Trends en ontwikkelingen toekomstgericht Zeeland

30

5.8 Cultuur en erfgoed Ontwikkelingen

Trends

Zeeland kampt met de uitdaging om haar rijk cultureel erfgoed te behouden en te benutten in een tijd van krimpende budgetten en veranderende bevolkingssamenstelling. Tegelijkertijd is er behoefte aan het versterken van culturele participatie en het verbinden van erfgoed met toerisme, educatie en leefbaarheid.

In Zeeland is de rijksbijdrage €4,58 voor cultuurmiddelen, terwijl Noord-Holland (€86,02), Zuid-Holland (€36,81), Gelderland (€30,09) en Groningen (€28,95) veel meer geld ontvangen. Er loopt een Zeeuwse lobby om dit recht te trekken.

Sport en cultuur worden steeds vaker erkend als essentiële bouwstenen voor gezondheid, sociale verbondenheid en regionale aantrekkelijkheid. Landelijk groeit de verwachting dat deze domeinen bijdragen aan brede maatschappelijke opgaven, zoals mentale veerkracht, inclusie en talentontwikkeling. Tegelijkertijd staan gemeenten onder druk door stijgende kosten voor zorg en aangekondigde kortingen op het gemeentefonds vanaf 2026. Omdat sport en cultuur grotendeels tot het niet-verplichte takenpakket behoren, dreigt hier als eerste bezuinigd te worden. Voor Zeeuwse overheden betekent dit dat ze strategisch moeten nadenken over hoe ze deze domeinen duurzaam kunnen blijven ondersteunen. Juist in een provincie met ambitie om meer inwoners naar Zeeland te halen is er een sterke behoefte aan leefbare gemeenschappen, zijn sportverenigingen, culturele initiatieven en ontmoetingsplekken van onschatbare waarde. Ze versterken het vestigingsklimaat en de sociale infrastructuur, bevorderen gezondheid en maken Zeeland aantrekkelijk voor jongeren, gezinnen en nieuwkomers. De uitdaging voor de komende jaren ligt in het vinden van slimme vormen van samenwerking, cofinanciering en het benutten van vrijwilligerskracht. Door sport en cultuur niet als kostenpost, maar als investering in maatschappelijke veerkracht te benaderen, kunnen Zeeuwse gemeenten bouwen aan een toekomstbestendige samenleving.

Landelijke ontwikkelingen:

• Toenemende aandacht voor behoud van cultureel erfgoed in combinatie met duurzame herbestemming. • Stimulering van culturele participatie en inclusiviteit. • Digitalisering van erfgoedcollecties en virtuele toegankelijkheid. • Versterking van de rol van cultuur in regionale economie en toerisme. • Beleidskaders rond immaterieel erfgoed en cultureel erfgoed in bredere maatschappelijke context. Relevantie voor Zeeuwse gemeenten:

• Gemeenten zijn belangrijke beheerders en subsidieverstrekkers van cultureel erfgoed. • Cultuur draagt bij aan leefbaarheid, toerisme en economische ontwikkeling. • Verbinding tussen erfgoed, educatie en maatschappelijke participatie is essentieel. • Noodzaak tot samenwerking met provinciale en landelijke erfgoedorganisaties. Vragen/bespreekpunten voor gemeente:

• Hoe waarborgen we behoud en toegankelijkheid van erfgoed bij beperkte middelen?’ • Welke rol kan cultuur spelen in het versterken van sociale cohesie? • Hoe benutten we digitalisering voor educatie en participatie? • Hoe koppelen we erfgoed beter aan toerisme en regionale branding? • Welke samenwerkingsvormen tussen gemeenten en andere partijen zijn effectief?

31

5.9 Bestuur en financiën Ontwikkelingen

Zeeland staat voor de uitdaging om bestuurskracht te versterken en financiële continuïteit te waarborgen in een context van toenemende maatschappelijke opgaven, decentralisaties en beperkte middelen. Er is druk op gemeentelijke budgetten door stijgende kosten en de noodzaak om te investeren in duurzaamheid en leefbaarheid.

Trends

Gemiddelde stijging gemeentelijke uitgaven circa 4% per jaar. Rijksoverheid herverdeelt middelen met nadruk op resultaatgericht financieren.

Er is sprake van een groeiend wantrouwen en polarisatie in Nederland. Maatschappelijke achterstanden (inkomen, opleiding, gezondheid, sociale contacten) concentreren zich geografisch en leiden tot politiek onbehagen, afhaken van de democratie, en stemmen op 'buitenstaanderspartijen' (populisme). Dit kan onderscheiden worden tussen vertrouwen tussen burgers onderling (horizontaal), wat gaat over verbinding en samenwerking in de directe omgeving, en vertrouwen tussen burgers en instituties (verticaal), wat te maken heeft met geloof in de overheid en andere machthebbers. Horizontaal vertrouwen is essentieel voor sociale cohesie, terwijl verticaal vertrouwen de basis legt voor een functionerende democratie en samenleving; beide zijn cruciaal voor het voorkomen van maatschappelijke spanningen (De Atlas van Afgehaakt Nederland & De Karavaan, Movisie). We moeten meer rekening houden met de geopolitieke situatie. De wereld is onrustiger, met conflicten zoals in Oekraïne die de veiligheid van Nederland beïnvloeden. Dit heeft impact op dagelijkse voorzieningen: een crisis kan leiden tot uitval van stroom, water, pinautomaten en communicatie, waardoor basisvoorzieningen niet beschikbaar zijn. De overheid verwacht dat inwoners zich beter voorbereiden, omdat hulpverlening in het begin beperkt kan zijn.

De digitale transformatie van de overheid biedt kansen voor betere dienstverlening, maar stelt Zeeuwse gemeenten ook voor complexe uitdagingen. Verouderde ICT-systemen en versnipperde infrastructuur maken het lastig om gegevens efficiënt uit te wisselen, wat de kwaliteit van publieke diensten onder druk zet. Tegelijkertijd neemt de dreiging van digitale ontwrichting toe door cyberaanvallen, menselijke fouten en geopolitieke spanningen. Voor Zeeland, met zijn vitale infrastructuur en grensligging, is digitale weerbaarheid cruciaal. Kunstmatige intelligentie (AI) wordt steeds vaker ingezet door overheden, bijvoorbeeld voor het analyseren van tekst of het ondersteunen van besluitvorming. Dit vraagt om zorgvuldige afwegingen rond ethiek, transparantie en inclusie. Gemeenten kunnen hierin het voortouw nemen door ethische commissies in te stellen en burgers actief te betrekken bij technologische keuzes. Daarnaast groeit de behoefte aan digitale autonomie. De afhankelijkheid van grote buitenlandse techbedrijven roept vragen op over soevereiniteit en veiligheid. Open source-oplossingen en samenwerking met Nederlandse aanbieders kunnen bijdragen aan een robuustere digitale infrastructuur. Voor Zeeuwse overheden betekent dit dat ze strategisch moeten investeren in digitale infrastructuur,

32

samenwerking en kennisontwikkeling. Regionale initiatieven kunnen helpen om technologie in te zetten voor maatschappelijke doelen zoals leefbaarheid, duurzaamheid en inclusieve dienstverlening. De komende jaren vraagt dit om visie, daadkracht en een sterke focus op publieke waarden. Vertrouwen in zowel het sociale weefsel (horizontaal) als in overheidsinstanties (verticaal) is sterk afhankelijk is van lokale contexten. Lokale besturen kunnen daar op aanhaken met aandacht voor continuïteit, maatwerk en ondersteuning van zowel bestaande communities als verbindingen met maatschappelijke instituties. Landelijke/ rijksbrede ontwikkelingen: • Decentralisatie van taken en middelen naar gemeenten met meer verantwoordelijkheden. • Toename van financiële druk door oplopende kosten in sociale domeinen. • Stimulering van regionale samenwerking en integrale aanpakken. • Groeiende nadruk op transparantie, efficiëntie en digitalisering van bestuursprocessen. Relevantie voor Zeeuwse gemeenten:

• Gemeenten moeten balans vinden tussen bezuinigen en investeren in toekomstbestendige projecten. • Samenwerking is essentieel om schaalvoordelen te behalen. • Digitalisering biedt kansen voor efficiënter bestuur en betere dienstverlening. Eventuele vragen/bespreekpunten voor gemeenten:

• Hoe versterken we regionale bestuurskracht zonder lokaal maatwerk te verliezen? • Welke nieuwe financieringsvormen kunnen we benutten voor grote investeringen? • Hoe garanderen we transparantie en burgerparticipatie in financieel beleid?

33

34

Trends en ontwikkelingen voor een toekomstgericht Hulst 2026

Waar het land ademt en de stad leeft

Inleiding Het OZO stelde een document op met trends en ontwikkelingen die relevant zijn voor de samenstelling en het functioneren van nieuwe collegebesturen na de gemeenteraadsverkiezingen van 2026. Aanvullend op dit document vindt u hierbij specifieke lokale trends en ontwikkelingen. De thema’s uit het document van het OZO hielden we gemakshalve aan. De lokale trends en ontwikkelingen komen voort uit het bestuursakkoord 2022-2026, lopende projecten, aangenomen moties, al genomen raadsbesluiten en heidagen met de gemeenteraad. 5.1 Economie • Opstellen nieuwe Retailvisie. • Placebranding: Vergroten van de bekend- en zichtbaarheid van Hulst. Inzetten op aannemen en goed borgen van de rol van Citymarketeer. • Inzet op versterken, verbinden en beleven. Uitvoering Toeristisch ontwikkelplan Hulst. • Lokale ondernemers mogelijkheden bieden om uit te breiden. Inzet op invulling leegstaande bedrijfslocaties (PABO, Tieleman, DC Hulst). Focus op Hulst (uitbreiding bedrijventerrein Hogeweg) en Vogelwaarde (bedrijvenvisie incl. verplaatsing brandweerkazerne). Toekomstbestendig maken van bedrijventerreinen. • Toekomstbestendige Haven van Walsoorden. Transitie van de haven Walsoorden van een afgerond project naar een duurzaam beheerd en operationeel gebied. Vastleggen van beheer- en onderhoudsstructuren en verantwoordelijkheden.

Ontwikkelen van een meerjarig onderhoudsplan en budgettering, integreren van duurzaamheid en veiligheid in beheerprocessen. • Samenwerkingen met Grenspark en EGTS voortzetten en intensiveren. • Landbouw moet mee (kunnen) in transitie. 5.2 Arbeidsmarkt en onderwijs • Werving en behoud (employer branding). • Vergroten digitale vaardigheden. • Samenwerking met onderwijs (Zeeland 2050). Speerpunten onderwijs: • Talentontwikkeling. • Gelijke kansen en recht op veilig opgroeien voor ieder kind. • Mentale gezondheid i.r.t. onderwijskansen. • Breed aanbod voorschool/onderwijs (afgestemd op arbeidsmarkt). • Koppeling Jeugdwet-Onderwijs-Kinderopvang (Bestuurlijk via Beste Plek ZVL en operationeel via brugfunctionarissen PO en Social Workers VO). • Kwalitatieve en toekomstbestendige PO- en VO-locaties (nieuwbouw Reynaertcollege). 5.3 Klimaat, energie en milieu • Verduurzaming/elektrificatie gemeentelijk wagenpark. • Verduurzamen gemeentelijk vastgoed. • Verkennen nieuwe locatie milieupark ZRD. • Impact invasieve exoten op beheerbegroting en personele capaciteit. • Nieuwe en/of update bodemkwaliteitskaart. • Opstellen van wijkuitvoeringsplannen (in 2030 voor de helft van alle wijken een wijkuitvoeringsplan opgesteld, tenminste 1 wijkuitvoeringsplan in uitvoering).

Waar het land ademt en de stad leeft

• • • •

Blijven stimuleren verduurzamingsopgaven particulieren en ondernemers. Actualiseren duurzaamheidsbeleid en opstellen tweejaarlijks uitvoeringsplan. Onderzoek naar (on)mogelijkheden voor realisatie energiehubs. Het energienet staat onder druk. We moeten ervoor zorgen dat projecten doorgang vinden. Dit doen we door in gesprek te gaan met de netbeheerder.

5.4 Mobiliteit en infrastructuur • Mobiliteitsplan Oost-West. Uitvoeren van een opdracht voor het opstellen van een Mobiliteitsplan voor de gemeente Hulst, inclusief 2 studies naar het verbeteren van de bereikbaarheid van de gemeente Hulst. • Upgrade fietspaden Liniedijk en traject Molenstraat – Belgische grens (spoor). • Uitbreiding Gemeentewerken. • Zorgen voor laagdrempelig, vraagafhankelijk vervoer in onze regio. Deze vorm van vervoer is een aanvulling op het openbaar vervoer. Daarnaast stimuleren we lokale vervoerinitiatieven. • Op grond van ons beleid Sociaal Domein ondersteunen we inwoners die dat nodig hebben met hun vervoersvraag. 5.5 Gezondheid en Sociaal Domein • Werken aan de hand van een nieuw integraal Beleidsplan Sociaal Domein. • Versterken van de sociale basis en het sociale netwerk van inwoners. • Ondersteuning bieden aan inwoners die dit nodig hebben. • Van zorg naar gezondheid (positieve gezondheid). • Focus op preventie en betaalbaarheid. • Goede bereikbaarheid en beschikbaarheid van zorg en welzijn. • De effectiviteit van de jeugdzorg verhogen door meer in te zetten op preventie, normaliseren van opvoedvragen en het verbeteren van de aansluiting tussen zorgbehoefte en zorgaanbod. • Sport en bewegen is essentieel voor de gezondheid van mensen, daarnaast verstevigt het onze sociale cohesie. • Uitvoering Sportakkoord II.

• Door toegankelijke, veilige en toekomstbestendige accommodaties te faciliteiten stimuleren we de leefbaarheid in onze kernen en wijken. • We werken aan de hand van een nieuw accommodatiebeleid. • Ontwikkeling Hulst Zuid, waarbij realisatie van een (nieuw) zwembad prioriteit heeft. • Verder vormgeven van het Sport- en cultuurhart Kloosterzande. 5.6 Armoede en bestaanszekerheid • Mensen doen in de samenleving mee naar vermogen. • We zorgen voor passende leer- en werkplekken waar inwoners zich kunnen ontwikkelen. Dit kan bijvoorbeeld via ons mensontwikkelbedrijf Dethon. • We zorgen ervoor dat Dethon een toekomstbestendig mensontwikkelbedrijf is. • Actualiseren van het bestaande uitvoeringsplan integrale schuldhulpverlening. • Aandacht voor opvang en maatschappelijke participatie van vluchtelingen en statushouders in onze samenleving.

Waar het land ademt en de stad leeft

5.7 Wonen en leefomgeving • Opstellen van programma’s (woningbouw, grondbeleid en kostenverhaal) onder omgevingsvisie. Programma’s verwerken in omgevingsplan. • Voldoende woningen bouwen (volgens Regioplan en uitvoeringsprogramma NPVR) voor de juiste doelgroepen, waarbij ook ingestoken wordt op invullen herstructureringslocaties en tegengaan van leegstand en verpaupering. • Grote projecten (verder) in uitvoering brengen, waar in meer of mindere mate invloed op uit te oefenen is: o Afronden Bierkaai o Groote Kreek 2, fase 1 en opstarten fase 2 o Tussengebied en (voormalige) Lidl terrein o Hof van Hulst (voormalige bioscoop) o Waterzande o Morres-terrein o Woningbouwontwikkeling Graauw, Kloosterzande o Scheerders o Waike van Babs 5.8 Cultuur en erfgoed • Opknappen Mr. Van der Heijdengroeve en opstellen beheerplan. • Opstellen Erfgoedvisie. • Vervolg geven aan Kerkenvisie. • Versterken Vesting: o Uitvoeren nieuwe inrichting Liniedijk. o Terug aanbrengen ravelijn bij park en koppelkansen meenemen voor gebruik/inrichting park. o Verder uitwerken visie bruggen en oorspronkelijke wateren. • Kunst en cultuur zorgen voor sociale cohesie tussen onze inwoners en zingeving voor onze inwoners. • Inzetten op een toegankelijk en divers cultureel aanbod voor alle leeftijden, waarbij verbinding is met sociaal domein, onderwijs, economie en toerisme.

• Bibliotheken, musea, podia en verenigingen vormen de basis voor cultuurdeelname en vragen om toekomstbestendige, toegankelijke en goed uitgeruste voorzieningen. 5.9 Bestuur en financiën • In 2026 wordt een nieuw informatiebeleidsplan ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. In dit informatiebeleidsplan wordt ten minste rekening gehouden met: o Digitale soevereiniteit o Nederlandse digitaliseringsstrategie (NDS) o Data gedreven werken o VNG Collectiviseringsvoorstellen • Toekomstbestendig informatiebeheer, rekening houdend met onze toekomstige informatiebehoefte. • De financiële kaders die we nastreven zijn minimaal: o Wend- en weerbare begroting o Gezonde balanspositie o Sluitende meerjarenbegroting (structureel en reëel) o Lokale lasten in lijn met investeringsambities

Waar het land ademt en de stad leeft

• •

• •

•

•

o Onderhoudsplannen (langdurige) zijn actueel en financieel gedekt Dividenden uit deelnemingen (waaronder Zeeuwse Energiehoudstermaatschappij) worden ingezet volgens het vastgestelde afwegingskader. Versterking van digitale en hybride gemeentelijke dienstverlening. o 24/7 digitale diensten o Toegankelijk via niet digitale kanalen moet mogelijk blijven o Hulp voor inwoners die digitaal minder vaardig zijn (zoals servicepunten en inloopmomenten) Regionale samenwerking in dienstverlening en informatievoorziening (SamenZeeland‑platform). Onder invloed van vergrijzing, afstanden tot voorzieningen en toenemende zorg/ondersteuningsvragen, volgt de: o Verdere professionalisering van 1e en 2e‑lijns klantcontact. o Ontwikkeling van klantreizen voor complexe vragen (proactief informatie bij elkaar brengen voor een betere afhandeling van klantvragen). Toekomstbestendige (eigen) archiefbewaarplaats en duurzame opslag (digitaal & fysiek). o Aanschaf en beheer van eigen E‑depot o Digitalisering en duurzame (lange termijn) bewaring van het oud archief o Regionale samenwerking op archiefgebied (ontsluiting informatie vanuit het edepot) Het is belangrijk dat we zorgen voor een betere toegankelijkheid en transparantie van overheidsinformatie. We zorgen dat deze vindbaar, begrijpelijk en tijdig beschikbaar is.

Organisatie gemeente Hulst In onze regio werken we samen met andere overheden en netwerkpartners aan verschillende toekomstvisies, zoals het Regioplan Zeeuws-Vlaanderen (NPVR). We doen dit in georganiseerd (grensoverschrijdend) overleg. Integraal samenwerken is de kracht van onze organisatie. Maar de breedte van het takenpakket, de toename van de dienstverlening en toch ook de kritische mens zorgen voor een fikse werkdruk binnen het ambtelijke apparaat. Het ambitieniveau van de gemeenteraad en college zijn medebepalend voor de benodigde capaciteit, al dan niet met specifieke expertise. Met elkaar de opdrachten blijven uitvoeren en de juiste collega's hiervoor vinden, wordt steeds uitdagender. De uitdaging zit zowel in de beschikbaarheid van structurele middelen – het ‘ravijn’ is slechts in de tijd doorgeschoven – als in het vinden van de juiste mensen. De gemeente Hulst is een aantrekkelijke werkgever en dat willen we ook blijven. Daarvoor is een visie opgesteld, waarbij we werken vanuit de kernwaarden: betrokken, verantwoordelijk en oplossingsgericht. Centraal staat de vitale medewerker en we zijn onderweg om onze organisatie blijvend te verbeteren. Blijvend investeren in de organisatie is van groot belang. In het samenspel van ambities, verwachtingen en realisme vinden we dan een evenwicht die voor iedereen acceptabel is.

Aandacht voor extra middelen (capaciteit of kennis/vaardigheden of electronische hulpmiddelen, zoals AI) is ook de komende bestuursperiode nodig.

Tot slot: de organisatie ondersteunt met enthousiasme de verdere ontwikkeling de samenleving van onze mooie gemeente Hulst!

Waar het land ademt en de stad leeft

Waar het land ademt en de stad leeft

POSITION PAPER ZUIDWESTELIJKE DELTA Strategische koers voor de gemeentelijke coalitieakkoorden 2026 - 2030

16 maart 2026

Waterveiligheid Zoet water Ecologie & waterkwaliteit Ruimtelijke adaptatie

OP WEG NAAR DE DELTA 2.0

De urgentie van nu Uw gemeente ligt in het gebied van de Zuidwestelijke Delta en maakt onderdeel uit van de samenwerking van 30 partijen. Het gebied verandert sneller dan verwacht. Klimaatverandering, zeespiegelstijging en verzilting zetten onze veiligheid, economie en natuur onder druk. De komende bestuursperiode (20262030) valt samen met de cruciale startfase van het Uitvoeringsprogramma Zuidwestelijke Delta 2050: Op weg naar een Delta 2.0. De keuzes die u nú maakt in uw coalitieakkoord, bepalen mede of uw gemeente in 2050 nog veilig, leefbaar en economisch vitaal is.

Onze aanpak: integraal, gebiedsgericht en adaptief Wij streven samen naar de status van de eerste klimaatbestendige delta ter wereld. Wij sturen niet op losse doelen, maar op een integrale, gebiedsgerichte aanpak. Een aanpak waarin veiligheid en ecologische veerkracht de noodzakelijke fundamenten vormen voor onze brede (economische) welvaart. We streven naar een balans tussen onze drie hoofddoelen: 1. Klimaatbestendig en veilig: Bescherming tegen overstromingen en weersextremen. 2. Ecologisch veerkrachtig: Herstel van de natuurlijke motor van de delta. 3. Economisch vitaal: Een toekomstbestendige basis voor landbouw, visserij, recreatie en industrie.

Zes strategische focuspunten (2027-2032) Wij stellen voor om de volgende zes focuspunten, als ze voor uw gemeente toepasbaar zijn, uit het Uitvoeringsprogramma Zuidwestelijke Delta 2050 te verankeren in het gemeentelijke beleid:

1

www.zwdelta.nl

I. Van lijnen naar zones (waterveiligheid & ruimte) • Koers: De dijk wordt niet langer als een rechte strook gezien, maar als een brede integrale zone ten behoeve van meerdere functies. • Actie: Bij dijkversterking wordt er naar combinaties gezocht met opgaven in de landbouw, recreatie en natuurontwikkeling. Wij reserveren nú fysieke ruimte in onze omgevingsplannen voor toekomstige dijkzones om 'dijkdruk' voor te zijn. II. Sponswerking vergroten (zoetwater & landbouw) • Koers: De Zuidwestelijke Delta wordt 'Kampioen water vasthouden'. Elke druppel regenwater telt. • Actie: De technieken zoals ondergrondse wateropslag en regelbare drainage worden opgeschaald. Agrariërs en andere watergebruikers worden ondersteund bij het vergroten van de natuurlijke sponswerking van de bodem. III. Weerbaar tegen weersextremen (ruimtelijke adaptatie) • Koers: 'Water en bodem' zijn sturend bij elke ruimtelijke ontwikkeling. • Actie: De wijken en bedrijventerreinen worden zoveel als mogelijk ingericht op extreme buien. Vitale functies (zorg, energie) worden overstromingsrobuust gemaakt. Het hitteplan wordt uitgevoerd. IV. Volkerak-Zoommeer als sleutelgebied (zoetwaterbuffer) • Koers: Behoud van de zoetwaterbuffer voor de regio. • Actie: Het 'zoet perspectief' voor het Volkerak-Zoommeer wordt geborgd, de waterkwaliteit verbeterd (blauwalgbestrijding) en de natuurwaarden versterkt.

Ook wordt er ingezet op de optimalisering van de zoetwaterbeschikbaarheid van het meer. V. Robuuste verbindingen (ecologisch systeemherstel) • Koers: Ecologisch herstel van de levensaders van de delta. • Actie: Er worden zachte overgangen tussen land en water gerealiseerd en zoet-zoutverbindingen hersteld (vismigratie). Zo kunnen onze natuurlijke systemen weer ademen. VI. Dynamische deltanatuur (bouwen met natuur) • Koers: Gebruik de kracht van water en sediment. • Actie: Het herstel van (beperkt) getij in de Grevelingen wordt ondersteund. Natuurlijke processen (opslibbing) worden benut om onze schorren en platen mee te laten groeien met de zeespiegel.

Oproep aan de formateur Wij vragen de nieuwe coalitie om: 1. Bestuurlijke Doe-kracht: Niet alleen plannen maken, maar de 'schop in de grond' voor grootschalige pilots en integrale gebiedsontwikkeling. 2. Middelen: Actief aanspraak te maken op gebundelde rijksmiddelen uit onder andere het Deltafonds voor de 'plus' op de lokale leefomgeving en in te zetten op een integrale financiering dat een integrale aanpak ondersteunt. 3. Samenwerking: een actieve deelname aan de samenwerking van de Zuidwestelijke Delta om de lokale belangen te borgen in landelijke keuzes. Hieronder vindt u een kant-en-klaar tekstblok dat direct kan worden ingevoegd in een conceptcoalitieakkoord. Het is zo geschreven dat het alle zes de focuspunten uit het Uitvoeringsprogramma Zuidwestelijke Delta 2050 integreert in één krachtige bestuurlijke paragraaf.

2

www.zwdelta.nl

Concept-tekst voor het Coalitieakkoord 2026-2030 Fundament voor een klimaatbestendige gemeente (Delta 2.0) "Onze gemeente ligt in de Zuidwestelijke Delta. Om de veiligheid, leefbaarheid en economische vitaliteit van onze inwoners en ondernemers voor de lange termijn te borgen, committeert dit college zich aan de ambities en de aanpak van het Uitvoeringsprogramma Zuidwestelijke Delta 2050. Wij kiezen niet voor afwachten, maar voor 'leren door te doen' via de volgende zes strategische focuspunten: 1. Waterveiligheid als gebiedsopgave: Wij denken breder dan in 'dijklijnen' en ontwikkelen integrale dijkzones. Hierbij koppelen we noodzakelijke dijkversterkingen aan kansen voor landbouw, recreatie en natuurherstel. 2. Kampioen water vasthouden: Wij vergroten de sponswerking van ons gebied. Elke druppel regenwater telt. Wij stimuleren bodemverbetering en innovatieve technieken voor (ondergrondse) wateropslag om onze zoetwatervoorziening en agrarische sector te beschermen tegen droogte en verzilting. 3. Water en bodem sturend: Bij elke ruimtelijke ontwikkeling hanteren wij de 'adaptatiepiramide'. We richten onze fysieke leefomgeving in op weersextremen, zoals hevige neerslag ('Limburgbuien') en extreme hitte, met speciale aandacht voor het beschermen van vitale infrastructuur. 4.

Sleutelrol Volkerak-Zoommeer: Wij zetten in op een zoet perspectief voor het VolkerakZoommeer als strategische buffer en werken actief mee aan het verbeteren van de waterkwaliteit en natuurlijke land-waterovergangen. 5. Herstel van de veerkrachtige delta: Wij herstellen de ecologische veerkracht door het realiseren van robuuste verbindingen tussen onze wateren. Wij bevorderen het herstel van zoetzoutovergangen en vismigratieroutes. 6. Bouwen met de natuur: Wij geven de ruimte aan dynamische deltanatuur. Door natuurlijke processen zoals opslibbing te benutten, laten we onze kust en schorren meegroeien met de zeespiegelstijging. Om deze ambities te realiseren, zal de gemeente actief participeren in de brede samenwerking binnen de Zuidwestelijke Delta.”

3

www.zwdelta.nl

Retouradres: Postbus 49, 3000 AA Rotterdam

Stedin Holding N.V.

Aan de formateur van de gemeente Hulst Postbus 49 4560 AA Hulst

Blaak 8, 3011 TA Rotterdam

Datum Kenmerk Onderwerp

24 maart 2026 Energie-infrastructuur en bestuurlijke opgaven voor de komende collegeperiode

Postbus 49, 3000 AA Rotterdam

Behandeld door Telefoon E-mail

martin.martens@stedin.net -

Geachte formateur, Nu de verkiezingen achter de rug zijn, starten de gesprekken over de vorming van nieuwe colleges. In vrijwel alle Zeeuwse gemeenten speelt de vraag hoe het elektriciteitsnet toekomstbestendig kan blijven, zeker nu de druk op het net toeneemt. In de verkiezingsprogramma’s komt dit nadrukkelijk naar voren. Voor uw gemeente en voor Stedin ligt hier een gedeeld belang, mede omdat uw gemeente als aandeelhouder direct verbonden is met onze opgave. De opgaven waar Zeeuwse gemeenten voor staan, zoals woningbouw, economische ontwikkeling, mobiliteit en leefbaarheid, sluiten direct aan op de koers die is uiteengezet in de Strategische Agenda Zeeland 2050. Daarin wordt het belang benadrukt van sterke dorpen en bruisende steden, de ontwikkeling van Zeeland als clean energy port en het behoud van een robuuste leefomgeving. Om deze ambities waar te maken is een energiesysteem nodig dat meegroeit met de ontwikkelingen in de regio. Graag informeren wij u over mogelijkheden om daarin samen op te trekken.

Het Zeeuwse energienet staat onder druk Door de groei van duurzame energie, elektrische mobiliteit en de verduurzaming van woningen en bedrijven neemt het elektriciteitsgebruik snel toe. Op meerdere plekken in Zeeland bereiken stations en kabelverbindingen de grenzen van hun capaciteit. Dat betekent niet dat de stroom uitvalt, maar wel dat de ruimte voor nieuwe of zwaardere aansluitingen beperkt kan zijn. In uw gemeente staan inmiddels diverse partijen op de wachtlijst en de verwachting is dat dit aantal verder zal toenemen. Sinds 1 januari 2026 geldt daarnaast het Maatschappelijk Prioriteringskader. Dit bepaalt dat wachtlijsten worden gerangschikt op basis van maatschappelijke waarde. Dit heeft gevolgen voor onder meer woningbouw, maatschappelijke voorzieningen en andere gemeentelijke plannen. In de komende periode brengen wij graag met u in kaart wat dit voor uw gemeente betekent.

SG.DOC.ST.002.01.17

1

Deze ontwikkelingen vragen om een duidelijke regierol van gemeenten. Het gaat daarbij om het tijdig verbinden van ruimtelijke keuzes aan de energievoorziening, het bewaken van samenhang tussen lokale en regionale opgaven en het vroegtijdig betrekken van partners wanneer energie-infrastructuur bepalend is voor de voortgang van projecten. Deze rol sluit aan bij de ambitie uit Zeeland 2050 om groei, leefkwaliteit en uitvoerbaarheid in balans te houden. Wat wij vragen aan de nieuwe Zeeuwse colleges De komende jaren zijn bepalend voor de woonopgave, de energietransitie en de economische ontwikkeling in Zeeland. Dat vraagt om tijdige en duidelijke bestuurlijke keuzes. In aansluiting op de Strategische Agenda Zeeland 2050 vragen wij aandacht voor drie thema’s die van belang zijn voor ieder nieuw coalitieakkoord. 1. Zorgen voor voldoende ruimte voor energie-infrastructuur De groei van woningen, voorzieningen en bedrijvigheid vraagt om nieuwe stations, kabelverbindingen en middenspanningsruimte. Binnen een provincie met beperkte fysieke ruimte en een kwetsbaar deltalandschap is vroegtijdige reservering van ruimte essentieel. Tijdig en zorgvuldig afgewogen keuzes helpen om procedures te versnellen en de regionale energievoorziening toekomstbestendig te maken. 2.

Slim en netbewust omgaan met het bestaande elektriciteitsnet Netbewuste nieuwbouw, flexibel laden, het verminderen van piekbelasting en collectieve oplossingen zoals energiehubs dragen bij aan het beter benutten van het bestaande net. Gemeenten kunnen dit versterken door netbewuste uitgangspunten op te nemen in beleid, verordeningen en afspraken met ontwikkelende partijen. Dit sluit aan bij de ambitie om groei en leefkwaliteit zorgvuldig te verbinden. 3. Afstemming binnen de regio en aansluiting op nationale energieontwikkelingen Ontwikkelingen zoals wind op zee, toekomstige kernenergie, waterstof en industriële activiteiten hebben direct invloed op de belasting van het regionale net. Gemeentelijke keuzes op het gebied van ruimte, infrastructuur en planning moeten daarom passen binnen de bredere clean energy port opgave. Een gezamenlijke aanpak is noodzakelijk om de benodigde versterkingen in tempo en samenhang te realiseren.

Ruimte en samenwerking in de uitvoering Het uitbreiden en verzwaren van het elektriciteitsnet is een langdurige en complexe opgave. Voor uw gemeente liggen verschillende projecten in voorbereiding. Voor een tijdige realisatie zijn gezamenlijke keuzes nodig over locaties, vergunningen en de mogelijkheid om werkzaamheden te combineren met andere projecten in de openbare ruimte. Dit kan overlast beperken en zorgt voor efficiënter gebruik van tijd en middelen. Wij vragen u daarom om energie-infrastructuur structureel mee te nemen in ruimtelijke plannen, vergunningprocedures waar mogelijk te versnellen en koppelkansen actief te onderzoeken. Dit helpt om noodzakelijke investeringen op het juiste moment te kunnen doen.

Prioriteitsaanvragen en duidelijkheid in projecten Om wachtlijsten actueel en zorgvuldig te kunnen beheren is het belangrijk dat projecten die mogelijk in aanmerking komen voor maatschappelijke prioriteit hun aanvraag tijdig indienen. Dit geldt in het bijzonder voor woningbouw en andere voorzieningen die onder het prioriteringskader vallen. Gemeenten spelen hierbij een belangrijke rol door initiatiefnemers te informeren en waar nodig te begeleiden.

SG.DOC.ST.002.01.17

2

Netbewuste keuzes in gemeentelijk beleid Gemeenten kunnen actief bijdragen aan het verminderen van de druk op het net. Dit kan door netbewuste nieuwbouw te stimuleren, duurzaamheidsregelingen zorgvuldig in te zetten, slim laden te ondersteunen en ruimtelijke plannen tijdig met ons te delen. Deze maatregelen sluiten aan bij het fundament van Zeeland 2050, waarin wordt ingezet op een leefbare, klimaatbestendige en toekomstgerichte delta. Investeren in het energiesysteem Uw gemeente is aandeelhouder van Stedin Groep. In uw rol als aandeelhouder is ook het financiële perspectief van netcongestie belangrijk. Om de kosten beheersbaar te houden, vragen wij u om uw beleid netbewust te maken, maar dat neemt niet weg dat Stedin veel moet investeren om de elektriciteitsnetten uit te breiden. Door de vele investeringen in het elektriciteitsnet blijft onze vrije kasstroom de komende jaren naar verwachting negatief. Om op termijn voldoende financiering aan te kunnen blijven trekken, verwachten we daarom dat we in de komende jaren onze eigenvermogenspositie zullen moeten versterken. Naar verwachting zal tijdens de zittingsperiode van te vormen coalitie hierover beslist moeten worden. Momenteel worden de eerste verkennende gesprekken gevoerd met de aandeelhouderscommissie (AHC). In de komende periode werken Stedin en de AHC gezamenlijk aan dit vraagstuk.

Onderdeel van de gesprekken zijn ook maatregelen die een financieel effect kunnen hebben op de inkomsten en uitgaven van uw gemeente. Vooruitlopend op de gesprekken hierover, verzoeken wij u om bij het opstellen van de begroting van de coalitie prudent te zijn met het inboeken van door Stedin uit te keren dividend. Gezien het voorgaande verzoeken we u om rekening te houden met de mogelijkheid dat de kapitaalbehoefte van Stedin in de nabije toekomst effect kan hebben op de begroting van uw gemeente.

Hoe verder Wij wensen u een voorspoedige formatie toe en denken graag mee over wat deze opgaven voor uw gemeente betekenen. Uiteraard lichten wij deze brief graag toe tijdens het formatieproces of in een gesprek met de betrokken bestuurders en medewerkers.

Met vriendelijke groet,

Martin Martens Regiodirecteur Zeeland & Haven Industrie Complex

SG.DOC.ST.002.01.17

3