Beheerplan wortelopdruk 2021-2025
Tekst van het document
Beheerplan wortelopdruk 2021-2025 Gemeente IJsselstein
Colofon Project
Beheerplan wortelopdruk 2021-2025
Opdrachtgever
Gemeente IJsselstein
Projectbegeleider
Esther Sluijs
Opdrachtnemer
BURO-33 Mina Krusemansingel 8 3903 WD Veenendaal Telefoon: 06 2902 3819 www.buro-33.nl
Projectmedewerker(s)
J.M. Pisters
Datum
15 december 2020
Versie
2.0
Beheerplan wortelopdruk 2021-2025
Inhoud 1
Samenvatting .................................................................................................................... 4
2
Beleid ................................................................................................................................ 5
2.1
Aanleiding ......................................................................................................................... 5
2.2
Wat is het probleem met wortelopdruk ............................................................................... 5
2.3
Beeldkwaliteit .................................................................................................................... 5
2.4
Relatie RMN ...................................................................................................................... 5
3
Doel .................................................................................................................................. 5
4
Areaal ............................................................................................................................... 6
5
Beoordelingsmethode ....................................................................................................... 7
5.1
Prioriteiten ......................................................................................................................... 7
6
Planperiode ....................................................................................................................... 8
7
Onderhoudsplan lange termijn........................................................................................... 8
8
Financiering ...................................................................................................................... 9
8.1
Kostenoverzicht................................................................................................................. 9
8.2
Grote projecten ................................................................................................................. 9
- 3-
Beheerplan wortelopdruk 2021-2025
1 | Samenvatting Met wortelopdruk wordt bedoeld het opdrukken van bestrating door boomwortels. Dit zorgt voor grote oneffenheden en kapotte bestrating, wat resulteert in gevaarlijke situaties voor de weggebruikers. In deze situatie ontwikkelt zich ook een probleem voor de groeimogelijkheden van de boom. In de gemeente IJsselstein is er een terugkerend wortelopdruk probleem door de grote hoeveelheid aan bomen in de gemeente, in combinatie met de omliggende verharding. Het feit is dat we een wettelijke zorgplicht hebben voor de veiligheid van onze bewoners. En de zorg dragen voor het groen bij ons in beheer.
- 4-
Beheerplan wortelopdruk 2021-2025
2 | Beleid 2.1 Aanleiding Wortelopdruk is in de huidige situatie niet als zodanig opgenomen in het wegbeheerplan. De herstelkosten om gevaarlijke situaties te voorkomen, zijn niet voorzien in het wegbeheerplan. Probleemlocaties ten aanzien van wortelopdruk ontstaat, omdat de met inrichting van de openbare ruimte geen rekening is gehouden met de benodigde groeiruimte voor de bomen. De hoeveelheid onveilige locaties kunnen niet (meer) worden gedekt uit reguliere onderhoudsbudgetten. Dit beheerplan is voor de specifieke wortelopdruklocaties die worden opgelost zonder de openbare ruimte te wijzigen.
2.2 Wat is het probleem met wortelopdruk Met wortelopdruk wordt bedoeld het opdrukken van bestrating door boomwortels. Dit zorgt voor grote oneffenheden en kapotte bestrating. Daarnaast is het ook een probleem voor de boom, want die kan zichzelf niet goed ontplooien. Dit kan leiden tot bomensterfte en hierdoor aanplanting van nieuwe bomen met de hieruit komende kosten. De werkzaamheden van de wortelopdruk zijn voorzien in het wegbeheerplan, echter niet in de schaal en frequentie van ingrijpen zoals in de huidige situatie het geval is om de wegen veilig te houden. Deze bestrating ter plaatse ophogen zorgt nu voor te grote hoogteverschillen en is altijd een tijdelijke oplossing. In andere gevallen is het nodig om een significante aanpassing aan de inrichting van de openbare ruimte uit te voeren. Denk dan aan het vergroten van boomspiegels, opheffen van bestrating of bomen te verwijderen. Door deze aanpassing zijn er vaak aanvullende maatregelen nodig, bijvoorbeeld een andere wijze van afwatering. Ook dit is niet voorzien in de reguliere onderhoudsbudgetten.
2.3 Beeldkwaliteit Voor de openbare ruimte is beeldkwaliteit C vastgesteld als kwaliteitsniveau. Het handhaven van dit beeldkwaliteit is op de wortelopdruk locaties niet haalbaar en is de beeldkwaliteit gedaald naar niveau D. De combinatie van de hoge boomdichtheid met beperkte groeikansen voor de boom, maakt dat ook na het uitvoeren van herstelmaatregelen de beeldkwaliteit snel daalt.
2.4 Relatie met openbaar groen Dit beheerplan is alleen uit te voeren in nauwe samenwerking met de groenvoorziening. Het civieltechnische deel in de aanpassingen van de openbare ruimte zal door team Civiele Techniek & Vastgoed worden uitgevoerd. De noodzakelijke groenwerkzaamheden worden uitgevoerd door de groenvoorziening.
3 | Doel Het doel van dit beheerplan is om de wortelopdruklocaties structureel te kunnen onderhouden, om zodoende de vastgestelde beeldkwaliteit te kunnen handhaven en onveilige situaties te voorkomen. Het beheerplan heeft verder als doel: • • •
Een beeld krijgen van de omvang en locaties van wortelopdruk; Een overzicht verkrijgen van de maatregelen die nodig zijn voor de komende jaren. De financiële gevolgen van deze maatregelen uit te zetten in tijd en prioriteit.
- 5-
Beheerplan wortelopdruk 2021-2025
4 | Areaal Het areaal aan verhardingen is op te delen in twee hoofdgroepen: elementenverharding (bijv. klinkers) en gebonden verharding (bijv. asfalt). Wortelopdruk komt voor in beide hoofdgroepen. Soort verharding Elementenverharding Gebonden verharding
Totaal 1.000.000 m² 346.000 m²
Wortelopdruk 20.373 m² 1.400 m²
- 6-
Beheerplan wortelopdruk 2021-2025
5 | Beoordelingsmethode Per locatie is een beoordeling geweest op de benodigde aanpassingen van de situatie. Onveilige locaties zijn in kaart gebracht doormiddel van de gemaakte weginspecties, inspecties van de groenvoorziening en meldingen van inwoners. De meldingen van bewoners zijn gedaan door contacten in de wijk en op bewonersavonden. Er is een duidelijke stijgende lijn in de hoeveelheid locaties. Er is geconstateerd dat de wortelopdruk gevaarlijke situaties creëren voor mensen met wandelwagens, kleine kinderen en senioren die slecht ter been zijn. Dit als gevolg dat er situaties zijn ontstaan waarvoor de gemeente aansprakelijk gesteld kan worden. Deze locaties hebben een hoge prioriteit. Vanuit beheeroptiek van team Civiele Techniek & Vastgoed en RMN zijn er prioriteiten gesteld en gecategoriseerd in hoog, laag en midden. De prioriteit wordt bepaald door een evaluatie op verkeersveiligheid, locatie en hoeveelheid weggebruikers. Verkeersveiligheid: Als de wortelopdruk in een locatie een groot gevaar voor de verkeersveiligheid oplevert, dan krijgt deze een hoge prioriteit. In eerste instantie is er al een verkeersonveilige situatie, maar de urgentie wordt groter naarmate de tijd verstrijkt en de bomen groeien.
De recent uitgevoerde inspectieronde (cyclus 1 x per 2 jaar) toonde een significante toename van probleemgebieden aan en deze hebben raakvlak met de verkeersveiligheid. Locatie: De factor wordt bepaald door het aantal weggebruikers dat getroffen wordt door de gevolge van wortelopdruk. Hoe hoger de verkeersdruk is, hoe hoger de prioriteit. Een belangrijke verbindingsweg of druk bereden fietspad gaat voor een trottoir in een woonwijk. Periode: De factor wordt bepaald door de snelheid waarop de werkzaamheden uitgevoerd moeten worden. Voor locaties met prioriteit Hoog moeten de werkzaamheden binnen 1 jaar worden uitgevoerd. Voor prioriteit Midden werkzaamheden uitvoeren binnen 2 jaar. Voor prioriteit Laag kunnen de werkzaamheden worden uitgevoerd binnen 3 jaar. Ter verduidelijking; er wordt bij prioriteit Laag niet geadviseerd om dan ook 4 jaar te wachten. Er zijn locaties waarvoor prioriteit Laag vrij eenvoudig opgelost worden en levert dit meteen een positieve bijdrage aan de openbare ruimte.
5.1 Prioriteiten •
•
•
Hoge prioriteit: De wortelopdruk is een groot gevaar voor de verkeersveiligheid. Hier is een groot aantal weggebruikers wat getroffen wordt door de overlast van de wortelopdruk. Op deze locatie moeten de werkzaamheden binnen een jaar worden uitgevoerd. Midden prioriteit: De wortelopdruk is een gevaar voor de verkeersveiligheid. Hier is een gemiddeld aantal weggebruikers wat getroffen wordt door de overlast van de wortelopdruk. Op deze locatie moeten de werkzaamheden binnen 2 jaar worden uitgevoerd. Lage prioriteit: De wortelopdruk is nog geen gevaar voor de verkeersveiligheid. Hier is een laag aantal weggebruikers wat getroffen wordt door de overlast van de wortelopdruk. Op deze locatie moeten de werkzaamheden binnen 3 jaar worden uitgevoerd.
- 7-
Beheerplan wortelopdruk 2021-2025
6 | Planperiode
De planperiode is uitgezet in 5 jaar. Deze 5 jaar is haalbaar omdat het uitzetten voor een langer periode niet haalbaar is door het fluxuren van het groeien van de bomen. De aard van de werkzaamheden zijn voor de eerste 3 jaar ingrijpender dan voor de toekomst. In 2020 tot 2022 wordt er duidelijk aangeven dat de kosten hoger uitvallen. Dit komt omdat er achterstallig onderhoud op locaties in onze gemeente heeft plaats gevonden. Er moet een inhaalslag worden gedaan om het probleem niet groter te laten worden. Vanuit de gestelde prioriteiten is er een tabel opgemaakt. (Zie kostenoverzicht 8.1).
7 | Onderhoudsplan lange termijn De lange termijn van 5 jaar wordt gebruikt om het reguliere cyclische onderhoud uit te voeren. Voor de komende jaren verwachten wij deze structurele kosten te maken door toedoen van de wortelopdruk problematiek. Er blijft zich problemen voordoen als er niet wordt geïnvesteerd in oplossing duurzame acties zoals worteldoek en wortelschermen. Bij de keuze van aanplanting van nieuwe bomen zal duidelijk moeten zijn wat het straatbeeld moet worden van de aankomende jaren. Bij nieuwe projecten zal er daarom rekening gehouden moeten worden met de soort bomen en de ontwikkeling van de betreffende bomen. Structureel monitoring van de groei van de bomen wordt geadviseerd. Hierdoor kan tijdig actie kan worden ondernomen om aanpassingen aan de boom te doen en om de mogelijke daar uitkomende schade te voorkomen. De kosten die hieruit voortkomen zijn opgenomen in het structureel budget. De wortelopdruk problematiek en de hieruit komende reparatiewerkzaamheden geeft een forse inbreuk op de levensduur van onze wegen. Uit de recentelijke inspecties is gebleken dat er 150 locaties aanwezig zijn. De verwachting is dat bij deze locaties de wortelopdruk blijft groeien. Er valt niet te voorspellen hoe het verloop van de groei is. Om de problemen het hoofd te bieden is er structureel €125.000,- per jaar benodigd met betrekking tot wegen gerelateerde wortelopdruk.
Deze kosten zijn alleen voor de Gemeente IJsselstein. De kosten die gemaakt moeten worden door de groenvoorziening zijn apart opgenomen en liggen naar verwachting rond de € 200.000 structureel. De structurele kosten zijn opgenomen in de tabel in het kostenoverzicht 8.1.
- 8-
Beheerplan wortelopdruk 2021-2025
8 | Financiering 8.1 Kostenoverzicht Zoals benoemd is er sprake van achterstallig onderhoud met betrekking tot wortelopdruk. Hiervoor wordt bij de jaarrekening 2020 voorgesteld een voorziening te treffen en het achterstallig onderhoud zal in de periode 2021 en 2022 met voorrang opgepakt worden. Daarnaast zal er vanaf 2021 ingezet moeten worden op regulier groot onderhoud met daarbij voor de eerste 4 jaren een basis niveau qua regulier budget en uiteindelijk in 2025 een stijging naar het totaal benodigd budget om op het beoogde niveau te komen om de wortelopdruk goed te kunnen beheren en verder achterstallig onderhoud te kunnen voorkomen.
Beheerbudget wortelopdruk 350.000 300.000 250.000 200.000 150.000 100.000 50.000 0 2021
2022
2023
Regulier groot onderhoud
2024
2025
Achterstallig onderhoud
8.2 - Grote projecten Er zijn ook locaties waar de wortelopdruk in aanwezig is, maar waar ook meerdere issues in de openbare ruimte. Deze locaties worden vermeld in het projectenoverzicht wat multidisciplinair is opgesteld. Deze zal afzonderlijk ter vaststelling worden aangeboden aan het college. Dit projecten-overzicht is opgesteld in samenwerking tussen het team Ruimte & Projecten en Civiele Techniek & Vastgoed. Het biedt inzicht in de lopende projecten van gemeente IJsselstein, Provincie en andere initiatiefnemers waarbij de personele inzet van de ambtelijke organisatie noodzakelijk is. De wortelopdruk locaties waarbij een reconstructie van de openbare ruimte noodzakelijk is om de wortelopdruk op te lossen, is in deze lijst opgenomen.
- 9-