Transcript Gemeenteraad Hoogeveen 16.05.2024

Ja, ik zei het al: begraven heeft een hele grote invloed op het leven van mensen en we vinden zeker niet dat de kosten voor 100% gedragen moeten worden door de nabestaanden. Het is een basisvoorziening wat ons betreft, de prijzen moeten redelijk zijn. Het sluit helemaal aan bij het gedachtegoed van het CDA om hier te zeggen: hier spelen wij ook echt een rol als overheid. Wat ons opviel is dat er ook expliciet staat dat tarieven niet verlaagd kunnen worden bij deze optie. Daar kunnen wij ons niet in vinden. We zeggen niet dat ze verlaagd moeten worden, maar als uiteindelijk blijkt dat het heel redelijk is om tarieven te verlagen, dan vinden wij dat het wel moet kunnen. De voorzitter: Dat is uw bijdrage? Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Bijna, bijna. De voorzitter: Ik zag al een hand, vandaar. Gaat uw gang, mevrouw Bisschop.

Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Ik was toch al zo mooi bezig met wat wij missen. Het is hartstikke fijn dat het college in de brief heeft aangegeven, naar aanleiding van de vraag van mevrouw Jansen in de vorige raadsvergadering, dat er een paragraaf communicatie opgenomen gaat worden. Alleen wat wij nog wel missen is participatie. Ieder dorp heeft een eigen begrafenisvereniging en wij vinden dat die echt hierbij betrokken moeten worden. Dus niet alleen wij als raad, maar ook de begrafenisverenigingen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Ik zag al een hand van de heer Van der Sleen die nog een verduidelijkende vraag had aan het CDA. De heer Van der Sleen: Ja, wanneer het gaat over het verlagen van tarieven dan bijt dat elkaar denk ik wel. Want stel dat iemand vijftig jaar een graf gehuurd heeft en die hoort nu: het wordt verlaagd, dan moet er geld uitgekeerd worden aan diegene die voor die lange periode zijn tarieven heeft al betaald. Wat denkt u daarvan? De voorzitter: Dat is uitvoerend. Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Het is misschien niet zo'n heel eerbiedig voorbeeld in het kader van begraven. Maar ik koop vandaag een jasje bij een winkel en die kost honderd euro. En ik loop daar over drie weken langs en ik zie dat die afgeprijsd is. Ik weet dat het misschien niet helemaal een goede vergelijking is. Dat weet ik. Dat zeg ik ook expliciet erbij.

Maar ik vind het te kort door de bocht om te zeggen: wij gaan het nooit verlagen. Bovendien hebben wij op dit moment op dit moment nog niet dat we voor vijftig jaar een graf kunnen huren. De voorzitter: U zei ook: als het redelijk is. Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Verlengen, jawel, maar dat is iets anders. Want verlengen betaal je toch...Maar goed, dan moeten we even in de technische details. De voorzitter: Maar dat zijn hele technische details, uitvoerend. Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Precies, in eerste instantie vind ik het raar als dat blijkt dat er een hele grote plus zou zijn op begraven. Misschien gebeurt het nooit, dan is het is puur theoretisch. Maar als het wel zou gaan gebeuren, vinden we het te kort door de bocht. De voorzitter: Maar u zei: als het redelijk is. Dus ik denk dat het hiermee wel afgerond is. Dan nog andere verduidelijkende vragen aan het CDA? Meer? Niet? Dan bedank ik het CDA en dan gaan we naar de hand van de heer Verstegen, want die zag ik eerder, dus vandaar. Gaat uw gang, mijnheer Verstegen van de ChristenUnie. De heer Verstegen: Dank u wel voorzitter. Een toelichting op onze keuzes. Ik heb de gemiste uitgangspunten nog even apart gehouden, dus die komen straks wel. Wij kiezen voor 1A, uitbreiding voor de begraafplaats Zuiderweg.

Het is terecht dat graven die niet meer bezocht worden ook geruimd worden en gereed gemaakt worden om opnieuw gebruikt te worden. Daarmee zullen veel graven waar de grafbedekking toch al van verwijderd is opnieuw gebruikt kunnen worden. Al hoeft dat dan voor ons niet direct. Dat doe je op het moment dat je verwacht dat er ruimtegebrek is. Ik zal er bij de uitgangspunten nog wel op terugkomen. Over de natuurbegraven, wij kozen voor optie 2B. Laat het gemeentelijk regelen. We kiezen, steeds meer mensen kiezen voor natuurbegraven. Nu kan dat nog niet, maar die mogelijkheid zou er zeker moeten zijn. Maar moet

je dat nou overlaten aan de markt? Zorg voor de begraafplaatsen vinden wij toch vooral een gemeenschappelijk belang. Dus eerst de gemeente aan zet. Ik weet wel dat er op het moment bijna alleen particuliere natuurbegraafplaatsen zijn. Maar het zou goed zijn om dat in de gemeente te regelen. Wij zouden daarbij dan ook nog wel de mogelijkheid willen bieden, of in ieder geval willen onderzoeken, of het ook mogelijk is om daar algemene graven te hebben. Nu gaat het altijd over particuliere graven. Bij 3, 3B, onderhoud met aandacht voor zichtlocaties. Ja, onderhoud is nodig. We zijn blij dat de optie niet is van: laat het zoals het nu is, maar dat we daar echt werk van gaan maken, zodat ook het hekwerk geschilderd wordt. Niets zo storend als roestig hekwerk in het groen. En met aandacht ook voor de monumenten die er zijn op de begraafplaatsen. Er werden net even zichtlijnen genoemd, er staat hier zichtlocaties en dan denk ik aan de monumenten die daar staan. Bij punt 4, het loslaten van de kostendekkendheid. Dat hebben we bijna allemaal volgens mij, loslaten van de norm voor kostendekkendheid. Die discussie bij de jaarrekening over: is er nou een tekort of een overschot en hoe zal dat in de komende jaren ontwikkelen? Ik vind het een heel ongepaste discussie. Dat moet anders kunnen. En het is wel belangrijk inzicht te hebben in kosten en opbrengsten van het begraafbeleid.

Uitgangspunten waarbij rekening wordt gehouden met tarieven van omliggende gemeenten en het vervolgens bevriezen of indexeren, lijken ons een goed begin. Het gaat ons uiteindelijk meer om redelijkheid van de tarieven, dan om de kostendekkendheid. Tot zover onze standpunten. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Verstegen. U hebt een vraag. Mijnheer Van Rijn? Gaat uw gang. De heer Van Rijn: Ja, ik hoor de ChristenUnie zeggen dat de voorkeur uitgaat voor natuurbegraafplaatsen, of natuurbegraven dat de gemeente dat zelf gaat regelen. We hebben maar één plaatsje daarvoor ter beschikking, dat is dat reserveveld achter de crematorium daar bij Zevenberg. Het is minder kosten als om dat als een gewone begraafplaats te ontwikkelen, maar toch een fors bedrag. Is dat allemaal mogelijk voor onze gemeente? De voorzitter: Gaat uw gang, mijnheer Verstegen. Wat is uw antwoord? De heer Verstegen: Dank u, voorzitter. Of dat allemaal mogelijk is? Er wordt hier eerst gevraagd naar een standpunt, een mening. Dit is onze mening. Als je dan zegt van: we gaan dat afwegen tegen de kosten die er zijn en de ruimte die we nodig hebben, dan kan daarin geschoven worden. Maar we beginnen hier. Dit is ons beginstandpunt.

En mocht er geen andere, geen mogelijkheid zijn voor de gemeente om het te organiseren, dan moet je zeker overwegen om daar een ondernemer, een particulier de gelegenheid te geven om zo'n veld aan te leggen. De voorzitter: Duidelijk. Dan de heer Van der Sleen, wilt u nog reageren? Hebt u nog een vraag? De heer Van der Sleen: Ja, de heer Verstegen vertelde net over het algemeen graf dat we die tien jaar zouden moeten loslaten. Denkt u dat? Dat strookt in mijn beleving met de verordening die we nu hebben. Wat is uw mening daarover? De voorzitter: Gaat uw gang, mijnheer Verstegen. De heer Verstegen: Ja, voorzitter. Het strookt met de verordening die we nu hebben. Alleen het gebruik is nu helemaal dat we het met rust laten. Dat bedoel je? Waardoor die rechtsongelijkheid ontstaat. En ik heb eigenlijk geen moeite met die genoemde rechtsongelijkheid. De voorzitter: Helder zo, mijnheer Van der Sleen?

De heer Van der Sleen: Nee, niet helder. De voorzitter: U bent het er niet mee eens, denk ik misschien, maar het gaat… De heer Van der Sleen: Mag ik de vraag anders formuleren? De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Van der Sleen: Bent u het ermee eens dat na tien jaar de grachtbedekking verwijderd wordt? De voorzitter: Mijnheer Verstegen. De heer Verstegen: Daar gaat eigenlijk een van de gemiste uitgangspunten over. De voorzitter: Dus dan bewaren we die nog even voor de tweede termijn. Ik ga verder. Zijn er nog meer vragen aan de ChristenUnie? Nee? Oké. De heer Vos was daarna…Toen de heer Verstegen vroeg om aandacht, toen dacht de heer Vos: ik wil ook aandacht. Maar u krijgt nu die aandacht. Gaat uw gang. De heer Vos: Dank u wel. Ja, voor ons zullen we het niet heel erg lang maken. Als we naar de capaciteit kijken, hebben we voor optie B gekozen, maar we hadden ook doorgegeven dat we daar niet heel sterk in zitten in ons standpunt. Ook wat het CDA al heeft aangegeven en ook Gemeentebelangen: wij vinden het ook best, ook nog als er naar andere locaties wordt gekeken, daar staan we helemaal voor open. En dan hebben wij dus ook doorgegeven B,C, maar C als invullende keuze. Maar we snappen dat, dat nu niet op deze manier zo kan. Maar dan weet iedereen dit. Over natuurbegraafplaats, dan vinden wij dat het gewoon over gelaten moet worden aan de markt.

Dat mag best een commerciële partij van ons zijn. Punt 3, onderhouds- en inrichtingsniveau. Daar hebben we gekozen voor de opwaardering van de zichtlocaties. Wij vinden gewoon dat een begraafplaats er net bij moet liggen. Het is belangrijk voor een samenleving dat we ook gewoon goed met onze doden omgaan. En zoveel kost dat nou ook weer niet, dus prima. Kostendekkendheid, de normering ook loslaten van de kostendekkendheid. We hebben al heel veel argumenten hierover gehoord en wij sluiten ons daar eigenlijk helemaal bij aan. Het is natuurlijk niet de bedoeling, en zeker niet in deze tijd, dat je nabestaanden met torenhoge kosten opzadelt. Dus dat waren eigenlijk onze punten. De voorzitter: Dank u wel mijnheer Vos. Zijn daar reacties op richting Forum voor Democratie? Niet? Dan ga ik naar mevrouw Blenkers van de VVD. Gaat uw gang. Mevrouw Blenkers: Dank u wel. Onderwerp 1 gaan wij voor optie B. In het beginsel is dat een forse investering, maar we denken dat het volledig gereed maken van deel 2 op Zevenberg op de lange termijn een kostenbesparing gaat zijn. En dat hangt voor ons samen met het sluiten van de Zuiderweg. Wanneer de Zuiderweg gesloten wordt, heeft dat in onze ogen de volgende voordelen. Namelijk één: je gaat van drie kleinere begraaflocaties naar één grote locatie. In materiaal, verdeling van personeel alsmede onderhoudskosten an sich gaan hiermee de lasten omlaag.

Twee: door de begraafplaats van de Zuiderweg te sluiten komen er diverse functies vrij of beter tot z'n recht. Te weten: de historische en educatieve functies. Want door oorlogsgraven te centreren bij het monument wordt dit een mooiere zichtlocatie, welke makkelijker te bezoeken en te onderhouden is. De historische graven op de oude begraafplaats krijgen een goed onderhouden, beter aangezicht, omdat er geen gewone graven meer omheen liggen en de rest van de terreinen kan een volledige parkfunctie komen. En drie: het gevoel van onrecht bij inwoners verdwijnt. Ik hoor wel veel zeggen: mensen willen heel graag op de Zuiderweg begraven worden. Dat klopt, maar door enkel te

ruimen en geen nieuwe graven uit te geven, voorkom je teleurstelling. Wanneer er bijvoorbeeld zes plaatsen vrijkomen, en het klinkt heel oneerbiedig wat ik ga zeggen, aar er zijn tien gegadigden, dan val je in het wrange wie het eerst komt, het eerst maalt principe. Zeker wanneer dit meerdere leden van één familie betreft, leidt dit tot heel veel verdriet en gevoel van ongelijkheid. Als je alles op één locatie, dus Zevenberg, hebt, dan voorkomt dat het. Onderwerp 2. Hadden wij optie C. Dat spreekt voor zich. We waren ook indiener van de motie, dus dat lijkt me helder. Onderwerp 3, optie B. Dus een grotere investering, maar het oogt netter en aangenamer. De culturele en historische waarde wordt hiermee ook veiliggesteld. De aanloop wordt vergroot en het laatste zorgt er in onze ogen ook voor dat de boel niet verpaupert. En onderwerp 4 gaan we voor optie B. We willen hierbij wel een heel duidelijk kostenplaatje hebben. En een duidelijke weergave van kosten bij uitgifte van grafrechten maakt dat tarieven ook beter uit te leggen zijn aan rechthebbenden. We willen ook opteren voor een jaarlijkse indexering en een herijking van de kosten iedere vijf jaar, waarbij de tarieven dan naar alle redelijkheid aangepast kunnen worden. En voor de tweede termijn heb ik een aantal opmerkingen die ik heb gemist. Dat komt straks dan. De voorzitter: Dat kom straks dan.

Die hou je nog even in het vat. Dank u wel. Dan geen reacties nog naar de VVD? Dan de hand van mevrouw Rutgers van D66. Die zag ik eerst. Mevrouw Rutgers: Dank u wel, voorzitter. Allereerst even een opmerking over het proces. We willen onze teleurstelling uitspreken, omdat de informatie eigenlijk te vroeg naar de raad is gegaan, omdat die onvolledig was. Er was nog nauwelijks een financieel plaatje bekend, waardoor het heel lastig is om echt weloverwogen en onderbouwd keuzes te kunnen maken. Want op het moment dat wij fractievergadering hadden en dat moesten doen was de aangepaste notitie nog niet gereed. Desalniettemin hebben wij wel onze voorkeuren doorgegeven en die zijn ook wel ongewijzigd. Dus dat is dan weer mooi meegenomen. Ja, het staat in beeld, we gaan voor 1A. We gaan voor 2C, voor 3A en voor 4A. Dank u wel. De voorzitter: U geeft geen nadere toelichting, begrijp ik? Zijn er nog verduidelijkende vragen? Die vraag mag u stellen. Niet? Dan gaan we naar de volgende partij. Wie wil het woord? Mijnheer Baalman van de SP. Gaat uw gang. De heer Baalman: Dank u wel, voorzitter. Begraven is natuurlijk een emotioneel iets. Ik ben in principe heel erg tegen ruimen, want niet het graf zelf, maar ook de naastliggende graven hebben daar heel veel last van, ook emotioneel.

Wat deze betreft, wij zijn hier gegaan bij capaciteit voor Zevenberg, omdat je dan…Als je nu zegt van: we gaan de Zuiderweg upgraden, ruimen en gebruiken, dan kom je op een zeker moment toch weer, dan heb je toch weer dubbele kosten. Dus ik denk dat het beter is om in één keer de goede kosten te doen op de juiste plek. Bij de natuurbegraafplaats ga ik naar C. Alhoewel de SP is tegen de marktwerking. Alleen in dit geval zijn we er absoluut voor. Ja, principes zijn om een keer aan de kant te zetten in dit geval. Voor 3 heb ik gezegd: de handhaving van de onderhouds- en inrichtingsniveau. Maar wel goed onderhoud. Nu is het ook onderhoud best wel goed. En het hoeft geen showtuin te zijn. Dus voor mij hoeven de zichtlocaties niet mooier en anders te zijn dan ze nu zijn. We hebben een mooi begraafplaats op de Zuiderweg. En voor nummer 4, kostendekkendheid, loslaten van de norm. Want ik vind dat een begraafplaats niet meer een begraafplaats is zoals het vroeger was. Vroeger kwam je alleen om te begraven en misschien eens een keer op een verjaardag of met kerst. Tegenwoordig zie je steeds meer semi-toeristen naar een begraafplaats toe gaan om te genieten van de rust en van de natuur. Dank u wel. De voorzitter: Dat is uw bijdrage, mijnheer Baalman? De heer Baalman: Dat was mijn bijdrage.

De voorzitter: Wilt u nog een vraag stellen, mijnheer Van der Sleen? De heer Van der Sleen: Ja, de heer Baalman had het over de Zuiderweg, om die te sluiten of graven niet te ruimen. Maar weet u dat algemene graven, die zijn betaald vroeger, qua grafkosten, dat is 662 euro. Die mensen die een particulier graf hebben, die hebben wel duizenden euro's betaald. Vindt u dat niet onrechtvaardig? Nooit één euro weer bijgekomen. Die liggen er nog steeds, al tig jaren. De heer Van der Sleen: Ja, dat is een keuze die ooit gemaakt is door die mensen. En wij hebben daar geen probleem mee. De heer Van der Sleen: Moet ik toch even…Voorzitter, mag ik dat even verbeteren? De voorzitter: Wat wilt u nog verbeteren of toelichten? De heer Van der Sleen: Dat is een keuze geweest van mensen, maar dat is iets wat…Een algemeen graf is tien jaar in stand te houden. En als iemand niet zoveel geld heeft om een particulier graf te kopen, dan komt hij in een algemeen graf. Daar is de consequentie van dat hij na tien jaar mag de grafverderking eraf. Wat vindt u daarvan? De voorzitter: Wilt u daar nog een keer op reageren? De heer Baalman: Ik wil daar zeker graag op reageren. Ik vind: termijnen moet je helemaal loslaten. Kijk eens naar het beheer van het graf. Hoe netjes hou je hem? Want er liggen soms graven bij van mensen die net vijf jaar in het graf liggen en het graf is nooit weer geweest.

De kerststukjes van drie jaar geleden liggen er nog op. Denk ik van: jongens, kijk daar meer naar. De voorzitter: Ik denk dat dit helder genoeg is. Dan gaan we naar de laatste. Dat is de SGP volgens mij. Hebt u daarop gewacht om het laatste te willen zijn? De heer Van Rijn: Nee. Ik blijf bescheiden, maar goed, u ziet sommige handen niet. Maar dat geeft ook niet hoor. De voorzitter: Gaat uw gang, mijnheer Van Rijn. De heer Van Rijn: Goed. Voorzitter, ik wil eerst even aangeven: over begraven zakelijk te spreken, daar heb ik heel veel moeite mee. Er ligt een wereld van verdriet en pijn achter, die mensen hun hele leven met zich meedragen. Tegelijkertijd begrijp ik: je ontkomt er niet aan, want er moet wat geregeld worden. Dus vandaar, maar ik geef dit wel even aan dat, dat mijn intentie is bij dit hele dat ik dit altijd moeilijk vind. Ik zie er altijd mensen met verdriet en pijn achter als ik ermee bezig ben. De voorzitter: Uw keuzes. U gaat over naar uw keuzes nu. De heer Van Rijn: Ja, ik wil eerst een algemeen debatpunt opgeven. Dat wordt natuurlijk gewoon voor de volgende keer, maar dan kunnen de fracties er vast wat rekening mee houden. Is dit voorliggend beleid, met welke keuze je ook wel maakt, voor de lange termijn houdbaar? Wij vinden dat daar best wel grote vraagtekens bij zijn. Dan krijgen we dus een keuzeoptie bij 1 voor de capaciteit.

Wij zouden voor B willen kiezen, met uitzondering van die regel die erin staat, stel budget beschikbaar voor de begraafplaatsen met cyclisch begraven. Want ook hier staat die keuze erbij. Wij zijn gewoon echt mordicus tegen opgraven, cyclisch

begraven, dat past gewoon niet. Wij vinden gewoon dat geeft bij sommige mensen zoveel verdriet die hun grafrechten niet verlengen kunnen en toch worden dan de graven geruimd. Het wordt haast gedwongen en ze willen dat niet, maar toch gebeurt het. Dit is voor ons ook een debatpunt, hebben we gezegd, over dat cyclisch. De voorzitter: De debatpunten die mag u bewaren voor 11 juli. Maar u wilt ze vast zeggen. De heer Van Rijn: Maar je mag ze toch hier even benoemen. De voorzitter: Ja, nou, dat kan. We gaan er niet over debatteren. De heer Van Rijn: Maar het is natuurlijk verder logisch om voorbereid te zijn, als begraafplaatsen vol raken, om dan een begraafplaats gereed te hebben. En daar kunnen we dan doorgaan met begraven. Dus daarom hebben wij B met uitzondering van die ene regel. Dan krijgen we over de natuurbegraafplaats. Dat zal niet zo spannend zijn. Wij kiezen natuurlijk hier ook voor nummer C. De keuze voor onderhoud- en inrichtingsniveau, hierbij kiezen wij gewoon voor de keuze A, want we vinden een begraafplaats moet netjes, verzorgd, maar tegelijk ook eenvoudig eruit zien. En vooral niet een soort siertuin ofzo, want dat past niet zo heel goed bij elkaar. Wij hadden nog wel een debatpunt over de verschillen van de onderhoudsstatus, maar goed, u zegt: daar hoort u liever nu niet over. Bij de kostendekkendheid, daar konden wij geen keuze maken.

Daar willen we graag nog een keuzemenu bijvoegen. Maar dat is natuurlijk ook weer een debatpunt. De voorzitter: U hebt het heel goed geconstateerd. Dat mag u straks al even bij de tweede fase indienen, even kort noemen. De heer Van Rijn: Ja, omdat wij denken dat er een andere mogelijkheid is. Het heeft heel veel met B te maken en toch is het een andere vorm. De voorzitter: Maar u hebt nu geen keuze gemaakt en dan mag u bij de tweede ronde even aangeven wat dan uw extra keuze zou zijn. De heer Van Rijn: Dan ben ik bij deze klaar. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Heel goed, dan gaan we kijken of daar nog vragen over zijn? Mijnheer Dekker, gaat uw gang, van de Partij van de Arbeid. De heer Dekker: Niet hier een vraag over, maar hij was de laatste spreker en ik heb één ding vergeten te zeggen, realiseer ik me. Als zoals nu lijkt we voor die natuurbegraafplaats gaan, er stond volgens mij ook in dit voorstel dat we dan een onderzoek daarnaar zouden gaan doen en vragen van dertienduizend euro, of daar behoefte aan was. Volgens mij kan dat onderzoek eigenlijk wel vervallen dan nu. Misschien dat de wethouder daar wat van kan zeggen. Te meer daar, als je de antwoorden leest op de technische vragen van het CDA, het college zelf ook al heel erg relativerend doet over hoe duidelijk zo'n onderzoek richting geeft voor het gebruik van zo'n natuurbegraafplaats.

En als ik dan nog even terugdenk hoe lang we laatst gedebatteerd hebben over tienduizend euro, dan denk ik: misschien dat deze dertienduizend dan wat sneller af kan. De voorzitter: Dan constateer ik nu dat we in ieder geval helder hebben welke keuzes elke partij heeft gemaakt. Ik denk dat het goed is om even ook een aantal vragen nog beantwoord te zien krijgen bij het college. Daarvoor kijk ik straks naar de heer Wind. En dan gaan we in de tweede ronde, er zijn een aantal

dingen genoemd, dus die ga ik even herhalen. Die hoeven niet meer herhaald te worden, maar dan heb ik ze wel even scherp gemaakt. En dan gaan we nog even bij de partijen langs wat er nog gemist wordt. Dan kan de heer Van Rijn direct de kans pakken. Dus daar beginnen we straks mee. Gaat uw gang, mijnheer Wind. Kan dat? De heer Wind: Ja, voorzitter, maar ik zit wel even te zoeken, want ik heb vooral geluisterd naar uw raad en uw raad heeft op de vier opties al een keuze, al dan niet, kenbaar gemaakt. En ik heb wel in de behandeling van de vaststelling van de agenda aan het begin van deze avond aangegeven dat aan het eind van dit hele debat ik in ieder geval op het specifieke punt rondom de voorwaardelijke toezegging terug zou komen. Maar ik zie niet zo één, twee, drie punten waar ik nu direct op zou moeten reageren. De voorzitter: Ik had geconstateerd in ieder geval dat de Partij van de Arbeid een opmerking maakte over dat onderzoek. Dat is één. En ik had ook van GroenLinks nog iets opgeschreven als een vraag. Dus die twee reacties, die vraag, hebt u die ook? Anders geven we eerst even het woord aan de heer Van der Meer van GroenLinks om dat even te herhalen. Zullen we daarmee beginnen? Gaat uw gang, mijnheer Van der Meer. De heer Van der Meer: Prima, heel kort. Dat ging met name over die kostendekkendheid.

Hetzelfde dilemma met welke voorkeur spreek je daar nu uit? Want wat wordt dan die sterke tariefstijging? Is daar een indicatie van te geven als je kiest voor die optie A? En omgekeerd, wat is dan de uitputting van de algemene middelen als je kiest voor optie B? Dus wat betekent dat voor de algemene reserve en daarmee ook gelijk de kosten die de inwoner maximaal betaalt op het moment dat hij daarmee geconfronteerd wordt? De voorzitter: Oké, mijnheer Wind? De heer Wind: Ja, dan heb ik hem helder. Excuus, voorzitter, dat ik die vraag even niet scherp voor de bril had. Ik pak eerst even de vraag vanuit de Partij van de Arbeid, het onderzoek .Ik zie nu dat er een stevige voorkeur is voor C. Ik hoorde de heer Baalman zelfs zeggen: we worden enthousiast van de markt. Ik heb hem wel even nadrukkelijk geformuleerd. Maar volgens mij, als de markt dingen op moet gaan pakken, is het ook aan de markt om daar stappen in te zetten. En volgens mij kunnen we dertienduizend euro ook op andere manieren uitgeven. Maar uiteindelijk, als uw raad zegt: we willen dat onderzoek wel, geeft u dat vooral aan het college mee. Maar ik kan me de overwegingen die er zijn ook heel goed voorstellen. Elke euro is er één. En deze dertienduizend zijn ook serieus. Dan even richting de fractie van GroenLinks. Een indicatie, we hebben nu de systematiek 70-30.

Als je voor 100 procent kostendekkendheid gaat, komt die volledig 100 procent terug in de tarieven. Ik heb het niet helemaal uitgerekend, maar dat is serieus. Pak hem beet 30 procent. Ik denk dat uiteindelijk, als uw raad met elkaar zegt: we willen B, niet 100 procent kostendekkendheid, dat we in juli met elkaar het debat moeten aangaan en daar zal het college het voorwerk voor doen, maar wat dan wel? En wat betekent dat dan ook inderdaad? Dat is wederom indicatief, omdat het begroten met begraven altijd wat ingewikkeld blijft. Je kunt terugkijken wat er geweest is, maar je kunt nooit precies voorspellen wat er in een nieuw jaar rondom het aantal begrafenissen gaat gebeuren. Maar ik denk dat het een heel goed punt is om in juli met elkaar te gaan bespreken. Zal het college het voorwerk ook voor doen. Maar dat is even een eerste reactie op de vraag. De voorzitter: Zijn de antwoorden helder gegeven? Dan kunnen we dit stukje afsluiten. Dan gaan we naar de tweede ronde waarin nog overgebleven punten onder de aandacht kunnen worden gebracht. Ik heb in ieder geval genoteerd dat er aandacht moet komen voor participatie en communicatie, werd gevraagd door het CDA. De Partij van de Arbeid benadrukte ook het proces met de inwoners. En er was een opmerking over het missen van de plaquette. De begraafplaats van Noordscheschut. Of er voldoende budget is voor zichtlocaties,

had ik opgeschreven. En kijken naar de eventuele verlaging van tarieven als dat redelijk is. Zo begreep ik het heel snel. Maar misschien zijn mijn…Dat ze niet verlaagd worden, ja. Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Ik zeg niet dat we er naar moeten kijken, maar er staat gewoon heel stellig in dat het nooit kan gebeuren. De voorzitter: Oké. Dan hebben we die toevoeging helder. Ja, is goed. Dat heb ik verzameld. Dus ik denk dat we dan nog even gaan kijken met elkaar wat er nog overgebleven is, wat u mist. Ik had tegen de heer Van Rijn gezegd dat hij als eerste mocht. Dus zullen we naar die ronde gaan? De heer Van Rijn: Dank u wel voorzitter. Dat vind ik uitermate vriendelijk van u. Wij hadden dus even bij C hadden wij dus even een andere keuze willen maken. En dat heeft alles weer met die keuze B te maken, over die kostendekkendheid. Waarom niet een keuze gemaakt: stel nou gewoon één tarief vast, een redelijk tarief bij start. Ga kijken, we hebben de grafdelvingkosten heb je erbij. Je hebt zoveel jaar grafrechten, dat tel je erbij. En er is gewoon één vast tarief en dat is het. De rest laat je gewoon allemaal uit algemene middelen betalen. Ik hoorde al zeggen: het is heel moeilijk dat te begroten op begraven. Ja, maar als we het op deze manier doen, dan valt er niks te begroten.

Je hebt gewoon zoveel begraven, weet je van tevoren, zoveel inkomsten, oh nee, baten moet ik zeggen, heb je ervan. En de rest wordt gewoon uit algemene middelen betaald. Dat is gewoon volgens mij heel eenvoudig. Als je die rekensom gaat doen, je komt iets anders dan 7030 uit, maar helemaal nog niet zoveel ver uit die buurt. Dus ik zou dat als keuze graag dan…Maar dat bespreken we dan in het debat. Dan kan ik dat ook even iets meer onderbouwd met cijfers. Want daar houden ze daar wel van aan die kant. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dat is helder. Is het wel duidelijk voor iedereen wat de heer Van Rijn bedoelt? Dan is dat denk ik helder. Dan hebben we dat vastgesteld. Dan gaan we naar een andere inbreng van de VVD. Wat mist u? Of wilt u nog toevoegen? Mevrouw Blenkers: Genoeg. Pagina 12, taakveld 750. Deze kosten moeten uitgesplitst worden en dan wordt inzichtelijk wat er precies waarheen gaat en dan kun je beter sturen. Zo staat er dat de kosten geboekt worden naar begraafplaatsen en crematoria, onder andere het onderhoud van gebouwen. Mijn vraag is dan: wat gaat er naar crematoria, want wij hebben zelf helemaal geen gebouw? Dat is onderdeel van Zevenberg, maar niet in eigendom van de gemeente. Onderhoud aan apparatuur binnen de crematoria hebben wij dientengevolge ook niet.

Laat dit dan ook zien in het kostenplaatje, want zoals het nu globaal omschreven wordt, is het niet helder. De ambtenaren die met dit taakveld te maken hebben weten precies waar welke kosten op geboekt moeten worden en dit willen we graag terug zien komen in de uitsplitsing van de cijfers. Dus splits uit, wat gaat naar gebouwen, wat zijn de personeelskosten, hoeveel bedraagt de energiekosten, wat zijn de kapitaallasten. Door deze uitgesplitst te laten zien, kan de raad ook beter sturen. Dan pagina 12, particulier graf met bijzetting. Wij missen daarin dat bij overlijden en bijzetting de gemeente meteen de restwaarde in rekening kan brengen. Als voorbeeld heb ik de heer en mevrouw A , die kopen grafrechten voor een particulier graf voor twintig jaar. De heer A overlijdt als eerste en na twaalf jaar volgt de bijzetting van mevrouw A. De resterende tijd voor het totale graf is dan acht jaar, want twintig jaar min twaalf jaar is acht. Maar wegens de wettelijke termijn van de grafrust van tien jaar zal de aankoop grafrechten van twintig jaar overschreden worden met twee jaar. Bij overlijden en bijzetting van mevrouw A zullen deze twee jaar dan direct in rekening gebracht worden, want dat voorkomt heel veel administratieve rompslomp op termijn. Daarnaast zal bij bezetting het volledige graf ook direct overgeschreven moeten worden op een nieuwe rechthebbende.

Immers, mevrouw A was rechthebbende van het graf, maar die is overleden en kan van daaruit niet meer bepalen wat er met dat graf gebeurt. En indien niemand van de nabestaande rechthebbenden wil worden van

het graf, dan vervalt hij aan de gemeente en kan deze na afloop termijn grafrust geruimd worden zonder notificatie. Maar dat moet vooraf heel duidelijk gecommuniceerd worden en duidelijk opgenomen zijn in de verordening. Dan pagina 13, uitgifte algemeen graf. Bij uitgifte algemeen graf moet je heel duidelijk opnemen dat deze niet verlengd kan worden. Dat staat er nu wel, is voor veel mensen nog helemaal niet helder. Bij aflooptermijn grafrust kun je ook actief gaan aanbieden om de stoffelijke resten over te zetten in een particulier graf tegen de volledige dan geldende tarief. Dus niet tegen gereduceerd verlengd tarief . Want dan is er sprake van een eerste ingebruikname particulier graf, niet van een verlenging. Dit moet bij begraven in het algemeen graf echt meteen duidelijk zijn. En dit moet ook goed gehandhaafd worden, want dat is in het verleden bijvoorbeeld in Elim niet gebeurd. En dat heeft echt heel veel strijd opgeleverd. Bij het uitgeven van een graf, algemeen of particulier, zou ik graag zien dat je toestemming vraagt om dit op te nemen in de gemeentelijke basisadministratie van de rechthebbende.

Bij overlijden van de rechthebbende kan er dan vanuit het GBA direct een seintje naar beheer begraafplaatsen dat de rechthebbende van een graf overleden is en dat bij nabestaanden kan checken wie de nieuwe rechthebbende van een graf wordt of dat nabestaanden willen dat de rechten terugvallen aan de gemeente. Dit voorkomt een zoektocht aan het einde grafrusttermijn wanneer er geen rechthebbende meer in beeld is. Bij calamiteiten is de nieuwe rechthebbende dan ook direct in beeld. Dan de laatste pagina, 13, onderhoud. Ga periodiek schouwen, zodat onderhoud van graven beter in kaart komt en beter geregistreerd blijft. Stel zeer duidelijk regels voor dat onderhoud op. Hoe om te gaan met de beplanting, met stenen, met schoonmaak, met gedenktekens. Denk ook aan graven die onderhouden worden door de gemeente, maar waarvan de begroeiing deels over een particulier onderhouden graf valt. Wie mag wat snoeien, et cetera, en handhaaf deze regels ook. Biedt actief aan om graven tegen kosten te laten onderhouden door de gemeente of een derde partij. Dat kan nu al, maar daar wordt bijna geen ruchtbaarheid aan gegeven. Nabestaanden kunnen dan gewoon jaarlijks een nota ontvangen voor onderhoud of dit in één keer afkopen voor de gehele periode. Het actief aanbieden van deze optie gebeurt dus in de praktijk te weinig.

Dat leidt tot verwaarloosde graven, welke door periodiek schouwen en goede registratie onderhoud beter gehandhaafd kunnen worden. En onderhoud graven tegen betaling door de gemeente ontzorgt de nabestaanden. Door jaarlijks een nota te versturen, blijft er ook contact met rechthebbenden. Dat is weer profijt bij het in het oog houden van rechthebbenden bij de aflooptermijn grafrust. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Blenkers, voor uw uitgebreide bijdrage. Ik neem aan dat de wethouder dit allemaal genoteerd heeft, dus…Ja, dat is goed. Anders kan, denk ik, hij navraag doen bij uw bijdrage en wat u hebt gemist. U had nog een vraag aan de heer, aan mevrouw Blenkers? Mijnheer Van Rijn, gaat uw gang. De heer Van Rijn: Aan mevrouw Blenkers wil ik een vraag stellen. U noemde inderdaad al die uitsplitsing van kosten, maar ik ging even te snel. Heeft u nou ook gewoon dat we per begraafplaats de onderhoudskosten weten? Want dat is wel heel belangrijk. Ik ken begraafplaatsen die worden compleet door vrijwilligers onderhouden en andere begraafplaatsen weer niet. Dus ik zou dat…Zat dat ook bij uw lijstje? Anders geven we dat nu alsnog even mee. De voorzitter: Mevrouw Blenkers? Mevrouw Blenkers: U heeft het hierbij meegegeven. De voorzitter: Oké, dank u wel. Dan gaan we kijken of er nog meer punten zijn die van belang zijn voor de conceptnotitie.

Gaat uw gang, mijnheer Van der Sleen van Gemeentebelangen.

De heer Van der Sleen: Als gemeente Hoogeveen zijn we met Emmen, Meppel en Borger-Odoorn, de enige vier gemeentes die nog algemene graven uitgeven. De tienjaarlijkse verplichte grafrechten zijn niet doorgevoerd in Hoogeveen, maar wel in de andere drie gemeentes. Dus graag een nieuw uitgangspunt toevoegen. Wel of geen algemene graven meer uitgeven of een andere oplossing voor diegenen die dit echt niet kunnen betalen. In de gemeente Coevorden, dat is een voorbeeld, maar dat geldt ook voor MiddenDrenthe en De Wolden, worden geen algemene graven uitgegeven. De begraafplaats Geesbrug valt daar bijvoorbeeld ook onder in de gemeente Coevorden. Nieuwlande dus gemeente Hoogeveen. En wanneer iemand in Geesbrug een aanspraak wil maken op een algemeen graf in Nieuwlande scheelt hem dat drieëndertighonderd euro. De voorzitter: Dat was uw... De heer Van der Sleen: Nee, nog één klein puntje. De voorzitter: Oh, u heeft nog een klein puntje. Gaat uw gang. De heer Van der Sleen: Als gemeenteraad spreken we over het begraafbeleid en doen dit zoals zoveel zaken vanuit de raadzaal of vanachter de computer. Hoe kijken de partijen hier een tafel er tegenaan om met de woordvoerders ter plaatse dit te zien aan de Zuiderweg? Immers, de praktijk brengt altijd veel verduidelijking.

Ik zou voorstellen om onder leiding van de begraafplaatsbeheerder dit te gaan doen, als hij natuurlijk bereid is om ons rond te leiden en vragen te beantwoorden. Dan is mijn vraag: is hiervoor belangstelling? Dan kunnen we met eigen ogen zien hoe en wat en dan kunnen we wellicht vragen stellen aan een praktijkgerichte ambtenaar. De voorzitter: Dank u wel voor uw bijdrage. De eerste is zeker genoteerd door de wethouder over algemene graven wel of niet. Dan gaan we even kijken, u wilt nu antwoord hebben of mensen ook over de Zuiderweg willen wandelen met een excursie? De heer Van der Sleen: Lijkt me verstandig om dat op korte termijn te doen voordat we het debat na de zomer hebben. De voorzitter: We gaan even inventariseren. Is iedereen voor of tegen? Wie wil even reageren? Wilt u een microfoon gebruiken? De heer Verstegen: Voorzitter, wij willen best een keer over de begraafplaats lopen met goede informatie. Ja. De voorzitter: P? De heer Van Rijn: Ik heb onlangs nog daar heel nauwkeurig alles gade geslagen. Maar zou het op een bepaald tijdstip zijn, dan kan ik me daar wel ter beschikking stellen. Maar ik had nog wel een verduidelijke vraag aan de heer Van der Sleen. De voorzitter: We gaan even het rondje doen. Mijnheer Vos, van Forum. De heer Vos: Wat Forum betreft willen we daar graag ook aan deelnemen. De voorzitter: GroenLinks?

De heer Van der Meer: Prima om daar aan deel te nemen. De voorzitter: D66? Mevrouw Rutgers: Als het in agenda past, zijn we erbij. De voorzitter: Ja, oké. VVD? Mevrouw Blenkers: Ja hoor. De voorzitter: CDA? Mevrouw Bisschop-Hiemstra: Ik sluit me aan bij D66. Als het in mijn agenda past, sluit ik me er heel graag bij aan. De voorzitter: Goed zo. Of de Partij van de Arbeid ook in de agenda past? De heer Dekker: Ja, als het niet overdag is door de week, dan gaat dat prima. De voorzitter: Gaat uw gang. Dan de heer Baalman van SP. De heer Baalman: Ja, ikzelf loop regelmatig over de begraafplaatsen en niet alleen in Hoogeveen, maar met een rondleiding en een stukje extra informatie zal ik heel graag meewerken. De voorzitter: Dan heb ik begrepen dat u in ieder geval voldoende steun hebt om dat voorstel in de raad tot uitvoering te brengen. Dan hebben we nog een verduidelijkende vraag van de heer Van Rijn aan Gemeentebelangen. Gaat uw gang. De heer Van Rijn: Ja, want of ik heb het niet goed gehoord. Ik hoor hem zeggen dat iemand vanuit een andere gemeente bij ons in de gemeente in een algemeen graf begraven kan worden. Maar dat kan toch niet waar zijn? De voorzitter: Mijnheer Van der Sleen. De heer Van der Sleen: Kort antwoord, dat is gewoon waar. De voorzitter: Oké, dan is dit wat Gemeentebelangen heeft gemist in de notitie.

Dan gaan we kijken of er nog meer punten die van belang zijn. ChristenUnie, mijnheer Verstegen, gaat uw gang. De heer Verstegen: Ik had nog twee punten. De brief van de begrafenisondernemer wijst ons er ook op dat er mensen zijn die de grafrechten niet meer kunnen betalen. Of mensen hebben die in een algemeen graf zijn begraven en ieder geval gedurende tien jaar en misschien ook wel daarna het wel volhouden om dat graf te onderhouden en elke keer weer bezoeken, maar niet de middelen hebben om daar de grafrechten te betalen. Dat geeft heel trieste situaties. Het zullen uitzonderingen zijn. Maar ik vraag me af of we daar ook ruimte voor kunnen bieden? Dat die mensen dat vol kunnen houden. Hoe je dat moet doen in een verordening, dat weet ik ook nog niet. Maar ergens zou je daar ruimte voor willen vragen. Het andere is dat we de mogelijkheid missen om graven te schudden. Dat wil zeggen dat de volgende generatie in hetzelfde graf wordt begraven. Die mogelijkheid is er wel, wordt verder niet benoemd. Ik begrijp ook uit de brief van de begrafenisondernemer

dat die mogelijkheid er inderdaad is. Die wordt niet benoemd. Ik zou hem graag benoemd willen hebben en ook onder de aandacht gebracht hebben. Dat mensen inderdaad na veertig jaar grafrechten betalen dat ook kunnen voortzetten in de volgende generatie. De voorzitter: Dat waren uw punten. U wou nog reageren, mijnheer Van der Sleen? Ja, en mevrouw Blenkers. Gaat uw gang. De heer Van der Sleen: Graag op dat eerste punt. Weet de heer Verstegen hoeveel algemene graven er zijn in de gemeente Hoogeveen? De voorzitter: Mijnheer Verstegen. De heer Verstegen: Er zijn er veel, alleen die worden niet allemaal onderhouden. Heel veel zullen na tien jaar, wanneer de grafbedekking wordt weggehaald, ook niet meer bezocht worden. De heer Van der Sleen: Mag ik nog even een reactie op geven? De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Van der Sleen: Er is in de loop van de jaren helemaal niks weggehaald van de algemene graven. In Elim liggen er graven van honderd jaar oud en die mensen die liggen er al honderd jaar. De heer Verstegen: Dat is niet de situatie waar ik het over heb. Het ging over mensen die regelmatig dat graf bezoeken en onderhouden. De voorzitter: Dan mevrouw Blenkers van het VVD. Mevrouw Blenkers: Ik neem de heer Verstegen zijn eerste punt dolgraag mee naar het debat, want ik vind daar heel veel van, maar nu niet.

Ik wil wel even graag weten wat u nu precies bedoelt met uw tweede punt, want die is mij niet helemaal helder. Schudden van graven en een grafuitgifte van veertig jaar en nu ben ik het spoor bijster. De voorzitter: Nieuw licht brengen. De heer Verstegen: Als, een voorbeeld, ouders van bekenden die zijn begraven hier en de zoon betaalt de grafrechten en hij heeft afgesproken dat hij daar ook weer begraven kan worden. Maar dan moet het graf dus geschud worden en klaargemaakt worden voor de volgende, dus dan zal hij daar ook begraven kunnen worden. Zullen de rechten overgezet moeten worden naar zijn kinderen en zo kun je dat heel lang volhouden. Zo krijg je een familiegraf waarin generaties achter elkaar begraven worden. Ik weet niet of dat hoeverre dat, dat strekt. Daar heb ik niet naar gezocht, maar dat was het idee. De voorzitter: Dus dat antwoord is nu duidelijker. Zijn er nog meer punten van andere partijen die gemist worden in de notitie? Ik zie geen reactie op dat punt. Denk ik dat we naar een afronding gaan van het inventarisatieblok van de notitie kaderstelling begraafbeleid. Mijnheer Wind, wilt u nog iets zeggen ter afsluiting en afronding richting het proces wat nu komt? De heer Wind: Voorzitter, om te voorkomen dat de heer Van Rijn mij erop gaat wijzen dat ik dat ook al aan uw raad had toegezegd, bij deze.

Ik heb bij de vaststelling van de agenda een voorwaardelijke toezegging gedaan.

Gehoord hebbende de uitgangspunten die door uw raadsfracties naar voren zijn gebracht, is de voorwaardelijke toezegging af van zijn voorwaarden, is het nu een onvoorwaardelijke toezegging en gaan we aan de slag. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Dan constateer ik dat we best een goed zicht gekregen hebben op alle keuzes van de verschillende partijen. Daar is een overzicht van. Ik denk dat het goed is dat het college nu de komende tijd de balans op gaat maken. Zeker na de eerste en de tweede fase van dit gesprek. Het was een gesprek. Daar zijn best heel veel dingen over aangereikt, denk ik, aan het college. Dus we kijken uit naar de nieuwe notitie waar we het debat over gaan voeren. Dank u wel allemaal. 4.4 Schorsing debatronde en openbare vergadering De voorzitter: We schorsen even een paar minuten om nog af te sluiten met een besloten deel. Maar daar bent u van op de hoogte, maar dan kunnen we hier even een pauze van vijf minuten, denk ik, ongeveer. Dan gaan we nog verder. Dank u wel allemaal.