Presentatie Waterlopen Entreepoorten
Tekst van het document
aandacht voor omgevingskwaliteit
Nieuw zicht op Hulst ! Dorp, Stad en Land, Juni 2025
Verkennende Visie naar erfgoedkansen voor poorten en water van een vestingstad 25 november 2025
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Beeldpresentatie Hulst Even voorstellen: Maarten Raaijmakers erfgoedarchitect
Marije Couperus Msc cultureel geograaf/erfgoedadviseur met onderzoeksbijdragen van
Ir. Adriaan van der Zwan restauratie-architect
aandacht voor omgevingskwaliteit
Inhoud van deze verkenning 1. De vraag en opgave 2. Uitgangspunten ontwerpopgaven samengevat 3. Korte historie van poorten en water 4. Vijf stadspoorten bestaand en nieuwe kansen
5. Samenvatting: wat kan er (gefaseerd) nu ?
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
1. De vraag en opgave
De vesting als het scharnier van de stad
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Motie gemeenteraad van 16 februari 2023, met de wens:
Wens om water en bruggen terug te brengen voor de vestingstad! Kan dat, en zo niet, zijn er dan goede andere aanpassingen te vinden?
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Hulst moet erfgoed vestingstad inzetten voor toerisme De gemeente Hulst heeft in een Toeristisch Ontwikkelingsplan (TOP) voor de komende vier jaar aangegeven zich meer te willen profileren als Vestingstad. PZC mei 2016 ….
‘Knap ravelijn van Hulst op, het ligt voor schandaal!’ Ze zijn de grote trots van Hulst; de vestingwerken. Nu nog het ravelijn, want dat ziet er niet uit.
Dit is uw stad Hulst vandaag:
de Erfgoed stad !
Erfgoed als merk van de stad Entrees en poorten anders Meer rol voor het water
Bron: artikelen in PZC 2016 – 2023 – 2024 *
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Resultaat : vraag naar een beeldende verkenning
Beeld: Dorp Stad en Land 2025.
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
2. Uitgangspunten voor ontwerpopgaven
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Hulst in schema: Water
Poorten Wegen
Groen Openbare ruimte
Stadsaccenten en …. Erfgoed dat alles verbindt ! Beeld: Dorp Stad en Land 2025.
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Erfgoedstad 2025+ Een compleet “rondje Hulst” over water is helaas technisch niet zomaar haalbaar gebleken … Maar, op al deze gekleurde punten zien wij goed denkbare aanpassingen om het erfgoed van de stad en het water nog meer in de hoofdrol te zetten
Dat zijn er nog best veel, en dat laten we u graag in deze presentatie zien
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Hulst en water rondom in 1760
.
Links is West, met de Oude Vaart, de havenkom buiten en de schorren. Rechts is Oost, met de Berriekreek de forten en diverse vaarten Onder is Zuid met de Vaart naar Gent Er is veel veranderd over de jaren …. Beeld: Dorp Stad en Land 2025.
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Ravelijnen en het water van Hulst 1925-1957-1960 Niet alles is altijd hetzelfde geweest rond de wallen. Het ravelijn bij de Keldermenspoort is er in 1925 nog, maar het nu beboste ravelijn tussen de Dubbele Poort en de Bagijnepoort (gele cirkel) was er toen niet meer. Het werd pas in 1960 weer volledig opnieuw gereconstrueerd; het is nu volledig bebost. Ook werden de grachten meermaals uitgebaggerd en werd de walvoet en -helling ook verlegd
Bronnen: 1960 Beeldbank PZC Nrs. 24352 en 24364
1925 Topotijdreis
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Er zijn kansen voor het water : Hulst en het water: drie sferen maken in samenhang in 2 varianten: oost- of westgericht
2. Het erfgoed/viswater
1. Het stille water Beelden: 2 x Yves Verfaillie *, rechtsonder PZC.nl
3. Het recreatieve water
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Plan 1 : Oost verbinden
2
1b
• 1 Het Stille Water levert een
3b 1a
Bij elke poort, dus 3x wordt het water van de vest onderbroken door een wegdam met leidingen: doorgaand water gaat niet echt dan
mooi rustig en monumentaal beeld van de gesloten vesting vanaf het vestingpark over een rustige, stille Binnenvest heen.
• 2 Het Erfgoed Water is de gaaf bewaarde setting voor de nu nog meest oorspronkelijke poortsituatie van de stad die ook blijvende mogelijkheden biedt voor rustig viswater i.c.m. een groen-gesaneerd ravelijn
• 3 Het Recreatieve Water
3a
biedt kansen voor diverse wateractiviteiten mits beheerst ingezet, met een grote rondgang en koppeling aan Berriekreek en omringend water
3b
Het langgerekte eiland dat in particulier bezit is biedt extra kansen !
3x een aandachtspunt voor water- verbinding en ontwikkeling: sluisje ? Beeld: Dorp Stad en Land 2025.
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Plan 2 : West verbinden
2
3b
• 1 Het Stille Water levert een mooi rustig beeld van de gesloten vesting over de rustige Binnenvest, ook vanaf eilandje/fietroutes
• 2 Het Erfgoed Water is de gaaf
3a
bewaarde setting voor de nu nog meest oorspronkelijke poortsituatie van de stad die ook blijvende mogelijkheden biedt voor rustig viswater i.c.m. een groen-gesaneerd ravelijn
Bij elke poort, dus 3x wordt het water van de vest onderbroken door een wegdam met leidingen: doorgaand water gaat niet echt dan
• 3 Het Recreatieve Water
biedt kansen voor diverse wateractiviteiten mits beheerst ingezet, met verbinding met het park, de Oude Vaart, het omringend open water en verderop ook richting Het Groot Eiland
1a
1b
Het langgerekte eiland dat in particulier bezit is heeft divers gebruik !
4x een aandachtspunt voor water- verbinding en ontwikkeling: sluisje ?
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
3. Korte historie poorten en water
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
1570 De Middeleeuwse stad
BP
DW
AP
GP Kaart van Jacob van Deventer
•
Stadsmuren, geen wal!
•
Buiten de Bollewerck- en Bagijnepoort liggen woon- en werkwijkjes buiten de muren.
Hulst als nederzetting bekend vanaf 950 - Vanaf 1160 eigen Tolprivilege – in 1270 benoemd tot versterkte stad – 1314 aanleg van lage wal en vaart rondom - In 1452 wordt de stad geheel ommuurd, met vanaf 1460 vier poorten:
GP:
Genste poort 1468 / 1780
DW:
Dubbel Waterpoort 1460 / 1506
BP:
Bagijnepoort 1471 / 1704
AP
Asschepoort 1460 - 1596
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Hulst als een sterk gesloten vestingwand door inundaties omgeven als bescherming tegen belegeringen
Bron: Coll. Rijksmuseum RP-P-OB-81.567 B
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
1596 Het beleg van Hulst door de Spanjaarden met een bestorming van de Bagijnepoort Linksboven: Het Fort Nassau Linksmidden: Het Havenfort voor de Gentse Poort
Midden: De moerschans
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Opbouw van de stad op de kaart van Hattinga 1751 in lagen weergegeven:
1 De stad als geheel getekend 2 De binnen en buitenvest en de drie poort 3 De moestuinen en boomgaarden binnen de wal 4 De hoofdstructuur van de straten naar de poorten 5 De poortpleintjes en de centrale Grote Markt
Vanaf 1618: nieuwe vesting Hulst
Beeld:
Dorp Stad en Land. M. Raaijmakers
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Opbouw van de stad op de kaart van Hattinga in lagen weergegeven:
1 De stad als geheel getekend 2 De binnen en buitenvest en de drie poorten (havenprojectie) 3 De moestuinen en boomgaarden binnen de wal 4 De hoofdstructuur van de straten naar de poorten 5 De poortpleintjes en de centrale Grote Markt
Beeld:
Dorp Stad en Land. M. Raaijmakers
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Opbouw van de stad op de kaart van Hattinga in lagen weergegeven:
1 De stad als geheel getekend 2 De binnen en buitenvest en de drie poorten (en havenprojectie) 3 De moestuinen en boomgaarden binnen de wal 4 De hoofdstructuur van de straten naar de poorten 5 De poortpleintjes en de centrale Grote Markt
Beeld:
Dorp Stad en Land. M. Raaijmakers
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Opbouw van de stad op de kaart van Hattinga inl agen weergegeven:
1 De stad als geheel getekend 2 De binnen en buitenvest en de drie poorten (en havenprojectie) 3 De moestuinen en boomgaarden binnen de wal 4 De hoofdstructuur van de straten naar de poorten 5 De poortpleintjes en de centrale Grote Markt
Beeld:
Dorp Stad en Land. M. Raaijmakers
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Opbouw van de stad op de kaart van Hattinga in lagen weergegeven:
1 De stad als geheel getekend 2 De binnen en buitenvest en de drie poorten (en havenprojectie) 3 De moestuinen en boomgaarden binnen de wal 4 De hoofdstructuur van de straten naar de poorten 5 De poortpleintjes en de centrale Grote Markt
Beeld:
Dorp Stad en Land . M. Raaijmakers
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Opbouw van de stad op de kaart van Hattinga in lagen weergegeven:
De stad in schema inclusief de ligging van de oudste stadsbebouwing: -->
Beeld:
Dorp Stad en Land. M. Raaijmakers
aandacht voor omgevingskwaliteit
Gentse Poort
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Bagijne Poort
Dubbele poort
3 poorten op de kaart van Hattinga, ca. 1750 De waterpoort en de Asschepoort verdwenen bij aanleg van de vesting
aandacht voor omgevingskwaliteit
Rechte poortbrug met drie portalen voor de Gentse Poort.
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Gekromde brug, vesting Gorinchem.
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Hoe werkte de Bagijnepoort in 1751 eigenlijk? 8x verdediging ! Bij een belegering zijn de hoge vestingwal en de vest eromheen de basis voor de verdediging. Maar, ook de opzet van de stadstoegang was van groot belang. De routes van buiten tot in de stad waren goed verdedigd met vele opeenvolgende obstakels en controlepunten die de eventuele vijand lange tijd konden tegenhouden: 1. Gedekte weg loopt krom naar houten ophaalbrug 2. Wachtpost op ravelijn, goed gedekt vanuit wal
3. Grote toegangsbrug in hout met centraal ophaaldeel 4. Poort intern gekromd tbv beperken schootsveld; 5. Afsluitbare poortdeuren in / binnen de poort 6. Bemande controlepost poortplein direct binnen wal
7. Schootsveld vanaf 2 bolwerken op de toegang 8. Kazernegebouwen liggen binnen direct bij de poort Beeld:
Dorp Stad en Land . M. Raaijmakers
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
De oude opzet bestaat nog steeds: Gekromde toegangsweg en vestingtoegang bij de Bagijnepoort
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
4. Vijf stadspoorten, bestaand en nieuw
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
4.1 Bagijnepoort (de vierde, ook wel Graauwsepoort) uit 1471 / 1704
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Het muizenhol Poort als herkenbare erfgoedlocatie
aandacht voor omgevingskwaliteit
Bestaande situatie van Bagijnepoort
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
N.B: Het water van de Binnenvest ligt hier ca. 2m70 onder niveau van de weg en ca. 50 cm onder de diepste leidingen in de landtong !
Bron: Bagijnepoort 1956 048044A RCE
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
PROBLEEM : TE BREDE NIET KENMERKENDE TOEGANG – RELATIE MET WATER WEG ZOUTESTRAAT AFBUIGING BEPAALT HET BEELD
KLEINE DOORGANG VALT BEETJE WEG
TOEGANG POORT TE BREED
HAGEN LINKS-RECHTS BLOKKEREN ZICHT WATER
GROTE TREURWILG TE DOMINANT
RUIS VAN BORDEN EN VLAGGEN
VERBLIJF VLAK BIJ POORT NIET AANTREKKELIJK
EXTRA DOORGANG VERSTOORT BEELD
WEGINRICHTING DOMINANT
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Infrastructuur in de dam !
Toegang in bestaande opzet
afstand water–water 23 meter tot taludrand water Leidingen in wegas - veel storende elementen in directe omgeving
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Bij 1-richtingverkeer zou het nog smaller kunnen ?
Infrastructuur blijft !
Toegang in nieuwe opzet
afstand water–water nu 17 meter, dus 6 meter smaller alle centrale leidingwerken blijven ongemoeid
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Bagijnepoort bestaand bereikbaar via een brede wegdam met groeninrichting verstoringen: Breedte van de wegdam Fietstunnel erg breed Hagen breken zicht op water Zonering me groenstroken
Vlaggen en verkeersborden Waterfontein als “decoratie” past niet echt bij de locatie Let op: Onderkant leidingen op ca 50 cm boven het water → onderdoorgang gaat niet !
Beeld: c Dorp Stad en Land.
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Bagijnepoort straks ? bereikbaar via een smaller overgangsdek met “brugkarakter” plandelen: Breedte toegang versmald Rechte beëindiging ipv taluds Fietstunneluitgang vergroend Overal contact met het water Fontein : andere locatie zoeken
Let op: Onderkant leidingen op ca 50 cm boven het water → alleen “suggestie brug” met een ophaalbar deel kan dan ! Evt heel kleine duiker
Leuningen geven bruggevoel Entreeportaal als extra accent Waterfontein beter verplaatst
Beeld: c Dorp Stad en Land.
aandacht voor omgevingskwaliteit
3 Door groen fietstunnel meer uit zicht !
blijft, maar ziet met aangepaste randen er nu veel meer uit als een brugelement !
2 Portaal als entree-element
4 Door gering verkeer → stad in (telling) kan e.v.t. ook eenrichtingsverkeer ? Dan kan brugdeel nog smaller, wat beter oogt
BAGIJNEPOORTBRUG NIEUW !
1 Bestaande wegdam
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Bagijnepoort • Graauwse poort wordt een echte erfgoedlocatie met actief gebruik • De taluds vervangen door rechte damwanden brengt het vestwater dichterbij. Een lage duiker is daar wellicht ook weer mogelijk • De weg wordt iets versmald en gestraat met kasseien. Het beeld van een brug terugbrengen door naast de weg loopvlakken te maken in afwijkend (hout) materiaal • Aan weerzijden zijstroken versterken echte leuningen het “brugbeeld” verder in combinatie met een hoog en markant stalen entreeportaal; In het midden een afwijkend straatmateriaal: dat verbeeldt de vroegere ophaalbrug • Binnenzijde een poortpleintje maken met groen; auto te gast
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Bagijnepoortgebied: kleine poort met onduidelijke ruimtelijke informatie rondom Restauranthoek levert nu een beetje dichtgeslibte ruimte op
| | | | Rechte afscherming terras verrommelt de ruimte
Parkeren hier verstoort de straathoek onnodig
Poort beetje ingesloten en niet zichtbaar als onderdeel van de wal | | |
Terras claimt de open ruimte op met donkere schermen en parasols | |
Kleuren bestrating en lichte banden geven onrustig totaalbeeld
Smal, druk ogend verkeersgebied voor auto’s en langzaam verkeer !
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Bagijnepoort-pleintje: impressie van een wat meer levendig gebied binnen de poort Plein vergroenen voor prettig beeld dat ook helpt tegen hittestress | De poort als | hoofdaccent | | | |
Terras op plein, geen vaste schermen, evt. groene afscheiding
Pand is hoofdvolume op plein dus aantrekkelijke uitstraling geven ! | |
Meer open terrasje op het plein, geen vaste schermen
| |
Langzaam verkeer, auto te gast
Doorgaand gebied met pleinachtige kasseienbestrating
Shared-Spacegebied auto’s stad uit voetgangers - fietsers! © Dorp, Stad en Land
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
4.2 Gentse Poort De derde, ooit Hospitaal-poort uit 1468 / 1780
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Het monument Icoon weer krachtig in beeld
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Vermoedelijk oudste foto van de Gentse poort rond 1900: De opgang naar de poort is recht met een simpel ijzeren leuningwerk aan weerszijden. Er is een stoep in halfverharding en de weg is met kasseien gestraat. Dit is het enige beeld met nog een lantaren op de poort. Rechts is een klein (dennen?- bosje aangelegd tussen het water van de binnenvest en de poortingang. De bomen op de wal vallen op: ze zijn allen dun en zonder blad
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Stationsstraat met Gentsepoort rond 1910: De straat loopt recht naar de poort toe. Het profiel is niet symmetrisch : links staan gebouwen terug t.o.v. de straat, rechts liggen woningen en winkels direct langs de straat. In het midden ligt het oude smalspoor van de tramlijn Hulst – Walsoorden, die linksaf afbuigt om door de in 1902 gemaakt coupuredoorgang de stad in te gaan De bomen op de wal zijn hoog opgekruind met lange kale stammen.
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
De Gentse poort in 1914 met militairen van het IIe Bataljon Infanterie Deze foto maakt duidelijk hoe de poort als belangrijk deel van de stadverdediging ook de icoon van de vesting werd. Bijzondere situaties werden hier vastgelegd, zoals hier in het begin van de eerste wereldoorlog : militairen en burgers van de stad poseren samen.
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Bestaande situatie Gentse Poort-gebied De Gentse poort ligt precies in de as van de Stationsstraat maar de weg buigt linksaf via de tram-coupure in de stadswal
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
De Gentse poort is een hoofdaccent van de stad maar ligt nu een beetje terzijde ... Bovendien is er heel veel beeldverstoring : - Grote bomen op wal - Terras op de wal - Korte afstand coupure - Vorm van voorgebied - Hagenstructuren - Lantarenpaal in zicht - Vlaggenmasten - Paaltjes - Reijnaert-monument
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
PROBLEEM : BEELD POORT QUA ORIENTATIE - GEBRUIK - RELATIE MET WATER IS WEG STATIONSWEG ”AFBUIGEND” BEPAALT HET BEELD
DOORGANG DE WAL VEEL TE BREED
ALLURE STADSENTREE ?
PARKEREN LINKS BLOKKEERT ZICHT WATER
BOMEN RECHTS BLOKKEN ZICHT WATER POORT LIGT “NAAST” DE WEG
VERBLIJF BIJ DE POORT NIET ZO AANTREKKELIJK
VEEL RUIS : BORDEN, VLAGGEN HAGEN
LANTARENPAAL EXACT IN DE AS !
VERSTORING BEELD: MONUMENT TERRAS BOOM
RIJNAERTMONUMENT TE OPVALLEND
POORT TE WEINIG GEBRUIKT
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
OPLOSSING: DE POORT IN DE HOOFDROL IN DE STRAATAS MET ZICHT OP HET WATER STATIONSWEG LOOPT RECHT OP POORT AF
DOORGANG WAL GROENEREN SMALLER
BEELD STADSENTREE BETER
LINKS VRIJ ZICHT OP HET WATER
3 BOMEN RECHTS VRPLAATST
WEG LIGT NAAST DE POORT
PRETTIGER VERBLIJF VLAK BIJ DE POORT
BORDEN, VLAGGEN HAGEN WEG
AS STATIONSWEG IS TERUG
VERSTORING BEELD STERK VERMINDERD
RIJNAERT-MONUMENT NU RECHTS
POORT ACTIEVER GEBRUIKT
doorgang wal te weinig voelbaar
aandacht voor omgevingskwaliteit
Parkeren hindert kwaliteit pleintje
groen poortplein realiseren
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
opgang moeilijk vindbaar
poort teveel “ingepakt”
parkeren blokt zicht op water
Reijnaert leidt erg af van poort
Weg buigt van poort vandaan !
Bestaand
Water niet goed zichtbaar
Beeld: © Dorp Stad en Land
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
De Gentse Poort 11 VOORSTELLEN:
• Poort weer prominent in wal • Toegang rechtdoor maken • Coupure smaller en groener • Poortpleintje binnen de poort
Poort
• Poortplein vergroend (terras?) • Poortplein met zichtbare walopgang • Water vest dichterbij brengen • Reijnaertmonument verplaatst ?
• Groene verblijfssplek bij poort en waterrealiseren
Nieuw
• Geen parkeren in poortplein en op toegangsweg ter hoogte het vestwater • Terras beter inpassen in wal Beeld: © Dorp Stad en Land
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land,2 5 nov ember 2025
< 2025 Ingesloten beeld
> 2026 ? Open in beeld
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land,25 nov ember 2025
Gentse Poort binnengebied: een weinig aantrekkelijk ruimtebeeld voor een stadsentree …
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land,25 nov ember 2025
Gentse Poort: impressie van een levendiger en vergroend entreepleintje voor de stad Dit gebouw tenminste in kleur beter afstemmen op omgeving en de sfeer van de plek
Vloeiender doorgang naar Gentsestraat !
|
Geen parkeren in de poortzone
Een groenere entree, evt. in bakken Beeld: © Dorp Stad en Land
Versterk groene routes naar de vestingwal →
Ruimte voor wonen, ontmoeten met groen en terrassen |
|
Klassiek, doorgaand straatwerk met (wel goed beloopbare) kasseien
Gebied enkel gebruikt door voetgangers en fietsers!
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
4.3 Bollewerck/ Keldermanspoort De oudste poort uit 1460, vergroot 1506
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
De Waterpoort
Erfgoedlocatie meer gebruiken
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
PROBLEEM : ERFGOEDLOCATIE OUDE POORTTOEGANG IS TE LEEG EN UIT DE RICHTING LOCATIE POORT TE VER VAN GROTE MARKT ACTIEF GEBRUIK VAN RUIMTE ONTBREEKT NOG BUITENWATER NIET VOELBAAR
ERFGOEDBELANG PLEK NIET VOELBAAR GEBIED TE LEEG EN TE OPEN NIEUWBOUW GAAT VEEL VERANDEREN
RELATIE BASTION ONDUIDELIJK GEEN VERBLIJFSPLEK SEIZOEN WATER HAVENPOORT LIGT DIEP
Dorp Stad en Land. M. Raaijmakers
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Beeld:
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp Stad en Land. M. Raaijmakers
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Beeld:
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp Stad en Land. M. Raaijmakers
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Beeld:
aandacht voor omgevingskwaliteit
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Beeld:
Dorp Stad en Land. M. Raaijmakers
Houten poorthek ?
Terrasje of Seizoenskiosk?
aandacht voor omgevingskwaliteit
Vestingpark
Dorp Stad en Land. M. Raaijmakers
Nieuwe stadstoegang realiseren met Seisoenparkeren in groen en evenementen ?
Houten poorthek ?
Beeld:
3 houten bruggen voetganger / fiets ?
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Kleinschalige evenementen?
Seizoen-terras?
Theehuis ?
Houten vestingbrug voor voetgangers en fietsers
Ruïne waterpoort
walopgang
Voormalig ravelijn terugbrengen Kleinschalige evenementen?
Vestingpark
Oplossing : 3 hoofdingrepen: ravelijn terugbrengen, nieuwe houten brug, seizoensterras
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Houten vestingbruggen in beeld: ca 1920
Bruggen kunnen vrij hoog boven het water liggen om lage boten nog door te laten. Bovendien is de coupure in de wal dan ook lager. Bron: Pzc Beeldbank 24342 en House-of-Cards.nl HC 44558
aandacht voor omgevingskwaliteit
Referenties voor een licht, compact seizoensgebonden eigentijds paviljoen met terras bij de Keldermanspoort Bron : Breda.nl – Artofit.org - Pinterest.nl
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
4.4 Asschepoort De tweede poort uit 1460, tot 1596
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
De Verloren poort Uitgangspunt: de herinnering meer verbeelden
?
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
De Asschepoort (1460 - 1618) • Kaart van Deventer uit1550 toont zuidelijk van de Markt de oude Asschepoort uit 1460 nog heel duidelijk • Kennelijk is er in deze periode ook nog een brug aanwezig (klooster) • De poort verdween voor altijd bij aanleg van de nieuwe vestingwerken in 1618; de functie verviel • Spoor van het oorspronkelijke stratenpatroon zien we vandaag nog terug in de stad in de Lange Bellingstraat die richting de poort loopt.
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Van de in 1618 al verdwenen Asschepoort resteert nu enkel een pleintje; Probleem: • Oude Poortlocatie niet meer voelbaar • Stenig karakter met parkeren • Relatie met wal niet voldoende benut • Gebied biedt veel kansen voor groen
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Walopgang
De Asschepoort 4 VOORSTELLEN:
1 groen poortpleintje ? In overleg met omwonenden
• De al in 1618 verdwenen Asschepoort kan nu weer worden teruggebracht als herinnering aan de vroege stad • Plek met rustig karakter
2x kunstwerk verbeeldt poort ?
• Over de Binnenvest kan een trekpontje de stadswal vanuit oost bereikbaar maken inclusief een walopgang naar het wandelpad boven
• Een kunstwedstrijd kan een mooie verbeelding van de oude poort terugbrengen aan de binnen en buitenzijde • Het poortgebied ervoor herinnert aan de oudste poort en kan weer een groen plein geven met verblijfwaarde • Auto’s steken gewoon het pleintje over als langzame gast
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land,25 nov ember 2025
4.5 Dubbele Poort De vijfde, meermaals vergrote poort uit 1620 / 1771 / 1932
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land,25 nov ember 2025
De verkeersregelaar Als hoofdader blijft hier veel bij hetzelfde
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land,25 nov ember 2025
De oude Dubbele Poort in 1919 We zien op dit buitenaanzicht dat de poort uit 1771 hier nog enkel is en ook dat de situatie toen heel wat rustiger was dan vandaag de dag ! Naast de poort zien we olifantenpaadjes om op de wal te komen. Door de poort loopt het smalle spoor van de oude tramlijn de stad in. Ook is hier duidelijk te zien hoe de militair strategische kromming van de poorttunnel werkt: er is zo geen doorzicht Direct naast de toegangsweg ligt er een groen talud met bomen erop. De bomen boven op de wal dicht bij de poort zijn relatief klein. Bron: beeldbank RCE 3.541 *
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land,25 nov ember 2025
Ontwikkelingen en concepten van de dubbele poort
1771 enkel
1932 driedubbel
voetgangers voetgangers Route naar buiten
Route naar binnen
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land,2 5 nov ember 2025
Bestaande situatie Dubbele poort-gebied
N.B: Het water van de Binnenvest ligt hier ca 4m80 onder niveau van de de weg en ca ca 2m10 cm onder de diepste leidingen in de landtong !
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land,2 5 nov ember 2025
PROBLEEM : POORTTOEGANG IS NU EEN BREDE WEG ZONDER ECHTE WATERRELATIE RAVELIJN NIET MEER HERKENBAAR
DOOR BREDE TALUDS WATER VER WEG
WATER TE DIEP–FONTEIN STOORT
BOCHT IN DE WEG TE FLAUW ALS ACCENT
BEGIN STADSTOEGANG PAS BIJ POORT
BREDE POORT IN DICHT GROEN
VERKEERSOPZET IS HIER ALLESBEPALEND
EVENTUEEL “BRUGBEELD” VEEL TE KORT
HUIDIGE OPZET IS ZEER RECENT
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land,25 nov ember 2025
Ganzepoort in Goes in 1793 getekend: Deze belangrijke stadsentree was een stenen brug met rondbogen en een hoge, grote portaalpoort op het begin van de brug. In het midden zit een ophaaldeel Deze brug met extra rijke portaalpoort aan het begin functioneert net als meer gewone houten vestingbruggen, maar heeft hier duidelijk meer allure ….
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land,
Toekomst ? Brede Dubbele Poorttoegang met poort in Goes als inspiratie zou dit opleveren : Maar …dit is historiserend en niet te onderbouwen. De vraag is of dit een passende ingreep wordt: taluds van nu vervangen door stenen muur… ? Dat is niet per se logisch, en dit gebied is nog recent helemaal opnieuw ingericht. Maar een lage doorgang kan misschien net, dus nadere studie is hier nodig
Let op: Onderkant leidingen op ca 2m10 cm boven het water → een lage doorgang met “suggestie brug” met ophaalbaar deel later toch mogelijk ? → nader onderzoek !
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land,25 nov ember 2025
Dubbele Poort: impressie versoberd beeld als hoofdtoegang/verkeersdoorgang Kan hele gebied wat Verkeersgebied vraagt heldere organisatie; vergroend worden qua kleinere ingrepen verbeteren beeld beeld en tegengaan van
Versterk openheid rond de poort: geen parkeervakken in deze zone
lokale hittestress ? | | | | |
Toegang naar de wal of achterstraat? onduidelijk| | | Pand als hoofdvolumes
aantrekkelijker uitstraling ?
| |
|
| |
Minder paaltjes etc rond de poort waar haalbaar
| | Bredere stoepen ?
Rustiger staatbeeld Beeld: © Dorp Stad en Land
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land,25 nov ember 2025
6. De verkenning samengevat
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Hoe erfgoed Hulst in gaan zetten ? • Erfgoed letterlijk meer in beeld brengen • Erfgoed in beeld en gebruik beter leesbaar maken
• Erfgoed inzetten voor ontwikkeling • Erfgoed beter en duurzaam nieuw gebruik geven • Erfgoed dat verloren ging terugbrengen waar dat kan
• Erfgoed als visitekaartje van de stad inzetten
aandacht voor omgevingskwaliteit
4
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
3
1
4
3
Erfgoedstad 2025+ in 16 ingrepen :
1
1. Vestingstad met Erfgoed in hoofdrol 2. Herstel rechte toegang Gentse Poort
5
3. Maken brugbeeld bij 1 of 2 poorten 4. Water dichter bij 3 poorttoegangen
2
4
5. Asschepoort verbeelden in kunstproject
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
11 10 9
8
6
Erfgoedstad 2025+ 7
11 6
7
2
in 16 ingrepen : 6. Poortpleintjes bij binnenzijde poorten 7. Nieuw gebruik bastions waar dat kan
6
6
8. Extra stadsbrug langzaam verkeer 9. Een Ravelijn geheel nieuw aanleggen 10. Seisoenterras Keldermanspoort ? 11. Bij twee Ravelijnen aanzet aanleggen
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
12 13 15
Erfgoedstad 2025+ in 16 ingrepen :
3
12. Het “Bos”-Ravelijn (1960) opschonen
15
13. Water binnenvest in 3 sferen - opzet
13
14
13
14. Grote Markt heringericht als nieuwe en autoarmere Stadshuiskamer 15. Erfgoed stadswandelingen die dit alles verbinden !!
16
16. Aansluitingen op lokale fietsroutes
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Wat betekent dat voor vervolgtrajecten ? • Een realistisch kader voor plannen is dan een vereiste • Goede verhouding tussen kosten en resultaat
• Denk naar einddoel toe: werken in fasen • Steeds oog houden voor alle belangen tesamen: stad – erfgoed – ruimtelijke kwaliteit – duurzaamheid groen en water – bewoners – ondernemers – bezoekers
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land, 25 nov ember 2025
Uitvoering kan in fasen: Snel - Gentse poort beeld verbeteren en haalbaar - Water Binnenvest 3 zones - Asschepoort kunstproject - Seisoenterras Keldermansplein - Opschonen bebost ravelijn
Midden: termijn
- Bagijnepoort versmald brugbeeld - Terugbrengen ravelijn en aanleg vestingbrug - Nieuwe routes voor stad, wal, vestingpark en open water
Langere: termijn
- Poortpleinen aantrekkelijker inrichten - Dubbele Poort nadere studie : aanpak haalbaar ja/nee ? - Delen van de ravelijnaanzetten terugbrengen
aandacht voor omgevingskwaliteit
Dorp, Stad en Land,
Dank voor uw aandacht !!
Dorp, Stad en Land is bereikbaar via 010 – 280 94 45 info@dorpstadenland.nl Groothandelsgebouw Stationsplein 45 hoofdingang A, 3e etage, unit A3.207
Postbus 29129 3001 GC Rotterdam