussentijds winst genomen voor een bedrag van € 240.000,-. Ook heeft op dit moment de grondexploitatie een positief eindresultaat, echter op dit heeft het project een positieve boekwaarde.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

90

JAARREKENING

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voorr.B. identificatiedoeleinden Den Haag Datum: 8 juli 2024

91

Balans x € 1000

ACTIVA

31-12-2022 31-12-2023

Vaste activa Materiële vaste activa Economisch nut (niet in erfpacht uitgegeven) Economisch nut; waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven (niet in erfpacht uitgegeven)

73.379

75.718

29.941

31.230

29.844

30.457

13.594

14.031

Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen Rekening-courantverhouding met SVn Lening aan deelnemingen Overige langlopende leningen

12.103

13.824

3.445

5.445

1.518

1.063

2.745

2.745

4.396

4.571

Totaal vaste activa

85.483

89.542

Voorraden Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie Gereed product en handelsgoederen

4.897

1.430

4.893

1.426

4

4

Uitzettingen met een rentetypische looptijd < 1 jaar Vorderingen op openbare lichamen Rekening-courantverhouding met het rijk Rekening-courantverhoudingen met niet-financiële instellingen Overige vorderingen

3.482

2.689

442

22

0

0

Maatschappelijk nut (niet in erfpacht uitgegeven)

Vlottende activa

1

1

3.040

2.665

317

1

Overlopende activa Nog te ontvangen voorschotbedragen met een specifiek bestedingsdoel Overige nog te ontvangen en vooruitbetaalde bedragen

13.120

18.376

Totaal vlottende activa

Liquide middelen

TOTAAL ACTIVA

1.601

3.165

11.518

15.211

21.817

22.495

107.299

112.037

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

92

x € 1000

PASSIVA

31-12-2022 31-12-2023

Vaste passiva Eigen vermogen Algemene reserve Bestemmingsreserves Gerealiseerd resultaat

44.803

49.434

26.242

25.274

9.599

16.292

8.963

7.868

Voorzieningen

9.086

8.946

Vaste schulden met rentetypische looptijd ≥ 1 jaar Onderhandse leningen van: - Binnenlandse banken en overige financiële instellingen

44.058

40.186

44.058

40.186

Totaal vaste passiva

97.948

98.566

Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd < 1 jaar Overige schulden Bank

2.545

6.046

2.545

3.824

0

2.222

Overlopende passiva Nog te betalen bedragen Van overheden ontvangen, nog te besteden uitkeringen Overige nog te betalen en vooruitontvangen bedragen

6.806

7.425

4.166

4.704

1.756

1.794

884

927

Totaal vlottende passiva

9.351

13.471

107.299

112.037

Vlottende passiva

TOTAAL PASSIVA

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

93

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling TOELICHTING ALGEMEEN

De jaarrekening is opgesteld conform het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

GRONDSLAGEN VOOR DE WAARDERING VAN ACTIVA EN PASSIVA

Algemeen • De vorderingen (uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan een jaar), liquide middelen en schulden zijn opgenomen tegen nominale waarde. • De langlopende uitgezette leningen en de langlopende opgenomen leningen zijn gerubriceerd onder respectievelijk de financiële vaste activa en de vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer. Immateriële en materiële vaste activa De immateriële vaste activa komen in 2023 niet voor op de balans. De materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de historische aanschafprijs, verminderd met de jaarlijkse afschrijvingen en/of bijdragen van derden en/of beschikkingen over reserves. De geactiveerde investeringen zijn opgenomen op de balans op basis van het gestelde in de Financiële verordening dan wel op basis van afzonderlijke raadsbesluiten. De activeringsgrens bedraagt € 10.000. De afschrijvingsmethode is vastgelegd in de Financiële verordening. Afschrijving van vaste activa vindt met ingang van het jaar 2011 plaats op basis van annuïteit. Door de annuïteitenmethode is een stabieler beeld van begroting en meerjarenraming verkregen. Vanaf 2017 is het wegens de vernieuwing BBV ook verplicht geworden om investeringen met een maatschappelijk nut te activeren. Deze mogen dan niet meer in één keer als last worden genomen.

De activering wordt gelijkgetrokken aan materiële vaste activa met een economisch nut. Dit betekent dat afschrijving moet plaatsvinden over de gebruiksduur en dat reserves niet meer direct in mindering op de investering mogen worden gebracht. Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen, langlopende uitgezette leningen en overige uitzettingen worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs onder aftrek van eventuele aflossingen. De deelnemingen worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs. Uitzettingen met een oorspronkelijke looptijd van één jaar of langer worden gedurende de gehele looptijd onder de financiële vaste activa opgenomen. Voorraden De voorraden zijn gewaardeerd tegen historische kostprijs / verkrijgingsprijs (inkoopprijs inclusief bijkomende kosten waaronder rentetoerekening) conform artikel 63 lid 2 BBV. Indien de marktwaarde lager is dan de verkrijgingsprijs (inclusief de bijkomende kosten), dan worden de voorraden met een verliesvoorziening gecorrigeerd tot de marktwaarde. De rentetoerekening vindt plaats met een rente, gebaseerd op de gewogen gemiddelde rente van de bestaande leningenportefeuille gecorrigeerd met de verhouding vreemd vermogen / totaal vermogen: 1,33% (2022: 1,21%). Voor de verliesvoorziening zou volgens de BBV-richtlijnen een disconteringsvoet van 2% gehanteerd moeten worden voor de verliesgevende grondexploitaties, Baker Tilly (Netherlands) N.V.

Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

94

echter omdat de huidige begrote rente hoger is dan deze 2% wordt voor alle projecten een disconteringsvoet van 2,05% aangehouden. De opbrengstenindexatie is in veel projecten contractueel overeengekomen en wordt deze opbrengsten index gehanteerd. Indien er geen contracten aanwezig zijn, wordt een opbrengstenindex van 0% gehanteerd. Daarnaast worden de geactualiseerde grondprijzen op basis van het grondprijsbeleid aangehouden waarin de indexering van de grondwaarde is opgenomen. De kostenindexatie is gebaseerd op een langjarig gemiddelde van 2% vanaf 2024. Vorderingen (uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar) Voor dubieuze debiteuren is een voorziening opgenomen die direct in mindering is gebracht op de openstaande debiteuren.

Voorzieningen Voorzieningen worden gevormd wegens: • verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op de balansdatum onzeker is, doch redelijkerwijs is in te schatten; • op de balansdatum bestaande risico´s ter zake van bepaalde te verwachten verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs is in te schatten; • kosten die in een volgend begrotingsjaar zullen worden gemaakt, mits het maken van die kosten zijn oorsprong mede vindt in het begrotingsjaar of in een voorafgaand begrotingsjaar en de voorziening strekt tot gelijkmatige verdeling van lasten over een aantal begrotingsjaren; • middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is. Voorzieningen behoren tot het vreemd vermogen (schulden) van de gemeente. Om die reden kunnen voorzieningen per einde jaar geen negatieve stand kennen. Voorzieningen worden gewaardeerd op het nominale bedrag van de betrokken verplichting c.q. het voorzienbare verlies. De pensioenverplichting voor de wethouders is op de contante waarde van de toekomstige uitkeringsverplichtingen gewaardeerd. De vorming van een voorziening, de dotatie of juist vrijval van een bestaande voorziening, is in de exploitatie in het betreffende boekjaar verantwoord. De aanwendingen zijn rechtstreeks ten laste van de voorziening gebracht en in het verslagjaar niet ten laste van de exploitatie verantwoord.

Rentetoevoegingen aan voorzieningen zijn niet toegestaan. Reserves In de balans worden de reserves onderscheiden naar: • algemene reserve; dit is een vrij besteedbare reserve. Het voorziet als weerstandsvermogen voor incidentele risico’s en als dekkingsmiddel voor incidentele tegenvallers. • bestemmingsreserve; een reserve waaraan de raad een bepaalde bestemming heeft gegeven. Mutaties in reserves zijn enkel mogelijk op basis van een raadsbesluit genomen voor het einde van het betreffende begrotingsjaar. De reserves worden gewaardeerd tegen nominale waarde.

GRONDSLAGEN VOOR RESULTAATBEPALING

De jaarrekening wordt opgesteld op basis van werkelijke baten en lasten die toegerekend worden aan het verslagjaar waarop zij betrekking hebben. Lasten worden verantwoord in het jaar waarin de goederen zijn geleverd, c.q. de diensten zijn verricht. Verliezen worden in aanmerking genomen in het jaar waarin deze voorzienbaar zijn. Onder baten wordt verstaan de baten die rechtstreeks aan het jaar zijn toe te rekenen en die in het jaar als gerealiseerd kunnen worden beschouwd. Voor zover niet anders vermeld, luiden alle bedragen in nominale waarden. Bijzonderheden Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

95

Het resultaat van bouwgrondexploitaties wordt indien mogelijk tussentijds genomen en/of bij afronding van het betreffende complex als deze volledig is afgerond. Indien wordt verwacht dat van een complex de boekwaarde de opbrengstwaarde overtreft, wordt voor dit verlies op het complex in het betreffende jaar ten laste van de reserve bouwgrondexploitatie of de exploitatie een verliesvoorziening getroffen. Voorraden (de magazijngoederen van de afdeling Uitvoering Openbare Ruimte) worden rechtstreeks ten laste van de exploitatie gebracht. Bij projecten die voor meerdere jaren in exploitatie genomen worden, is het mogelijk tussentijds winst te nemen. Voortijdige winstneming is mogelijk als een deelproject is afgesloten of de winst is gerealiseerd en er geen verder verlies is te verwachten, tenzij daar voldoende voorzieningen voor zijn getroffen.

Tussentijdse winstneming bij grondexploitaties kan, conform de richtlijnen in het BBV, plaatsvinden als wordt voldaan aan de volgende voorwaarden: - er is geen belangrijke onzekerheid over de totale omvang van het plan (project); - er bestaan geen belangrijke onzekerheden ten aanzien van de nog te realiseren opbrengsten; - met een redelijke mate van nauwkeurigheid kunnen reeds gemaakte en nog te maken (geraamde) kosten worden toegerekend aan respectievelijk het gerealiseerde en niet gerealiseerde deel van het betreffende complex; - de vergelijking van werkelijke kosten met de voorcalculatie per onderdeel (fase) van het plan is mogelijk. Conform de richtlijnen van het BBV moeten ontvangen voorschotbedragen van overheidslichamen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel onder overlopende passiva afzonderlijk worden opgenomen (artikel 44, lid 2 en artikel 49). Bij het bepalen van de hoogte van de algemene uitkering dient de gemeente uit te gaan van de laatste accresmededeling, opgenomen in de septembercirculaire. We zijn afgeweken van dit standpunt van de commissie BBV omdat we zijn uitgegaan van de meest actuele stand van zaken zijnde de uitkeringsspecificatie van 20 december 2023. Na het vaststellen van de jaarrekening 2022 is er een onjuistheid geconstateerd in de waarde van borg- en garantstelling. Deze waardeaanpassing is in de beginbalans 2023 gecorrigeerd.

In onderstaande tabel is dit inzichtelijk gemaakt: x € 1.000

Omschrijving Borg- en garantstelling

Eindbalans 2022

aanpassing

Beginbalans 2023

44.138

200

44.338

Waarderingsgrondslagen WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector, kortweg Wet normering topinkomens (WNT), is in 2013 in werking getreden. Deze wet is als normenkader bij het opmaken van deze jaarrekening gehanteerd.

GRONDSLAGEN VOOR RECHTMATIGHEID

De grondslagen voor rechtmatigheid zijn vastgelegd in: • de financiële verordening 2023: https://ap.lc/NXoZO • het controleprotocol 2023 met geactualiseerd normenkader 2023: https://ap.lc/tsDWY

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

96

Toelichting op de balans Activa VASTE ACTIVA

Materiële vaste activa

x € 1.000

Omschrijving

boekwaarde 31-12-2022 29.941

investeringen 2023 2.441

desinvesteringen 2023 0

bijdragen van derden 133

afschrijvingen 2023 1.019

boekwaarde 31-12-2023 31.230

29.844

1.704

0

74

1.017

30.457

13.594 73.379

1.510 5.655

0 0

647 855

426 2.462

14.031 75.718

boekwaarde 31-12-2022

investeringen 2023

desinvesteringen 2023

bijdragen van derden

afschrijvingen 2023

boekwaarde 31-12-2023

Totaal

2.941 0 22.280 1.855 1.881 156 828 29.941

0 0 2.202 17 49 50 122 2.441

0 0 0 0 0 0 0 0

133

11 0 530 193 150 28 108 1.019

2.930 0 23.819 1.679 1.781 179 842 31.230

Totaal

29.844 29.844

1.704 1.704

0 0

74 74

1.017 1.017

30.457 30.457

Totaal

0 13.592 2 13.594

0 1.510 0 1.510

0 0 0 0

0 425 1 426

0 14.030 1 14.031

Investeringen met economisch nut Investeringen met economisch nut; waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven Investeringen met maatschappelijk nut Totaal

Specificatie van materiële vaste activa

x € 1.000

Omschrijving

Investeringen met economisch nut: Gronden en terreinen Woonruimten Bedrijfsgebouwen (EN) Grond-, weg- en waterb.wrk (ex. riolering) Vervoermiddelen Machines, apparaten en installaties Overige materiële vaste activa

Investeringen met economisch nut met heffing: Grond-, weg- en waterb.wrk (riolering)

Investeringen met maatschappelijk nut: Bedrijfsgebouwen (MN) Grond-, weg- en waterbouwk.werken (MN) Overige materiële vaste activa (MN)

133

647 647

De bijdragen van derden, opgenomen onder de post bedrijfsgebouwen (EN) van € 133.201 betreft toegerekende subsidie voor Nieuwbouw Tweesprong Sportpad en IKC Oude Wetering. De bijdragen van derden, opgenomen onder de post grond-, weg- en waterbouwkundige werken (EN) van € 74.166 betreft de bijdrage van een projectpartner voor reconstructie riolering Meerkreuk Oude Wetering. De bijdragen van derden, opgenomen onder de post grond-, weg- en waterbouwkundige werken (MN) van € 647.268 betreft de bijdrage van diverse projectpartners voor IMNOR wegen (met name Klaverweijdeweg); en hoofdinfrastructuur Braassemerland (bovenwijkse voorzieningen). Verder is voor de materiële vaste activa geen sprake van afwaardering wegens duurzame waardeverminderingen.

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

97

In onderstaande overzichten worden de voornaamste (des)investeringen (boven de € 50.000) in materiële vaste activa gespecificeerd. Specificatie van belangrijkste investeringen materiële vaste activa in 2023: Investeringen met economisch nut (> € 50.000): x € 1.000

Bedrijfsgebouwen (EN) Bedrijfsgebouwen (EN) Bedrijfsgebouwen (EN) Bedrijfsgebouwen (EN) Grond-, weg- en waterb.wrk (riolering) Grond-, weg- en waterb.wrk (riolering) Grond-, weg- en waterb.wrk (riolering) Grond-, weg- en waterb.wrk (riolering) Machines, apparaten en installaties Investeringen met maatschappelijk nut (> € 50.000):

IKC Leimuiden 2020 (2020 gereed) Nieuwbouw IKC Oude Wetering Uitbreiding IKC Kaskade/Kiem Nieuwbouw Tweesprong Sportpad GRP 2022 Vrij verval GRP 2022 Vervangen gemalen GRP 2022 Bouwkundige vervangingen GRP 2023 Vrij verval Veeg- en onkruidborstels

Grond-, weg- en waterbouwk.werken (MN) Grond-, weg- en waterbouwk.werken (MN) Grond-, weg- en waterbouwk.werken (MN)

Vervanging kunstwerken 2023 IMNOR wegen 2022 Infrastructuur IKC Woubrugge 2024

59 687 790 636 906 133 139 526 50 x € 1.000

169 1217 71

Financiële vaste activa

x € 1.000

Omschrijving Kapitaalverstr. aan deelnemingen Rekening-courantverhouding met SVn Lening aan deelnemingen Overige langlopende leningen Totaal

boekwaarde 31-12-2022 3.445 1.518 2.745 4.396 12.103

investeringen 2023 2.000

desinvesteringen 2023

aflossingen 2023

454 646 2.646

454

471 471

boekwaarde 31-12-2023 5.445 1.063 2.745 4.571 13.824

De gemeente heeft een rekening-courant bij de SVn waaruit leningen worden verstrekt via revolverende fondsen. De rekening-courant is afgenomen met per saldo € 454.312. De toename van deze post is toe te wijzen aan ontvangen aflossingen en rente (met aftrek van beheerskosten) ad € 191.961. Verder is hieruit een aantal nieuwe langlopende leningen verstrekt betreffende maatschappelijk vastgoedleningen ad € 315.575, startersleningen ad € 310.698, en duurzaamheidsleningen ad € 20.000. Daarnaast is in 2021 is een reverse converteerbare hybride obligatielening aan Alliander N.V. beschikbaar gesteld ten bedrage van € 2.744.921 in het het kader van het Klimaatakkoord.

Specificatie kapitaalverstrekking aan deelnemingen

x € 1.000

Omschrijving Aandelen Bank voor Nederlandse Gemeenten Aandelen Oasen NV Aandelen Alliander NV Aandelen Cyclus NV Aandelen Braassemerland VOF Totaal

Stand op 31-12-2022 296 12 563 75 2.500 3.445

Stand op 31-12-2023 296 12 563 75 4.500 5.445

Als deelnemer in de VOF Braassemerland heeft de gemeente de verplichting aan de VOF om eigen vermogen in te brengen. Afhankelijk van de geactualiseerde grondexploitatie en de hierbij behorende vermogensbehoefte van de VOF wordt jaarlijks de gemeentelijke inbreng bepaald. In 2023 heeft er een inbreng van eigen vermogen plaatsgevonden ad € 2.000.000; verder heeft de gemeente geen bedrag aan middelen terug ontvangen. Specificatie overige langlopende leningen

x € 1.000

Omschrijving Dorpshuizen Lening HCA 2009 Lening T.C. Rijpwetering Hypothecaire en overige leningen aan personeel Leningen Cultureel centrum Lening Hertogspark SVn lening hockeyclub SVn startersleningen SVn duurzaamheidsleningen SVn Maatschappelijk vastgoedleningen SVn leningen woningbouwcorporatie Totaal

Stand op 31-12-2022 159 6 54 1.478 772 123 48 669 419 0 667 4.396

Stand op 31-12-2023 142 0 34 1.280 726 118 43 906 375 312 634 4.571

Baker Tilly (Netherlands) N.V. Gewaarmerkt voor identificatiedoeleinden r.B. Den Haag Datum: 8 juli 2024

98

De toename van de post overige langlopende leningen is enerzijds toe te wijzen aan de ontvangen aflossingen ad € 471.294. Daarnaast heeft de gemeente een rekening-courant bij de SVn waaruit leningen worden verstrekt via revolverende fondsen (zoals hierboven beschreven); in 2023 is hieruit een aantal nieuwe langlopende leningen verstrekt; totaal € 646.273. VLOTTENDE ACTIVA

Voorraden

x € 1.000

Omschrijving Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie Gereed product en handelsgoederen

Stand op

Stand op

31-12-2022

31-12-2023

Totaal

4.893 4 4.897

verliesvoorziening -5.535 0 -2.700 0 0 -8.235

Totaal IEGG 2.008 -73 -655 135 12 1.426

Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie (IEGG) Omschrijving Braassemerland (grondexploitatie) Nieuwe Wetering Noord Centrumplan Leimuiden Vm. gemeentehuis Rijnsaterwoude Grietpolder Leimuiden Totaal

boekwaarde 31-12-2022 11.629 -13 1.793 -25 0 13.384

uitgaven 2023 513 227 252 160 12 1.164

1.426 4 1.430

x € 1.000

inkomsten 2023 -4.599 -287 0 0 0 -4.887

winst/verlies neming

0

boekwaarde 31-12-2023 7.543 -73 2.045 135 12 9.661

NCW per 1/1/2023 -5.535 70 -2.700 415 14 -7.735

De in exploitatie genomen gronden zijn per 1/1/2024 geactualiseerd op basis van voortschrijdend inzicht. Conform de voorschriften van het BBV is een voorziening gevormd voor in exploitatie genomen gronden waarbij een nadelig exploitatieresultaat wordt verwacht. Voor nadere toelichting op de verliesvoorziening, de ontwikkeling van de boekwaarde van de in exploitatie genomen gronden en winst- en verliesnemingen verwijzen wij volledigheidshalve naar de paragraaf grondbeleid. In onderstaande tabel zijn de geraamde kosten en opbrengsten weergegeven van de in exploitatie genomen gronden. Deze zijn opgebouwd uit de boekwaarde, de geprognosticeerde kosten en opbrengsten per 01-01-2024 en het eindsaldo (nominaal). De boekwaarde van de in exploitatie genomen gronden bedraagt circa € 9,7 mln. Daarnaast worden vanaf 01-01-2024 nog circa € 12,4 miljoen aan kosten en € 14,7 miljoen aan opbrengsten verwacht, gecombineerd met de huidige boekwaarde resulterend in een totaal geprognosticeerd eindsaldo van circa € 7,4 miljoen (zie ook totaaloverzicht MPG). x € 1.000 Saldo boekwaarde 31-12-2023 Braassemerland (grondexploitatie) Nieuwe Wetering Noord Centrumplan Leimuiden Voormalig gemeentehuis Grietpolder Leimuiden Totaal grondexploitaties